Tài liệu TỰ LÀM ĐỒ DÙNG DẠY HỌC NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC TRẺ KHUYẾT TẬT HOÀ NHẬP doc

TỰ LÀM ĐỒ DÙNG DẠY HỌC NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC TRẺ KHUYẾT TẬT HOÀ NHẬP I.

TỰ LÀM ĐỒ DÙNG DẠY HỌC NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC TRẺ

KHUYẾT TẬT HOÀ NHẬP

I ĐẶT VẤN ĐỀ :

Thực hiệ n q uyết địn h s ố 23 củ a B ộ G D & Đ T về gi áo dục ho à nhập dành cho n gười kh uyết tật, chún g tô I đã n hận thức đ ược vai tr ò, trá ch nhiệ m củ a n gười giá o viên tr on g côn g t ác giáo dục tr ẻ khuyế t tật Để thực hiện mục ti êu gi áo dụ c hoà nhập cho người khuyế t tật, giúp t rẻ kh uyết tậ t được h ưởn g quyề n họ c tập bìn h đẳ n g n hư n hữn g trẻ khá c kh ác, mỗ i tr ườn g học, mỗ i n gười là m cô n g tác giáo dụ c cần x ây dựn g kế hoạc h, n ghiên cứu,

để tì m ra phươ n g pháp dạ y học phù h ợp với nội du n g, chươn g t rình, ph ù hợp với khả nă n g nhậ n th ức của t rẻ kh uyết tật Một t ron g n hữn g yếu t ố quan tr ọn g góp ph ần nâ n g cao chất lượ ng giáo dục t rẻ kh uyết t ật ho à nhậ p

là việc sử d ụn g đồ d ùn g dạy họ c tron g các tiết họ c

Đồ dùng dạy h ọc là một y ếu tố khôn g thể t hiếu tr on g qu a tr ìn h dạy học Nó góp p hần nâ n g ca o chất l ượng giáo d ục, giúp học si nh có h ứn g thú học t ập, lĩn h hội t ri th ức tốt h ơn, n hanh hơn Đồ dùn g d ạy họ c đả m b ảo được các thôn g t in chủ yếu về cá c hi ện tượn g, sự vật liê n quan đế n nội dun g bài h ọc Nó đả m bảo tín h tr ực q uan, tạo cho học sin h kh ả năn g ti ếp cận nộ i du n g b ài h ọc, đồ n g t hời nó tạo điều kiện cho học sin h t ự l ực ch iế m lĩnh kiế n thức, hì nh thàn h kỹ năn g, kỹ xảo

Đặc biệt đố i với t rẻ kh uyết tật, đ ồ d ùn g dạy là c on đ ườn g giú p

gi a và o cá c ho ạt đ ộn g học tập Đ ặc t r ưn g của trẻ khuyế t tậ t là chậ m nhớ,

ma u quên, gh i nhớ một các h máy móc nên việc việ c sử dụn g đồ dùn g dậ y học tron g c ác tiết h ọc lại càn g quan tr ọn g Đồ dùn g dạ y học kíc h thíc h kh ả năn g n hận t hức của trẻ khuyết tật là điều kiện t iên q uyết để tr ẻ tha m gi a

và o các hoạ t độn g h ọc tập

* Xuất phát từ tầ m quan trọ n g c ủa đ ồ dùn g dạy h ọc tron g c ác tiết học và các đi ều kiệ n khác h quan c ủa trườn g, ch ún g t ôi thiế t n ghĩ việ c

tự l à m đ ồ d ùn g dạy học là rất cần thiế t đối với bậc tiểu học nó i ch un g v à đối với trẻ khuy ết tật nói ri ê n g Bởi vậ y, tron g nh ữn g nă m q ua, tr ườn g Ti ểu học B t rực Đại c hún g tôi phát độn g pho ng tr ào tự là m đ ồ dù n g dạ y học ch o học sin h nói chun g và ch o trẻ khuyế t tật nói riên g và đ ược các đ ồn g c hí

gi áo viê n nhiệt tì nh hưởn g ứn g

Tron g quá trình th ực hi ện, chú n g t ôi gặp một số thu ận lợi v à kh ó

kh ăn nh ư sau:

