Khái niệm cầu Cầu D là số lượng hàng hóa hay dịch vụ mà người mua muốn mua và cókhả năng mua ở các mức giá khác nhau trong một khoảng thời gian nhất định, cácyếu tố khác không đổi..
Trang 1HỌC VIỆN HÀNG KHÔNG VIỆT NAM KHOA VẬN TẢI HÀNG KHÔNG
¾¾¾¾¾¾¾¾¾¾¾¾
TIỂU LUẬN MÔN KINH TẾ VĨ MÔ
Các nhân tố ảnh hưởng đến tổng cầu của Việt Nam khi xảy ra dịch Covid-19 Đề xuất giải pháp tăng tổng cầu nhằm kích thích tăng
Ngô Thị Thao Trinh 1951010367
Nguyễn Thị Phương Huyền 1951010383
Nhóm: 6
TP Hồ Chí Minh – 2021
Trang 2NHẬN XÉT CỦA GIẢNG VIÊN CHẤM BÀI 1
Trang 3MỤC LỤC
1.Lời mở đầu 5
1.1 Mục tiêu nghiên cứu: 5
1.2 Phương pháp nghiên cứu: 5
1.3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu: 6
2.Cầu thị trường 6
2.1 Khái niệm cầu 6
2.2 Luật cầu 7
2.3 Các hình thức thể hiện cầu 8
2.3.1 Biểu cầu 8
2.3.2 Đường cầu 9
2.3.3 Hàm cầu 11
2.4 Các yếu tố tác động đến cầu 12
2.4.1 Giá cả hàng hóa 12
2.4.2 Giá cả hàng hóa liên quan 12
2.4.3 Thu nhập người tiêu dùng 13
2.4.4 Số lượng người tiêu dùng 14
2.4.5 Kỳ vọng trong tương lai 14
2.4.6 Thị hiếu người tiêu dùng 15
2.4.7 Chính sách chính phủ 15
2.5 Một số yếu tố khác 16
Trang 43.Thực trạng cầu thị trường Việt Nam trong giai đoạn COVID-19 16
3.1 Giới thiệu về cầu thị trường Việt nam giai đoạn COVID-19 .16 3.2 Thực trạng cầu Việt Nam giai đoạn COVID-19 17
3.2.1 Thực trạng cầu Việt Nam 17
3.2.2 Thuận lợi 20
3.2.3 Khó khăn 20
3.2.4 Chính sách của chính phủ 21
3.3 Đánh giá thực trạng cầu và chính sách chính phủ 23
3.3.1 Ưu điểm 23
3.3.2 Nhược điểm 23
3.3.3 Bài học 24
4.Giải pháp 25
4.1 Các giải pháp cụ thể: 25
4.1.1 Ngắn hạn: 25
4.1.2 Dài hạn 28
5.Kết luận 29
6.Tài liệu tham khảo 29
Trang 51.
