Bài giảng Lý luận học cổ truyền - Chương 1: Học thuyết Âm dương – Ngũ hành – Thiên nhân hợp nhất

Bài giảng Lý luận học cổ truyền - Chương 1: Học thuyết Âm dương – Ngũ hành – Thiên nhân hợp nhất cung cấp cho người học những kiến thức như: Trình bày được học thuyết Âm Dương; Trình bày được học thuyết Ngũ Hành; Trình bày được học thuyết Tạng tượng. Mời các bạn cùng tham khảo!

VIỆN SIAMB TRUNG TÂM NGHIÊN CỨU VÀ ỨNG DỤNG

Y HỌC CỔ TRUYỀN VIỆT NAM

GIỚI THIỆU

LÝ LUẬN HỌC CỔ TRUYỀN

1

TÀI LIỆU HỌC TẬP

CHƯƠNG TRÌNH CHI TIẾT

3

STT NỘI DUNG ST GHI CHÚ

1 Lịch sử Y học cổ truyền

Học thuyết Âm dương – Ngũ hành – Thiên nhân hợp nhất 5

2 Học thuyết tạng tượng, kinh lạc 5

3 Đại cương Tinh, Khí, Huyết, Thần, Tân dịch 5

4 Nguyên nhân gây bệnh theo YHCT 5

6 Bát cương - Bát pháp 5

CÁC HỌC THUYẾT

Y HỌC CỔ TRUYỀN

LÝ LUẬN Y HỌC CỔ TRUYỀN

VIÊ ̣N SIAMB

TRUNG TÂM NGHIÊN CỨU VÀ ỨNG DỤNG Y HỌC CỔ TRUYỀN VIỆT NAM

MỤC TIÊU HỌC TẬP

Sau khi học xong bài này, sinh viên có khả năng

HỌC THUYẾT ÂM DƯƠNG

ĐẠI CƯƠNG

7

Âm – Dương là học thuyết mà nội

dung chỉ ra trong mỗi vật thể bao giờ cũng tồn tại khách quan hai mặt vừa đối lập vừa thống nhất.

ĐẠI CƯƠNG

Hai mặt này tác động lẫn nhau,

vận động không ngừng, là nguồn gốc của sự sinh trưởng, biến hóa và tiêu vong của sự vật

BIỂU TƯỢNG

QUY LUẬT

ÂM DƯƠNG ĐỐI LẬP

13

- Là Âm dương mâu thuẫn chế ước và đấu

tranh với nhau trong sự thống nhất, với nhiều mức độ khác nhau.

- Ví dụ: Ngày và đêm, hưng phấn và ức chế…

ÂM DƯƠNG HỖ CĂN

- Là Âm dương tuy đối lập nhưng luôn có sự

hỗ trợ giúp đỡ lẫn nhau thì mới tồn tại được, thì mới có ý nghĩa Chúng không thể đơn độc mà có thể phát sinh hay phát triển được.

- Ví dụ: đồng hóa, dị hóa, hưng phấn, ức chế

ÂM DƯƠNG BÌNH HÀNH

15

- Hai mặt Âm dương tuy đối lập vận động không ngừng nhưng luôn luôn lập lại thế cân bằng, bình quân giữa hai mặt Âm dương Đó là khi Âm dương cân bằng cùng tồn tại Đây là sự cân bằng sinh học.

ÂM DƯƠNG TIÊU TRƯỞNG

- Tiêu là mất đi, trưởng là sự phát triển Đây

là sự vận động chuyển hóa không ngừng của

sự vất hiện tượng Là 2 quá trình song song, tồn tại và biến động thường xuyên.

BIỂU HIỆN VỀ ÂM DƯƠNG

ỨNG DỤNG VÀO Y HỌC

Cấu tạo cơ thể và sinh lý

Tâm, Can, Tỳ, Phế, Thận T.trường , Đởm, Vị, Đ trường,

Bàng quang Tinh, Huyết Thần, Khí

Kinh : Thái âm, Thiếu âm,

Quyết âm, Mạch Nhâm

Kinh : Dương minh,Thái dương , Thiếu dương, Mạch Đốc

Lý: Gồm nội tạng, dinh

huyết

Biểu: Da, gân cơ lông tóc móng gân , vệ khí

ỨNG DỤNG VÀO Y HỌC

Chẩn đoán bệnh

19

Dựa vào Tứ chẩn và Bát cương, bát pháp để khai thác các triệu chứng hàn-nhiệt, hư – thực của kinh lạc, tạng phủ từ đó dùng thuốc cho đúng nguyên tắc điều trị

ỨNG DỤNG VÀO Y HỌC

Phòng và chữa bệnh

-Chữa bệnh: là điều hòa mất thăng bằng âm dương bằng các phương pháp như thuốc, xoa bóp, châm cứu, bấm huyệt, dưỡng sinh…Trong đó dùng thuốc theo nguyên tắc :

Bệnh hàn dùng thuốc ấm nóng Bệnh nhiệt dùng thuốc mát lạnh Nếu nhầm lẫn sẽ gây hậu quả: Hàn ngộ hàn tắc tử, nhiệt ngộ nhiệt tắc cuồng

-Phòng bệnh: Trong Sinh hoạt,lao động học tập, nghỉ

ỨNG DỤNG VÀO Y HỌC

Ôn, nhiệt (+)

Hàn, lương (-)

21

ỨNG DỤNG VÀO Y HỌC

ỨNG DỤNG VÀO Y HỌC

Đông dược

 Điều trị bệnh thuộc Âm

 Công năng: giải biểu, phát hãn, ôn trung tán

hàn, mang tính kích thích

23

ỨNG DỤNG VÀO Y HỌC

HỌC THUYẾT NGŨ HÀNH

25

ĐẠI CƯƠNG

Học thuyết ngũ hành dùng 5 vật thể gần gũi

trong cuộc sống tượng trưng cho vạn vật trong thiên nhiên, đó là Mộc, Hỏa, Thổ, Kim, Thủy.

27

QUY LUẬT TưƠNG SINH

QUY LUẬT TưƠNG SINH

29

- Tương sinh có nghĩa là giúp đỡ, thúc đẩy, tạo điều kiện cho nhau phát triển.

QUY LUẬT TưƠNG KHẮC

QUY LUẬT TưƠNG KHẮC

31

- Tương khắc là giám sát, kiềm chế nhau không cho phát triển quá mức.

QUY LUẬT TưƠNG THỪA

- Tương thừa là hành khắc quá mạnh, kiềm chế quá mạnh làm cho hành khác không họat động được.

QUY LUẬT TưƠNG VŨ

33

- Tương vũ là hành khắc quá yếu nên bị chống lại.

ỨNG DỤNG TRONG Y HỌC

ỨNG DỤNG TRONG Y HỌC

Chẩn bệnh

Triệu chứng bệnh thể hiện ở một tạng nhưng nguyên nhân có thể do tạng khác gây ra :

- Chính tà : Do nguyên nhân tại tạng đó

- Hư tà : Do nguyên nhân từ tạng mẹ đưa đến

- Thực tà : nguyên nhân từ tạng con

35

ỨNG DỤNG TRONG Y HỌC

ỨNG DỤNG TRONG Y HỌC

Bào chế

37

+ Vị ngọt vào tạng Tỳ, nhưng ngọt quá hại Tỳ

+ Vị mặn vào tạng thận, nếu mặn quá hại thận

CÂU HỎI LưỢNG GIÁ

C Trong âm có dương, trong dương có âm

D Trong dương có nhân âm

BÀI HỌC TIẾP THEO

“Nguyên nhân gây bệnh Tứ chẩn - Bát cương – bát pháp”