TIỂU LUẬN Đề bài: Những thuận lợi cơ bản khi tiến hành công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt Nam trong giai đoạn hiện nay

BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI TIỂU LUẬN MÔN: ĐƯỜNG LỐI CÁCH MẠNG CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM Đề bài: Những thuận lợi cơ bản khi tiến hành công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt

BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI

TIỂU LUẬN

MÔN: ĐƯỜNG LỐI CÁCH MẠNG CỦA

ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM

Đề bài: Những thuận lợi cơ bản khi tiến hành công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt Nam trong

giai đoạn hiện nay

HÀ NỘI - 2020

MỤC LỤC

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU

NỘI DUNG

I Khái quát về công nghiệp hóa, hiện đại hóa 2

1 Khái niệm công nghiệp hóa, hiện đại hóa 2

1.1 Định nghĩa công nghiệp hóa, hiện đại hóa 2

1.2 Mối quan hệ giữa công nghiệp hóa và hiện đại hóa 2

2 Tính tất yếu khách quan của công nghiệp hóa, hiện đại hóa 2

3 Tác động của công nghiệp hóa, hiện đại hóa 3

II Những thuận lợi cơ bản khi tiến hành công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt Nam trong giai đoạn hiện nay 3

1 Bối cảnh quốc tế 4

1.1 Những tác động từ xu thế chung toàn cầu 4

1.2 Những tác động đến từ khu vực châu Á - Thái Bình Dương và Đông Nam Á………5

2 Trong nước 6

2.1 Vị trí địa lý 7

2.2 Lợi thế của người đi sau 7

2.3 Tài nguyên thiên nhiên 7

2.4 Nguồn nhân lực 8

2.5 Những thành tựu cơ bản đã đạt được 9

III Phương pháp tận dụng những thuận lợi cơ bản trên để tiến hành công nghiệp hóa, hiện đại hóa….……… 11

KẾT LUẬN

DANH MỤC THAM KHẢO

MỞ ĐẦU Công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở nước ta là một trong những mục tiêu to lớn, được kiên trì thực hiện suốt 60 năm qua Ngay từ Đại hội III của Đảng (tháng 9-1960), Đảng ta xác định công nghiệp hóa là một nhiệm vụ trọng tâm với sự điều chỉnh nhất định: “Việc chuẩn bị tiền đề cho công nghiệp hóa đã cơ bản hoàn thành, cho phép chuyển sang thời kỳ mới đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước”, với mục tiêu “từ nay đến năm 2020, ra sức phấn đấu đưa nước ta cơ bản trở thành nước công nghiệp” Và tính đến thời điểm hiện tại, Đại hội XII nêu mục tiêu “sớm đưa nước ta cơ bản trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại” Có thể khẳng định, thực hiện mục đẩy mạnh sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá là nhiệm vụ trung tâm của sự nghiệp cách mạng nước ta trong giai đoạn hiện nay

Chính vì vậy, em xin phép được tìm hiểu về: “Những thuận lợi cơ bản khi tiến hành công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt Nam trong giai đoạn hiện nay”

NỘI DUNG

I Khái quát về công nghiệp hóa, hiện đại hóa

1 Khái niệm công nghiệp hóa, hiện đại hóa

1.1 Định nghĩa công nghiệp hóa, hiện đại hóa

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VII Đảng Cộng sản Việt Nam đã xác định:

“công nghiệp hoá, hiện đại hóa là quá trình chuyển đổi căn bản, toàn diện các hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ và quản lý kinh tế - xã hội từ sử dụng sức lao động thủ công là chính sang sử dụng một cách phổ biến sức lao động cùng với công nghệ, phương tiện và phương pháp tiên tiến, hiện đại dựa trên sự phát triển của công nghiệp và tiến bộ khoa học - công nghệ nhằm tạo ra năng suất lao động xã hội cao”1 Đây là một quá trình lịch sử tất yếu nhằm tạo nên những chuyển biến căn bản về kinh tế - xã hội của đất nước trên cơ sở khai thác có hiệu quả các nguồn lực và lợi thế trong nước, mở rộng quan hệ kinh tế quốc tế, xây dựng cơ cấu kinh tế nhiều ngành với trình độ khoa học công nghệ ngày càng hiện đại

