Phần lớn người hút thuốc bắt đầu hút khi còn rất trẻ: Theo điều tra năm 2010, 56% người hút thuốc ở bắt đầu hút trước tuổi 20 đa số là do sự hiểu biết cụ thể về tác hại của thuốc lá còn
CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ VẤN ĐỀ HÚT THUỐC LÁ CỦA TRẺ VỊ THÀNH NIÊN
Cơ sở lí luận về thực trạng hút thuốc lá của trẻ vị thành niên
1.1.1.Các khái niệm liên quan đến đề tài
Theo quy định tại Khoản 1, Điều 2 của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá thì thuốc lá là sản phẩm đƣợc sản xuất từ toàn bộ hoặc một phần nguyên liệu thuốc lá, được chế biến dưới dạng thuốc lá điếu, xì gà, thuốc lá sợi, thuốc lào hoặc các dạng khác.[10,tr.1]
Theo tác giả Nguyễn Thái An, Đỗ Hải Nhật Anh, Nguyễn Quỳnh Anh, Nguyễn Việt Dũng, Phạm Tuấn Dũng(2012) Thuốc lá điếu khác xì gà trước hết ở kích thước: điếu nói chung bé hơn,sử dụng sợi từ lá thuốc đã qua chế biến và được cuốn bằng giấy trắngchuyên dùng Xì gà đƣợc làm hoàn toàn bằng nguyên lá thuốc lá, ruột làmảnh lá và lá áo bọc ngoài cũng bằng lá thuốc lá Trước cuộc chiếntranh Krym (Nga-Pháp năm 1854-1856), hầu hết các quốc gia dùngtiếng Anh chƣa biết đến thuốc lá điếu Chỉ đến khi các binh sĩ ngườiAnh thời đó bắt chước các đồng nghiệp Thổ Nhĩ Kỳ (Đế chế Ottoman)sử dụng giấy in báo để cuốn thuốc lá hút, thuốc lá mới bắt đầu kỷ nguyên bành trướng rộng rãi ra khắp thế giới từ đó [1, tr.3]
Theo tác giả Trần Mỹ Dương (2008) đã nêu ra định nghĩa Thuốc lá là tên gọi của một loại sản phẩm đƣợc làm chủ yếu từ nguyên liệu lá thuốc lá đã thái sợi, được cuốn hay nhồi định hình bằng giấy, có dạng hình trụ (thường có độ dài dưới
Thuốc lá điếu có chiều dài khoảng 120 mm và đường kính khoảng 10 mm Nó được đốt cháy ở một đầu để cháy âm ỉ nhằm tạo khói, và khói này theo dòng khí đi vào miệng người hút.
7 người hút từ đầu đối diện (thường có gắn đầu lọc) Thuật ngữ thuốc lá thường được dùng theo nghĩa chung liên quan đến thuốc lá trong khi thuốc lá điếu nhằm chỉ cụ thể loại sản phẩm thuốc lá sợi đã cuốn thành điếu Tuy nhiên, đôi khi, thuật ngữ này cũng đƣợc sử dụng để chỉ loại thuốc hút khói nhƣng đƣợc làm từ một số loại thực vật khác (cây gai dầu )[7, tr.1]
Theo tác giả Trương Phương (2020) Cho biết thuốc lá là một sản phẩm nông nghiệp thu hoạch bằng cách lấy lá của những loài thực vật thuộc chi Nicotiana (cây thuốc lá) Nó có khả năng gây nghiện, người ta dùng nó để hút, nhai Thời xưa khi chưa có sản xuất điếu thuốc lá đầu lọc người ta thường dùng giấy manh cuộn với lá thuốc sao khô để hút hoặc hút với điếu cày (gọi là thuốc lào).[12,tr.1]
Thuốc lá là một loài cây độc, nhất là những lá già có hàm lượng nicotine cao, đóng vai trò là hoạt chất chính của thuốc lá hay thuốc lào Cây thuốc lá có nguồn gốc từ Nam Mỹ và có lịch sử trồng trọt kéo dài khoảng 4000 năm; từ Nam Mỹ, cây thuốc lá được mang đi trồng khắp nơi trên thế giới, bao gồm các khu vực châu Á, châu Mỹ, châu Âu và châu Phi.
Nhƣ vậy, trong nghiên cứu lí luận có thể nhận ra nhiều quan niệm giống nhau về thuốc lá Đều thống nhất với quan niệm cho rằng: Thuốc lá là sản phẩm đƣợc làm từ lá cây thuốc lá, là một sản phẩm nông nghiệp thu hoạch bằng cách lấy lá của những loài thực vật thuộc chi Nicotiana (cây thuốc lá) Nó có khả năng gây nghiện, người ta dùng nó để hút, nhai
1.1.1.2 Khái niệm hút thuốc lá
Theo quy định tại Khoản 2, Điều 2 của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá thì hút thuốc lá là hành vi hút, nhai, gửi, hít, ngậm sản phẩm thuốc lá [11,tr.1]
Theo tác giả Nguyễn Thái An, Đỗ Hải Nhật Anh, Nguyễn Quỳnh Anh, Nguyễn Việt Dũng, Phạm Tuấn Dũng(2012) Đã phân loại các loại hình hút thuốc
Hút thuốc lá chủ động và hút thuốc lá bị động là hai hình thức phổ biến; hút thuốc lá chủ động là hành vi hút thuốc bằng cách đưa điếu thuốc lên miệng và hít khói để thỏa mãn nhu cầu nicotine của người dùng, trong khi hút thuốc lá bị động là hình thức hít khói thuốc từ không khí mà không trực tiếp hút thuốc, song lại mang tác hại gián tiếp và làm tăng nguy cơ mắc các bệnh nghiêm trọng như ung thư phổi, nhồi máu cơ tim và tắc nghẽn phổi mãn tính.