Trang 62 Lời mở đầu
Sự bùng phát dịch COVID-19 đã mang lại những thách thức chưa từng có, được dựbáo sẽ có những tác động đáng kể đến sự phát triển nền kinh tế Việt Nam trong nămnay Dựa trên tình hình hiện tại, nhóm nghiên cứu tìm hiểu các tác động tiềm ẩn củađợt bùng phát đại dịch COVID-19 đối với kinh tế Việt Nam Nghiên cứu này đi đôivới một mức độ đáng kể các yếu tố không chắc chắn Cụ thể là, khi xảy ra đại dịchCOVID-19, các dự đoán được kiểm tra lại và điều chỉnh lại mỗi tuần kể từ khi bắtđầu xảy ra đợt bùng phát đại dịch
Hơn nữa, nền kinh tế Việt Nam phụ thuộc nhiều vào các nền kinh tế khác Do vậy,các kịch bản và dự đoán liên quan đến các tác động đối với kinh tế Việt Nam cũngtương quan với các tác động đối với kinh tế của các nước khác sau đợt bùng phátđại dịch COVID-19
2.1 Mục tiêu nghiên cứu:
Qua việc nghiên cứu phân tích tổng cầu và các nhân tố ảnh hưởng đến tổng cầu, liên
hệ sự ảnh hưởng của các nhân tố này đến tổng cầu của Việt Nam khi xảy ra dịchCOVID-19 từ đó phân tích thất bại của thị trường, khi thị trường không vận hànhhiệu quả, cũng như miêu tả những điều kiện cần có trong lý thuyết cho việc cạnhtranh hoàn hảo Từ đó đề xuất giải pháp tăng tổng cầu nhằm kích thích tăng trưởngtrong thời gian tới
2.2 Phương pháp nghiên cứu:
Áp dụng hệ thống phương pháp phân tích, tổng hợp số liệu, bảng biểu, thống kê,phương pháp bảng hỏi, khảo sát nhằm phân tích tổng cầu và các nhân tố ảnh hưởngđến tổng cầu của Việt Nam khi xảy ra dịch COVID-19 Từ đó đề xuất giải pháptăng tổng cầu nhằm kích thích tăng trưởng trong thời gian tới
Trang 72.3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:
Đối tượng nghiên cứu là phân tích tổng cầu và các nhân tố ảnh hưởng đến tổng cầucủa Việt Nam khi xảy ra dịch COVID-19 trong giai đoạn 2019-2020
Nghiên cứu được thực hiện tại Việt Nam khi xảy ra dịch COVID-19 trong giai đoạn2019-2020 Số liệu về phân tích tổng cầu được thu thập từ năm 2019 đến năm 2020
3 Cầu thị trường
3.1 Khái niệm cầu
Cầu (D) là số lượng hàng hóa hay dịch vụ mà người mua muốn mua và cókhả năng mua ở các mức giá khác nhau trong một khoảng thời gian nhất định, cácyếu tố khác không đổi
Lượng cầu (QD) là số lượng hàng hóa hoặc dịch vụ cụ thể mà người muamuốn mua và sẵn sàng mua tại mức giá đã cho trong một khoảng thời gian nhấtđịnh
Muốn mua biểu thị nhu cầu cảu người tiêu dùng về một hàng hóa hoặc dịch
vụ nào đó Sẵn sàng mua biểu thị có khả năng mua, khả năng thanh toán Thực thế
cho thấy, nếu thiếu một trọng hai yếu tố muốn mua và có khả năng mua thì sẽkhông tồn tại cầu Cầu khác nhu cầu, nhu cầu là những mong muốn, sở thích củangười tiêu dùng, nhưng có thể không có khả năng thanh toán Nhu cầu của conngười là vô tận, chẳng hạn: Một sinh viên đang sống và học tập tại Hà Nội tranh thủmấy ngày nghỉ lễ muốn vào thành phố Đà Nẵng bằng máy bay để thăm họ hàngnhưng anh ta không có đủ tiền để mua vé máy bay vì vậy không có cầu của sinhviên này về vé máy bay Ngoài ra, khi phân tích cầu của người tiêu dùng nào đóchúng ta phải ứng vào một không gian và thời gian cụ thể Ví dụ, cầu về phở buổisáng khác buổi trưa Trong thực tế, người ta hay nói đến cầu thị trường thay vì cầu