I/ Đặc điể m t ì nh hì nh nhà trườ ng

a,Thuậ n l ợi:

-Trường tiể u học B Trực Đại hà ng nă m có khoả n g từ 350 đế n

450 e m học sinh tiểu học tron g đó có kh oản g từ 17 đ ến 25 e m khuyế t tật ở các độ tuổi kh ác nhau t ừ 6 đến 14 tuổ i,chún g tô I đ ã huy độn g đ ược kho ản g

15 đến 17 e m học hoà n hập ch iế m tỷ l ệ kh oản g tr ên 80% t ổn g số t rẻ khu yết tật Đây là một t ỷ lệ r ất cao so với b ì nh quân chun g của t oàn h uyện H ọc sinh chủ yếu là con e m của nhữn g n gười nôn g dâ n th uần tuý nên các e m c ó

tính cần c ù, tiết kiệ m, cá c e m chị u kh ó sưu tầ m các vật l iệu là m đồ dùn g học tập

-Trườn g có 2 5 gi áo viên đa số gi áo viên của tr ườn g l à n gườ i địa ph ươn g, rất tâ m huy ết với n ghề Có lòn g nhân h ậu, yêu t hươn g họ c sinh T hôn g cả m với nỗi bất hạnh của học s inh khuy ết t ật N h ận t hức đ ược

vi ệc giáo d ục trẻ kh uyết tật l à trách nhiệ m, n gh ĩa vụ của to àn xã hội và cộn g đồn g G iáo dụ c trẻ khu yết tậ t l à một nhiệ m vụ mà n gà nh giá o dục phả i phấn đấu nhằ m t hực h iện đú n g phá p l uật của nh à nước và côn g b ằn g gi áo dục Để nân g cao chất l ượn g giáo d ụ c trẻ kh uyết tật, giá o viên phải l ựa chọn ph ươn g p háp d ạy học phù hợp vớ i đối tượn g, tron g đó có việc s ử dụ n g thiết bị dạ y học và s ự cần thi ết phải b ổ sun g thê m thiết b ị dạy học t ự là m

- Trường đ ược tiếp n hận một đồn g chí giáo vi ên có chuyê n môn , được đào tạ o, bồi dưỡn g về lĩn h vực giáo dục tr ẻ khuyế t tật ho à nhập Vớ i trình độ chuyê n môn và t inh thần trác h nhiệ m ca o, đồn g ch í đ ã tì m hi ểu r õ

kh ả năn g, nhu c ầu củ a từn g dạ n g trẻ kh uyết tật t ừ đó thiế t kế một số đồ dùn g phù hợp với từn g dạn g tr ẻ khuyế t tật góp phần nâ n g cao chất l ượn g

gi áo dục tr ẻ khuy ết tật hoà n hập

- Các ban n gàn h, đoàn thể t ron g xã l uôn qu an tâ m đế n phon g tr ào giáo dụ c Các cấp uỷ đả n g, chính quyề n địa ph ươn g qua n

tâ m đầu t ư cơ sở vật c hất, trườ n g họ c khan g t ran g, bà n ghế đầ y đ ủ đún g quy c ách tạo đ iều kiệ n thuận lợi c ho các e m học t ập và vui chơ i

- Tron g nhữn g n ă m q ua, tr ườn g có pho n g trào là m đồ dù n g dạy họ c rấ t sô i nổ i,luôn được phò n g gi áo dục đào tạo Tr ực Ninh đán h

gi á cao Đặ c biệt, nă m học 2 007– 2008 t rườn g đã có một số bộ đ ồ dùn g

dự thi cấ p tỉnh đạt giải nh ất và được hội đồn g gi á m khả o đánh gi á cao Phá t h uy t hành tích đã đạt được, côn g tá c t ự là m đ ồ dù n g dạ y

học nhằ m nă n g ca o chấ t lượn g giá o dụ c trẻ kh uyết tật h o à nh ập cà n g được hưởn g ứn g mạ nh mẽ hơn

b,K hó khă n:

-Số họ c si nh kh uyết tật của t rườn g c ó độ t uổi khôn g đồn g đề u, được xếp vào các khối khác nh au và c hia ra các dạn g t ật khá c nhau n ê n yêu cầu về ph ươn g ph áp giản g dạ y, đồ dùn g và ph ươn g tiệ n dạy học khá c nhau đòi h ỏi giáo viên phả i có nhiề u lo ại đồ dùn g tr on g mộ t tiết họ c

- Đa số cá c đồn g chí giáo viên d ạy trẻ kh uyết tật là cá c đồn g chí giáo vi ên chủ n hiệ m lớp, n go ài việc gi ản g dạ y trên lớp c ác đồn g chí còn có n hiều c ôn g vi ệc khá c liên qua n đến c ôn g tá c ch ủ nhiệ m, vì vậ y thời gia n đầu t ư cho việ c là m đồ dù n g dạy h ọc còn r ất hạn chế

- Do điề u kiện kinh tế c òn khó khăn, n gân sác h đầ u t ư ch o

vi ệc là m đ ồ dùn g dạy họ c cũn g h ạn hẹp , nên nhiều ý t ưởn g là m nh ữn g

bộ đồ dùn g man g tín h hiện đạ i, quy mô chưa đ ược thực hi ện

- Tuy cơ sở vật chấ t đ ược đầ u t ư đ ủ nh ưng bàn ghế, phòn g học ch ức năn g và cá c thiế t bị dạ y họ c còn đơn đi ệu ch ưa đả m bả o được yê u cầu giáo d ục hi ện na y do đ ó c ó ảnh h ưởn g đ ến vị trí n gồi và

vi ệc đi lại c ủa nhữn g e m họ c sinh kh uy ết tật đặc biệ t

- Tài liệu hướn g d ẫn giản g dạ y và giáo dục trẻ kh uyết tậ t còn hạn chế Th iêt bị dạ y học dàn h cho trẻ khuyết t ật còn thiế u

II/T ổ c hức c hỉ đạ o:

* Điều tra, p hát hi ện tr ẻ khu yết tậ t có tron g đ ịa b à n dân cư t huộ c trách nhiệ m qu ản l ý c ủa n hà t rườn g, t rên cơ sở đó xây dựn g kế h oạch, phân loạ i các dạn g t ật để có kế h oạch c huẩn bị các ph ươn g ti ện dạy họ c phù hợp

 Cuối mỗ i n ă m học, n hà t rườn g th ốn g kê lại số thi ết b ị

Bộ cấp, s ố thi ết bị do giáo viên t ự l à m sau đ ó lê n kế h oạch cụ t hể, phát độn g pho n g t rào tự là m đồ dùn g dạy h ọc c ho n ă m học mớ i tới tất cả giáo viên và h ọc sinh Ch ỉ tiêu t ron g nă m h ọc này mỗi thầy c ô

gi áo có í t n hất 1 đ ồ d ùn g dạy học t ự là m cho học si nh khuyế t t ật Khôn g là m nhữn g đồ din g đã có , đã là m

 Để đả m b ảo có đồ dùn g, phươn g tiệ n dạy học cho to n g dạn g tr ẻ khu yết tậ t, hàn g n ă m nh à tr ườn g xây dựn g kế h oạch c ho côn g tá c tự là m đồ dù n g dạ y học thật chi tiế t, cụ th ể Xác đ ịnh r õ mục tiêu, nội d un g cô n g việc, có ph ân côn g nhi ệ m vụ r õ rà n g

 Thành lậ p đội n gũ côt cá n phụ trá ch t hiết bị dạ y học ba o

gồ m Ba n Gi á m h iệu, tổ tr ưởn g c ác tổ, giá o viê n cố t cán của trườn g.Cá c th ành viên tro n g b ộ ph ận này đề u có kế hoạc h về cô n g tác tự là m đ ồ dùn g dạ y học Kế hoạ ch phải chi ti ết, dựa tr ê n kế hoạch chỉ đ ạo c hun g của nhà trườn g Mỗi th ành viên tron g bộ phậ n này có t rách n hiệ m triển khai kế hoạ c h, nội dun g, c ôn g v iệc t ự là m