Trong cuốn sách Hoàn hảo về ngôn ngữ cơ thể, hút thuốc lá được xem là biểu hiện bên ngoài của rối loạn hoặc xung đột nội tại Thực tế cho thấy phần lớn việc hút thuốc không liên quan đến nghiện nicotin mà phản ánh nhu cầu trấn tĩnh và giải tỏa căng thẳng tích tụ từ các cuộc gặp gỡ xã giao và công việc, đồng thời là một trong những cách để né tránh áp lực xã hội.
Nhƣ vậy có thể hiểu Hút thuốc lá là hành vi hút, nhai, gửi, hít, ngậm sản phẩm thuốc lá Có loại hình hút thuốc lá: chủ động và bị động, các loại hình thức đều gây ảnh hưởng đến con người
1.1.2.Tìm hiểu về trẻ vị thành niên
Theo quy định của Tổ chức Y tế Thế giới Vị thành niên (người sắp đến tuổi trưởng thành) là những em đang ở giai đoạn chuyển tiếp từ ấu thơ sang trưởng thành trong độ tuổi từ 10- 19 Đây là giai đoạn phát triển đặc biệt mạnh mẽ và phức tạp nhất của cuộc đời mỗi con người Biểu hiện của nó là xảy ra đồng thời một loạt những thay đổi bao gồm: Sự phát triển mạnh mẽ về thể chất, sự biến đổi điều chỉnh tâm lý và các quan hệ xã hội, bước đầu hình thành nhân cách nên nảy sinh nhiều rối nhiễu về tâm lý nhất so với các lứa tuổi khác trên thế giới, các nước có quy định về độ tuổi vị thành niên khác nhau: nhiều nước quy định từ 18 đến 24 tuổi hoặc 15 -
Ở một số nước, quy định tuổi dao động từ 15 đến 30 tuổi, tùy phạm vi và mục đích quy định Ở nhiều quốc gia, bao gồm Úc, Ấn Độ, Philippines, Brazil, Croatia và Colombia, trẻ vị thành niên được xác định là người dưới 18 tuổi Trong khi Nhật Bản, Đài Loan, Thái Lan và Hàn Quốc có các chuẩn về tuổi vị thành niên và quyền liên quan khác nhau, phản ánh sự đa dạng trong định nghĩa trẻ em giữa các nước.
9 vị thành niên là người dưới 20 tuổi Pháp luật New Zealand quy định trẻ vị thành niên là người dưới 18 tuổi là thích hợp, nhưng hầu hết các quyền của tuổi trưởng thành đƣợc giả định ở độ tuổi thấp hơn: ví dụ, giao kết hợp đồng và có một ý chí là có thể hợp pháp ở tuổi 15.Tại Việt Nam quy định trẻ em là dưới 16 tuổi (luật bảo vệ trẻ em 2016), thanh niên là từ 16 - 30 tuổi, ngoài ra vị thành niên đƣợc xem là lứa tuổi từ 10 đến 18 tuổi Trẻ em được luật pháp bảo vệ chăm sóc giáo dục là dưới
Cơ sở thực tiễn về vấn đề hút thuốc lá của trẻ vị thành niên
1.2.1.Các chính sách của nhà nước về vấn đề hút thuốc lá của trẻ vị thành niên
Dựa theo Luật phòng, chống tác hại của thuốc lá Căn cứ Hiến pháp nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 1992 đã đƣợc sửa đổi, bổ sung một số điều theo Nghị quyết số 51/2001/QH10; Quốc hội ban hành Luật phòng, chống tác hại của thuốc lá Chính sách của Nhà nước về phòng, chống tác hại của thuốc lá đƣợc quy định tại Điều 4 Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá 2012 nhƣ sau:
1 Xã hội hóa các nguồn lực để thực hiện công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá
2 Áp dụng chính sách thuế phù hợp để giảm tỷ lệ sử dụng thuốc lá Trên cơ sở tình trạng hút thuốc lá ngày càng tăng, ảnh hưởng lớn tới sức khỏe của người dân và để đạt đƣợc mục tiêu quốc gia, các chuyên gia khẳng định, chính sách quan trọng, hiệu quả nhất để kiểm soát việc hút thuốc lá chính là tăng thuế đối với thuốc
Trước thực tiễn trên, việc tăng thuế đối với thuốc lá được xem là biện pháp cấp thiết nhằm giảm tỷ lệ người hút thuốc và tăng nguồn thu cho ngân sách Nhà nước Bộ Tài chính đã đề xuất tăng thuế thuốc lá theo hai phương án: Phương án 1 áp dụng thuế theo phương pháp hỗn hợp (thu theo thuế suất tỷ lệ như hiện nay và thuế suất tuyệt đối) từ năm 2010; theo đó, bổ sung mức thuế tuyệt đối 1.000 đồng mỗi bao thuốc lá 20 điếu và 1.500 đồng mỗi điếu xì gà.