cá nhân bời các hiện tượng kinh tế thường được dự đoán bởi hành vi của một đámđông chứ không phải hành vi của một cá thể
Trang 8 Cầu là một đại lượng quan trọng trong nền kinh tế, biểu thị sức mua của thịtrường từ đó để các doanh nghiệp có thể sản xuất một lượng hàng hóa tương ứngđáp ứng vừa đủ nhu cầu này không gây ra dư thừa hay thiếu hụt hàng hóa trên thịtrường Bên cạnh đó cầu cũng là một đại lượng ảnh hưởng tới mức giá cân bằng củahàng hóa trên nền kinh tế thị trường
o Luật cầu
Trong điều kiện các yếu tố khác không đổi, giá và lượng cầu biến thiên ngược chiềunhau Tức là nếu giá cả hàng hóa tăng thì tổng cầu thị trường sẽ giảm một lượngtương ứng tùy theo mức độ co dãQn của cầu đối với từng loại hàng hóa ngược lạinếu giá cả hàng hóa giảm thì tổng cầu thị trường sẽ tăng Quy luật cầu cho thấy sựthay đổi biến thiên của lượng cầu thị trường đối với một hàng hóa khi mức giá thayđổi một lượng nhất định
Giá cả tăng thì lượng cầu giảm: P thì QD
Giá cả giảm thì lượng cầu tăng: P thì QD
Hầu hết các loại hàng hóa (dịch vụ) trên thị trường đều tuân theo quy luật cầu, chỉ
có một số rất ít hàng hóa không tuân theo quy luật cầu, ngược với luật cầu được gọi
là hàng hóa giffen Hàng hóa giffen do nhà thống kê và kinh tế học Ser RoberGiffen (1837-1910) người Anh đưa ra Hàng hóa gọi là Giffen khi mà tác động thunhập đủ lớn để làm lược cầu giảm khi giá giảm Điều này có nghĩa là đường cầu dốclên (như đường cung) Trường hợp này hiếm khi xảy ra và ít được quan tâm trongthực tế Ví dụ: Một khu vực xảy ra lũ lụt và bị cô lập dẫn đến giá lương thực-thựcphẩm tăng nhưng cầu về những mặt hàng này không hề giảm mà lại tăng
o Các hình thức thể hiện cầu
3.1.1 Biểu cầu
Biểu cầu là bảng chỉ số lượng hàng hóa hoặc dịch vụ mà người tiêu dùng sẵnsàng và có khả năng mua ở các mức giá khác nhau trong một thời gian nhất định
Trang 9Biểu cầu là một bảng số liệu gồm ít nhất hai cột: mức giá và lượng cầu trên thịtrường tương ứng với từng mức giá Biểu cầu thể hiện mối quan hệ giữa giá bán vàlượng cầu hàng hóa hay dịch vụ trên thị trường Tại mỗi mức giá khác nhau, thịtrường sẽ phản ứng với một lượng cầu khác nhau Thường khi giá càng cao thìlượng cầu sẽ càng ít hơn và ngược lại
Ví dụ: Cho biểu cầu về cà phê trên thị trường thành phố X trong một tháng như sau: Bảng cầu về cà phê trên thị trường thành phố X trong một tháng
Giá (USD) Sản lượng( tấn)
Trang 10 Hàm cầu: là một hàm tuyến tính biểu diễn mối quan hệ giữa lượng cầu đối
với hàng hóa và các yếu tố ảnh hưởng tới lượng cầu về hàng hóa Hàm cầu đượcbiểu diễn như sau:
Qxd = f (Px, Py, I, N, T, E, …)
Trong đó
Qx là lượng cầu hàng hóa trên thị trường
Px là giá của hàng hóa hoặc dịch vụ đó
Py là giá của hàng hóa liên quan
I là thu nhập của người tiêu dùng
N là số lượng người mua trên thị trường
T là thị hiếu tiêu dùng
Trang 11E là kỳ vọng
