Tài liệu MÔ HÌNH CANH TÁC SẮN TRÊN ĐẤT DỐC BÌNH ĐỊNH doc

Thành Nhân, KS.

MÔ HÌNH CANH TÁC S N B N V NG TRÊN T D C T NH BÌNH NH

TS Nguy n Thanh Ph ng,

KS Thành Nhân, KS Nguy n Qu c H i

Vi n KHKT Nông nghi p Duyên H i Nam Trung B (Email: ntphuongqn@yahoo.com ; D : 0913 483646)

1 t v n

Ngày nay, m t ph n c a tình tr ng thoái hoá t là do i u ki n khí h u, a hình c tr ng

c a vùng, m t ph n là do áp d ng bi n pháp k thu t canh tác c , c bi t là nông dân mi n núi ã phát r ng làm r y v n di n ra

M t khác, dân s ngày m t t ng d n n thi u t s n xu t, nông dân mi n núi ph i canh tác trên t có d c cao h n 250 và th ng là tr ng c canh cây nông nghi p ng n ngày (s n, lúa r y ) nên hi n t ng thoái hoá t di n ra càng nhanh h n V i d c cao nh v y, s thoái hóa t x y

ra r t nhanh và th i gian canh tác hi u qu là r t ng n, th ng ch c 2 -3 v cây l ng th c ng n ngày, sau ó ph i b hóa t, c bi t nguy hi m là hi n nay nông dân mi n núi v n áp d ng

ph ng pháp d!n s ch c d i và t tr c khi gieo tr ng V i cách làm này, dòng ch y b m t

th ng r t l n, l ng t b m t b r"a trôi nhi u Khi tài nguyên r ng b m t, di n tích t tr ng i núi tr!c ngày càng t ng, hi n t ng l l t x y ra nhi u và l n h n Do ó, n ng su t cây tr ng ngày càng gi m n u không c u t và áp d ng bi n pháp k thu t m i nh#m gi m tình tr ng xói mòn

t i núi

$ ng th i do nh h %ng c a t p quán canh tác và i u ki n kinh t nhân dân vùng núi vi c

u t và ti p c n ti n b khoa h!c k thu t m i trong nông nghi p còn nhi u h n ch Khi không

c u t úng m&c thì n ng su t c a cây tr ng ch a phát huy h t ti m n ng n ng su t và ch t

l ng

N m 2007, di n tích s n c a t nh Bình $ nh là 13.160 ha, t ng 0,2% so v i n m 2006, n ng

su t 190,4 t /ha (t ng 4,7%), s n l ng 250.511 t n N m 2008, di n tích s n s' gi( m&c )n nh 12.500 ha, n ng su t 210 t /ha, s n l ng 262.500 t n, nguyên li u cung c p cho nhà máy ch

bi n tinh b t s n $ gi i quy t v n thoái hoá và hoang m c hoá t i núi và t ng hi u qu kinh

t trên m t n v di n tích, c i thi n i s ng, gi m tình tr ng ch t phá r ng làm r y, thì c n ph i canh tác b n v(ng cây s n trên t d c

2 K t qu nghiên c u mô hình tr ng u xanh xen s n trên t i núi t nh Bình nh

B ng 1 c i m sinh tr ng và phát tri n c a gi ng s n KM94

Ch tiêu

Công th c T l n y m m/ m c ch i (%) S c sinh tr u ng ban ô ng u ( i m 1-5)

B ng 2 N ng su t và các y u t c u thành n ng su t c a gi ng s n KM94

Ch tiêu Công th c S khóm th c thu/ m 2 P c / khóm (kg) P c th c thu/ 5m 2 (kg) N ng su t (t n/ha)

2 S n có xen u xanh 1,50 2,10 15,75 31,50

K t qu b ng 1 và 2 cho ta th y: Trong giai o n u sinh tr %ng gi ng s n KM94 ch a có

bi u hi n khác bi t gi(a hai bi n pháp canh tác tr ng xen và tr ng thu n Nh ng xét v ch tiêu n ng

su t và các y u t c u thành n ng su t thì khi áp d ng bi n pháp tr ng xen v i cây u xanh thì n ng

su t gi ng s n KM94 u t ng so v i tr ng thu n: S c /khóm t ng 20,69%; n ng su t là 31,50

t n/ha, t ng 20,92% so v i tr ng s n thu n

B ng 3 c i m sinh tr ng và n ng su t gi ng u xanh V94-208

Ch tiêu Công th c

Chi u cao cây (cm)

S qu / cây (qu ) S h t/ qu (h t) 5m N ng su t/ 2 (Kg/5m 2 ) N ng su t (t /ha)