3 Hoạt động sản xuất, kinh doanh thuốc lá phải phù hợp với mục tiêu từng bước giảm nguồn cung cấp thuốc lá, phù hợp với việc giảm nhu cầu sử dụng thuốc lá (Khoản này đƣợc sửa đổi bởi Khoản 1 Điều 9 Luật sửa đổi bổ sung một số điều của 11 Luật có liên quan đến quy hoạch 2018)
4 Khuyến khích, tạo điều kiện cho cơ quan, tổ chức, cá nhân trong nước và nước ngoài tham gia cung cấp dịch vụ tư vấn, cai nghiện thuốc lá; nghiên cứu về tác hại của thuốc lá, các phương pháp cai nghiện thuốc lá; nghiên cứu và sản xuất thuốc cai nghiện thuốc lá; hợp tác, tài trợ cho phòng, chống tác hại của thuốc lá; người sử dụng thuốc lá tự nguyện cai nghiện thuốc lá
5 Khuyến khích, tạo điều kiện cho các tổ chức, cá nhân trồng cây thuốc lá, sản xuất thuốc lá, chế biến nguyên liệu thuốc lá chuyển đổi ngành, nghề
6 Khen thưởng cơ quan, tổ chức, cá nhân có thành tích trong phòng, chống tác hại của thuốc lá
Công ƣớc khung về kiểm soát thuốc lá (Framework Convention on Tobacco Control, gọi tắt là FCTC) đã được thông qua bởi 192 nước thành viên của Tổ chức
Y tế thế giới (WHO) Công ƣớc này không chỉ là công cụ kiểm soát thuốc lá hiệu quả nhất của thế giới mà còn là cơ sở khẳng định quyền được hưởng sức khỏe tốt nhất của mọi người Bên cạnh đó, nó còn tạo ra khung pháp lý mới cho hành động hợp tác trong lĩnh vực kiểm soát thuốc lá Là thành viên của Công ƣớc, Việt Nam đã và đang “nội luật hóa” các quy định của FCTC nhằm tạo ra hành lang pháp lý
Việt Nam hiện có khoảng 75 văn bản pháp luật quy định về phòng, chống tác hại của thuốc lá (PCTHTL) Trong đó, các văn bản tiêu biểu gồm Nghị quyết số 12/2000/NQ-CP ngày 14/8/2000 về Chính sách quốc gia PCTHTL giai đoạn 2000-2010; Nghị định số 45/2005/NĐ-CP ngày 06/4/2005 quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế; Quyết định số 1315/QĐ-TTg phê duyệt Kế hoạch thực hiện Công ước khung về kiểm soát thuốc lá Tuy nhiên, nhiều nội dung trong các văn bản này vẫn mang tính tuyên ngôn và chưa theo kịp với thực tiễn cuộc sống.
Tại Nghị định số 176/2013/NĐ-CP ngày 14/11/2013 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế đã quy định cụ thể các hình thức xử phạt vi phạm hành chính trong phòng, chống tác hại thuốc lá Để đấu tranh chống lại khói thuốc lá, Chính phủ đã xây dựng một hành lang pháp lý và sau đây là những quy định quan trọng nhất Đƣợc quy định rất rõ tại điểm a khoản 1 Điều
23, Điều 9 của Luật Phòng chống tác hại của thuốc lá năm 2012, Khoản 1 Điều 24
Có 04 địa điểm cấm hút thuốc lá hoàn toàn trong nhà và trong phạm vi khuôn viên: Bệnh viện, trạm y tế; Trường học, trừ trường cao đẳng, học viện; Nơi chăm sóc, nuôi dƣỡng vui chơi, giải trí dành riêng cho trẻ em; Khu vực có nguy cơ cháy, nổ cao.Trong khi đó, có 03 địa điểm cấm hút thuốc lá hoàn toàn trong nhà gồm:
Cơ quan, công sở và nơi làm việc; trường cao đẳng, đại học, học viện và địa điểm công cộng là những khu vực cấm hút thuốc Đồng thời, luật cấm hoàn toàn hút thuốc trên máy bay, ô tô và tàu điện.
Hút thuốc tại nơi cấm bị phạt đến 300.000 đồng Đây là quy định tại Nghị định 176/2013/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế Cụ
22 thể, điểm a khoản 1 Điều 23 chỉ rõ: Hút thuốc lá tại địa điểm có quy định cấm nêu trên bị phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 100.000 đồng – 300.000 đồng
Mức phạt nêu trên cũng được áp dụng đối với người bỏ mẩu, tàu thuốc lá không đúng nơi quy định khi hút thuốc lá tại những địa điểm đƣợc phép hút thuốc lá Riêng hút thuốc lá trên máy bay sẽ đƣợc áp dụng mức phạt theo quy định của Nghị định 147/2013/NĐ-CP Cụ thể, người hút thuốc, kể cả thuốc lá điện tử trên máy bay sẽ bị phạt từ 03 - 05 triệu đồng Không được nhờ trẻ dưới 18 tuổi đi mua thuốc lá.Tại Điều 9 của Luật Phòng chống tác hại của thuốc lá năm 2012, việc sử dụng người chưa đủ 18 tuổi mua, bán thuốc lá là một trong những hành vi bị nghiêm cấm Tương tự, Luật cũng cấm người chưa đủ 18 tuổi sử dụng và mua bán thuốc lá
Tuy nhiên, hiện nay vẫn chƣa có quy định cụ thể về mức xử phạt đối với hành vi sử dụng người chưa đủ 18 tuổi để mua bán thuốc lá Khoản 1 Điều 24 Nghị định 176/2013/NĐ-CP chỉ quy định sẽ phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền đến 300.000 đồng đối với người chưa đủ 18 tuổi hút thuốc lá Giá của mỗi bao thuốc lá sắp tăng để góp phần giảm đối tƣợng và mức độ sử dụng thuốc lá, từ đó đẩy lùi tác hại của thuốc lá
1.2.2.Tổng quan tình hình nghiên cứu đề tài
