Thực trạng và định hướng thị hiếu thẩm mỹ của sinh viên trường đại học sư phạm kỹ thuật tp hồ chí minh trong công cuộc đổi mới

Nghiên cứu thực trạng thị hiếu thẩm mỹ trong sinh viên, từ đó định hướng thị hiếu thẩm mỹ cho sinh viên là một yêu cầu cần thiết về mặt thực tiễn nhằm góp phần tạo ra sự cân bằng giữa đà

THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CẤP TRƯỜNG

THỰC TRẠNG VÀ ÐỊNH HƯỚNG THỊ HIẾU THẨM MỸ CỦA CỦA SINH VIÊN TRƯỜNG ÐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT TP HCM

TRONG CÔNG CUỘC ÐỔI MỚI

MÃ SỐ: T2015 - 136

Tp Hồ Chí Minh, tháng 10 - 2015

S 0 9

S KC 0 0 5 5 9 0

THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

BÁO CÁO TỔNG KẾT

ĐỀ TÀI KH&CN CẤP TRƯỜNG

THỰC TRẠNG VÀ ĐỊNH HƯỚNG THỊ HIẾU THẨM MỸ CỦA CỦA SINH VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT TP HCM

TRONG CÔNG CUỘC ĐỔI MỚI

Mã số: T2015 - 136

Chủ nhiệm đề tài: GV ThS ĐẶNG THỊ MINH TUẤN

TP HCM, 10/2015

TRONG CÔNG CUỘC ĐỔI MỚI

Mã số: T2015 - 136

Chủ nhiệm đề tài: GV.ThS ĐẶNG THỊ MINH TUẤN

TP HCM, 10/2015

PHẦN MỞ ĐẦU 1

1 Tính cấp thiết của đề tài 1

2 Tổng quan tình hình nghiên cứu đề tài 2

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài 4

3.1 Mục đích của đề tài 4

3.2 Nhiệm vụ của đề tài 4

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài 5

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu của đề tài 5

6 Đóng góp mới của đề tài 6

7 Kết cấu của đề tài 6

Chương 1 THỊ HIẾU THẨM MỸ TRONG CÔNG CUỘC ĐỔI MỚI Ở VIỆT NAM HIỆN NAY 7

1.1 Lý luận cơ bản về thị hiếu thẩm mỹ 7

1.1.1 Quan niệm về thị hiếu thẩm mỹ 7

1.1.2 Vai trò của thị hiếu thẩm mỹ trong đời sống xã hội 13

1.2 Tính tất yếu của công cuộc đổi mới ở Việt Nam hiện nay 19

1.3 Những biến động của thị hiếu thẩm mỹ trong công cuộc đổi mới hiện nay 22

Chương 2 THỰC TRẠNG VÀ ĐỊNH HƯỚNG THỊ HIẾU THẨM MỸ CỦA SINH VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT 27

2.1 Thực trạng 27

2.1.1 Thông tin chung về phương pháp nghiên cứu, địa bàn và đối tượng khảo sát27 2.1.2 Kết quả điều tra thị hiếu thẩm mỹ của sinh viên trường đại học Sư phạm Kỹ thuật hiện nay 27

2.2 Thực chất của định hướng thị hiếu thẩm mỹ cho sinh viên 34

2.3 Một số giải pháp định hướng giáo dục thị hiếu thẩm mỹ 37

PHẦN KẾT LUẬN 41

TÀI LIỆU THAM KHẢO 42

PHỤ LỤC 45

THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

KHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ

Độc lập - Tự do - Hạnh phúc

Tp HCM, ngày 18 tháng 10 năm 2015

THÔNG TIN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

1 Thông tin chung:

- Tên đề tài: Thực trạng và định hướng thị hiếu thẩm mỹ của sinh viên trường đại học

sư phạm kỹ thuật thành phố Hồ Chí Minh trong công cuộc đổi mới

- Mã số: T2015 - 136

- Chủ nhiệm: GV ThS Đặng Thị Minh Tuấn

- Cơ quan chủ trì: Đại học Sư phạm Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh

- Thời gian thực hiện: tháng 01/2015 đến tháng 12/2015

2 Mục tiêu:

Nghiên cứu thực trạng thị hiếu thẩm mỹ của sinh viên trường đại học sư phạm kỹ thuật trong công cuộc đổi mới hiện nay, trên cơ sở đó đề xuất những giải pháp định hướng, xây dựng thị hiếu thẩm mỹ, hình thành lối sống đẹp và hiện đại trong sinh viên trường đại học sư phạm kỹ thuật.

3 Tính mới và sáng tạo:

Giúp cho Ban Giám hiệu, Phòng công tác học sinh sinh viên, Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh, Hội liên hiệp thanh niên và cán bộ giáo viên trong trường có thêm một cái nhìn toàn diện về đời sống tinh thần của sinh viên, từ đó có những nội dung và phương pháp giáo dục phù hợp nhằm hướng sinh viên đến những chuẩn mực sống đẹp và lành mạnh

Đề tài có thể được sử dụng làm tài liệu tham khảo phục vụ cho công tác nghiên cứu, học tập môn học Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin, Nhập môn xã hội học, Thẩm mỹ học và các môn học thuộc lĩnh vực khoa học xã hội và nhân văn

4 Kết quả nghiên cứu:

Đề tài khái quát cơ sở lý luận của thị hiếu thẩm mỹ, tính tất yếu của công cuộc đổi mới

và tác động của nó đến thị hiếu thẩm mỹ của sinh viên, khảo sát thực trạng của thị hiếu thẩm mỹ của sinh viên trong trường đại học sư phạm kỹ thuật thành phố Hồ Chí Minh và

đưa ra một số giải pháp định hướng thị hiếu thẩm mỹ phù hợp

Báo cáo khoa học, làm tài liệu tham khảo cho các môn học Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác Lênin, Thẩm mỹ học, Cơ sở văn hóa Việt Nam, Nhập môn xã hội học …

6 Hiệu quả, phương thức chuyển giao kết quả nghiên cứu và khả năng áp dụng:

- Giáo dục và đào tạo: làm tài liệu tham khảo phục vụ các môn học: Những nguyên

lý cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin, Nhập môn xã hội học và các môn học thuộc lĩnh vực khoa học xã hội và nhân văn

- Kinh tế - xã hội: phát huy lối sống lành mạnh trong sinh viên trường đại học Sư phạm kỹ thuật Tp HCM

- Công trình hoàn thành được chuyển giao cho Khoa Lý luận chính trị, Thư viện trường và Phòng Công tác sinh viên

Trưởng Đơn vị

(ký, họ và tên, đóng dấu) Chủ nhiệm đề tài (ký, họ và tên)

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Trong công cuộc đổi mới ở Việt Nam hiện nay, sự phát triển, mở rộng những quan hệ giao lưu, hội nhập về các lĩnh vực kinh tế, văn hóa, khoa học, giáo dục, … đã có tác động không nhỏ đến hệ thống các giá trị của xã hội Quy luật cạnh tranh của kinh tế thị trường làm cho con người linh hoạt hơn, nhanh nhạy hơn trong thị hiếu thẩm mỹ Sự giao lưu và hợp tác quốc tế giúp dân tộc Việt Nam có dịp giới thiệu với thế giới những sáng tạo, những giá trị truyền thống của dân tộc mình đồng thời tiếp thu những giá trị mới của nhân loại làm phong phú thêm đời sống văn hoá tinh thần của dân tộc và tạo ra sự hài hoà cho tiêu chuẩn thẩm mỹ của dân tộc với tiêu chuẩn thẩm mỹ của nhân loại

Mặt khác, quá trình hội nhập, toàn cầu hoá trong công cuộc đổi mới hiện nay ở Việt Nam cũng làm nảy sinh không ít vấn đề phức tạp Nó đào sâu thêm hố ngăn cách về quan hệ giữa người và người trong xã hội Tư tưởng thực dụng, chạy theo đồng tiền hình thành và phát triển mạnh ở một bộ phận quần chúng nhân dân, đặc biệt là giới trẻ Những giá trị vật chất đôi khi được