1.2 Mối quan hệ giữa công nghiệp hóa và hiện đại hóa

Xét trên khía cạnh kinh tế xã hội, hiện đại hoá là cái đích cần vươn tới trong quá trình công nghiệp hoá Nhưng quá trình phát triển công nghiệp lại bị ràng buộc bởi yêu cầu đảm bảo hiệu quả kinh tế xã hội Hiện đại hoá là phương tiện, điều kiện để đạt mục tiêu của quá trình công nghiệp hoá Công nghiệp hóa và hiện đại hóa luôn gắn liền, song hành với nhau

2 Tính tất yếu khách quan của công nghiệp hóa, hiện đại hóa

Nhiệm vụ quan trọng nhất của nước ta trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội không qua chế độ tư bản chủ nghĩa là xây dựng cơ sở vật chất - kỹ thuật của chủ nghĩa xã hội, trong đó có công nghiệp và nông nghiệp hiện đại, có văn hoá và khoa học tiên tiến Muốn thực hiện thành công nhiệm vụ quan trọng nói trên, nhất thiết phải tiến hành công nghiệp hoá, hiện đại hóa Hơn nữa chủ nghĩa xã hội muốn tồn tại và phát triển cần phải có một nền kinh tế mạnh, nhất là đối với Việt Nam –

1 Đảng Cộng sản Việt Nam (2004), Văn kiện Đảng toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, t.37, tr 653

đất nước đi lên chủ nghĩa xã hội từ nền nông nghiệp lạc hậu Quá trình công nghiệp hoá chính là quá trình xây dựng cơ sở vật chất - kỹ thuật cho nền kinh tế quốc dân góp phần hoàn thiện quan hệ sản xuất xã hội chủ nghĩa Mặt khác, trong

xu thế toàn cầu hoá hiện nay, những thuận lợi và khó khăn vừa tạo ra cơ hội mới, vừa cản trở, thách thức nền kinh tế của chúng ta, đan xen với nhau, tác động lẫn nhau Vì vậy, đất nước chúng ta phải chủ động, sáng tạo nắm lấy thời cơ, phát huy những thuận lợi để đẩy nhanh quá trình công nghiệp hoá, tạo ra thế và lực mới để vượt qua khó khăn, đưa nền kinh tế tăng trưởng, phát triển bền vững

3 Tác động của công nghiệp hóa, hiện đại hóa

Thực tiễn đã chứng minh quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đã tạo ra những tác động to lớn về nhiều mặt trong sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước Đó là:

 Hình thành từng bước quan hệ sản xuất tiến bộ, ngày càng thể hiện đầy đủ hơn bản chất ưu việt của chế độ xã hội mới xã hội chủ nghĩa

 Thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế nhằm huy động và sử dụng có hiệu quả mọi nguồn lực để không ngừng tăng năng suất lao động làm cho nền kinh tế tăng trưởng nhanh, nâng cao đời sống vật chất và văn hoá cho nhân dân, thực hiện công bằng và tiến bộ xã hội, bảo vệ và cải thiện môi trường sinh thái

 Tạo ra cơ sở vật chất để làm biến đổi về chất lực lượng sản xuất, nhờ đó mà nâng cao vai trò của người lao động - nhân tố trung tâm của nền kinh tế xã hội chủ nghĩa; tạo điều kiện vật chất cho việc xây dựng và phát triển nền văn hoá Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc

 Tạo ra tiền đề kinh tế cho sự phát triển đồng bộ về kinh tế - chính trị, văn hoá -

xã hội, quốc phòng và an ninh

Thành công của sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hóa là nhân tố quyết định

sự thắng lợi của con đường xã hội chủ nghĩa mà Đảng và nhân dân ta đã lựa chọn

II Những thuận lợi cơ bản khi tiến hành công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt Nam trong giai đoạn hiện nay

Khi tiến hành công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong giai đoạn hiện nay, nước ta

có rất nhiều điều kiện thuận lợi Đó là những thuận lợi cơ bản giúp đất nước ta tiến hành thành công sự nghiệp công nghệ hóa, hiện đại hóa

