Bài giảng Tư tưởng Hồ Chí Minh - Chương 1: Cơ sở, quá trình hình thành và phát triển Tư tưởng Hồ Chí Minh, cung cấp cho người học những kiến thức như: Cơ sở hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh; Quá trình hình thành và phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh; Giá trị tư tưởng Hồ Chí Minh. Mời các bạn cùng tham khảo!
Trang 1Chương 1
CƠ SỞ, QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ
PHÁT TRIỂN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH
1
NỘI DUNG CHƯƠNG
I
• CƠ SỞ HÌNH THÀNH TƯ TƯỞNG
HỒ CHÍ MINH
II
• QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH
2
I CƠ SỞ HÌNH THÀNH TƯ TƯỞNG HỒ
CHÍ MINH
1 Cơ sở khách quan
a Bối cảnh lịch sử hình
thành TTHCM
b Những tiền đề tư tưởng – lý luận
3
Các phong trào yêu nước diễn ra sôi nổi nhưng thất bại
Toàn thể dân tộc Việt Nam
Thực dân Pháp xâm lược Nông dân
Việt Nam
Địa chủ phong kiến
Khủng hoảng đường lối cứu nước
Xã hội thuộc địa nửa phong kiến
Hồ Chí Minh
ra đi tìm đường cứu nước
Vô sản Tư sản
a Bối cảnh lịch sử hình thành TT HCM
- Bối cảnh lịch sử Việt Nam cuối XIX đầu XX
a Bối cảnh lịch sử hình thành TT HCM
- CNTB chuyển sang giai đoạn ĐQCN, trở thành kẻ
thù chung của các DT thuộc địa và GCCN thế giới
- Thắng lợi của CM tháng 10 Nga mở ra thời đại CM
chống đế quốc, GPDT
- Sự ra đời của QTCS gắn kết PTCN với PT GPDT
trong cuộc đấu tranh chống kẻ thù chung
- Bối cảnh thời đại
b Những tiền đề tư tưởng – lý luận
- Giá trị truyền thống của dân tộc Việt Nam
• Truyền thống yêu nước, ý chí quật cường, đấu tranh bất khuất
• Tinh thần đoàn kết, tương thân, tương ái
• Tinh thần lạc quan yêu đời, ý chí vươn lên vượt qua mọi khó khăn thử thách
• Thông minh, sáng tạo, khiêm tốn tiếp thu văn hóa nhân loại
Trang 2- Tinh hoa văn hóa nhân loại
Tư tưởng văn hóa
Phương Đông Tư tưởng văn hóaphương Tây
Nho giáo Phật giáo Khai sáng PhápChủ nghĩa
Hai bản tuyên ngôn của Pháp và Mỹ
CN Tam Dân
+ Quá trình tiếp nhận chủ nghĩa Mác – Lênin: từ những nhận thức ban đầu đi đến nhận thức lý tính
+ Là cơ sở thế giới quan và phương pháp luận của HCM
+ HCM tiếp thu chủ nghĩa Mác - Lênin một cách có chọn lọc, phù hợp với điều kiện VN
Nhờ có TGQ và PPL của CN Mác – Lênin mà HCM
đã chuyển hoá và nâng cao được những yếu tố tích cực của truyền thống, tinh hoa VH DT và nhân loại
Chủ nghĩa Mác-Lênin là nhân tố quyết định trực tiếp đến bản chất CM và KH của TT HCM
8
2 Nhân tố chủ quan
- Khả năng tư duy và
trí tuệ HCM
• Tư duy độc lập, tự chủ,
sáng tạo
• Vốn trí tuệ siêu việt, vốn
văn hóa rộng lớn
- Phẩm chất đạo đức, năng lực hoạt động thực tiễn
• HCM là một nhà yêu nước chân chính, một chiến sĩ CS nhiệt thành CM
• Có năng lực tổng kết thực tiễn,
dự báo tương lai
9
II QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH
1945 - 1969
TT HCM tiếp tục phát triển hoàn thiện
1930 - 1945
Vượt qua thử thách, kiên trì giữ vững lập trường cách mạng
1921 - 1930
Hình thành cơ bản tư tưởng về CMVN
1911 - 1920 Tìm thấy con
Trước 1911
Hình thành
tư tưởng yêu nước
10
1 Thời kỳ trước năm 1911: Hình thành tư
tưởng yêu nước và chí hướng cứu nước
- Hồ Chí Minh sinh ngày 19/5/1890 tại Kim Liên - Nam Đàn - Nghệ An
- Quê hương Người là vùng đất giàu truyền thống cách mạng với nhiều
anh hùng GPDT tiêu biểu
Sông Lam – Núi Hồng Người về thăm quê Làng Sen quê cha
11
Gia đình Hồ Chí Minh
Cụ Hoàng Thị Loan 1868-1901
Cụ Nguyễn Sinh Sắc 1862-1929
12
Trang 3Gia đình Hồ Chí Minh
Ông Nguyễn Sinh Khiêm (1888-1950)
Bà Nguyễn Thị Thanh
(1884-1954 )
13
1 Thời kỳ trước năm 1911: Hình thành tư tưởng yêu nước và chí hướng cứu nước
- Truyền thống quê hương và gia đình đã tác động đến HCM, hình thành ở Người chí lớn, tinh thần yêu nước nhiệt thành, tấm lòng thương dân sâu sắc
- Rất khâm phục ý chí CM của cha anh song Nguyễn Tất Thành đã sớm nhận ra hạn chế trong các con đường cứu nước đó, nên Người đã định ra cho mình một hướng đi mới.