đề cao quá đáng làm méo mó những chuẩn mực về cái đẹp, sự hài hoà trong đời sống xã hội Cái đẹp bị thực dụng hoá, nhiều thị hiếu thẩm mỹ rơi vào lai căng, bắt chước nước ngoài, coi thường các giá trị thẩm mỹ truyền thống của dân tộc

Trong bối cảnh đó, vấn đề giữ gìn và phát huy thị hiếu thẩm mỹ tốt đẹp trong quá trình xây dựng con người mới và nền văn hóa mới tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc cần thiết phải có sự quan tâm sâu sắc

Giáo dục đại học là hình thành đội ngũ nhân lực toàn diện đáp ứng được yêu cầu phát triển của xã hội trong tương lai Vì vậy, trong công tác giáo dục ở bậc đại học không chỉ chú trọng đến chuyên môn nghề nghiệp mà còn

phải chú trọng đến giáo dục phẩm chất đạo đức và thị hiếu thẩm mỹ, tạo nền tảng xác lập thế giới quan và xây dựng lý tưởng sống để sinh viên trở thành những con người có ích cho xã hội.

Những năm gần đây, do những thay đổi trong chính sách giáo dục, đào tạo và dạy nghề nên số lượng sinh viên ở nước ta đã không ngừng tăng lên một cách đáng kể Hàng năm, có khoảng 2,2 triệu sinh viên đang học tập trên cả nước Trong đó, sinh viên đại học chiếm 66%, sinh viên cao đẳng chiếm 34% Ngoài ra, còn có 80.000 lưu học sinh Việt Nam đang học tập ở các quốc gia, vùng lãnh thổ trên thế giới Riêng trường Đại học Sư phạm kỹ thuật thành phố Hồ chí Minh hàng năm có khoảng 20.000 sinh viên các hệ học tập tại trường Xây dựng thị hiếu thẩm mỹ tốt đẹp là quá trình lâu dài và khó khăn nhưng chỉ vài tác động nhỏ hàng ngày cũng làm mất đi nhận thức về cái đẹp thực sự Nghiên cứu thực trạng thị hiếu thẩm mỹ trong sinh viên, từ đó định hướng thị hiếu thẩm mỹ cho sinh viên là một yêu cầu cần thiết về mặt thực tiễn nhằm góp phần tạo ra sự cân bằng giữa đào tạo chuyên môn và giáo dục lối sống, xây dựng lý tưởng trong sinh viên các trường đại học và cao đẳng nói chung; đồng thời góp phần hiện thực hoá triết lý giáo dục của trường Đại học sư phạm kỹ thuật thành phố Hồ Chí Minh trong thời kỳ đổi

Với những lý do trên, tác giả chọn đề tài: “Thực trạng và định hướng thị hiếu thẩm mỹ của sinh viên trường Đại học Sư phạm kỹ thuật trong công cuộc đổi mới” làm đề tài nghiên cứu của mình.

2 Tổng quan tình hình nghiên cứu đề tài

Ở Việt Nam, trong những năm gần đây, vấn đề thị hiếu thẩm mỹ, định hướng thẩm mỹ đã được các nhà khoa học đặt ra và quan tâm nghiên cứu

Trong đó, nghiên cứu cơ sở lý luận của thị hiếu thẩm mỹ có thể kể đến một số

công trình, tác phẩm tiêu biểu như: Những phạm trù mỹ học cơ bản của tác

giả người Nga IU Bôrép, trường Đại học tổng hợp xuất bản, Hà Nội, 1974;

Mỹ học cơ bản và nâng cao của tác giả M.F Ốp-xi-an-nhi-cốp, Nxb Văn hóa thông tin, Hà Nội, 2001; Mỹ học với tư cách là một khoa học của tác giả Đỗ Huy, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1996; Mỹ học đại cương của tác giả Đỗ Văn Khang, Nxb Đại học Quốc gia, Hà Nội, 2002; Nguyên lý mỹ học Mác – Lênin của tập thể các nhà khoa học Liên Xô, Nxb Sự thật, Hà Nội, 1961; Giáo trình mỹ học Mác – Lênin của hai tác giả Đỗ Huy – Vũ Trọng Dung, Nxb

Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2003 …

Nghiên cứu các góc độ khác nhau của thị hiếu thẩm mỹ có những công

trình của tác giả Đỗ Huy như: Vấn đề bảo tồn các giá trị mỹ thuật và giáo dục thẩm mỹ, Tạp chí Mỹ thuật thời nay số 11 – 1996; Mấy suy nghĩ về vai trò của nghệ thuật trong giáo dục thẩm mỹ ở nước ta hiện nay, Tạp chí Mỹ thuật thời nay số 12 – 1996; công trình của tác giả Nguyễn Chương Nhiếp: Thị hiếu thẩm mỹ trong đời sống xã hội, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2004 Và

nhiều bài viết, công trình khác của các tác giả Lê Đình Lục, Lê Thị Hường, Đào Duy Thanh, Đỗ Thị Minh Thảo … trên các tạp chí khoa học chuyên ngành Gần đây, Viện nghiên cứu phát triển thành phố Hồ Chí Minh tổ chức

Hội thảo khoa học: Định hướng thị hiếu thẩm mỹ cho giới trẻ thành phố Hồ Chí Minh với sự tham gia của đông đảo các nhà khoa học trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh Các bài viết tại Hội thảo được tập hợp lại trong cuốn: Thị hiếu thẩm mỹ của giới trẻ thành phố Hồ Chí Minh, Nxb Văn hoá văn nghệ,

Thành phố Hồ Chí Minh, 2013 bàn về thực trạng thị hiếu thẩm mỹ của giới trẻ thành phố Hồ Chí Minh qua việc phân tích tác động của các loại hình nghệ thuật như âm nhạc, điện ảnh, thời trang, văn hoá đọc và nêu lên các kiến

nghị nhằm xây dựng hệ thống chuẩn mực trong thị hiếu thẩm mỹ cho giới trẻ thành phố Hồ Chí Minh trên một số lĩnh vực hoạt động nghệ thuật cụ thể

Tuy nhiên, cho đến nay, các nghiên cứu về thực trạng thị hiếu thẩm mỹ

và định hướng thẩm mỹ mới chỉ dừng lại ở những đối tượng quần chúng nhân dân nói chung mà chưa thực sự đi vào nghiên cứu thực trạng thị hiếu thẩm mỹ

và định hướng thị hiếu thẩm mỹ trong sinh viên

Kế thừa thành quả của các công trình nghiên cứu nói trên, công trình

“Thực trạng và định hướng thị hiếu thẩm mỹ của sinh viên trường Đại học Sư phạm kỹ thuật trong công cuộc đổi mới” lấy sinh viên làm đối tượng nghiên

cứu và có những liên hệ về mặt thực tiễn đối với quá trình định hướng thị hiếu thẩm mỹ nhằm hình thành lối sống đẹp và hiện đại trong sinh viên trường Đại học Sư phạm kỹ thuật thành phố Hồ Chí Minh

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài

3.1 Mục đích của đề tài

Nghiên cứu thực trạng thị hiếu thẩm mỹ của sinh viên trường đại học

sư phạm kỹ thuật trong công cuộc đổi mới hiện nay, trên cơ sở đó đề xuất những giải pháp định hướng, xây dựng thị hiếu thẩm mỹ, hình thành lối sống đẹp và hiện đại trong sinh viên trường đại học sư phạm kỹ thuật

3.2 Nhiệm vụ của đề tài

Để đạt được mục đích nêu trên, đề tài tập trung vào thực hiện các nhiệm vụ sau:

Thứ nhất: trình bày khái quát những lý luận cơ bản về thị hiếu thẩm

mỹ, tầm quan trọng của thị hiếu thẩm mỹ trong đời sống xã hội

Thứ hai: điều tra thực trạng thị hiếu thẩm mỹ trong sinh viên đại học

Sư phạm kỹ thuật hiện nay.