Hiện nay, vấn đề hút thuốc lá của trẻ vị thành niên là vấn đề rất quan trọng và có ảnh hưởng không hề nhỏ tới sức khỏe, cuộc sống của cá nhân, gia đình, cộng đồng Do đó, đây là vấn đề cần nhận đƣợc sự quan tâm của nhiều của các nhà nghiên cứu trong và ngoài nước Trong các nghiên cứu, các tác giả chủ yếu tìm hiểu về tác hại, ảnh hưởng của thuốc lá đến con người và môi trường Trong báo cáo này tác giả muốn tìm hiểu thực trạng hút thuốc lá của trẻ vị thành niên
1.2.2.1.Một số nghiên cứu hút thuốc lá ở nước ngoài
Nghiên cứu về hút thuốc lá đƣợc quan tâm nhiều trên thế giới Theo thông báo của Tổ chức Y tế thế giới năm 2006 tỷ lệ nam giới hút thuốc lá ở các nước phát
THỰC TRẠNG ,GIẢI PHÁP HẠN CHẾ TÌNH TRẠNG HÚT THUỐC LÁ CỦA TRẺ VỊ THÀNH NIÊN, XÃ HÀO LÝ, HUYỆN ĐÀ BẮC, TỈNH HÒA BÌNH
Đặc điểm địa bàn và khách thể nghiên cứu
2.1.1 Đặc điểm địa bàn nghiên cứu
Xã Hào lý đƣợc thành lập năm 1985 là một xã nằm trong khu vực Huyện Đà Bắc, Tỉnh Hòa Bình Xã Hào Lý cách trung tâm huyện Đà Bắc 7km về phía bắc có diện tích tự nhiên 1.888.19 ha, và 1.895 nghìn người Gồm 5 thôn : Quyết Chiến, Hào Phú, Hào Tân, Tân Lý, Suối Thương Phía tây giáp với xã Tân Minh, phía nam giáp với xã Tu Lý, phía đông giáp với thành phố Hòa Bình, phía Bắc giáp với tỉnh Phú Thọ
Xã Hào Lý chủ yếu sống bằng nông nghiệp và chăn nuôi, với 190 ha đất nông nghiệp, trong đó 21 ha trồng lúa và phần còn lại dành cho mía đường, ngô và sắn; những năm gần đây, người dân đã chuyển đổi cơ cấu cây trồng, áp dụng giống mới và nâng cao năng suất, giúp tổng sản lượng cây có hạt toàn xã vượt 810 tấn Lĩnh vực chăn nuôi có bước phát triển đáng kể khi duy trì đàn trâu, bò và tăng nhanh đàn lợn, dê; diện tích nuôi thủy sản lên 4,2 ha cho sản lượng gần 3 tấn mỗi năm Dịch vụ tại địa phương ngày càng khởi sắc với 12 cửa hàng chuyên bán hàng tiêu dùng phục vụ nhu cầu nhân dân Kinh tế phát triển đã nâng thu nhập bình quân đầu người lên khoảng 15 triệu đồng và giảm tỷ lệ hộ nghèo xuống còn 25% Đến nay, xã cơ bản hoàn thiện các cơ sở hạ tầng đạt chuẩn: trạm y tế xã với vốn đầu tư 4,2 tỷ đồng, 3 trường học đạt chuẩn với tổng mức đầu tư trên 10 tỷ đồng, hệ thống mương bai thôn Suối thương, Tân Lý trị giá 950 triệu đồng và đường bê tông liên thôn gần 23 tỷ đồng; toàn xã đã được bê tông hóa Đời sống của người dân được quan tâm và cải thiện đáng kể với 100% số hộ dân được sử dụng điện lưới quốc gia.
31 được sử dụng nước sạch Tỷ lệ trẻ em suy dinh dưỡng giảm còn 17% Xã Hào Lý hiện cũng đang là xã dẫn đầu toàn huyện Đà Bắc về xây dựng Nông thôn mới Và đã về đích Nông thôn mới năm 2019
Thực hiện chính sách phòng chống tác hại thuốc lá.Trên địa bàn xã đã tổ chức nhiều kế hoạch tuyên truyền phòng chống về tác hại của thuốc lá tới người dân Việc triển khai kế hoạch, đã góp phần nâng cao kiến thức về thuốc lá cho người dân Tuy nhiên do kiến thức của cán bộ còn hạn chế, và việc thực hiện vẫn còn qua loa Do vậy, mà việc cung cấp các kiến thức về thuốc lá cho người dân, cũng nhƣ trẻ vị thành niên vẫn chƣa thực sự đáp ứng nhu cầu
2.1.2 Đặc điểm khách thể nghiên cứu Độ tuổi nghiên cứu của đề tài “Thực trạng hút thuốc lá của trẻ vị thành niên Xã Hào Lý ,Huyện Đà Bắc, Tỉnh Hòa Bình”có độ tuổi từ 11 tuổi đến 18 tuổi Dân tộc, khách thể nghiên cứu thuộc dân tộc Mường (70%), Kinh (10%), Tày (20%) Trình độ văn hóa, chuyên môn chủ yếu là trung học cơ sở, và trung học phổ thông Đặc điểm tâm lý của trẻ vị thành niên xã Hào Lý, Huyện Đà Bắc, Tỉnh Hòa Bình: Về nhân cách Cố gắng khẳng định mình như một người lớn vì vậy có những hành vi bắt chước người lớn Có tính tự trọng cao, khá nhạy cảm với những gì xúc phạm đến khuynh hướng tự lập của mình Những lời trách mắng nặng nề sẽ bị trẻ phản ứng lại mạnh mẽ, hay giận dỗi bỏ đi hoặc ngấm ngầm căm tức Tính độc lập bắt đầu có xu hướng tách ra, ít phụ thuộc vào cha mẹ Chuyển từ sinh hoạt gia đình sang sinh hoạt bạn bè, tín ngƣỡng để đạt đƣợc sự độc lập Đôi khi chống đối lại bố mẹ
Về tình cảm: Chuẩn bị cho mối quan hệ yêu đương (xuất hiện tình yêu bạn bè, khó phân biệt đâu là tình yêu, đâu là bạn bè, dễ mơ mộng, khi đổ vỡ niềm tin dễ chán nản), học cách biểu lộ tình cảm và điều khiển cảm xúc, phát triển khả năng yêu và được yêu, tỏ thái độ thân mật trong quan hệ với người khác
Tính tích hợp là quá trình tổng hợp thông tin và kinh nghiệm từ nhiều nguồn ảnh hưởng như cha mẹ, nhà trường, xã hội, bạn bè, người trung gian và các hoạt động văn hóa Những thông tin này hình thành giá trị bản thân, nuôi dưỡng niềm tự tin và định hình cách ứng xử trong giao tiếp và các tình huống hàng ngày Việc kết hợp hiệu quả các yếu tố trên giúp cá nhân phát triển nhận thức về chuẩn mực xã hội, xây dựng kỹ năng giao tiếp và hành vi phù hợp trong học tập, công việc và các mối quan hệ xã hội.