Hàm cầu sẽ cho thấy mức độ ảnh hưởng của các yếu tố tới lượng cầu hànghóa và dịch vụ Tùy thuộc từng yếu tố khác nhau sẽ có một mức độ ảnh hưởng khácnhau lên tổng cầu Nhà nghiên cứu tại mỗi doanh nghiệp sẽ sử dụng hàm cầu đểnghiên cứu xem yếu tố nào ảnh hưởng nhiều tới hàm cầu để có thể xây dựng đượcchiến lược kinh doanh phù hợp để có thể kích cầu với từng loại hàng hóa và dịch vụcủa doanh nghiệp
o Các yếu tố tác động đến cầu
3.1.4 Giá cả hàng hóa
Giá cả là yếu tố đầu tiên ảnh hưởng tới cầu hàng hóa và cũng là yếu tố quantrọng nhất Giá cả là mức giá mà tại đó người mua sẵn sàng chi/ thanh toán mộtkhoản tiền tương ứng để mua/ sử dụng hàng hóa hoặc dịch vụ đó Khi giá hàng hóahoặc dịch vụ tăng thì người tiêu dùng có xu hướng giảm đi lượng cầu của cá nhânbởi vì giá hàng hóa vượt quá khả năng chi trả của người tiêu dùng Khi giá hàng hóahoặc dịch vụ giảm thì sẽ kích thích nhu cầu mua của người tiêu dùng, tại một mứcgiá thấp hơn phù hợp với khả năng thanh toán, người tiêu dùng sẽ mua/ sử dụnghàng hóa hoặc dịch vụ nhiều hơn từ đó tăng lượng cầu Giá cả là yếu tố ảnh hưởngcốt lõi tới cầu chính vì vậy chính phủ luôn phải sử dụng các chính sách giá nhằm ổnđịnh thị trường, kiểm soát cũng như kích thích thị trường
3.1.5 Giá cả hàng hóa liên quan
Giá cả của hàng hóa liên quan ảnh hưởng tới tâm lý tiêu dùng khi người tiêudùng đứng giữa sự lựa chọn các hàng hóa trong giỏi hàng hóa Trong kinh tế học,giá của hàng hóa bổ sung và thay thế là hai loại hàng hóa liên quan mật thiết tớitổng cầu về hàng hóa trên thị trường
Hàng hóa thay thế là hàng hóa hoặc dịch vụ mà người tiêu dùng thấy tương
tự hoặc giống nhau và có thể thay thế nhau để đáp ứng được nhu cầu khách hàng
Trang 12mặc dù mức độ thỏa mãn có thể khác nhau Khi giá của một hàng hóa tăng thì khảnăng người tiêu dùng sẽ quay về lựa chọn các sản phẩm thay thế của nó để có thểphù hợp với khả năng thanh toán cá nhân và ngược lại Mặc dù đối với từng loạihàng hóa thay thế sẽ đáp ứng một mức độ khác nhau trong nhu cầu khách hàngnhưng người tiêu dùng sẵn sàng chấp nhận để có thể đáp ứng nhu cầu cơ bản vớimột mức giá tương ứng phù hợp
Hàng hóa bổ sung là một loại hàng hóa hoặc dịch vụ được sử dụng cùng với
một hàng hóa hoặc dịch vụ khác Thông thường, hàng hóa bổ sung có ít hoặc không
có giá trị khi được tiêu thụ một mình, nhưng khi kết hợp với một hàng hóa hoặcdịch vụ khác, nó làm tăng thêm giá trị chung của sản phẩm Khi giá của một loạihàng hóa tăng sẽ dẫn tới cầu hàng hóa đó giảm đồng thời cầu của hàng hóa bổ sungcũng giảm và ngược lại Chính vì vậy giá của hàng hóa bổ sung có mối quan hệ mậtthiết và thuận chiều nhau, khi một loại hàng hóa tăng hay giảm giá đều dẫn tới sựthay đổi trong cầu của hàng hóa bổ sung với nó
3.1.6 Thu nhập người tiêu dùng
Thu nhập là một trong những yếu tố quan trọng nhất quyết định mau gì vàbao nhiêu đối với người tiêu dùng vì thu nhập quyết định khả năng mua của ngườitiêu dùng Nếu thu nhập tăng khiến cho người tiêu dùng có cầu cao hơn đối với mộtloại hàng hóa khi tất cả các yếu tố khác là không đổi, ta gọi hàng hóa hóa đó là hànghóa thông thường Trong hàng hóa thông thường lại có hàng hóa thiết yếu và hànghóa xa xỉ Hàng hóa thiết yếu hàng hóa được cầu nhiều hơn khi thu nhập tăng lênnhưng sự tăng cầu là tương đối nhỏ hoặc xấp xỉ như sự tăng của thu nhập Có một