S li u b ng 3 cho th y, ngo i tr ch tiêu s h t/ qu mang c i m riêng c a gi ng nên không có s sai khác gi(a các công th&c có bón phân và không bón phân Các ch tiêu chi u cao cây

và s qu / cây % mô hình có bón phân t ng rõ r t so v i công th&c không bón phân: chi u cao cây % công th&c có bón phân t ng 28,76% kéo theo s qu / cây c ng t ng lên 28,18% so v i công th&c không bón phân S qu / cây t ng nên n ng su t c a gi ng u xanh V94 - 208 % mô hình có bón phân là 10,40 t /ha, t ng 60,99% so v i mô hình không bón phân

B ng 4 ánh giá hi u qu kinh t c a mô hình tr ng u xanh xen s n trên 1 ha/v

n v : ng

H ng m c S n tr ng thu n s n không bón u xanh xen

phân

u xanh xen

s n có bón phân

2 Phân bón và thu c BVTV 1.000.000 1.000.000 1.820.000

Chênh l ch lãi khi áp d ng k thu t so v i s n

Chênh l ch lãi khi áp d ng k thu t so v i s n

T l % lãi so v i s n tr ng thu n 100,0 150,1 248,7

Hi u qu kinh t c a mô hình tr ng u xanh xen s n c th hi n trong b ng 4, m c dù mô hình u xanh xen s n có t)ng chi phí l n h n s n tr ng thu n, nh ng t)ng thu c a mô hình s n xen

u xanh (26.150.000 /ha) cao h n r t nhi u so v i s n tr ng thu n (13.025.000 /ha) V i t)ng lãi thu n c a mô hình u xanh xen s n là 13.490.000 /ha cao h n g p 2,49 l n so v i tr ng s n thu n (7.805.000 /ha); t* su t l i nhu n là 1,07 l n ( u xanh xen s n) và 0,71 l n (s n tr ng thu n)

Lãi ròng c a mô hình tr ng u xanh xen s n có bón phân t ng h n tr ng s n xen u xanh không bón phân là 5.245.000 /ha (t ng g p 1,64 l n) Trong i u ki n ng i dân ít v n, không u

t phân bón nh ng v i mô hình u xanh xen s n v n cho lãi ròng g p 1,50 l n so v i tr ng thu n

s n Nh v y, nên áp d ng mô hình tr ng u xanh xen s n có và không có bón phân thì cho hi u

qu kinh t cao h n c

Ghi chú (giá vào th i i m 6 tháng u n m 2007):

1 Giá s n gi ng: 500 ng/kg 2 Giá u xanh gi ng 12.000 ng/kg

3. Giá phân Urê: 5.000 ng/kg 4 Giá phân Lân: 1.500 ng/kg

5 Giá phân Kali: 4.200 ng/kg 6 Giá s n c th ng ph+m: 500 ng/kg

7 Giá u xanh th ng ph+m: 10.000 ng/kg 8 Giá công lao ng: 30.000 ng/công

3 ánh giá hi u qu môi tr ng c a mô hình thí nghi m:

So sánh l ng t m t i do xói mòn gi(a hai mô hình s n tr ng thu n và mô hình tr ng u xanh xen s n: v i l ng t m t i 6.550,0 kg/ha mô hình s n tr ng thu n có l ng t xói mòn cao

nh t; ng th i kéo theo l ng ch t dinh d ,ng N,P,K và l ng phân bón t ng &ng m t i c ng cao nh t Mô hình s n có tr ng xen cây u xanh thì l ng t xói mòn và dinh d ,ng t ng &ng s'

gi m c i 14,42% Ngoài ra, r cây u xanh có n t s n c nh m khí tr i nên ít l y m c a

t, ng th i thân lá cây u xanh c tr l i cho t

B ng 5 ánh giá thi t h!i kinh t do xói mòn t!i các mô hình canh tác trên t d c n m t!i xã

V"nh Thu n, huy n V"nh Th!nh, Bình nh n m 2007

Tên mô hình

L ng

t xói mòn (kg/ha)

So v i

i

ch ng

%

L ng dinh d ng m t

i (kg/ha/v ) L ng m t i (kg/ha/v ) ng phân bón t ng Thành ti n

( ng)