14
2 Thời kỳ từ 1911-1920: Tìm thấy con
đường cứu nước, giải phóng dân tộc
- 1911 trên một chiếc tàu buôn của
Pháp, Nguyễn Tất Thành đã rời Bến
cảng Nhà Rồng ra đi tìm đường cứu
nước
- Qua cuộc hành trình đến các nước
thuộc địa, phụ thuộc, tư bản…
Người xúc động trước cảnh khổ cực
của những người dân lao động
Nảy sinh tư tưởng về sự
cần thiết phải đoàn kết những
15
2 Thời kỳ từ 1911-1920: Tìm thấy con đường cứu
nước, giải phóng dân tộc
- Năm 1919, NAQ đã gửi đến Hội nghị Vécxây bản Yêu sách của nhân dân An Nam đòi chính phủ Pháp thừa nhận các quyền dân chủ tự do, bình đẳng của nhân dân VN
- Bản yêu sách không được chấp nhận, Nguyễn Ái Quốc rút ra kết luận:Muốn cứu nước phải dựa vào sức mạnh của chính bản thân mình
16
2 Thời kỳ từ 1911-1920: Tìm thấy con
đường cứu nước, giải phóng dân tộc
- 7/1920 khi được đọc Sơ thảo lần thứ nhất những luận cương
về vấn đề dân tộc thuộc địa của Lênin, NAQ đã tìm thấy con
đường cứu nước cho DT Việt Nam: Con đường CMVS.
“Luận cương của Lênin làm cho tôi rất cảm động, phấn
khởi, sáng tỏ, tin tưởng biết bao! Tôi vui mừng đến phát
khóc lên Ngồi một mình trong buồng mà tôi nói to lên
như đang nói trước quần chúng đông đảo: Hỡi đồng bào
bị đọa đầy đau khổ! Đây là cái cần thiết cho chúng ta,
đây là con đường giải phóng chúng ta”
2 Thời kỳ từ 1911-1920: Tìm thấy con đường cứu nước, giải phóng dân tộc
- 12/1920 tại Đại hội Tua, NAQ
đã bỏ phiếu tán thành QTCS, tham gia sáng lập ĐCS Pháp
Từ đây NAQ trở thành người cộng sản VN đầu tiên, đánh dấu bước chuyển biến về chất trong tư tưởng của Người (và của phong trào GPDT Việt Nam)
Nguyễn Ái Quốc tại Đại hội Tua 12/1920
Trang 43 Thời kỳ 1921-1930: Hình thành cơ bản tư
tưởng về cách mạng Việt Nam
Pháp
1921-1923
• Thành lập Hội Liên hiệp
thuộc địa
• Xuất bản Báo Người cùng
khổ
- Hoạt động thực tiễn:
19
3 Thời kỳ 1921-1930: Hình thành cơ bản tư tưởng về cách mạng Việt Nam
Liên Xô 1923-1924
• Tham dự các đại hội QT lớn
• Tham dự ĐH V của QTCS
Nguyễn Ái Quốc dự
ĐH V của QTCS tháng 7/1924
20
3 Thời kỳ 1921-1930: Hình thành cơ
bản tư tưởng về cách mạng Việt Nam
Tại Trung Quốc (1924-1927)
- Sáng lập Hội Việt Nam cách mạng thanh niên
Các đồng chí đứng đầu tổng bộ đầu tiên của hội VNCMTN: Nguyễn Ái
Quốc, Lê Hồng Sơn, Hồ Tùng Mậu
21
3 Thời kỳ 1921-1930: Hình thành cơ bản tư tưởng về cách mạng Việt Nam Tại Trung Quốc (1924-1927)
- Mở các lớp huấn luyện chính trị cho thanh niên CMVN tại Quảng Châu