Thứ ba: đề xuất các giải pháp định hướng thị hiếu thẩm mỹ cho sinh

viên trường đại học Sư phạm kỹ thuật

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài

4.1 Đối tượng nghiên cứu của đề tài

Thị hiếu thẩm mỹ của sinh viên trường đại học sư phạm kỹ thuật thành phố Hồ Chí Minh trong công cuộc đổi mới hiện nay

4.2 Phạm vi nghiên cứu của đề tài

Trong phạm vi đề tài đã chọn, tác giả khái quát cơ sở lý luận của thị hiếu thẩm mỹ, tính tất yếu của công cuộc đổi mới và tác động của nó đến thị hiếu thẩm mỹ của sinh viên, khảo sát thực trạng của thị hiếu thẩm mỹ của sinh viên trong trường đại học sư phạm kỹ thuật thành phố Hồ Chí Minh

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu của đề tài

5.1 Cơ sở lý luận

Để thực hiện những yêu cầu trên, đề tài chủ yếu dựa trên cơ sở lý luận triết học và mỹ học Mác – Lênin, quan điểm phát triển văn hoá xã hội – con người của Đảng Cộng sản Việt Nam; đồng thời có kế thừa những kết quả của một số công trình nghiên cứu đã công bố có liên quan đến đề tài

5.2 Phương pháp nghiên cứu của đề tài

Đề tài được thực hiện dựa trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử, đồng thời với từng nhiệm vụ

đề ra, đề tài sử dụng những phương pháp cụ thể tương ứng:

Nhiệm vụ 1: sử dụng phương pháp lịch sử và logic, nghiên cứu tài liệu; Nhiệm vụ 2: sử dụng phương pháp điều tra xã hội học, điều tra giáo dục, so sánh - đối chiếu, phân tích - tổng hợp để xử lý số liệu thu thập được từ phiếu điều tra dành cho sinh viên trường Đại học Sư phạm kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh

Nhiệm vụ 3: sử dụng phương pháp phân tích - tổng hợp kinh nghiệm giáo dục, tham khảo tài liệu, quy nạp - diễn dịch, phương pháp chuyên gia, phương pháp giả thuyết…

6 Đóng góp mới của đề tài

Giúp cho Ban Giám hiệu, Phòng công tác học sinh sinh viên, Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh, Hội liên hiệp thanh niên và cán bộ giáo viên trong trường có thêm một cái nhìn toàn diện về đời sống tinh thần của sinh viên, từ đó có những nội dung và phương pháp giáo dục phù hợp nhằm hướng sinh viên đến những chuẩn mực sống đẹp và lành mạnh

Đề tài có thể được sử dụng làm tài liệu tham khảo phục vụ cho công tác nghiên cứu, học tập môn học Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin, Nhập môn xã hội học, Thẩm mỹ học và các môn học thuộc lĩnh vực khoa học xã hội và nhân văn

7 Kết cấu của đề tài

Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, báo cáo của đề tài gồm có hai chương và sáu tiết:

Chương 1 THỊ HIẾU THẨM MỸ TRONG CÔNG CUỘC ĐỔI MỚI

Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

1.1 Lý luận cơ bản về thị hiếu thẩm mỹ

1.1.1 Quan niệm về thị hiếu thẩm mỹ

Thị hiếu thẩm mỹ là một lĩnh vực chuyên sâu của khoa học mỹ học và

có quan hệ rộng rãi tới nhiều mặt của đời sống xã hội Khái niệm thị hiếu và thị hiếu thẩm mỹ từ lâu đã là đề tài cho những cuộc tranh luận trong lịch sử

mỹ học và trong đời sống xã hội Trong ngôn ngữ Latinh phương Tây, thị

hiếu là Gustus – có nghĩa là cảm giác, khẩu vị Trong ngôn ngữ Trung Quốc,

thị hiếu có nghĩa là thích thú Một cách chung nhất, có thể hiểu thị hiếu là sở thích Sở thích biểu hiện trong mọi lĩnh vực hoạt động xã hội, lối sống, đạo đức, tinh thần, nghệ thuật… Sở thích rất đa dạng, phong phú và phức tạp Người ta có thể thích ăn món này, không thích ăn món kia; thích kiểu áo này, không thích kiểu áo nọ; thích bộ phim này, không thích bộ phim khác… Như vậy, sở thích gần giống như thói quen, nếp sống của con người Vì thế, “thị hiếu là khả năng lựa chọn phổ biến cuả con người, là sở thích trong mọi lĩnh vực của cá nhân và tập thể”1 Nói cách khác, “thị hiếu là một kiểu ưa thích nào đó Kiểu ưa thích này thường bộc lộ ngay lập tức Nó biểu thị toàn bộ khả năng đánh giá cảm xúc của chủ thể”2

Trong các sở thích, có sở thích tốt và cũng có sở thích xấu, có sở thích xuất phát từ những nhu cầu, tình cảm lành mạnh và cũng có sở thích xuất phát

từ những nhu cầu giả tạo, thấp hèn Vì vậy, thị hiếu không nói lên sở thích đồng nhất, chung chung với tất cả mọi người Thị hiếu tuy gắn với tình cảm

1 Đỗ Huy: Mỹ học với tư cách là một khoa học, Nxb Chính tri quốc gia, Hà Nội, 1996, tr.177

2 Viện Văn hóa: Thỏa mãn nhu cầu văn hóa và nâng cao thị hiếu nghệ thuật, Nxb Văn hóa, Hà nội,

1987, tr 21

cá nhân nhưng lại biểu thị kiểu ưa thích của nhóm xã hội Trong hoạt động của thị hiếu xuất hiện các kiểu ưa thích khác nhau Do đó, kiểu ưa thích là những dạng khác nhau của thị hiếu hình thành và phát triển lâu dài trong đời sống của con người

Thị hiếu thẩm mỹ là sở thích của con người về phương diện thẩm mỹ Cũng như khái niệm thị hiếu, thị hiếu thẩm mỹ là khái niệm bao hàm những nội dung hết sức đa dạng và phong phú Ý nghĩa của thị hiếu thẩm mỹ lần đầu tiên trong lịch sử tư tưởng mỹ học được Gracian Morales – nhà tư tưởng Tây Ban Nha trình bày trong luận văn của mình viết năm 1647 khi ông gọi thị hiếu gắn với các cảm giác của tai và mắt là thị hiếu gắn với cái đẹp và nghệ thuật Định nghĩa của Gracian về thị hiếu thẩm mỹ được A Baumgarten tiếp tục khẳng định khi mỹ học trở thành một khoa học độc lập Theo ông, thích thú thẩm mỹ là sự hòa quyện của các xúc động thâm nhập thụ động qua hai giác quan tai và mắt với quá trình giải phóng lý trí và vì vậy, thị hiếu thẩm mỹ gắn liền với tình cảm về cái đẹp

Tuy nhiên, phải đến I Kant, khái niệm thị hiếu thẩm mỹ mới thực sự được nghiên cứu và luận giải sâu sắc với nhiều mặt của nó Trong tác phẩm Phê phán năng lực phán đoán viết năm 1790, I Kant khẳng định: phán đoán thị hiếu là phán đoán thẩm mỹ Theo Kant, thị hiếu thẩm mỹ là năng lực, là khả năng phán đoán của cá nhân về cái đẹp và cái cao cả Thị hiếu thẩm mỹ

về bản chất mang tính vô tư, thờ ơ với các quyền lợi vật chất

Sau I Kant, G Hegel khi coi mỹ học là khoa học nghiên cứu cái đẹp của nghệ thuật, đã khẳng định rằng: thị hiếu thẩm mỹ là thị hiếu nghệ thuật và thị hiếu nghệ thuật gắn bó chặt chẽ với các giác quan tai và mắt