N P 2 O 5 K 2 O Urê Super Lân clorua Kali

1 S n tr ng

thu n 6.550,0 100,0 6,55 12,45 311.744 14,24 77,81 29,48 311.744

2 u xanh

xen s n 5.605,0 85,6 5,61 10,65 266.732 12,20 66,56 25,22 266.732

Do phân tích hàm l ng dinh d ,ng t tr c khi tri n khai mô hình nên ã xác nh c t)n th t thành ti n do xói mòn t Mô hình tr ng s n thu n b thi t h i kinh t do xói mòn là 311.744 /ha/n m, v t h n mô hình tr ng u xanh xen s n là 45.012 /ha/n m (14,4%) Tuy nhiên, n u tính toán hi u qu kinh t c a mô hình thì l ng N,P,K m t i trên ha trong m t v là không l n nh ng xét v t)ng di n tích tr ng s n hàng n m c a t nh ã tác ng n môi tr ng thì

l ng t m t i và thi t h i v kinh t là r t l n khó có th bù p l i c

4 K t lu n, ngh

+ Mô hình tr ng u xanh xen s n có n ng su t 31,5 t n/ha và t ng 20,92% so v i s n tr ng thu n Lãi ròng c a mô hình tr ng u xanh xen s n có bón phân t ng h n tr ng s n xen u xanh không bón phân là 5.245.000 /ha (t ng g p 1,64 l n) Trong i u ki n ng i dân ít v n, không u

t phân bón nh ng v i mô hình u xanh xen s n v n cho lãi ròng g p 1,50 l n so v i tr ng thu n

s n

+ Khi áp d ng bi n pháp tr ng u xanh xen s n u có l ng t m t i gi m h n so v i

s n tr ng thu n 14,42%

+ $ ngh áp d ng mô hình u xanh xen s n có i u ki n t ng t % các vùng t d c trong

t nh

TÀI LI#U THAM KH$O

1 B Nông nghi p và PTNT (2002), Nông nghi p vùng cao th c tr ng và gi i pháp (Bài vi t ch!n

l!c t i H i th o Qu c gia v nghiên c&u và phát tri n nông nghi p b n v(ng vùng cao, Yên Bái 6 - 8/11/2002),

2 B Nông nghi p và PTNT (2003), Xây d ng cánh ng 50 tri u ng/ha và h nông dân thu

nh p 50 tri u ng/n m, NXB NN, Hà N i, 9/2003

3 B Nông nghi p và PTNT (2005), Báo cáo Di n àn chuy n giao KHCN NN và PTNT vùng DHNTB, vùng ông Nam B và Tây Nguyên, tháng 4 và tháng 5/2005

4 C c Khuy n nông - Khuy n lâm (1999), Cây h u c nh m trong canh tác t d c, NXB NN,

Hà N i, 1999

5 Lê Qu c Doanh, Hà $ình Tu n, Andre Chanbanne (2005), Canh tác t d c b n v ng, NXB

Nông nghi p, Hà N i, 2005

6 Tr n $&c (1998), M t s lo i cây tr ng tham gia vào các mô hình trang tr i vùng i núi Vi t Nam, Hà N i, NXB NN, 1998

7 Tr nh Th Ph ng Loan (2007), K t qu nghiên c&u ch!n gi ng s n và k thu t canh tác s n b n v(ng % mi n B c Vi t Nam, T p chí Khoa h!c và Công ngh Nông nghi p Vi t Nam, s 3 (4) 2007

8 Nguy n Thanh Ph ng (2004) M t s mô hình canh tác i u NLKH t i vùng DHNTB, (Báo cáo

khoa h!c)

9 Nguy n Thanh Ph ng (2006), Nghiên c u mô hình s n xu t nông nghi p b n v ng t i t nh Bình

nh, Gia Lai, Th a Thiên – Hu , (Báo cáo khoa h!c)

10 Nguy n T" Siêm, Thái Phiên (1999), t i núi Vi t Nam – Thoái hoá và ph c h i, NXB Nông

nghi p, Hà N i, 1999

11 Nguy n H(u T ng và CTV (2003), B o v môi tr ng và phát tri n b n v ng Vi t Nam, NXB

Chính tr Qu c gia, Hà N i, 2003

12 T)ng c c Th ng kê (2008), Niên giám th ng kê n m 2007, Hà N i, 2008

13 Trình Công T (2007), Nghiên c&u m t s bi n pháp k thu t canh tác s n t i Dak Lak và Dak Nông, T p chí Khoa h!c và Công ngh Nông nghi p Vi t Nam, s 4 (5) 2007

14 Vi n Nghiên c&u chi n l c và chính sách KHCN (2002), Mô hình phát tri n b n v ng vùng gò

i B c Trung B , NXB NN, Hà N i, 2002

15 Vi n KHKT Nông nghi p Vi t Nam (2003), H ng d n gi ng và quy trình k thu t m t s cây

tr ng, Hà N i 2003

16 Vi n KHKT Nông nghi p DHNTB (2006), Xây d ng m t s mô hình canh tác b n v mg trên

t i gò vùng DHMT và Tây Nguyên, Báo cáo khoa h!c c a Vi n KHKT Nông nghi p DHNTB,

t n m 2000 - 2006

MÔ HÌNH TR%NG &U XANH XEN S N TRÊN T %I NÚI T NH BÌNH NH