đồ dùn g đế n từn g giáo viê n tron g tổ, kh ối

*Trong c ác buổ i sinh h oạt chu yên môn, đồn g chí Hươn g(Giáo viê n

có chuyê n môn về lĩn h vực nà y ) hướn g dẫ n, tư vấn thê m cho giá o viên về cách dạy trẻ kh uyết tật ở các dạn g đ ặc biệt nh ư tr ẻ khiế m thí nh, khiế m thị…Th ốn g nhấ t và ch ọn ra phươn g p h áp dạ y h ọc tích cực và th ích ứn g đ ối với từn g môn h ọc, từn g t hể l oại b ài gi ản g Trê n cơ sở đó xác đ ịnh phươ n g pháp, yêu cầu, th iết b ị chủ yếu c ho mỗi bài giả n g Tổ chức dạy mẫu đ ể giá o

vi ên tro n g trườn g học tập c ách sử d ụn g đồ dùn g tron g c ác tiết dạ y tr ẻ

kh uyết t ật đạt hiệ u quả cao

 Hàn g th án g t ổ chức hội thảo về việ c tự là m và s ử dụ n g đ ồ dùn g d ạy h ọc tr on g từn g mô n họ c, từng dạn g trẻ khu yết tật để r út

ki nh n ghi ệ m và biểu d ươn g nh ữn g đồn g chí có ý t ưởn g sán g tạ o về

đồ dùn g tự là m Trao đ ổi ki nh n ghiệ m s ử dụn g đồ dùn g dạy h ọc tr on g các ti ết họ c nh ằ m n ân g cao chất lượn g giáo dục trẻ khuy ết t ật h oà nhập

 Tổ chức tổn g kết c ôn g tá c tự l à m đồ dùn g dạ y học t he o

kỳ C ứ 2 t hán g tổn g kết 1 l ần Đội n gũ cốt cá n của t r ườn g thốn g kê

về số l ượn g đồ dun g t ự là m và th ẩ m định về hiệu q uả s ử dụn g đồ dùn g đó tr on g dạy h ọc, sau đó xế p loạ i đồ dùn g và đá nh giá th i đua theo địn h kỳ như đ ánh giá c hất lượ n g d ạy học

*Hàn g n ă m tổ chức thi đ ồ dùn g dạy h ọ c tự là m, viết s án g ki ến ki nh nghiệ m về c ôn g t ác t ự là m đồ đù mg d ạy học cho t rẻ kh uyết tật c ó gi ải thưởn g để khuyế n khí ch, độn g viên n hữn g đ ồn g ch í có đồ d ùn g t ự là m

và sán g kiến kinh n ghiệ m về c ôn g t ác tự là m đồ dù n g dạ y học cho tr ẻ

kh uyết tậ t đạt kết q uả tốt Đ ưa c ôn g tá c tự là m đồ dù n g dạy họ c vào mộ t tron g nh ữn g tiêu chí cơ bả n để đán h giá thi đua ch o mỗ i đồ n g c hí giá o

vi ên

Đội ngũ cố t cán phố i hợp vớ i các tổ chức Đo àn, Đội tuy ên truyền về mục đ ích s ử dụn g t hiết b ị dạy học p hục vụ c ho các h oạt độ n g

gi áo dục và dạy học trẻ kh uyết tậ t từ đó tất cả mọi t h ành viê n tron g hộ i đồn g nhà tr ườn g có ý t hức bảo qu ản, s ủ dụn g c ó h iệu quả thi ết bị dạy họ c đồn g thời phát đ ộn g h ọc sin h tích cực t ì m kiế m, s ưu t ầ m, các đ ồ dùn g dạ y học cho các b ạn khuy ết tật