1 Bối cảnh quốc tế

1.1 Những tác động từ xu thế chung toàn cầu

Có thể thấy hòa bình, hợp tác và phát triển vẫn là xu thế chung chủ đạo trên thế giới Toàn cầu hóa, hợp tác, liên kết để ổn định và phát triển tiếp tục là yêu cầu khách quan trong mọi lĩnh vực của đời sống Lợi ích của các nước ngày càng đan xen và phụ thuộc lẫn nhau ở mức độ, phạm vi ngày càng lớn, buộc các chính phủ phải nhìn rộng, tính toán mọi góc độ trong hoạch định và triển khai chính sách Điều này mang đến cho chúng ta cơ hội hội nhập, hợp tác rất lớn khi tiến hành công nghiệp hóa, hiện đại hóa Xu thế dân chủ hóa trong quan hệ quốc tế vẫn phát triển Các quốc gia nhỏ và vừa có cơ hội tham gia tích cực hơn vào các vấn đề quan hệ quốc tế, đặc biệt trong khuôn khổ Liên hợp quốc và các tổ chức ở khu vực Bên cạnh đó, trên thế giới cách mạng khoa học công nghệ đang phát triển vào trình độ ngày càng cao, thúc đẩy quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế thế giới, quốc tế hoá nền kinh tế và đời sống xã hội Điển hình là cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 04 gắn liền với thuật ngữ “Công nghiệp 4.0”, lần đầu tiên được đưa

ra tại Hội chợ Công nghệ ở Cộng hòa Liên bang Đức năm 2011 Đặc trưng của cuộc cách mạng công nghiệp lần này là sự hợp nhất về mặt công nghệ Thể hiện khả năng kết nối thông qua các thiết bị di động và khả năng tiếp cận với cơ sở dữ liệu lớn, những tính năng xử lý thông tin sẽ được nhân lên bởi những đột phá công nghệ trên nhiều lĩnh vực So sánh với các cuộc cách mạng công nghiệp trước đây, cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4 phát triển với tốc độ ở cấp số nhân, biến đổi toàn bộ các hệ thống sản xuất, quản lý và quản trị Nó mở đường cho những bước nhảy vọt trên nhiều lĩnh vực, tạo ra những cơ hội lớn cho sự phát triển của mỗi nước đặc biệt tác động mạnh đến Việt Nam Tạo ra thời cơ mới cho Việt Nam hội nhập sâu rộng hơn và hiệu quả hơn vào nền kinh tế thế giới, tiến thẳng vào lĩnh vực công nghiệp mới, tranh thủ các thành tựu khoa học - công nghệ tiên tiến để đẩy nhanh hơn tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và thu hẹp khoảng

cách phát triển Đây là một thời cơ thuận lợi cho phép chúng ta có thể khai thác được những yếu tố nguồn lực bên ngoài (vốn, công nghệ thị trường, ) và những nguồn lực bên trong của đất nước có hiệu quả, thực hiện công nghiệp hoá, hiện đại hoá rút ngắn, kết hợp với các bước đi tuần tự nhảy vọt, vừa tăng tốc vừa chạy trước đón đầu

1.2 Những tác động đến từ khu vực châu Á - Thái Bình Dương và Đông Nam

Á

Trong bối cảnh mới, khu vực châu Á - Thái Bình Dương ngày càng có vai trò trung tâm của toàn cầu; biểu hiện rõ ở sự phát triển năng động nhất và cũng là khu vực quan trọng về chính trị, kinh tế, văn hóa, an ninh… của thế giới; ngày càng trở thành trung tâm kinh tế - chính trị quan trọng hàng đầu thế giới (chiếm 60% tổng giá trị GDP, 70% giá trị giao dịch thương mại toàn cầu, 3/5 nền kinh tế lớn nhất thế giới và 8/20 nền kinh tế G20) Ở khu vực này, Việt Nam hiện là thành viên của rất nhiều cơ chế hợp tác đa phương tạo điều kiện phạm vi hoạt động đối ngoại rộng; giúp tiếng nói của Việt Nam có trọng lượng hơn; vai trò của chúng ta trong các vấn đề khu vực được nâng cao; lợi ích quốc gia được đảm bảo tốt hơn đặc biệt khi lợi ích đó gắn với lợi ích khu vực Đồng thời, khu vực châu Á - Thái Bình Dương tiếp tục chứng kiến xu hướng hội nhập và liên kết kinh tế đang được đẩy mạnh ở mọi tầng nấc, là khu vực tập trung cao nhất hoạt động hợp tác phát triển, liên kết kinh tế quốc tế không chỉ với những thiết chế như CPTPP, RCEP, IPS hay BRI, Các tiến trình liên kết ở khu vực, nhất là liên kết kinh tế và an ninh ở khu vực châu Á - Thái Bình Dương tiếp tục được đẩy mạnh với những dạng thức khác nhau Có thể thấy, việc ký kết các hiệp định tự do thương mại (FTA) sẽ tiếp tục là một xu hướng lớn trong quan hệ kinh tế quốc tế trong giai đoạn từ nay đến năm