Về trí tuệ: Thường thích lập luận, suy diễn nhìn sự vật theo quan điểm lý tưởng hóa Chịu ảnh hưởng rất mạnh mẽ của các điều kiện văn hóa, giáo dục, kinh tế của môi trường gia đình và xã hội, đồng thời cũng gây nhiều lo ngại cho các bậc cha mẹ và cho cộng đồng Bộc lộ tính phụ thuộc, sự khủng hoảng về nhân cách và hoang mang về tâm lý mà như nhiều người đã nhận xét, các em đang muốn khám phá chính mình Tuy trưởng thành về mặt cơ thể nhưng chưa được hình thành nhân cách
Trong địa bàn xã, mọi trẻ vị thành niên được đi học đúng độ tuổi và theo chương trình giáo dục do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Nội dung giáo dục tập trung vào lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống và kỹ năng sống, được thể hiện xuyên suốt trong chương trình tổng thể và các môn học cụ thể; ngoài ra, trẻ còn được giáo dục về giới tính, chăm sóc sức khỏe sinh sản và phòng ngừa tệ nạn xã hội Tuy nhiên, hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho trẻ vị thành niên hiện nay vẫn chưa được chú trọng đúng mức và hiệu quả chưa cao Trong quá trình giảng dạy ở các cấp học, sự hỗ trợ cho trẻ vị thành niên về các vấn đề liên quan đến tệ nạn xã hội chưa phát huy hết vai trò và hiệu quả còn thấp Cần tăng cường trang bị cho trẻ vị thành niên các kỹ năng sống, bao gồm kỹ năng tự bảo vệ, kỹ năng giao tiếp hiệu quả, giải quyết xung đột, chịu trách nhiệm, xây dựng các mối quan hệ lành mạnh và cách ứng xử phù hợp.
Ở địa bàn xã, tình hình tệ nạn xã hội ở trẻ vị thành niên vẫn còn tồn tại, với một số loại như đánh nhau, trộm cắp, game online quá độ và tụ tập uống rượu bia Nhiều em thay vì tập trung học tập, rèn luyện, chuẩn bị hành trang cho tương lai lại sa đà vào các cuộc ăn chơi thâu đêm suốt sáng, làm tổn hại sức khỏe và tinh thần Tình trạng này đòi hỏi sự vào cuộc của gia đình, nhà trường và cộng đồng để tăng cường giáo dục đạo đức, định hướng nghề nghiệp và các hoạt động tích cực, từ đó hạn chế hành vi tiêu cực và ngăn ngừa nguy cơ sa chân vào tệ nạn xã hội của thanh thiếu niên.
Tình hình hút thuốc lá của trẻ vị thành niên xã Hào Lý: Trên địa bàn xã có xuất hiện trẻ vị thành niên hút thuốc lá, không chỉ sử dụng số lƣợng ít, mà các em sử dụng với số lượng nhiều Đặc biệt, thuốc lá đã len lỏi vào học đường Dạo quanh một vòng các quán nước, các quán game trong địa bàn xã không khó bắt gặp các em trong độ tuổi vị thành ngội tụ tập phì phèo hút thuốc lá
Thực trạng hút thuốc lá của trẻ vị thành niên xã Hào Lý, Huyện Đà Bắc,Tỉnh Hòa Bình
2.2.1.Tình trạng hút thuốc lá của trẻ vị thành niên xã Hào Lý,Huyện Đà Bắc,Tỉnh Hòa Bình
Qua khảo sát 100 trẻ vị thành niên về vấn đề hút thuốc lá Cho kết quả nhƣ sau : Hơn 50% các em ở trong độ tuổi trẻ vị thành niên có hút thuốc lá, đã thể hiện qua kết quả khảo sát sau:
Tình trạng trẻ vị thành niên hút thuốc lá vẫn tồn tại bất chấp việc thuốc lá được tuyên truyền rộng rãi qua nhiều kênh truyền thông và trong các chương trình giáo dục Mặc dù nhận thức về tác hại của thuốc lá có thể đã được nâng lên, khi được hỏi về thực trạng hút thuốc, vẫn có một số em đang sử dụng thuốc lá, đặc biệt là các em nam sinh Kết quả khảo sát cho thấy sự hiện diện của nhóm học sinh hút thuốc trong giới trẻ, cho thấy cần tăng cường các biện pháp giáo dục sức khỏe và can thiệp sớm để giảm thiểu tình trạng này.
Biểu đồ 2.1 Tình trạng hút thuốc lá của trẻ vị thành niên(%)
Bảng 2.1: Tình trạng hút thuốc lá của trẻ vị thành niên
Stt Giới tính Tổng số
Có Không Đã từng hút thuốc Tần số
4% có hút thuốc lá Không hút thuốc lá Đã từng hút thuốc lá
Khi đƣợc hỏi: “Bạn có hút thuốc lá không?” thì đến 52% Trẻ vị thành niên có hút thuốc lá, 44% trẻ vị thành niên không hút thuốc lá, 4% trẻ vị thành niên đã từng hút thuốc lá Nhƣ vậy có thể thấy tỷ lệ trẻ vị thành niên trong địa bàn xã Hào
Lý là có hút thuốc lá, và tỷ lệ hút thuốc lá là khá cao Đang sử dụng thuốc lá và từng hút thuốc lá tập chung vào trẻ vị thành niên là(Nam) Đối với các em (Nữ) thì không hút thuốc lá
Mức độ sử dụng thuốc lá của trẻ vị thành niên xã Hào Lý,Huyện Đà Bắc,Tỉnh Hòa
Mức độ sử dụng thuốc lá của trẻ vị thành niên: Vận dụng công cụ điều tra bảng hỏi, và phỏng vấn sâu Tiến hành điều tra và thu đƣợc kết quả là phần lớn trẻ vị thành niên xã Hào lý thường xuyên hút thuốc lá Cụ thể được thể hiện ở bảng 2.2 dưới đây:
Bảng 2.2: Mức độ sử dụng thuốc lá của trẻ vị thành niên
Kết quả từ bảng số liệu 2.2 cho thấy phân bổ mức độ hút thuốc lá ở trẻ vị thành niên gồm: ít khi 8.92%, bình thường 14.28%, thường xuyên 50% và rất thường xuyên 26.78% Như vậy, 76.78% trẻ vị thành niên trong mẫu điều tra cho thấy mức độ sử dụng thuốc lá ở mức thường xuyên hoặc rất thường xuyên Đây là một tỷ lệ rất cao đối với nhóm tuổi này, cho thấy mức độ phổ biến của việc hút thuốc lá ở trẻ vị thành niên.