Trong khi đó, các nhà mỹ học duy vật thời kỳ Khai sáng như Berker, Rousseau … coi thị hiếu thẩm mỹ không phải là một lĩnh vực tuyệt đối chủ

quan mà là sự thích thú gắn liến với các đối tượng phản ánh, với thước đo của

xã hội

Cùng chung quan điểm này, các nhà mỹ học dân chủ cách mạng Nga như Tsernushevski hay Bielinski còn nhấn mạnh thị hiếu thẩm mỹ mang bản chất xã hội và có tính giai cấp

Theo quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin, thị hiếu thẩm mỹ là một hình thái của ý thức thẩm mỹ trong đó có sự thống nhất giữa tình cảm thẩm

mỹ với lý tưởng thẩm mỹ đồng thời phản ánh mối liên hệ của con người với

tự nhiên và với xã hội Một mặt, thị hiếu thẩm mỹ thể hiện ở khả năng nói lên những nhận xét về phẩm chất thẩm mỹ của các đối tượng và hiện tượng tự nhiên và xã hội, các sản phẩm của sản xuất vật chất và tinh thần; mặt khác, thị hiếu thẩm mỹ thể hiện ở sự biểu hiện cảm xúc, nhờ đó thể hiện nhân tố chủ quan của cá nhân, sự độc đáo cá thể của họ Nói cách khác, thị hiếu thẩm mỹ

là năng lực của con người có thể thấu hiểu và đánh giá những thuộc tính thẩm

mỹ của các sự vật và hiện tượng của thiên nhiên và đời sống xã hội Nó biểu

lộ sự đánh giá hiện thực, đánh giá toàn bộ sự phong phú của các giá trị thẩm

mỹ xuất phát từ những quan niệm về cái đẹp, cái cao cả, cái xấu, cái bi, cái hài … Các quan niệm này hình thành trong quá trình thực tiễn xã hội của chủ thể thẩm mỹ

Theo mỹ học Mác – Lênin, với tư cách là một hiện tượng tinh thần, là khả năng của tình cảm, thị hiếu thẩm mỹ mang những nét đặc trưng cơ bản để phân biệt với xúc cảm, lý tưởng thẩm mỹ

Một là, thị hiếu thẩm mỹ là hình thức đánh giá trực tiếp, là sự phản ứng

mau lẹ gần như bản năng của chủ thể thẩm mỹ trước những hiện tượng đẹp, xấu, bi, hài… Do tình cảm thẩm mỹ tinh luyện, do kinh nghiệm tích lũy những giá trị thẩm mỹ mà chủ thể thẩm mỹ có thể tảo ra được sự ổn định trong tình cảm Sự ổn định này giúp cho chủ thể thẩm mỹ có thể phản ứng

ngay lập tức với các hiện tượng thẩm mỹ mới và lành mạnh xuất hiện trong đời sống; ngược lại, cũng có người phát hiện nhanh nhạy, phản ứng mau lẹ với cái giả, cái xấu, không lành mạnh Sự phản ứng mau lẹ của thị hiếu thẩm

mỹ cho thấy thị hiếu thẩm mỹ phụ thuộc vào tính ổn định của tình cảm và kinh nghiệm thẩm mỹ của chủ thể trong hoạt động thực tiễn

Hai là, thị hiếu thẩm mỹ là sự đánh giá mang tính khoái cảm Trong

cuộc sống, cũng như tình cảm thẩm mỹ, thị hiếu thẩm mỹ đánh giá các đối tượng một cách đầy hào hứng Khi thụ cảm và đánh giá các đối tượng đâu là đẹp, đâu là xấu, đâu là tốt…, chủ thể không phải là mong muốn thủ tiêu các đối tượng ấy mà là mong muốn thưởng thức chúng Đây chính là biểu hiện của sự thích thú trong hoạt động của chủ thể Nhờ sự hào hứng, say mê, thị hiếu thẩm mỹ làm cho chủ thể đánh giá thoát khỏi những dục vọng vật chất tầm thường

Ba là, thị hiếu thẩm mỹ là sự đánh giá mang tính cá biệt Thị hiếu thẩm

mỹ là sản phẩm của các quan hệ thực tiễn nhưng đồng thời lại là năng lực tâm

lý và niềm tin cá nhân Cùng một hiện tượng, sự đánh giá thẩm mỹ không chỉ dựa trên cơ sở tâm lý cá nhân mà nhiều khi còn phụ thuộc vào trạng thái có tính thời điểm của tâm lý người cảm thụ.Thông qua các cá nhân riêng lẽ mà

sự phản ứng mau lẹ được thể hiện, mức độ ổn định của tình cảm thẩm mỹ từ những cá nhân riêng lẻ sẽ góp thêm sự phong phú vào gia tài thẩm mỹ của xã hội Hơn nữa, ý thức xã hội không nằm ngoài cá nhân riêng lẻ Nó nằm trong

cá nhân và cá nhân ấy đã phản ánh những quan hệ, nhữngđiều kiện chung mà

họ sống

Bốn là, thị hiếu thẩm mỹ là sự đánh giá có tính kế thừa Trình độ phát

triển của thị hiếu thẩm mỹ là nguồn gốc tình cảm cho việc đánh giá đúng các hiện tượng thẩm mỹ khách quan, phê bình đúng các tác phẩm nghệ thuật Do những đặc điểm của thị hiếu thẩm mỹ gắn liền với các yếu tố hình tượng và

không tách khỏi cá nhân mà mỹ học Mác – Lênin thừa nhận rằng có một số người có cảm xúc mạnh mẽ, chính xác và sâu sắc trước cái thẩm mỹ hơn một

số người khác do họ có năng khiếu nhạy cảm Tuy nhiên, năng khiếu ấy sẽ mai một dần nếu không được rèn luyện “Sự cấu tạo của khối óc và truyền thống gia đình có phần ảnh hưởng đến văn nghệ sĩ, nhưng tài năng và thiên tài chủ yếu là những cái mà người ta có thể do dầy công học tập, rèn luyện mà tạo nên được”3 Tính kế thừa của thị hiếu thẩm mỹ giúp chúng ta giải thích về việc có những người có thị hiếu này mà không có thị hiếu khác, có người thích vật này mà lại không thích vật khác…

Những đặc trưng cơ bản này cho thấy thực chất của thị hiếu thẩm mỹ là

sự thống nhất hài hòa giữa nhận xét và cảm xúc Điều này làm cho thị hiếu thẩm mỹ trở thành hiện tượng xã hội chung chứ không phải chỉ là sở thích riêng của cá nhân Do đó, thị hiếu thẩm mỹ là mang bản chất xã hội

Bản chất xã hội của thị hiếu thẩm mỹ thể hiện ở tính thời đại, tính giai cấp và tính dân tộc

Tính thời đại của thị hiếu thẩm mỹ thể hiện qua sự biến đổi của hệ giá

trị thẩm mỹ trong từng thời đại nhất định Mỗi thời đại có những điều kiện, hoàn cảnh chính trị, kinh tế, xã hội khác nhau Điều đó tác động mạnh mẽ đến

sự hình thành của thị hiếu nói chung và thị hiếu thẩm mỹ nói riêng, làm cho những sở thích và tiêu chuẩn đánh giá thẩm mỹ của con người trong thời đại

đó cũng biến đổi theo

Trong xã hội có giai cấp thì thị hiếu thẩm mỹ cũng mang tính giai cấp

Không có một thị hiếu thẩm mỹ cho mọi giai cấp Mỗi giai cấp khác nhau có một hệ thống chuẩn mực thẩm mỹ khác nhau Trong xã hội có phân chia giai cấp, thị hiếu thẩm mỹ của một chủ thể người xã hội luôn chịu sự tác động, chi phối bởi đặc điểm các yếu tố giai cấp mà nó là thành viên như: điều kiện

