Bài giảng Sinh học người và động vật: Sinh lý bộ máy tiêu hóa - TS. Trần Thị Bình Nguyên

Bài giảng Sinh học người và động vật: Sinh lý bộ máy tiêu hóa, cung cấp cho người học những kiến thức như: Tổng quan về bộ máy tiêu hóa; Tiêu hóa ở khoang miệng, thực quản; Tiêu hóa ở dạ dày; Tiêu hóa ở ruột non; Tiêu hóa ở ruột già (đại tràng);...Mời các bạn cùng tham khảo!

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM

KHOA CÔNG NGHỆ SINH HỌC

Mã HP: SH02002 Bộ môn: CÔNG NGHỆ SINH HỌC ĐỘNG VẬT

Giảng viên: TS Trần Thị Bình Nguyên

f

g+

https://www.facebook.com/binhnguyencnsh binhnguyencnsh@gmail.com

094 466 1010

Biology of Human and Animal

SINH LÝ BỘ

MÁY

TIÊU HÓA

TỔNG QUAN VỀ BỘ MÁY TIÊU HÓA

TIÊU HÓA Ở KHOANG MIỆNG, THỰC QUẢN

TIÊU HÓA Ở RUỘT NON TIÊU HÓA Ở RUỘT GIÀ (ĐẠI TRÀNG) TIÊU HÓA Ở DẠ DÀY

Biology of Human and Animal

TỔNG QUAN VỀ BỘ MÁY TIÊU HÓA

Giới thiệu hệ thống tiêu hóa Tóm tắt quá trình biến đổi thức ăn ở người

Sơ đồ khái quát về thức ăn và các hoạt động của quá trình tiêu hóa

Giới thiệu hệ thống tiêu hóa

Gan Túi mật

Tá tràng Ống chung dẫn dịch tụy

và mật

Tụy

Dạ dày Ống dẫn dịch tụy

Hồi tràng (ruột non)

Ruột tịt Ruột thừa

Trực

Tràng ngang Tràng lên Tràng xuống

Đại tràng

Tuyến nước bọt

Tuyến mang tai Tuyến dưới hàm Tuyến dưới lưỡi

Hầu Lưỡi Thực quản

1

Nơi tiêu hóa Biến đổi lí học Biến đổi hóa học

Khoang miệng

- Tiết nước bọt

- Nhai

- Đảo trộn thức ăn

- Tạo viên thức ăn

Tinh bột chín Đường đôi

Dạ dày - Tiết dịch vị

- Co bóp dạ dày Prôtêin (chuỗi dài) Prôtêin (chuỗi ngắn)

Ruột non - Tiết dịch - Muối mật tách

Lipit thành những giọt nhỏ tạo nhũ tương

- Sự co bóp của ruột non

Tinh bột, đường đôi Đường đơn

Prôtêin Axit amin

Lipit Axit béo và Glixerin Axit Nuclêic Các tp của

Nuclêaza

Các chất hữu cơ

Gluxit Lipit Protein

Acid Nucleic Vitamin

Các chất

vô cơ

Muối khoáng Nước

Các chất hấp thụ

được Đường đơn

Acid béo Glixerin Acid amin

Các tp của Nucleotit Vitamin Muối khoáng Nước

Hoạt động tiêu hóa

Hoạt động hấp thụ

TIÊU HÓA Ở KHOANG MIỆNG VÀ THỰC QUẢN

Giới thiệu về cấu tạo

Cấu tạo của các thành phần chính

Giới thiệu về cấu tạo

1

1 2 3

4 5

6

Tuyến nước

bọt Nơi tiết nước

bọt

Răng hàm

Răng nanh Răng cửa

Lưỡ i

5 6

7

Thung lũng nắp thanh môn

Hạnh nhân khẩu cái Lỗ

tịt

Nếp lưỡi nắp giữa

Hạnh nhân lưỡi Rãnh tận cùng

Đỉnh lưỡi

Trong khoang miệng có các tuyến tiết

dịch tiêu hóa gọi là tuyến nước bọt

Gồm 2 loại:

niêm mạc (màng nhầy) khoang

miệng

- Các đôi tuyến lớn: 3 loại

Tuyến mang

tai

Tuyến dưới

lưỡi Tuyến dưới

hàm

- Tiêu hóa cơ học (chính)

Răng

Phản xạ nhai

Hầu

Phản xạ nuốt

a Sự tiêu hóa trong thực quản

Sự tiêu hóa ở khoang miệng và thực quản

không biến đổi gì về mặt lý học và hóa học

Biến đổi thức

ăn ở khoang

miệng

Các hoạt động tham gia Các cơ quan tham

gia hoạt động Tác dụng của hoạt động

- Tạo viên vừa nuốt

Biến đổi hóa

TIÊU HÓA Ở DẠ DÀY

Giới thiệu về cấu tạo

a Tổng quan

b Cấu tạo thành dạ dày

Sự tiêu hóa ở dạ dày

1

2

a Cơ chế tiêu hóa

b Tiêu hóa cơ học

c Tiêu hóa hóa học

§ Cấu tạo tuyến vị

§ Dịch vị_Thành phần của dịch vị

§ Điều hòa bài tiết dịch vị

a Tổng quan

Giới thiệu về cấu tạo

1

b Cấu tạo thành dạ dày

Giới thiệu về cấu tạo

1

a Cơ chế tiêu hóa

Sự tiêu hóa ở dạ dày

2

1

2 3

Tâm vị

Thân vị_Hạ

vị Môn

vị

c Tiêu hóa hóa học

Sự tiêu hóa ở dạ dày

2

§ Cấu tạo tuyến

vị

…)