số loại hàng hóa và dịch vụ mà khi các yếu tố khác là không đổi, thu nhập tăng sẽlàm giảm cầu tiêu dùng Loại hàng hóa này được gọi là hàng hóa thứ cấp Đối vớiloại hàng hóa này, thu nhập tăng khiến người tiêu dùng có cầu về hàng hóa này ít đi
và thu nhập giảm khiến người tiêu dùng có cầu tăng lên
Trang 13 Khi xét một hàng hóa nào đó là hàng hóa xa xỉ, thông thường hay thứ cấpngười ta thường xác định tại một không gian và thời gian cụ thể Một loại hàng hóa
có thể vừa là hàng hóa thông thường vừa là hàng hóa thứ cấp Cùng với sự gia tăngthu nhập của người tiêu dùng theo thời gian, một hàng hóa, dịch vụ là hàng bìnhthường hôm nay có thể trở thành một hàng thứ cấp trong tương lai
3.1.7 Số lượng người tiêu dùng
Thị trường càng nhiều người tiêu dùng thì cầu càng tăng và ngược lại Chẳnghạn, những mặt hàng được tiêu dùng bởi hầu hết người dân là mặt hàng thiết yếunên số lượng người mua trên thị trường những mặt hàng này rất lớn, vì vậy, cầu đốivới những mặt hàng này rất lớn Ngược lại có những mặt hàng chỉ phục vụ cho mộtnhóm người tiêu dùng như rượu ngoại, nước hoa, nữ trang cao cấp, kính cận thị,
do đó, số lượng người tiêu dùng đối với những mặt hàng này tương đối ít nên cầuđối với mặt hàng này thấp Dân số nơi tồn tại củ thị trường là yếu tố quan trọngquyết định quy mô thị trường Cùng với sự gia tăng dân số, cầu đối với hầu hết cácloại hàng hóa đều có thể gia tăng
3.1.8 Kỳ vọng trong tương lai
Kỳ vọng của người tiêu dùng về giá cả trong tương lai của một loại hàng hóa
có thể làm thay đổi quyết định mua hàng hóa ở thời điểm hiện tại của họ Nếu ngườitiêu dùng kỳ vọng giá cả sẽ tăng trong tương lai, cầu ở hiện tại sẽ có thể tăng lên.Ngược lại, kỳ vọng về giá giảm trong tương lai sẽ làm sức mua ở hiện tại chững lại,cầu ở hiện tại sẽ giảm xuống
Ví dụ về ngành công nghiệp ô tô, vài tháng trước khi tung mẫu xe mưới rathị trường, các nhà sản xuất thường thông báo giá của mẫu xe năm sau sẽ tăng đểkích thích cầu xe của năm nay Bên cạnh đó, nếu ngưới tiêu dùng kỳ vọng thu nhậpcủa họ tăng trong tương lai, cầu ở hiện tại sẽ giảm xuống, người tiêu dùng sẽ giànhtiền để đầu tư và tiêu dùng thêm trong tương lai
Trang 143.1.9 Thị hiếu người tiêu dùng
Thị hiếu người tiêu dùng là sở thích cũng như thói quen của người tiêu dùng.Mỗi người đều có một thị hiếu khác nhau Thị hiếu và sở thích của người tiêu dùng
có ảnh hưởng trực tiếp đến nhu cầu về một mặt hàng Thị hiếu ảnh hưởng nhiều đếnlựa chọn loại mặt hàng đồng thời là giá cả hàng hóa mà người tiêu dùng sẵn sàngchi trả Nếu một mặt hàng phù hợp với sở thích của người tiêu dùng, họ sẵn sàng bỏ
ra một khoản tiền lớn hơn để mua/ sử dụng hàng hóa hoặc dịch vụ Thị hiếu thường