3 Trường Chinh: Bàn về văn hóa nghệ thuật, Nxb Văn hóa – Nghệ thuật, Hà Nội, 1963, tr.232

sống, quan điểm sống, lý tưởng đạo đức, lý tưởng chính trị… Những lợi ích của các giai cấp khác nhau trong xã hội không chỉ được củng cố từ các thiết chế chính trị, pháp luật và các tư tưởng thống trị tương ứng mà còn nhờ vào

sụ khẳng định những tiêu chí, chuẩn mực thẩm mỹ Sự khác biệt về thị hiếu giữa các giai cấp thậm chí có thể trở thành đối kháng trong trường hợp đối tượng đánh giá thẩm mỹ là những hiện tượng có đụng chạm đến những lợi ích

xã hội cơ bản, ảnh hưởng đến sự tồn vong của mỗi giai cấp

Thị hiếu thẩm mỹ còn có tính dân tộc đậm nét Do có những sự khác

biệt nhất định về hoàn cảnh địa lý, điều kiện kinh tế - xã hội, phong tục tập quán, tâm lý, và truyền thống văn hóa khác nhau nên mỗi dân tộc có thị hiếu thẩm mỹ khác nhau Những nét riêng này được kết tinh lại trong suốt quá trình phát triển lâu dài của dân tộc, làm thành bản sắc dân tộc của thị hiếu Tính dân tộc của thị hiếu thẩm mỹ thể hiện ở rất nhiều lĩnh vực khác nhau trong sinh hoạt, giao tiếp, lao động, trong cuộc sống gia đình và trong các sáng tác nghệ thuật của từng dân tộc

Như vậy, thị hiếu thẩm mỹ không phải là cái có sẵn trong mỗi cá nhân nhất định, cũng không phải là cái hoàn toàn chủ quan Thị hiếu thẩm mỹ là phản ánh của chủ thể thẩm mỹ trước các đối tượng thẩm mỹ nhất định Mà chủ thể thẩm mỹ bao giờ cũng là sản phẩm của thực tiễn xã hội Mỗi chủ thể thẩm mỹ đều không tách rời khỏi hoạt động thực tiễn của cá nhân trong quan

hệ với hiện thực xã hội Mỗi lần cuộc sống thay đổi thì hệ thống ý thức thẩm

mỹ, trong có thị hiếu thẩm mỹ cũng thay đổi Vì thế, thị hiếu thẩm mỹ không phải là cái bẩm sinh, sẵn có trong mỗi cá nhân mà là kết quả của việc giáo dục

và rèn luyện lâu dài của con người trong quan hệ xã hội của họ Nói cách khác, nguồn gốc của thị hiếu thẩm mỹ là hoạt động thực tiễn xã hội của con người và mỗi thị hiếu thẩm mỹ tuy có hình thức tồn tại cá nhân nhưng chúng đều được đo bằng các thước đo xã hội Chính ở đây, thị hiếu thẩm mỹ được

phân chia thành thị hiếu thẩm mỹ tốt và thị hiếu thẩm mỹ xấu, thị hiếu thẩm

mỹ lành mạnh và thị hiếu thẩm mỹ không lành mạnh… Thị hiếu thẩm mỹ tốt, lành mạnh là năng lực có được khoái cảm do cái đẹp chân chính mang lại, là nhu cầu thụ cảm và sang tạo cái đẹp phù hợp với giá trị thẩm mỹ khách quan

Cơ sở và tiền đề tất yếu của thị hiếu thẩm mỹ tốt, thị hiếu thẩm mỹ lành mạnh

là cảm xúc thẩm mỹ phát triển cao, là khả năng biết thụ cảm sự hài hòa giữa hình thức và nội dung, biết nhận ra những giá trị thẩm mỹ của các hiện tượng

tự nhiên, xã hội và các tác phẩm nghệ thuật dưới ánh sang của lý tưởng thẩm

mỹ tiên tiến Sự phát triển của thị hiếu thẩm mỹ ắn bó chặt chẽ với trình độ văn hóa chung của con người Chiều rộng của kiến thức giúp cho sự đánh giá thẩm mỹ được toàn vẹn và những phán đoán của thị hiếu thẩm mỹ phù hợp với các giá trị thẩm mỹ khách quan

1.1.2 Vai trò của thị hiếu thẩm mỹ trong đời sống xã hội

Thị hiếu thẩm mỹ phản ánh mối liên hệ giữa con người với tự nhiên và

xã hội Nó là khả năng, là sự sáng tạo và cũng là thước đo quan trọng của phẩm cách văn hóa của chủ thể Vì thế, thị hiếu thẩm mỹ tất yếu có vai trò quan trọng trong đời sống xã hội của con người

Thị hiếu thẩm mỹ là một hình thái ý thức xã hội Do đó, giống như sự tác động của ý thức đối với vật chất, tự bản thân thị hiếu thẩm mỹ không tác động được gì đối với đời sống xã hội, đời sống thẩm mỹ Vai trò của thị hiếu thẩm mỹ không tách rời hoạt động của chủ thể thẩm mỹ Hoạt động của chủ thể thẩm mỹ là rất phong phú và phức tạp, trong đó, cơ bản nhất và chủ yếu nhất là thưởng thức, đánh giá và sáng tạo thẩm mỹ Vai trò của thị hiếu thẩm

mỹ chính là ảnh hưởng, tác động của thị hiếu thẩm mỹ trong hoạt động của chủ thể thẩm mỹ trên ba lĩnh vực: thưởng thức, đánh giá và sáng tạo thẩm mỹ

Thưởng thức thẩm mỹ là sự phản ứng của chủ thể trước các đối tượng thẩm mỹ, làm nảy sinh những xúc cảm thẩm mỹ trong chủ thể trước cái đẹp,

cái cao cả, cái bi, cái hài… của đời sống Nói cách khác, thưởng thức thẩm

mỹ là quá trình hưởng thụ các giá trị thẩm mỹ gắn với một cơ chế tâm lý hết sức phức tạp Trong quá trình đó có sự thống nhất giữa cảm tính và lý tính thông qua các quá trình tri giác đối tượng, hình thành biểu tượng và xác lập các phán đoán Thưởng thức thẩm mỹ luôn gắn liền với những xúc cảm thẩm

mỹ đồng thời ổn định bởi thị hiếu thẩm mỹ Thưởng thức thẩm mỹ bao gồm

cả thưởng thức nghệ thuật Thưởng thức thẩm mỹ là hoạt động vô tư, không

vụ lợi Nó chỉ được tiến hành khi con người vượt lên khỏi những nhu cầu vật chất tầm thường, những tính toán mang tính thực dụng Được tự do về mặt tinh thần là điều kiện của hoạt động thưởng thức thẩm mỹ Vì thế, thưởng thức thẩm mỹ là hoạt động chủ động của chủ thể - một sự chủ động đầy hào hứng, say mê, tạo ra sự đồng cảm của chủ thể đối với khách thể thẩm mỹ