2030 Xu hướng hội nhập kinh tế thông qua hình thành các FTA thế hệ mới như TPP là phù hợp với lợi ích của Việt Nam khi trọng tâm chiến lược hội nhập toàn diện của Việt Nam vẫn là hội nhập về kinh tế Đây là một nhân tố thuận lợi góp phần duy trì quan hệ ổn định giữa các quốc gia và đóng góp vào việc gìn giữ hòa bình và an ninh trong khu vực Đặc biệt vào ngày 14/01/2019 vừa qua, Việt Nam

đã chính thức trở thành thành viên thứ 11 của Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến

bộ xuyên Thái Bình Dương gọi tắt là Hiệp định CPTPP1 Điều này đã góp phần khẳng định vị thế của Việt Nam trong khu vực châu Á – Thái Bình Dương và Đông Nam Á tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình tiến hành công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở nước ta trong giai đoạn hiện nay

Về khu vực Đông Nam Á hiện nay nói riêng, theo đánh giá của UNCTAD thì khu vực ASEAN đang là khu vực nổi bật với tốc độ tăng trưởng đầu tư lạc quan trên thế giới Đời sống nhân dân ngày càng được cải thiện, bộ mặt các quốc gia thay đổi nhanh chóng; cơ sở hạ tầng được phát triển theo hướng hiện đại hoá Nhiều đô thị của các nước trong khu vực dần tiến kịp trình độ đô thị của các nước tiên tiến trên thế giới, ví dụ như: Xingapo, Băng Cốc, Hồ Chí Minh, Tạo dựng được một môi trường hoà bình, ổn định trong khu vực Đây là cơ sở vững chắc cho

sự phát triển kinh tế- xã hội ở mỗi nước cũng như toàn khu vực “Những con hổ kinh tế Đông Nam Á đã hết ngủ đông, nay đang phục hồi sức mạnh và trở nên hấp dẫn hơn trước giới đầu tư nước ngoài" Tờ New York Times đã bình luận như vậy, trước những biến đổi ấn tượng về kinh tế của Đông Nam Á thời gian gần đây Đặc biệt, nhằm bảo đảm cho sức mạnh kinh tế của khối, vào cuối năm 2015, ASEAN

đã quyết định thành lập một Cộng đồng Kinh tế, nhằm thúc đẩy hội nhập kinh tế khu vực được đề ra trong chiến lược “Tầm nhìn ASEAN 2020” Tuyên bố Hòa hợp ASEAN II cũng khẳng định mục tiêu xây dựng một khu vực kinh tế ổn định, thịnh vượng và có khả năng cạnh tranh cao, trong đó hàng hóa, dịch vụ, đầu tư sẽ được chu chuyển tự do và vốn được lưu chuyển tự do hơn, kinh tế phát triển đồng đều, đói nghèo và chênh lệch kinh tế-xã hội được giảm bớt vào năm 2020 Chính những lợi thế đó, đã tác động, tạo điều kiện thuận lợi giúp cho nền kinh tế Việt Nam tăng trưởng nhanh, tạo được nền tảng vững chắc cho nước ta

Như vậy, tất cả các điều kiện khách quan trên của tình hình trên thế giới là những thuận lợi cơ bản cho Việt Nam khi tiến hành khi tiến hành công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong giai đoạn hiện nay

2 Trong nước

1 http://cptpp.moit.gov.vn/

Tình hình trong nước cũng đã mang lại những thuận lợi cơ bản:

2.1 Vị trí địa lý

Việt Nam là một quốc gia - biển với đường bờ biển dài 3260 km, nằm tại tuyến hải hành quan trọng nhất thế giới Thêm vào đó, còn nằm trên bán đảo Đông Dương gần trung tâm Đông Nam Á – khu vực đang phát triển năng động với tốc

độ cao Đặc biệt vị trí của nước ta còn là nút giao thoa của một vùng tăng trưởng nhanh và năng động nhất thế giới - Đông Á, gần kề hai nền kinh tế khổng lồ đang nổi lên là động lực tăng trưởng mạnh nhất của thế giới (Trung Quốc và Ấn Độ) Việt Nam còn là cửa ngõ đầu mối giao thông của các tuyến đường quốc tế quan trọng nơi diễn ra các hoạt động kinh tế sôi động và được coi là khu vực phát triển năng động nhất hiện nay Có thể thấy, nước ta có vị trí địa lý thuận lợi cho việc phát triển tiến hành công nghiệp hóa, hiện đại hóa