“Em có thường xuyên hút thuốc lá ạ! Nếu không hút em thấy mệt mỏi, khó chịu lắm Cứ trung bình ngày nào em cũng hút hết một bao, nhiều lúc đi chơi, nhiều bạn cũng hút, em cũng phải hút hết hơn một bao trong ngày”
Việc sử dụng thuốc lá ở mức độ cao đang ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe và tinh thần của trẻ vị thành niên, làm suy giảm thể lực và khả năng học tập, đồng thời dễ dẫn tới nhiều bệnh tật khi còn rất trẻ Hút thuốc gây nguy cơ mắc các bệnh phổi và ung thư ở nhiều vị trí như miệng, mũi, xoang, vòm họng và thanh quản; đồng thời tác động tiêu cực tới sự phát triển và chất lượng cuộc sống Thêm vào đó, chi phí mua thuốc lá ngày càng lớn nếu thói quen này tiếp diễn, tạo thêm gánh nặng kinh tế cho gia đình Để tìm hiểu thêm về mức độ sử dụng thuốc lá của trẻ vị thành niên xã Hào và có biện pháp ngăn chặn hiệu quả, cần đẩy mạnh giáo dục sức khỏe, tuyên truyền về tác hại của thuốc lá và các chương trình hỗ trợ cai nicotine cho thanh thiếu niên.
Đề tài của Lý, một nghiên cứu viên ở huyện Đà Bắc, tỉnh Hòa Bình, đã sử dụng câu hỏi thứ 7: "Trong 1 ngày bạn hút hết bao nhiêu điếu thuốc?" Qua khảo sát, trẻ vị thành niên ở xã cho thấy tồn tại thói quen hút thuốc ở nhóm tuổi này, gợi ý cần có các biện pháp giáo dục sức khỏe và can thiệp dự phòng phù hợp.
Hào Lý hút thuốc lá với số lƣợng thuốc trong một ngày rất lớn, cụ thể đƣợc thể hiện ở bảng 2.3 dưới đây
Bảng 2.3: Số lƣợng thuốc lá đƣợc hút hết trong một ngày
Stt Số lƣợng thuốc lá Lựa chọn
Tần số (người) Tỷ lệ (%)
Kết quả của bảng 2.3 cho ta thấy: Số lƣợng thuốc lá đƣợc hút hết trong một ngày của trẻ vị thành niên xã Hào Lý, từ 1-19 điếu/ngày là 23.21%, hút hết 1 gói/ngày là 58.92%, hút trên 1 gói/ngày là 17.85% Nhƣ vậy qua tỷ lệ khảo sát đƣợc, cho thấy số lƣợng thuốc lá đƣợc hút ở mức độ nhiều Sử dụng từ 1 gói-Trên
36 một gói có tỷ lệ là (76.78%) điều đó gây ảnh hưởng không hề nhỏ đối với trẻ vị thành niên xã Hào Lý khi vẫn còn tiếp tục hút với lƣợng thuốc lá lớn, ở mức độ thường xuyên như vậy
Nghiên cứu chi phí cho việc hút thuốc lá của trẻ vị thành niên được tiến hành bằng cách áp dụng công cụ điều tra bảng hỏi kết hợp phỏng vấn sâu Kết quả cho thấy chi phí cho việc sử dụng thuốc lá là khá tốn kém đối với nhóm đối tượng này Đề tài tập trung vào câu hỏi số 8: “Bạn chi hết bao nhiêu tiền cho việc hút thuốc lá trong một tháng?”, từ đó khảo sát xác định tổng chi phí cho việc hút thuốc lá trong một tháng Dữ liệu cụ thể được trình bày trong bảng 2.4 ở dưới đây.
Bảng 2.4: Chi phí hút thuốc lá của trẻ vị thành niên trên một tháng
Stt Chi phí thuốc lá Lựa chọn
Tần số (người) Tỷ lệ (%)
Kết quả khảo sát trên bảng số liệu 2.4 cho ta thấy: Chi phí cho vấn về hút thuốc lá trong một tháng của trẻ vị thành niên xã Hào Lý đang sử dụng thuốc lá là: Dưới 30 nghìn (vnđ)là 0%, 30-50 nghìn (vnđ) là 8.92%, 50-100 nghìn (vnđ) là 16.07%, Trên 100 nghìn (vnđ) là 75%
Thông qua khảo sát tại xã Hào Lý cho thấy chi phí hút thuốc lá của thanh thiếu niên trong một tháng khá tốn kém; các em đang ở độ tuổi đi học và chưa có thu nhập riêng nên không có nguồn tài trợ cho thuốc lá Do đó, nhiều em có thể phải dùng chi phí của gia đình hoặc xin tiền để chi trả cho thuốc lá phục vụ nhu cầu cá nhân.
Việc bố mẹ hút thuốc có thể ảnh hưởng trực tiếp đến nhận thức và hành vi của trẻ vị thành niên Do thiếu chi phí cho thuốc lá, nhiều em có thể sa vào tệ nạn như trộm cắp để có tiền mua thuốc lá cho bản thân Hút thuốc gây áp lực lên kinh tế gia đình, làm giảm thu nhập và chi tiêu cho các nhu cầu thiết yếu, từ đó làm sai lệch chuẩn mực sống của trẻ và ảnh hưởng đến sự phát triển của các em.