Là hoạt động gắn với thế giới nội tâm của con người, thưởng thức thẩm

mỹ bộc lộ rõ khuynh hướng cá nhân Trong thưởng thức thẩm mỹ, chủ thể tự

do lựa chọn đối tượng để thưởng thức theo sở thích, tạo ra lớp đối tượng và cách thức thưởng thức riêng của họ Vì thế, có người thích thưởng thức âm nhạc trước khi đi ngủ, có người lại thích thưởng thức âm nhạc trong khung cảnh thơ mộng bên tách cà – phê; người thì thích xem phim, người thì thích đọc tiểu thuyết… Như vậy, thưởng thức thẩm mỹ là hoạt động mang tính cá nhân, diễn ra chủ yếu do sở thích và đó chính là biểu hiện của thị hiếu thẩm

mỹ Nói cách khác, thưởng thức thẩm mỹ là sự hoạt động của thị hiếu thẩm

mỹ trong chủ thể Hoạt động thưởng thức thẩm mỹ chính là quá trình con người đi tìm kiếm cái tôi thị hiếu của mình trong cái ta của khách thể thẩm

mỹ để hòa vào đó và đồng cảm với nó Vì vậy, cái tạo ra khynh hướng cá nhân trong thưởng thức thẩm mỹ chính là thị hiếu thẩm mỹ Thị hiếu thẩm mỹ

có thể làm cho người ta thích cái mà nhiều người không thích hoặc thờ ơ với cái mà nhiều người đang ưa chuộng Trong thưởng thức thẩm mỹ và thưởng

thức nghệ thuật, thị hiếu thẩm mỹ đóng vai trò là cái hướng dẫn chủ thể lựa chọn đối tượng để thưởng thức Việc người ta thích thú hay từ chối thưởng thức một đối tượng thẩm mỹ hay một tác phẩm nghệ thuật nào đó không hẳn xuất phát từ bản thân đối tượng mà là từ sở thích, từ thị hiếu thẩm mỹ của họ

Thị hiếu thẩm mỹ còn tạo ra nhu cầu thưởng thức thẩm mỹ Không phải ai cũng có nhu cầu thưởng thức thẩm mỹ và mỗi chủ thể khác nhau sẽ có nhu cầu thưởng thức thẩm mỹ khác nhau Nhu cầu thưởng thức thẩm mỹ trong đó có thưởng thức nghệ thuật là một nhu cầu tâm lý nảy sinh từ nhiều yếu tố tác động Yếu tố bên ngoài là các đối tượng thẩm mỹ, các tác phẩm nghệ thuật còn yếu tố bên trong là thế giới tình cảm, sở thích của con người Thị hiếu thẩm mỹ là yếu tố bên trong Nó không chỉ làm nảy sinh nhu cầu thưởng thức thẩm mỹ mà còn tạo ra những sắc thái khác nhau trong nhu cầu thẩm mỹ Thị hiếu thẩm mỹ là sự thống nhất giữa tình cảm và lý trí Trong đó, tình cảm bộc lộ thị hiếu thẩm mỹ là tình cảm bền vững, có sự ổn định tương đối Những tình cảm thẩm mỹ này tạo ra nhu cầu thưởng thức thẩm mỹ mạnh

mẽ và ổn định ở mỗi chủ thể Một thị hiếu thẩm mỹ thấp kém, lệch lạc sẽ tạo

ra nhu cầu thưởng thức quái gở, không lành mạnh Ngược lại, một thị hiếu thẩm mỹ cao và đúng hướng sẽ tạo ra nhu cầu thưởng thức lành mạnh, làm phong phú thêm tâm hồn con người

Đánh giá thẩm mỹ là phán đoán về giá trị thẩm mỹ của khách thể thẩm

mỹ, của tác phẩm nghệ thuật, là quá trình thẩm định mức độ phù hợp của khách thể thẩm mỹ, tác phẩm nghệ thuật với lý tưởng thẩm mỹ, với những chuẩn mực, tiêu chí thẩm mỹ nhất định được rút ra từ thực tiễn xã hội và nghệ thuật Đối tượng của đánh giá thẩm mỹ là đời sống thẩm mỹ trong đó có nghệ thuật Nghệ thuật là tấm gương phản ánh hiện thực, là sản phẩm đặc biệt của

sự sáng tạo và là đỉnh cao của các giá trị thẩm mỹ Tác phẩm nghệ thuật là nơi hội tụ của cái đẹp và hình tượng nghệ thuật là biểu hiện tập trung của cái đẹp,

của các giá trị thẩm mỹ Chủ thể của đánh giá thẩm mỹ là con người với toàn

bộ thế giới nội tâm, năng lực tinh thần trong đó có những yếu tố không thể thiếu là lý tưởng và tình cảm thẩm mỹ, tri thức và trải nghiệm nghệ thuật, tài năng và thị hiếu thẩm mỹ Như vậy, đánh giá thẩm mỹ là sự thống nhất giữa phân tích khoa học và năng lực cảm thụ trực tiếp Trong cấu trúc của chủ thể đánh giá thẩm mỹ không phải chỉ có lý trí, tình cảm, vốn kinh nghiệm, trình

độ am hiểu nghệ thuật mà còn có cả quan điểm thẩm mỹ và thị hiếu thẩm mỹ

Thị hiếu thẩm mỹ với tính cách là sở thích, là khuynh hướng tình cảm của chủ thể trở thành một cơ chế để chủ thể lựa chọn, kết hợp và vận dụng các tiêu chuẩn trong đánh giá thẩm mỹ Cơ chế của thị hiếu thẩm mỹ khá mềm dẻo Nó đảm bảo cho chủ thể đánh giá không sa vào lý trí đơn thuần một cách máy móc đồng thời không coi đánh giá thẩm mỹ là hoạt động tùy tiện, cảm tính Với cơ chế của thị hiếu thẩm mỹ, chủ thể đánh giá có thể vạch ra ở những mức độ nhất định các tầng lớp giá trị phong phú của của khách thể thẩm mỹ, các ý nghĩa khác nhau của hình tượng nghệ thuật

Thị hiếu thẩm mỹ không chỉ là cơ chế độc đáo của đánh giá thẩm mỹ

mà còn biểu hiện như là một tiêu chuẩn của đánh giá Khi đánh giá đối tượng thẩm mỹ, chủ thể thẩm mỹ cần một hệ thống các tiêu chuẩn làm cơ sở để đánh giá Hệ thống tiêu chuẩn này vừa được rút ra từ chính bản chất của khách thể thẩm mỹ vừa được xây dựng nên từ thực tiễn xã hội đồng thời dựa trên cơ sở của thị hiếu thẩm mỹ Đánh giá theo thị hiếu thẩm mỹ là phản ứng mau lẹ trong thể hiện thái độ tình cảm trực tiếp của chủ thể Đứng trước đối tượng thẩm mỹ hay tác phẩm nghệ thuật, đánh giá theo thị hiếu thẩm mỹ giúp chủ thể có phản ứng hết sức nhanh nhạy mà không cần phải chứng minh hay

lý giải như cách đánh giá của các nhà khoa học hay phê bình nghệ thuật chuyên nghiệp Thị hiếu thẩm mỹ cao và lành mạnh sẽ giúp chủ thể đánh giá phát hiện ra các giá trị đích thực; ngược lại, thị hiếu thẩm mỹ thấp, không

lành mạnh sẽ làm cho chủ thể đánh giá sai lệch giá trị thẩm mỹ của khách thể, tác phẩm nghệ thuật

Sáng tạo thẩm mỹ là một dạng sản xuất ra giá trị mới theo quy luật của cái đẹp Trong đó, sáng tạo nghệ thuật là biểu hiện tập trung của sáng tạo thẩm mỹ Nghệ thuật phản ánh thế giới bằng hình tượng Hình tượng nghệ thuật có tính điển hình, tính ước lệ, tính biểu cảm sâu sắc Khi xây dựng, sáng tạo nên hình tượng nghệ thuật, người nghệ sỹ đã thổi hồn mình vào đối tượng, làm cho cái đẹp trong hình tượng nghệ thuật không còn mang tính vô tư, ngẫu nhiên, “vô vụ lợi” nữa mà nó có khả năng khơi dậy những rung động trong tầng sâu cảm xúc của con người Vì vậy, mỗi tác phẩm nghệ thuật là một công trình độc đáo, không lặp lại; sáng tạo nghệ thuật là sáng tạo một lần, mang đậm cá tính của tác giả