*Chỉ đạo cá c đồn g ch í giáo viê n thực hiện việc s ử dụn g đ ồ dùn g theo một n guyên tắ c cơ bản Sử dụn g đún g mục đích, đún g chỗ, đún g

lúc Đả m bả o ph ù hợp với nhu cầu, hứn g thú, và đặc điể m h oạt độn g nhận thức củ a to n g dạn g trẻ khu y ết tật Đồ dùn g dạy học chỉ có hiệ u q uả

kh i trẻ khu yết tật t hích th ú khá m p há n hận thức với đồ d ùn g đ ó

Căn cứ vào đặc điể m tr ẻ kh uyế t tật của tr ườn g, c hún g tô i phân loạ i trẻ khu yết tật củ a trườn g t hàn h 3 nhó m chí nh là:

Trẻ chậm phá t triển tr í tuệ,

Trẻ khiế m th ính,

Trẻ khiế m th ị

+ Đối với t rẻ chậ m phá t triể n trí t ụ ê, đồ dùn g dạy họ c cho c ác

em cũn g n hư đ ồ dùn g cho họ c sin h phá t triển b ình th ườn g, nh ưn g c hún g tôi chú ý n hiều hơn về tính t hẩ m mỹ nhằ m cuố n hút cá c e m vào hoạ t độn g học t ập

Môn t oá n:

Để giú p các e m h ọc to án có hiệu quả, gi áo vi ên cầ n ch ú ý đế n cá c loại vật liệu, thiế t bị và đồ dù n g h ọc to án Đối với học sin h lớp 1, đ a s ố các e m nắ m đ ược kh ái ni ệ m t hôn g q ua việc thực h àn h, các e m cần có nhiều cơ hộ i để kh á m phá các kh ái ni ệm này bằ n g các h sử d ụn g n hiề u

vậ t liệu, đ ồ dùn g cụ thể q ua đó giúp cá c e m phát triển kỹ năn g học t oá n

cơ bản và hỗ trợ việc họ c tập tíc h cực t ron g dạy và h ọc

Các vật liệu và đồ dùn g t ron g mô n toá n lớp 1:

Đồ dùn g dạy ph ần số : thườ n g là cá c b ăn g số Bộ t hẻ số đ ược là m bằn g bìa

Vỏ sò để dạy họ c sinh đế m và chơi trò chơi

Que tính bằn g n hựa, ho ặc bằn g đũa tre để thực h iện các phép t ín h

và giá trị các h àn g

Các bộ trò chơi “ R ắn và tha n g” ; “ Gh ép hình cua ” ; “ Câ u cá”

Môn Ti ế ng Việ t:

N goài nhữn g bức tran h tr on g SGK, c h ún g tô i đ ã là m bộ tran h rời, độn g bằn g bì a cat -tôn g, na m châ m, gi ấy mà u Cắt bìa thàn h nh ữn g mô hình như ( n gô i nh à, đà n gà, gà mẹ, g à con, câ y, mộ t s ố c on vật ) th eo nội dun g b ài học

Với bộ tra nh nà y chú n g tô i có th ể dùn g để dạy một số bài c ủa ph ân

môn mỹ t huật, phâ n môn t hủ c ông…

Đặc biệt với b ộ tran h nà y, chún g t ôi còn giúp c ho trẻ khiế m t hị phát tr iển x úc gi ác th ôn g q ua vi ệc sờ hình n ổi Thô n g qu a việ c sờ cá c

mô hình, học si nh hình d un g được c ấu tạo bên n go ài của đồ vậ t, con vậ t

từ đó các e m d ễ dàn g hơn tr on g việ c hì nh thành khái niệ m

Đối với trẻ khuyế t tật khiế m thị:

Chún g tôi đã tha m khảo và th iết kế b ộ thẻ ch ữ, thẻ số (B raill e) Giáo viê n hướn g dẫ n trẻ sờ các chấ m n ổi trên thẻ c hữ, thẻ số B raill e

Môn Tiế ng Việt:

Khi đọ c các ch ữ cá i Ti ến g Việt, trẻ s ờ đọc dú n g vị trí chấ m nổ i tron g ô trên c ùn g mộ t dòn g đế m xuôi , đếm n gược vị trí c hấ m nổ i xe m thẻ đó là ký h iệu c ủa â m nà o Dùn g t hẻ ch ữ đ ó, trẻ nhan h th uộc bản g chữ cái và d ễ dàn g hơn kh i viết ch ữ Br aille