do thói quen, sở thích cũng như văn hóa môi trường và có thể thay đổi theo thờigian bởi quảng cáo và xu hướng thị trường Khi các biến khác không đổi, thị hiếucủa người tiêu dùng đối với hàng hóa hoặc dịch vụ tăng sẽ làm cầu tăng và sở thíchngười tiêu dùng giảm sẽ dẫn đến giảm cầu
3.1.10 Chính sách chính phủ
Các chính sách của chính phủ tác động trực tiếp tới cầu thị trường Bằngnhững biện pháp khác nhau, chính sách chính phủ sẽ làm thay đổi nhu cầu thịtrường có thể tăng hoặc giảm tùy vào từng giai đoạn và mục tiêu của chính sách.Chính phủ có thể sử dụng những công cụ như thuế, ngân sách nhà nước hoặc chitiêu nhà nước Khi nhà nước tăng thuế với một mặt hàng sẽ làm giá mặt hàng đótăng lên, người tiêu dùng sẽ có xu hướng mua ít đi và ngược lại khi thuế giảm tứcngười tieu dùng được hỗ trợ một phần về giá sẽ kích thích họ mua hàng Ngoài raviệc chính phủ sử dụng một số biện pháp như khuyến khích, ủng hộ hay phản đốiviệc tiêu dùng một loại mặt hàng nào đó cũng sẽ tác động tới nhu cầu của người tiêudùng
o Một số yếu tố khác
Bên cạnh những yếu tố trên, tổng cầu cũng bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tốkhác như: thời tiết, xu hướng tiêu dùng và một số yếu tố ngoại sinh khác, … Các
Trang 15yếu tố trên sẽ có một mức độ ảnh hưởng khác nhau đến cầu hàng hóa và làm thayđổi đường cầu trên đồ thị cầu
4 Thực trạng cầu thị trường Việt Nam trong giai đoạn COVID-19 4.1 Giới thiệu về cầu thị trường Việt nam giai đoạn COVID-19
Đại dịch Covid-19 đã làm ảnh hưởng lớn đến nền kinh tế thế giới, Việt Nam
là một nước đang phát triển theo xu hướng hội nhập quốc tế sâu rộng chính vì vậykinh tế Việt Nam chịu ảnh hưởng nặng nề từ cả nền kinh tế thế giới lẫn nền kinh tếtrong nước
Tuy nhiên nhờ sự lãnh đạo cũng như những chính sách kinh tế kịp thời, nềnkinh tế Việt Nam năm 2020 vẫn đạt được mức tăng trưởng 2,91%- mức tăng trưởngGDP thấp nhất trong giai đoạn 2011-2020 tuy nhiên vẫn là một trong số ít quốc gia
có tốc độ tăng cao nhất thế giới trong năm Như vậy trước tình hình Covid-19 diễnbiến phức tạp, năm 2020 có thể coi là một năm thành công của nền kinh tế Việt Namkhi đạt được những thành tựu tốt và vẫn phát triển theo chiều hướng ổn định
Sang tới 6 tháng đầu năm 2021 với sự bùng nổ bất ngờ của ba đợt dịch, nềnkinh tế Việt Nam vẫn giữ vững ổn định và đạt được những kết quả tích cực GDP 6tháng đầu năm 2021 tăng 5,64% cao hơn tốc độ tăng 1,82% của cùng kỳ năm 2020
Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu 6 tháng đạt 316,73 tỷ USD, tăng 32,2% so vớicùng kỳ năm 2020, cán cân thương mại ước tính nhập siêu 1,47 tỷ USD Có thể thấynền kinh tế Việt Nam tuy vẫn phát triển nhưng chịu ảnh hưởng lớn từ thị trường vàđặc biệt là biến động cung cầu trên thị trường hiện nay
Do nhu cầu thị trường bị ảnh hưởng bởi dịch nên mọi hoạt động sản xuất vàkinh doanh đều thay đổi từ quy mô tới cơ cấu các ngành Cuộc khủng hoảng đã biếnthành một cú sốc đối với thị trường kinh tế và lao động, không chỉ gây ảnh hưởngđến nguồn cung (sản xuất hàng hóa và dịch vụ) mà còn tác động tới cả nhu cầu (tiêudùng và đầu tư) Phần đa tổng cầu thị trường về các mặt hàng đều giảm trừ một số