Một số giải pháp nhằm hạn chế tình trạng hút thuốc lá của trẻ vị thành niên xã Hào Lý,Huyện Đà Bắc,Tỉnh Hòa Bình
2.3.1 Những nguyên nhân dẫn tới thực trạng hút thuốc lá của trẻ vị thành niên, xã Hào Lý,Huyện Đà Bắc,Tỉnh Hòa Bình
Thực trạng hút thuốc lá của trẻ vị thành niên có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến, để tìm hiểu những nguyên nhân dẫn đến tình trạng hút thuốc lá của trẻ vị thành niên Đề tài đã sử dụng câu hỏi số 16: “Theo bạn nguyên nhân nào dẫn tới thực trạng hút thuốc lá của trẻ vị thành niên?” đã đƣa ra một số nguyên nhân dẫn tới thực trạng hút thuốc lá của trẻ vị thành niên là: “Bạn bè rủ rê”- “Muốn thử cảm giác mới”- “Căng thẳng stress”- “Buồn chán”- “Học theo người lớn”- “Học theo phim ảnh”- “ Dễ mua các mặt hàng thuốc lá”- “Quản lí của gia đình lỏng lẻo”- “Đua đòi theo người khác”- “Thể hiện bản thân” với bốn mức độ lựa chọn là: “Không đồng ý”- “Đồng ý một phần”- “Đồng ý”-“Rất đồng ý”
2.3.1.1 Những nguyên nhân chủ quan dẫn tới thực trạng hút thuốc lá của trẻ vị thành niên, xã Hào Lý,Huyện Đà Bắc,Tỉnh Hòa Bình
Qua khảo sát về nguyên nhân dẫn đến tình trạng hút thuốc lá của trẻ vị thành niên, đề tài tìm hiểu về các nguyên nhân chủ quan dẫn tới tình trạng hút thuốc lá của trẻ vị thành niên, đưa ra một số nguyên nhân chủ quan Cụ thể ở bảng 2.8 dưới đây:
Bảng 2.8.Những nguyên nhân chủ quan dẫn tới thực trạng hút thuốc lá của trẻ vị thành niên
Không đồng ý Đồng ý một phần Đồng ý Rất đồng ý
3 Quản lí của gia đình lỏng lẻo
Qua khảo sát trên bảng 2.8 cho thấy: Phần lớn trẻ vị thành niên đã đồng ý và rất đồng ý với những nguyên nhân chủ quan là: Học theo người lớn, học theo phim ảnh, quản lí của gia đình lỏng lẻo Như khi ở nhà, trong gia đình có người hút thuốc lá, vì thường hay hút thuốc trước mặt trẻ Lâu ngày trẻ có thể tò mò, và dẫn đến bắt chước, học theo hành vi hút thuốc lá Học theo phim ảnh, ngày nay các phương tiện truyền thông đại chúng rất phát triển Đặc biệt là internet, khi trên những đoạn phim, hình ảnh có cảnh hút thuốc lá Trẻ nhìn thấy những hình ảnh đó, cũng sẽ rất tò mò, bắt chước những cảnh hút thuốc lá đó Dẫn đến tình trạng hút thuốc lá Ngoài ra do sự quản lí của gia đình còn lỏng lẻo, chƣa quan tâm nhiều đến con cái, nên trẻ dàng hút thuốc lá Khi không có sự can thiệp của gia đình trẻ càng dễ thực hiện hành vi
2.3.1.2 Những nguyên nhân khách quan dẫn tới thực trạng hút thuốc lá của trẻ vị thành niên, xã Hào Lý,Huyện Đà Bắc,Tỉnh Hòa Bình
Qua khảo sát về nguyên nhân dẫn đến tình trạng hút thuốc lá của trẻ vị thành niên, đề tài tìm hiểu về các nguyên nhân khách quan dẫn tới tình trạng hút thuốc lá
45 của trẻ vị thành niên, đƣa ra một số nguyên nhân khách quan Cụ thể ở bảng 2.8 dưới đây:
Bảng 2.9.Những nguyên nhân khách quan dẫn tới thực trạng hút thuốc lá của trẻ vị thành niên
Không đồng ý Đồng ý một phần Đồng ý Rất đồng ý
3 Muốn thử cảm giác mới 8 8 21 21 25 25 46 46
4 Dễ mua các mặt hàng thuốc lá
6 Đua đòi theo người khác 12 12 19 19 32 32 37 37
Qua kết quả khảo sát trên: ta có thể thấy có rất nhiều nguyên nhân khách quan dẫn tới tình trạng hút thuốc lá của trẻ vị thành niên Phần lớn các em đều đồng ý, và rất đồng ý với những nguyên nhân trên Nguyên nhân chủ yếu dẫn đến tình trạng hút thuốc lá của trẻ vị thành niên là: Bạn bè rủ rê, dễ mua các mặt hàng thuốc lá, thể hiện bản thân Được các em lựa chọn tương đối nhiều, khi một nhóm bạn đang chơi với nhau, trong nhóm đó có một số em đang trong tình trạng hút thuốc lá
Vì cùng chơi với nhau nên khi đƣợc rủ rê, với sự tò mò và những lời mời Đầu tiên có thể chỉ là hút thử, nhƣng lâu dần sẽ trở thành thói quen.Rất dễ dẫn đến tình trạng hút thuốc lá Về các mặt hàng thuốc lá rất dễ tìm để mua, hiện nay hầu nhƣ tất cả
46 các quán tạp hóa đều có sẵn các sản phẩm thuốc lá, mà giá thành khá rẻ nên các em dễ dàng mua để sử dụng, đã dẫn đến tình trạng hút thuốc lá Ở lứa tuổi vị thành niên, về mặt tâm lí các em có những thay đổi về suy nghĩ, thích thể hiện bản thân, thích làm nổi bật bản thân với người khác Như cầm điếu thuốc lá phì pheo làm các em nghĩ là bản thân có sự khác biệt Trưởng thành hơn khi hút thuốc lá, gây sự chú ý với người khác Cho nên đã gây ra tình trạng hút thuốc lá Có thể các em cảm thấy buồn chán, muốn thử những cảm giác mới khi hút thuốc lá, vì vậy các em chọn cách hút thuốc lá để làm bớt căng thẳng đầu óc.Nhƣng không suy nghĩ là trong thuốc lá có rất nhiều chất độc gây ảnh hưởng đến các em