22
3 Thời kỳ 1921-1930: Hình thành cơ
bản tư tưởng về cách mạng Việt Nam
Tại Trung Quốc (1924-1927)
- Xuất bản Báo Thanh niên
Báo Thanh niên – cơ quan
ngôn luận của Hội VNCMTN Số nhà 13/1 phố Văn Minh- trụ sở của Hội Việt Nam cách mạng thanh niên
23
3 Thời kỳ 1921-1930: Hình thành cơ bản tư tưởng về cách mạng Việt Nam
Toàn cảnh Hội nghị
thành lập Đảng cộng sản Việt Nam 3/2/1930 tại Hương Cảng - TQ
Tại Hương Cảng (TQ) năm 1930 Thành lập Đảng CSVN
24
Trang 53 Thời kỳ 1921-1930: Hình thành cơ
bản tư tưởng về cách mạng Việt Nam
- Hoạt động lý luận:
Trong thời gian này HCM viết nhiều tác phẩm có giá trị:
+ Đông Dương (1921)
+ Bản án chế độ thực dân Pháp (1925)
+ Đường cách mệnh (1927)
+ Công tác quân sự của Đảng trong nông dân (1928)
+ Chính cương vắn tắt, sách lược vắn tắt, điều lệ vắn tắt (1930)
Những tác phẩm này chứa đựng những tư tưởng lớn về con
đường CMVN, đánh dấu sự hình thành cơ bản TTHCM
25
3 Thời kỳ 1921-1930: Hình thành cơ bản
tư tưởng về cách mạng Việt Nam
Những tư tưởng lớn của HCM về con đường CMVN:
+ CNTD là kẻ thù chung của các DTTĐ, GCCN, ND lao động toàn thế giới
+ CMGPDT trong thời đại mới phải đi theo con đường CMVS, và là một bộ phận của CMVS thế giới
+ CMGPDT và CMVS có quan hệ khăng khít với nhau, nhưng không phụ thuộc vào nhau
+ CMTĐ trước hết là một cuộc “dân tộc cách mệnh”, đánh đuổi giặc ngoại xâm, giành độc lập tự do
+ Lực lượng của CMGPDT là toàn thể DT, trong đó phải xây dựng khối liên minh công nông làm động lực chính
+ CM muốn thành công phải do Đảng lãnh đạo Nền tảng tư tưởng của Đảng
là CN M-LN + Trong đấu tranh CM cần tập hợp, giác ngộ và tổ chức quần chúng đấu tranh từ thấp lên cao
26
4 Thời kỳ từ 1930-1945: Vượt qua thử thách,
kiên trì giữ vững lập trường cách mạng
Nhà ngục Victoria ở Hồng Kông, nơi giam giữ Nguyễn Ái Quốc
(1931-1933) và hình ảnh Người khi vừa ra khỏi nhà tù
27
4 Thời kỳ từ 1930-1945: Vượt qua thử thách, kiên trì giữ vững lập trường cách mạng
- Vào cuối những năm 20 QTCS bị chi phối bởi khuynh hướng “tả”, khuynh hướng này tác động trực tiếp vào CMVN.
Cương lĩnh CM đưa ra trong Hội nghị thành lập Đảng bị thủ tiêu NAQ đã kiên trì bảo vệ quan điểm của mình và sau này thực tiễn đã chứng minh quan điểm của Người là hoàn toàn đúng đắn.
28
4 Thời kỳ từ 1930-1945: Vượt qua thử thách,
kiên trì giữ vững lập trường cách mạng
- 1/1941 NAQ về nước trực tiếp lãnh đạo CM VN.