• Phân giải sữa

• Phân giải các cazeinogen →cazenat Ca kết tủa

Enzym lipase • Phân giải Lipit đã nhũ tương bằng cách cắt liên kết este giữa các glyxerol và acid béo

Thành phần vô

• Hoạt hóa pepsinogen → pepsin

• Tạo mt tối ưu cho pepsin hđ

• Phá vỡ vỏ liên kết bao bọc quanh các bó sợi cơ

• Hòa tan Nucleoprotein

• Diệt khuẩn, sát khuẩn,…

• Thủy phân Cellulose của thực vật non

• Tham gia đóng mở môn vị

• Tăng tiết Secretin ở niêm mạc tá tràng

• Kích thích gây tiết dịch vị, mật

21

Một số thành phần và tác dụng của chúng

• Các tuyến vị và hang vị tiết ra nhiều Gastrin

• Gastrin thấm vào máu trở lại vùng thân dạ dày →kích thích các tuyến vị ở đây tăng cường bài tiết Dịch vị

• Do vậy khi thức ăn đã vào đến dạ dày, sự tiết Dịch vị sẽ nhiều hơn giai đoạn trước

TIÊU HÓA Ở RUỘT NON

Giới thiệu về cấu tạo

(Thành ruột non và Lông ruột)

Sự tiêu hóa ở ruột non

1

2

a Tiêu hóa cơ học_Cử động cơ học

b Tiêu hóa hóa học

Giới thiệu về cấu tạo

(Thành ruột non và Lông ruột)

1

Giới thiệu về cấu tạo

(Thành ruột non và Lông ruột)

1

Thành ruột non gồm 4 lớp

Lipit nhỏ biệt lập với nhau.

tiêu hóa và tạo lực đẩy thức ăn xuống các phần tiếp theo

• Dịch tụy được bài tiết khi có nhũ trấp vào phần trên của ruột non

Đặc điểm của dịch tụy được quyết định bởi thành phần có trong vị trấp từ dạ dày xuống

carbonate

nối với ống mật chủ và đổ vào tá tràng qua cơ vòng Oddi

- Thành phần

• Dịch tụy chứa cả 3 loại:

Trypsin

trung hòa vị trấp acid từ dạ dày xuống tá tràng

tiết dịch Tụy chứa nhiều enzym

ü Secretin: Kích thích bài tiết

dịch Tụy kiềm loãng

Lipid và VTM tan trong Lipid

Vách liên thùy Ống mật nhỏ

Ống mật tận

Ống mật lớn hơn

Ống gan Ống mật chung

Giai đoạn 2

NaHCO3 là do kích thích của

Secretin

trung hòa acid của dạ dày

ü Pancreozymin: Kích thích co bóp túi mật để tống mật xuống ruột (tá

ü Secretin: Điều hòa bài tiết mật

2§ Dịch ruột

vô cơ

Khi các tế bào này bong ra theo chu kỳ ba ngày một lần và bị phá hủy sẽ giải phóng các enzym vào dịch ruột

• Enzym tiêu hóa Protid: Aminopeptidase, Dipeptidase_Tripeptidase

ü Aminopeptidase : Cắt đứt liên kết peptid

riêng lẻ

• Lipase dịch ruột:

Triglycerid Acid béo + Glycerol

Chúng còn phối hợp với bào tương nằm dưới lớp niêm mạc bài tiết ra

kháng thể IgA

(Đã được nhũ tương hóa)

2

Tinh b t      Độ Amilaza ường Mantoz        Glucozơ Mantaza ơ

Đường mía (Sacaroz )       Glucoz  và Lêvulozơ Saccaraza ơ ơ

Đường s a (lactoz )       Glucoz  và Galactozữ ơ Lactaza ơ ơ

Ngoài ra trong d ch ru t còn có các enzim: ị ộ

- Enzym tđ lên Lipid

- Enzym tđ lên Nucleic

- Amilaza, Maltase

- Pepsin, Tripsin, Eripsin

- Lipase

- Nuclease

- Tinh bột và đường đôi → Đường đơn

- Protein → Acid amin

- Lipid (giọt nhỏ) → Acid béo + Gryxerin

- Acid Nucleic → Tp Nucleotid

38

TÓM TẮT HOẠT ĐỘNG TIÊU HÓA Ở RUỘT

NON

- Sự hấp thụ Glucid

• Glucid Đường đơn

các vận tải và được vận chuyển tích cực

→ Hệ thống mạch máu(lông nhung) → Gan

Ptyalin trong nước bọt

Sự hấp thụ ở ruột non

- Sự hấp thụ Lipid

• Phân giải chính: tá tràng, ruột non

muối mật mixen( hòa trong nước)

acid béo + monoglycerid

Muối mật Lipase

3

- Sự hấp thu nước

tan

- Điều hòa hấp thu

45

Phản nhu động

Co bóp của ruột già

bóp

Sự co bóp_Hoạt động cơ học của ruột già

Các hình thức hoạt động cơ học của ruột già tương tự ruột non với mục đích làm niêm mạc ruột tăng tiếp xúc với các chất chứa để hấp thu thêm một ít nước và điện giải, đồng thời có tác dụng đẩy phân xuống trực tràng gây nên động tác đại tiện để tống phân ra ngoài

để phân dễ di chuyển

Hấp thu ở ruột già

4

Sự tạo và thải phân

5

Thanks   for   Watching

Cảm ơn các bạn đã lắng nghe!