Và nguyên nhân là do đua đòi theo người khác, thấy người khác hút thuốc Nên cũng muốn làm theo, để đƣợc giống nhƣ họ Nhƣng không suy nghĩ tác hại của thuốc lá đem lại
“Em thấy có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng hút thuốc lá, qua quan sát em thấy Các bạn hút thuốc thường ru rê nhau cùng hút, rồi có nhiều bạn hay đua đòi theo bạn khác hút thuốc Nên dẫn đến tình trạng hút thuốc lá”
(PVS, số14, nữ,tuổi 17) 2.3.2 Những hậu quả từ thuốc lá đem lại cho trẻ vị thành niên , xã Hào Lý,Huyện Đà Bắc,Tỉnh Hòa Bình
2.3.2.1 Hậu quả ảnh hưởng đến sức khỏe trẻ vị thành niên, , xã Hào Lý,Huyện Đà Bắc,Tỉnh Hòa Bình Để tìm hiểu những hậu quả của thuốc lá đem lại cho trẻ vị thành niên Đề tài đã đưa ra một số hậu quả có ảnh hưởng đến sức khỏe từ hút thuốc lá gây ra Cụ thể được thể hiện ở bảng 2.10 dưới đây:
Bảng 2.10 Những hậu quả ảnh hưởng đến sức khỏe ,từ thuốc lá đem lại cho trẻ vị thành niên
Mức độ Không đồng ý Đồng ý một phần Đồng ý Rất đồng ý
1 Ảnh hưởng đến sức khỏe chính người đang sử dụng
2 Gây ra các bệnh về phổi 0 0 5 5 40 40 55 55
3 Gây ung thƣ(miệng,m ũi, xoang, vòm họng, thanh quản
4 Gây các cơn đau tim 0 0 5 5 45 45 50 50
Qua khảo sát trên bảng 2.10 cho thấy rất nhiều những hậu quả đến sức khỏe do hút thuốc lá đem lại Phần lớn trẻ vị thành niên đã đồng ý, và rất đồng ý về hậu quả đến sức khỏe của hút thuốc lá đem lại đối với trẻ vị thành niên Vì trong khói thuốc lá chứa hơn 7.000 chất hóa học, trong đó có 70 chất gây ung thƣ, dẫn đến nhiều căn bệnh nguy hiểm khác nhau nhƣ ung thƣ phổi, bệnh tim mạch, bệnh phổi tắc nghẽn, vô sinh , hút thuốc lá gây rất nhiều bệnh tật Nhất là với trẻ vị thành niên, là những thế hệ mai sau của đất nước
2.3.2.2 Hậu quả, ảnh hưởng đến kinh tế cá nhân, và gia đình
48 Để tìm hiểu những hậu quả của thuốc lá đem lại cho trẻ vị thành niên Đề tài đã đưa ra một số hậu quả có ảnh hưởng đến kinh tế cá nhân, và gia đình từ hút thuốc lá gây ra Cụ thể được thể hiện ở bảng 2.11 dưới đây:
Bảng 2.11 Những hậu quả ảnh hưởng đến kinh tế cá nhân, và gia đình từ thuốc lá đem lại cho trẻ vị thành niên
Mức độ Không đồng ý Đồng ý một phần Đồng ý Rất đồng ý Tần số
1 Ảnh hưởng đến thu nhập của gia đình 0 0 7 7 23 23 70 70
2 Tiền mua thuốc lá làm giảm chi phí cho giáo dục của chính cá nhân người sử dụng
3 Làm giảm chi tiêu lương thực cho gia đình 11 11 13 13 35 35 41 41
4 Làm giảm chi tiêu cho chăm sóc sức khỏe hộ gia đình
5 Tốn tiền chữa bệnh liên quan đến hút thuốc lá
6 Mất khả năng lao động sớm do bệnh tật liên quan đến thuốc lá
Qua khảo sát được trình bày ở bảng 2.11 cho thấy hút thuốc lá gây ra nhiều hậu quả kinh tế đối với cá nhân và gia đình của thanh thiếu niên Phần lớn thanh thiếu niên đồng ý hoặc rất đồng ý rằng hút thuốc làm giảm nguồn lực tài chính gia đình và gây tổn thất cho kinh tế hộ gia đình cũng như xã hội Chi phí mua thuốc lá hàng tháng làm giảm chi cho giáo dục, lương thực và chăm sóc sức khỏe, đồng thời phản ánh sự lãng phí kinh tế và ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển của bản thân và cộng đồng.
49 cứu trước là khá lớn với độ tuổi vị thành niên Vì còn là học sinh nên vẫn chưa kiếm đƣợc tiền, vẫn dùng tiền chu cấp của gia đình Vì vậy số tiền hút thuốc lá gây ảnh hưởng đến kinh tế cá nhân, và gia đình Có nhiều em khi không có tiền mua thuốc lá để sử dụng, có thể còn đi vào các tệ nạn xã hội Nhƣ trộm cắp để có tiền mua thuốc lá hút
2.3.2.3 Hậu quả, ảnh hưởng đến kinh tế cộng đồng, và xã hội Để tìm hiểu những hậu quả do tình trạng hút thuốc lá của trẻ vị thành niên Đề tài đã đưa ra một số hậu quả có ảnh hưởng đến kinh tế cộng đồng, và xã hội từ hút thuốc lá gây ra Cụ thể được thể hiện ở bảng 2.12 dưới đây:
Bảng 2.12 Những hậu quả ảnh hưởng đến kinh tế cộng đồng, và xã hội
Không đồng ý Đồng ý một phần Đồng ý Rất đồng ý
1 Ảnh hưởng đến kinh tế cộng đồng và xã hội
2 Gây ra các vụ cháy nổ gây thương tích, tổn thất tài sản của cộng đồng
3 Làm tăng chi phí chăm sóc sức khỏe
4 Nhanh mất khả năng lao động, gây tổn thất cho nền kinh tế xã hội