Bài giảng Lý luận học cổ truyền - Chương 3: Tinh, Khí, Huyết, Thần, Tân dịch cung cấp cho người học những kiến thức như: Định nghĩa được Tinh, Khí, Huyết, Thần, Tân dịch; Trình bày được tác dụng của Tinh, Khí, Huyết, Thần, Tân dịch. Mời các bạn cùng tham khảo!
Trang 2MỤC TIÊU HỌC TẬP
Sau khi học xong bài này, học sinh có khả năng
Định nghĩa được Tinh, Khí, Huyết, Thần, Tân dịch.
Trang 33
Trang 4ĐẠI CƯƠNG
4
TINH
Là vật chất cơ bản để cấu tạo
và nuôi dưỡng
cơ thể.
“Cái đến với sự sống gọi
là tinh” (sách Linh khu).
Trang 7CÔNG NĂNG
Theo Thượng cổ thiên chân luận – Tố vấn:
“ Thận chủ thủy, nhận lấy tinh ngũ tạng lục phủ mà chứa giữ lấy, cho nên ngũ tạng thịnh thì tinh có thể tràn đầy ra”
Trang 8Cấu tạo nên các cơ quan của cơ thể
Cơ sở vật chất của nguyên khí toàn thân.
Trang 99
Trang 10ĐẠI CƯƠNG
KHÍ
Là sự hoạt động của các tạng phủ, khí quan trong cơ thể.
Là chất li ti khó thấy.
Khí tiên thiên (bẩm thụ từ thiên nhiên) và khí hậu thiên( từ thức ăn)
10
Trang 12NGUYÊN KHÍ
KHÍ
NGUYÊN ÂM
KHÍ NGUYÊN DưƠNG
Bẩm thụ ở tiên thiên
Thận
Tam tiêu
Thúc đẩy sự hoạt động của lục phủ,
ngũ tạng
12
Trang 13TÔNG KHÍ
Chứa ở khí hải (ở giữa ngực), là chỗ quy tụ, là chỗ
xuất phát, vận động lưu hành khí toàn thân.
Khí xuất phát từ khí hải, đi khắp châu thân lại quay
về khí hải.
Nguồn gốc: khí của đồ ăn thức uống hóa sinh + khí
trời hít vào.
Trang 1414
TÔNG KHÍ
Công dụng: chạy theo đường hô hấp để coi việc hô
hấp, qua tâm mạch để vận hành khí huyết.
Ảnh hưởng đến hô hấp, thanh âm, ngôn ngữ, sự
vận hành khí huyết, sự nóng lạnh, sức hoạt động của cơ thể.
Trang 1515
Trang 16DINH KHÍ (VINH KHÍ)
Nguồn gốc: có nguồn gốc từ tinh khí (âm khí)
trong đồ ăn thức uống.
Công dụng: hóa sinh huyết dịch để dinh dưỡng
toàn thân.
Trang 1717
DINH KHÍ (VINH KHÍ)
Đường vận hành: Dinh khí từ trung tiêu đi ra, dồn vào kinh thủ thái âm Phế nối vòng tuần hoàn của 14 đường kinh (một ngày đêm đi được 50 vòng)
Trang 1818
VỆ KHÍ
Nguồn gốc: là thứ khí nhanh mạnh trong đồ ăn uống (dương khí), bắt nguồn ở Tỳ Vị, nhưng do thượng tiêu phân bổ đi.
Công dụng: ôn dưỡng tạng phủ, bảo vệ tầng cơ biểu chống đỡ ngoại tà.
Trang 1919
VỆ KHÍ
Đường vận hành: vận hành ở ngoài mạch, ban ngày
đi ở phần dương, ban đêm đi ở phần âm.
Quan hệ Dinh Vệ: cùng nguồn gốc nhưng khác
dòng, Dinh đi trong mạch, Vệ đi ngoài mạch Hai thứ này có thể chuyển hóa cho nhau.
Trang 2121
Trang 22THẦN
Là khái niệm chung về hoạt động tinh thần con người (ý thức, tri giác, vận động).
Được sinh ra bởi tinh tiên thiên và nuôi dưỡng bởi
tinh hậu thiên.
Thần còn thì sống, Thần mất thì chết.
Trang 2323
THẦN
Sinh mệnh con người bắt nguồn từ tinh, duy trì được sinh mệnh là nhờ khí, chủ của sinh mệnh là thần.