28.1.1941, Nguyễn Ái Quốc đặt chân tới biên giới nước ta cột mốc 108, Hà
Quảng, Cao Bằng sau 30 năm xa cách
4 Thời kỳ từ 1930-1945: Vượt qua thử thách, kiên trì giữ vững lập trường cách mạng
- 5/1941 triệu tập Hội nghị TW 8 Tại HN này Người đã hoàn chỉnh chủ trương chuyển hướng chiến lược của Đảng
Lán Khuổi Nậm, nơi Nguyễn Ái Quốc triệu tập và chủ trì Hội nghị
BCHTW Đảng lần thứ 8, HN đánh dấu sự trở về của tư tưởng Nguyễn Ái Quốc trong Cương lĩnh chính trị đầu tiên
Trang 64 Thời kỳ từ 1930-1945: Vượt qua thử thách, kiên
trì giữ vững lập trường cách mạng
- 2/9/1945 tại quảng trường Ba Đình, Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn độc lập, khai sinh ra nước VN dân chủ cộng hòa
31
5 Thời kỳ từ 1945 – 1969: Tư tưởng Hồ Chí Minh tiếp tục phát triển hoàn thiện
+ Củng cố chính quyền cách mạng + Diệt giặc đói, giặc dốt, giặc ngoại xâm + Khắc phục nạn tài chính thiếu hụt
+ Thực hiện chính sách đối ngoại mềm dẻo, khôn khéo,
“dĩ bất biến ứng vạn biến”, tranh thủ khả năng hòa bình
để chuẩn bị thế và lực cho cuộc kháng chiến trường kỳ chống Pháp
32
5 Thời kỳ từ 1945 – 1969: Tư tưởng Hồ
Chí Minh tiếp tục phát triển hoàn thiện
+ Đường lối chiến tranh nhân dân: toàn dân, toàn diện,
lâu dài, tự lực cánh sinh, kháng chiến kiến quốc
+ Chăm lo xây dựng Đảng, đội ngũ cán bộ, đạo đức CM
+ Đưa Đảng ra hoạt động công khai, đổi tên đảng, củng
cố khối đoàn kết, quan điểm trong đối ngoại
+ Dưới sự lãnh đạo của HCM kháng chiến chống Pháp
giành thắng lợi
33
5 Thời kỳ từ 1945 – 1969: Tư tưởng Hồ Chí Minh tiếp tục phát triển hoàn thiện
về:
+ Chủ trương thực hiện hai chiến lược CM ở hai miền
+ Tư tưởng về CNXH và con đường quá độ lên CNXH + Tư tưởng về Nhà nước của dân, do dân, vì dân; xây dựng Đảng cầm quyền
+ Phát triển kinh tế - văn hóa nhằm nâng cao đời sống nhân dân
34
III GIÁ TRỊ TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH
1 TTHCM soi sáng con đường GP và phát triển DT
• Là sản phẩm của DT và thời đại, trường tồn bất
diệt cùng DT
• Được kiểm nghiệm trong thực tiễn, tiếp tục soi
sáng và đảm bảo cho tương lai, tiền đồ của DT
• Nét đặc sắc nhất trong tư tưởng của HCM là quan
điểm về GPDT và con đường phát triển của DT
a Là tài
sản tinh
thần vô giá
của DT VN
• Soi sáng con đường thực hiện mục tiêu: dân giàu,
nước mạnh, xã hội dân chủ, công bằng, văn minh
• Là ngọn cờ dẫn dắt CMVN đi từ thắng lợi này đến
thắng lợi khác
• Là nền tảng để Đảng vạch ra đường lối CM đúng
đắn, là sợi chỉ đỏ dẫn dắt thắng lợi của DT
b Nền
tảng tư
tưởng, kim
chỉ nam
cho hành
động của
CMVN
35
2 TTHCM đối với sự phát triển thế giới
• TTHCM phản ánh khát vọng độc lập tự do của các
DT bị áp bức
• HCM đóng góp xuất sắc về lý luận CMGPDT TĐ
a Phản ánh khát vọng thời đại
• Xác định đúng con đường cứu nước và có phương pháp thức tỉnh các DTTĐ đứng lên tự GP
• Nhận thức đúng sự biến chuyển của thời đại, đề ra đường lối, chiến lược, sách lược đúng đắn
b Tìm ra các giải pháp đấu tranh GP loài người
• HCM là nhà hoạt động xuất sắc của PTCS và CNQT
• Là hiện thân của cuộc ĐT giành ĐL, tự do ở DTTĐ
• Là tấm gương cổ vũ các DTTĐ đứng lên đấu tranh tự giải phóng
c Cổ vũ các
DT đấu tranh vì mục tiêu cao cả
36
Trang 7HẾT CHƯƠNG 1
37