2.2 Lợi thế của người đi sau

Nhà nước tiến hành công nghiệp hoá, hiện đại hoá đi sau nhiều nước, thua về xuất phát điểm thời gian nhưng điều này tạo ra lợi thế của người đi sau cho đất nước ta Bởi vì chúng ta có thể tiến hành khắc phục được những thất bại mà những nước đi trước gặp phải, rút ra được bài học kinh nghiệm cho riêng mình Lợi dụng

cơ hội là đi thẳng vào công nghệ tiên tiến thích hợp với Việt Nam, đạt được sự phát triển nhanh bền vững Chúng ta có thể lựa chọn những công nghệ tiên tiến, hiện đại nhất để sau này không phải sửa chữa, cải biến nhiều, giúp tiết kiệm thời gian, chi phí, nguồn lực Từ vị trí của người đi sau, chúng ta có thể rút ra được kinh nghiệm sâu sắc từ “công nghiệp hóa” của các nước Đó là cốt lõi của công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong giai đoạn hiện nay là sự đổi mới trang bị kỹ thuật (phần cứng, máy móc, thiết bị,…), chuyển từ kỹ thuật, công nghệ lạc hậu, năng suất thấp lên trình độ kỹ thuật và công nghệ tiên tiến có năng suất và hiệu quả kinh

tế xã hội cao trong tất cả các lĩnh vực, các ngành của nền kinh tế quốc dân Đây là bài học đắt giá cho đất nước khi tiến hành công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong giai đoạn hiện nay

2.3 Tài nguyên thiên nhiên

Tài nguyên thiên nhiên ở nước ta là một trong những thuận lợi cơ bản trong quá trình nước ta đi lên công nghiệp hóa, hiện đại hóa Thứ nhất, việc giàu có về tài nguyên thiên nhiên sẽ giúp nước ta tạo lập hệ thống chính sách, môi trường đầu tư hấp dẫn để thu hút đầu tư nước ngoài, bổ sung sự khan hiếm về nguồn vốn trong nước, đưa các nguồn tài nguyên trở thành của cải để phục vụ tăng trưởng và phát triển nhằm xây dựng tiềm lực để thúc đẩy quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa Thứ hai, tài nguyên thiên nhiên là nguồn cung cấp nguyên liệu cho quá trình chúng

ta xây dựng cơ sở hạ tầng vật chất, kỹ thuật, chuyển giao công nghệ để công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, tiết kiệm chi phí lớn khi phải nhập khẩu nguyên liệu từ bên ngoài Thứ ba, tài nguyên đem lại các tác động môi trường, ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa So với các tài nguyên có khả năng tái tạo, các nguồn tài nguyên không tái tạo như kim loại, quặng, dầu mỏ khí đốt không cần nhiều đến việc sử dụng đất đai để khai thác Tuy nhiên, khai thác các loại tài nguyên này có thể làm ô nhiễm nguồn nước, phá huỷ môi trường sinh thái và tạo ra sự cạn kiệt không còn khả năng khai thác cho thế hệ tương lai Tác động đến môi trường khi khai thác tài nguyên còn thể hiện ở các khía cạnh tiêu dùng năng lượng và nước, ô nhiễm không khí, nước và đất đai, cạn kiệt môi trường sinh thái ở các dòng sông, đáy biển Chính vì vậy, để hạn chế các tác động tiêu cực của tài nguyên, Việt Nam cần phải lập kế hoạch tốt hơn để đánh giá tác động về môi trường, quản lý môi trường, quản lý các mỏ tài nguyên để khai thác hiệu quả và bền vững

2.4 Nguồn nhân lực

Nguồn nhân lực của nước ta trong thời gian qua đã tăng một cách đáng kể về mặt lượng do sự gia tăng dân số ở mức cao và liên tục trong nhiều năm và cũng ngày càng đáp ừng được chất lượng và số lượng khi tiến hành công nghiệp hóa, hiện đại hóa Sau nhiều năm tăng trưởng, dân số Việt Nam đã lên đến khoảng 97 triệu vào năm 2018 (từ khoảng 60 triệu năm 1986) và dự kiến sẽ tăng lên 120 triệu dân, trước khi giảm dần vào năm 2050 Hiện nay, 70% dân số có độ tuổi dưới 35, với tuổi thọ trung bình gần 76 tuổi, cao hơn những nước có thu nhập tương đương Nhưng dân số đang bị già hóa nhanh Tầng lớp trung lưu đang hình thành – hiện