Dung hợp protoplast và lai vô tính tế bào thực vật Các phương pháp lai tế bào thực vật - dung hợp tế bào trần được ứng dụng trong tạo giống thực vật.. Tuy nhiên phương pháp này cho hiệu
Trang 1Dung hợp protoplast và lai
vô tính tế bào thực vật
Các phương pháp lai tế bào thực vật - dung hợp tế bào trần được ứng dụng trong tạo giống thực vật Hiện nay có các phương pháp dung hợp tế bào trần như sau :
1 Xử lý bằng NaNO 3
Năm 1970, Power và cs Đã dung NaNO3 (0,25 M) kích thích dung hợp hai protoplast Carlson và cs (1972) cũng dung phương pháp này để sản xuất cây
lai đầu tiên (Nicotiana glance × N
Trang 2langsdorffii) Tuy nhiên phương pháp
này cho hiệu suất thấp vì NaNO3 không thích hợp với tế bào bị không bào hoá mạnh như protoplast từ nhu mô lá
2 Xử lý bằng PEG
Tác nhân kích thích dung hợp là PEG (polyethylene glycol) Nồng độ và trọng lượng phân tử của PEG quyết định sự thành công của thí nghiệm dung hợp PEG có trọng lượng phân tử thấp (<100) không thể tạo ra một sự dính chặt chắc chắn, trong khi PEG trọng lượng phân tử
6000 cho hiệu quả dung hợp cao hơn Xử
lý PEG cùng với pH/Ca2+ có hiệu quả tăng tần số dung hợp và khả năng sống sót của protoplast PEG có hai tác dụng: hoặc cung cấp cầu nối để Ca2+ có thể liên kết các bề mặt màng với nhau hoặc dẫn
Trang 3đến sự rối loạn điện tích bề mặt màng trong suốt quá trình rửa giải
3 Dung hợp bằng điện
Phương pháp này đơn giản hơn, nhanh hơn và hiệu quả hơn dung hợp bằng hóa chất Điều quan trọng hơn cả là dung hợp bằng điện không gây độc đối với tế bào như thường tìm thấy ở các protoplast hoặc các thể dị nhân được xử lý bằng PEG
Senda và cs (1979) là những người đầu tiên nghiên cứu theo hướng dung hợp bằng điện ở Rauwolfia Sau đó Zimmermann và Scheurich (1981) cũng
đã chứng minh rằng các protoplast có thể dung hợp bằng điện trường và đưa ra một protocol có thể sử dụng rộng rãi Quá trình dung hợp bao gồm hai bước: Đầu
Trang 4tiên các protoplast được đưa vào một ngăn dung hợp nhỏ có 2 dây kim loại song song với nhau đóng vai trò là các điện cực Tiếp theo, sử dụng điện áp thấp
và trường AC dao động nhanh, kích thích các protoplast sắp xếp thành chuỗi tế bào giữa các điện cực Phương pháp này cho phép tế bào tiếp xúc hoàn toàn với nhau trong một vài phút Sau khi các tế bào xếp hàng hoàn chỉnh, quá trình dung hợp được thực hiện theo từng đợt ngắn của xung DC điện áp cao Xung DC điện áp cao tạo ra sự phá vỡ thuận nghịch của màng nguyên sinh chất ở vị trí tiếp xúc của các tế bào, tạo ra sự dung hợp và tái
tổ chức lại màng một cách hợp lý Quá trình bắt đầu từ lúc đưa các protoplast vào bên trong ngăn và chuyển chúng lên môi trường nuôi cấy, có thể được hoàn chỉnh trong 5 phút hoặc ít hơn
Trang 5Các thể dị nhân hình thành nhờ dung hợp bằng điện đã phân chia trong môi trường nuôi cấy và có khả năng tái sinh chồi hoặc cây lai soma
Theo CSDTCG - Hoàng Trọng Phán