Tinh là cơ sở của thần, khí từ tinh hóa ra, thần là mặt biểu hiện của khí
Trang 2424
Trang 2727
Trang 28thức uống, theo khí của tam tiêu phân bố đến khoảng cơ nhục, bì phu để ôn dưỡng cơ nhục, tươi nhuận da lông.
Tân bao gồm: nước bọt, dịch vị, dịch trường, nước tiểu, mồ hôi
Trang 3030
Trang 31Dịch cũng là từ đồ ăn uống hóa sinh, theo huyết
và đi khắp và chứa tại ở các lỗ tự nhiên ( các khiếu ), dịch não tủy, khớp xương.
Nguồn gốc tân dịch giống nhau nhưng có trong, lỏng, đục, đặc khác nhau.
Trang 3434
TÂN DỊCH
Tân dịch bị ứ đọng gây đàm ẩm thủy thũng…
Thiếu hụt tân dịch đưa đến khô khát, ho khan, mất tiếng, các khớp xương đau nhức, vận động khó khăn…
Trang 3535
CÂU HỎI TỰ LƯỢNG GIÁ
Trang 3838
Câu 3
Thần là được tinh tiên thiên sinh ra và tinh hậu
thiên nuôi dưỡng.
A Đúng.
B Sai.
Trang 4141
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1.Trần Thúy (2005), Lý luận cơ bản, “Tinh khí thần”, NXB Y học, 60-67.
2.Trần Thúy (2005), Bài giảng Y học cổ truyền,
“Tạng phủ-kinh lạc”, NXB Y học, 45-47.
Trang 42TRUNG TÂM NGHIÊN CỨU VÀ ỨNG DỤNG
Y HỌC CỔ TRUYỀN VIỆT NAM
ĐỀ 1
KIỂM TRA HỆ SỐ 1 MÔN: LÝ LUẬN Y HỌC CỔ TRUYỀN
THỜI GIAN : 15 PHÚT NGÀY KIỂM TRA:……./… /……
42
Trang 43CÂU 1
Ý nghĩa của quy luật
Âm – Dương đối lập là gì?
Trang 4444
CÂU 2
Việc điều tiết lượng khí trong cơ thể là vai trò của tạng(phủ) nào?
Trang 4545
CÂU 3
Ý nghĩa của quy luật tương sinh là gì?
Trang 4646
CÂU 4
Tạng (phủ) nào vừa được xếp vào phủ vừa được xếp vào phủ kỳ hằng?
Trang 4747
CÂU 5
Theo học thuyết Ngũ hành, Vị ngọt ứng với hành nào?
Trang 4848
CÂU 6
Tạng (phủ) nào là nơi nước (dịch) dồn góp lại, chủ việc thải nước tiểu
và giữ tân dịch lại?
Trang 4949
CÂU 7
Trong bào chế, muốn thuốc vào tạng Can thì phải sao với chất gì?
Trang 5050
CÂU 8
“Bể của thủy cốc” là tên gọi khác của tạng (phủ) nào?
Trang 5252
CÂU 10
Chức năng “thông điều thủy đạo” là của tạng (phủ ) nào?
Trang 53TRUNG TÂM NGHIÊN CỨU VÀ ỨNG DỤNG
Y HỌC CỔ TRUYỀN VIỆT NAM
ĐỀ 2
KIỂM TRA HỆ SỐ 1 MÔN: LÝ LUẬN Y HỌC CỔ TRUYỀN
THỜI GIAN : 15 PHÚT NGÀY KIỂM TRA:……./… /……
53
Trang 54CÂU 1
Tạng (phủ) nào là nơi nước (dịch) dồn góp lại, chủ việc thải nước tiểu
và giữ tân dịch lại?
Trang 5555
CÂU 2
Ý nghĩa của quy luật tương khắc là gì?
Trang 5656
CÂU 3
Theo học thuyết Ngũ hành, Vị chua ứng với hành nào?
Trang 5757
CÂU 4
Trong bào chế, muốn thuốc vào tạng Phế thì phải sao với chất gì?
Trang 5959
CÂU 6
Việc điều tiết lượng khí trong cơ thể là vai trò của tạng(phủ) nào?
Trang 6060
CÂU 7
Tạng (phủ) nào vừa được xếp vào phủ vừa được xếp vào phủ kỳ hằng?
Trang 6161
CÂU 8
“Bể của thủy cốc” là tên gọi khác của tạng (phủ) nào?
Trang 6363
CÂU 10
Chức năng “thông điều thủy đạo” là của tạng (phủ ) nào?