Thị hiếu thẩm mỹ góp phần tạo nên cá tính sáng tạo Cá tính sáng tạo của chủ thể sáng tạo thẩm mỹ biểu hiện tính độc đáo cá nhân, tính không lặp lại trong sáng tạo nghệ thuật của từng người Nó bị quy định bởi toàn bộ thế giới bên trong của con người, bởi ý thức thẩm mỹ Trong đó, thị hiếu thẩm

mỹ có vị trí hết sức quan trọng Thị hiếu thẩm mỹ biểu hiện thế giới quan, nhân sinh quan, trình độ tâm lý xã hội của chủ thể Nó là sản phẩm của đời sống tinh thần, là sự thẩm định xấu – đẹp, thấp hèn – cao cả do cảm quan thế giới, cảm quan xã hội và lý tưởng xã hội quy định Vì vậy, thị hiếu thẩm mỹ mang những nét riêng, độc đáo, không lặp lại ở cá nhân khác Tính cá nhân của thị hiếu thẩm mỹ tạo nên tính độc đáo của sáng tạo nghệ thuật ở chủ thể sáng tạo thẩm mỹ

Thị hiếu thẩm mỹ còn là nhân tố kích thích trí tưởng tượng của chủ thể sáng tạo thẩm mỹ Sự phản ứng mau lẹ và tính ổn định tương đối trong thị hiếu thẩm mỹ thôi thúc chủ thể thẩm mỹ tưởng tượng ra các hình tượng nghệ

thuật phong phú và độc đáo Thị hiếu thẩm mỹ càng cao đẹp thì sức tưởng tượng càng phong phú, khả năng sáng tạo càng cao

Đối với chủ thể sáng tạo thẩm mỹ, thị hiếu thẩm mỹ còn là nhân tố hướng dẫn sự lựa chọn trong sáng tạo thẩm mỹ Nói đến thị hiếu thẩm mỹ là sáng tạo thẩm mỹ, sáng tạo nghệ thuật rõ ràng là được quy định bởi thị hiếu thẩm mỹ “Thị hiếu thẩm mỹ của người thợ ảnh hưởng tới cả ý đồ của anh ta

và iện mạo của sản phẩm được chế tạo, nó tham gia vào việc lựa chọn vật liệu, xác định cách thức chế tác, màu sắc, hình dáng …”4 Như danh họa Van Gogh tự bạch: thay vì cố thể hiện cái tôi thấy trước mắt, tôi chọn lựa màu tùy tiện để diễn đạt trọn vẹn bản thân tôi

Trong hoạt động sáng tạo thẩm mỹ, đặc biệt là sáng tạo nghệ thuật, không chỉ có vai trò của thị hiếu thẩm mỹ của chủ thể thẩm mỹ, của tác giả nghệ thuật mà còn có vai trò của thị hiếu thẩm mỹ của công chúng Tác phẩm nghệ thuật là sản phẩm sáng tạo của nghệ sỹ nhưng người quyết định số phận của nó lại là công chúng Sự khen, chê, đồng tình, phản đối của công chúng sẽ quy định sức sống của một tác phẩm nghệ thuật Thị hiếu thẩm mỹ của công chúng thụ hưởng nghệ thuật thể hiện qua nhu cầu thưởng thức, qua hoạt động đánh giá của họ tác động không nhỏ đến hoạt động sáng tạo của người nghệ

sỹ Nghệ sỹ sáng tạo ra tác phẩm nghệ thuật là phản ánh thực tiễn cuộc sống, đáp ứng nhu cầu thưởng thức cái đẹp của con người trong xã hội.Vì thế, thị hiếu thẩm mỹ của công chúng là định hướng sáng tạo của toàn bộ các hoạt động nghệ thuật

Tóm lại, thị hiếu thẩm mỹ không chỉ có vai trò quan trọng trong thưởng ngoạn mà cả trong sáng tạo nghệ thuật và phê bình tác phẩm, gợi mở, hướng dẫn cho con người tiếp thu nghệ thuật Kinh nghiệm, vốn sống, thực tiễn xã hội của chủ thể càng phong phú, càng đậm nét thì thị hiếu thẩm mỹ càng lành

4 Iu Lukin và V Scacherrơsicốp: Nguyên lý mỹ học Mác – Lênin, Hà Nội, 1984, tr.47

mạnh và sắc bén Thị hiếu thẩm mỹ làm cho chủ thể thẩm mỹ chủ động trong thưởng thức, đánh giá và sáng tạo thẩm mỹ Thị hiếu thẩm mỹ tốt giúp chủ thể hưởng thụ, đánh giá đúng đắn các đối tượng thẩm mỹ, sáng tạo ra nhiều giá trị thẩm mỹ cao đẹp đồng thời phát triển nhân cách hoàn thiện

1.2 Tính tất yếu của công cuộc đổi mới ở Việt Nam hiện nay

Tại đại hội toàn quốc lần thứ VI, Đảng Cộng sản Việt Nam xác định con đường của cách mạng Việt Nam đi vào giai đoạn đổi mới, mở cửa nền kinh tế, tiến hành công nghiệp hoá - hiện đại hoá Từ đó đến nay, nước ta đã

có những biến chuyển quan trọng và đã đạt được những thành tựu đáng kể

“Kinh tế tăng trưởng khá, văn hoá, xã hội có những tiến bộ, đời sống nhân dân tiếp tục được cải thiện Tình hình chính trị xã hội cơ bản ổn định, quốc phòng và an ninh được tăng cường Công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng được chú trọng, hệ thống chính trị được củng cố Quan hệ đối ngoại không ngừng được mở rộng, hội nhập kinh tế quốc tế được tiến hành chủ động và đạt nhiều kết quả tốt” Với những thành tựu này, cho thấy cách mạng Việt Nam đã tìm được bước đi đúng hướng Đổi mới là một xu thế tất yếu trên con đường phát triển của đất nước

Quá độ lên chủ nghĩa xã hội từ một nước thuộc địa nửa phong kiến, với một nền sản xuất thấp kém, chưa qua giai đoạn phát triển tư bản chủ nghĩa, cách mạng Việt Nam phải giải quyết cùng một lúc nhiều yêu cầu: phát triển sản xuất, công nghiệp hoá - hiện đại hoá đất nước, xây dựng nền sản xuất hiện đại, xây dựng đời sống văn hoá - tinh thần tiên tiến và nâng cao mức sống cho nhân dân lao động… Cùng với việc khắc phục những hậu quả của một chế độ kinh tế - xã hội kém phát triển và những hậu quả nặng nề của chiến tranh, chúng ta còn phải đối phó với những âm mưu, thủ đoạn chống phá của kẻ thù (chủ nghĩa đế quốc và các thế lực phản động quốc tế) để bảo vệ độc lập, chủ quyền của quốc gia dân tộc Điều đó đòi hỏi cần thiết phải có sự đổi mới

trong nhận thức và trong hoạt động thực tiễn Trước hết là sự đổi mới tư duy

về lợi ích dân tộc, về quan hệ quốc tế, về an ninh và sự phát triển của khu vực

và quốc tế, về vai trò của phát triển kinh tế trong xây dựng sức mạnh tổng hợp của quốc gia và nâng cao vị thế quốc gia trên trường quốc tế

Trong quá trình phát triển, các nước đều coi chiến lược mở cửa ra bên ngoài là một trong những động lực thúc đẩy sự phát triển Vì vậy, xu hướng hợp tác và hội nhập quốc tế ngày càng được mở rộng và tăng cường, toàn cầu hoá kinh tế ngày càng trở thành một xu thế khách quan Bối cảnh mới đó đã buộc các quốc gia phải định hướng lại tư duy về vấn đề phát triển, trong đó phát triển kinh tế trở thành mục tiêu hàng đầu Các nước đều có xu hướng đẩy nhanh quá trình mở cửa và hội nhập kinh tế quốc tế Sự chuyển biến đó của lịch sử thế giới càng đặt ra yêu cầu đổi mới cho cách mạng Việt Nam