Môn t oá n:

Khi sờ thẻ ký hiệ u môn toán, tr ẻ nhan h thuộc nhữn g qu y định củ a

hệ thốn g ký hiệ u Brail le tron g môn to án từ đó giúp các e m tr ánh nhầ m lẫn các số khi là m toán

Bộ thẻ chữ, thẻ s ố này còn gíup các em học tập c ác ti ết họ c c á nhân, học nhó m rất hiệ u quả

Đối với t rẻ khuy ết tật kh iế m thí nh

N goài việc sử dụ n g t ranh ảnh, vật thật nh ư trẻ chậ m ph át t riển tr í tuệ, chún g tô i còn thi ết kế bản g chữ cá i ngó n ta y

Chún g tôi d ùn g n hữn g mản h xố p cắt thành c ác ký hiệu chữ cá i ngón ta y Khi dạ y trẻ chú n g tôi kết hợ p bản g ch ữ cái n gón tay n ày với chữ viế t và ký hiệ u n gôn n gữ giú p trẻ l uyện phá t â m

III/ Kết quả đạt đ ược :

Từ nă m học 1 998 – 1999 đ ến na y, mỗi nă m học trườn g tô I c ó kho ản g

20 đến 24 học sin h khuyế t tật Tron g nhữn g nă m h ọc 2002 -2 003 trở về trước, do c hưa trú tr ọn g đ ến côn g tác gi áo dụ c trẻ khuyế t tật, đồ d ùn g dạ y học cò n đơn điệ u nê n ch ất l ượn g giáo dục tr ẻ kh uyết tật c òn thấ p Tỷ lệ t rẻ

kh uyết t ật học ho à nhập ch ỉ đạt dưới 5 0 %

Từ năm họ c 2006 – 2 007, với tin h t hần chỉ đạ o của ban giá m hi ệu nhà tr ườn g, t rú t rọn g đến côn g tá c gi áo dục trẻ khu yết tật ho à nhập, cá c đồn g ch í giá o viê n luô n qua n tâ m đến nhu cầ u học tập c ủa trẻ khuy ết tậ t, lựa chọ n ph ươn g phá p dạy h ọc phù h ợp với khả năn g nhận t hức c ủa trẻ Đặc biệ t đã sử d ụn g đồ dù n g dạ y học đ ún g mụ c đíc h, đún g yêu c ầu ti ết họ c

là m kíc h thíc h học si nh tíc h cực lĩnh h ội kiến t hức góp ph ần nân g cao c hất lượn g giáo dụ c tr ẻ khuyết tậ t h o à n hập , tron g 3 nă m qua tr ườn g đã bổ sun g thê m n hiều bộ th iết b ị dạy học tự l à m đơn giản nhưn g c ó hiệ u quả sử dụn g cao góp phầ n nân g ca o chất l ượn g giá o dục trẻ khu yết tật h o à nhậ p

Qua các giờ học có ý n ghĩa, có hi ệu quả, c ác e m được tha m gi a các hoạt đ ộn g họ c tập cùn g bạn bè, cá c em cà n g thấ y mến tr ườn g, mến b ạn

huy độ n g t rẻ khuyết tật học hoà nhập c ủa tr ườn g t iể h ọc B Tr ực Đ ại tr on g 3

nă m qu a đạ t tỷ lệ 8 0% đến 1 00% Đ ả m bảo duy tr ì sĩ s ố 10 0% t ừ đ ầu nă m học đến cuố i nă m họ c

Số lượn g tr ẻ khuyế t tật học h oà nhập s a u mỗ i nă m họ c tăn g cụ th ể là:

Nă m

học

Tổn g

kh uyết t ật

Số tr ẻ học hoà nhậ p

Số trẻ được lên lớp

Tỷ lệ

%

2004

- 2005

2005

- 2006

2006

- 2007

2007

- 2008