Sự nghiệp đổi mới đất nước là một tất yếu khách quan, là “yêu cầu bức thiết của sự nghiệp cách mạng, là vấn đề có ý nghĩa sống còn” đối với chúng ta”5 Đổi mới là để thoát ra khỏi tình trạng khủng hoảng, để vượt qua những lạc hậu, những trở lực kìm hãm có trong những hạn chế, khuyết tật của giai đoạn trước, để giải phóng và khai thác mọi tiềm năng phát triển của xã hội nhằm thực hiện chủ nghĩa xã hội đích thực: dân giàu, nước mạnh, xã hội, dân chủ, công bằng, văn minh

Như vậy, đổi mới không chỉ là mục đích tự thân mà còn là cách thức, phương tiện để xác lập sự ổn định mới phù hợp với hoàn cảnh, điều kiện thực

tế của đất nước, với đặc điểm và xu thế phát triển của thế giới đương đại nhằm làm cho đất nước ta vững bước trên con đường dân giàu, nước mạnh, xã hội dân chủ, công bằng, văn minh

5 Đảng Cộng sản Việt Nam Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI Nxb Sự thật, Hà Nội

1986

Mặc dù công cuộc đổi mới với quá trình mở cửa, hội nhập quốc tế đã

làm nảy sinh không ít những vấn đề phức tạp do hệ quả mặt trái của nó Sự

cạnh tranh của nền kinh tế thị trường đã làm cho tư tưởng thực dụng, chạy theo đồng tiền phát triển mạnh ở một bộ phận quần chúng nhân dân Những giá trị vật chất đôi khi được đề cao quá đáng Chủ nghĩa cá nhân có cơ hội để phát triển với những biểu hiện rất đa dạng Lượng thông tin ồ ạt, các phương tiện thông tin đại chúng và các mạng xã hội trên internet phát triển mạnh mẽ

ít nhiều ảnh hưởng đến giá trị, đạo đức, lối sống văn hóa của con người Việt Nam đương đại Lối sống thiếu văn hoá, thiếu tôn trọng phong tục tập quán tốt đẹp của dân tộc có xu hướng gia tăng, các tệ nạn xã hội xuất hiện nhiều hơn và có xu hướng trẻ hóa về độ tuổi…

Nhưng đến nay, không thể phủ nhận những thành quả tích cực mà công cuộc đổi mới của đất nước đã mang lại Chúng ta đã xây dựng nền kinh tế hàng hoá vận hành theo nguyên tắc cung - cầu trong toàn xã hội Đồng thời xây dựng và hoàn thiện nhân cách con người, bảo vệ và phát huy bản sắc văn hóa của dân tộc, bồi dưỡng các giá trị văn hóa cho nhân dân, đời sống nhân dân trong xã hội ngày càng được nâng cao Đại bộ phận quần chúng nhân dân nói chung và lớp trẻ nói riêng biết nắm bắt kịp những biến đổi về kinh tế, văn hóa, xã hội, đem sức mình cống hiến cho công cuộc đổi mới của đất nước

Vì vậy, trước yêu cầu phát triển đất nước trong thời kỳ mới, Đảng ta tiếp tục xác định: “Đẩy mạnh công nghiệp hoá - hiện đại hoá, xây dựng nền kinh tế độc lập tự chủ” vận hành theo cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước, theo định hướng xã hội chủ nghĩa Đó có nghĩa là chúng ta chấp nhận

sự chi phối của quy luật sản xuất hàng hoá, của mở cửa và hội nhập đối với sự phát triển mọi mặt của đất nước trong giai đoạn hiện nay với tất cả những mặt tích cực và hạn chế của nó

1.3 Những biến động của thị hiếu thẩm mỹ trong công cuộc đổi mới hiện nay

Ở Việt Nam hiện nay, công cuộc đổi mới với sự phát triển, mở rộng các quan hệ giao lưu, hội nhập trên mọi lĩnh vực như: kinh tế, văn hóa, khoa học, giáo dục… đã có tác động không nhỏ đến hệ thống các giá trị của xã hội Sự chuyển đổi của nền kinh tế từ tập trung, bao cấp sang cơ chế thị trường đã tạo điều kiện hình thành nên những giá trị mới Quá trình hội nhập đã và đang thúc đẩy sự lớn mạnh của lực lượng sản xuất, làm gia tăng tốc độ tăng trưởng của nền kinh tế, đề cao các phẩm chất linh hoạt, chính xác và khả năng làm việc độc lập đòi hỏi sự gia tăng trí thông minh, chất trí tuệ trong mọi lĩnh vực hoạt động sống của từng người Vì vậy, cái tốt, cái đẹp không chỉ là những gì mang giá trị và đem lại giá trị bảo đảm cho sự ổn định cá nhân, gia đình, xã hội mà còn là những gì đem lại hiệu quả kinh tế, văn hoá cho sự phát triển,

sự tiến bộ của con người, mở ra tầm nhìn vươn tới cái tiến bộ có tính nhân văn cao Quy luật cạnh tranh của kinh tế thị trường làm cho con người linh hoạt hơn, nhanh nhạy hơn trong thị hiếu thẩm mỹ Sự giao lưu và hợp tác quốc tế giúp dân tộc Việt Nam có dịp giới thiệu với thế giới những sáng tạo, những giá trị truyền thống của dân tộc mình đồng thời tiếp thu những giá trị mới của nhân loại làm phong phú thêm đời sống văn hoá tinh thần của dân tộc

và tạo ra sự hài hoà cho tiêu chuẩn thẩm mỹ của dân tộc với tiêu chuẩn thẩm

mỹ của nhân loại Nhu cầu thưởng thức, đánh giá và sáng tạo thẩm mỹ của công chúng ngày càng phong phú làm cho thị hiếu thẩm mỹ ngày càng phát triển đa dạng theo hướng cá nhân hóa và năng động hóa Nhiều thành tựu trong các lĩnh vực âm nhạc, hội họa, văn học, sân khấu, điện ảnh, v.v không chỉ làm cho đời sống văn hóa tinh thần của đất nước trở nên ngày càng sống động mà còn góp phần nâng cao thị hiếu thẩm mỹ cho công chúng

Tuy nhiên, bên cạnh những mặt tích cực ấy, thị hiếu thẩm mỹ của công chúng trong những năm gần đây đang có những diễn biến ngày càng phức tạp

Tư tưởng thực dụng, chạy theo đồng tiền hình thành và phát triển mạnh ở một

bộ phận quần chúng nhân dân Những giá trị vật chất đôi khi được đề cao quá đáng làm méo mó những chuẩn mực về cái đẹp, sự hài hoà trong đời sống xã hội Cái đẹp bị thực dụng hoá, nhiều thị hiếu thẩm mỹ rơi vào lai căng, bắt chước nước ngoài, coi thường các giá trị thẩm mỹ truyền thống của dân tộc

Sự phát triển nhanh chóng của Internet nói riêng và truyền thông nói chung có ảnh hưởng mạnh mẽ đến nhận thức và thị hiếu thẩm mỹ của giới trẻ, đặc biệt

là sinh viên Các loại hình nghệ thuật thông qua những phương tiện nghe nhìn hiện đại như máy nghe nhạc cá nhân, điện thoại di động, máy tính cá nhân, truyền hình đã và đang đáp ứng các nhu cầu đa dạng và phong phú về nghệ thuật của công chúng nói chung và giới trẻ, sinh viên nói riêng, đồng thời có những tác động tích cực và tiêu cực nhất định, trong số đó có sự lệch lạc của thị hiếu thẩm mỹ Trước những sản phẩm phản nghệ thuật, độc hại, nhiều người đã không tạo cho mình khả năng tự phòng ngừa, "miễn dịch" hiệu quả Ngược lại, đó là sự tiếp thu không có chọn lọc, thậm chí còn ca ngợi nó Một

bộ phận công chúng chạy theo thị hiếu thấp hèn, lối sống thực dụng, cá nhân,

vị kỷ, có quan niệm lệch lạc về cái đẹp, cái xấu, cái bi, cái hài Tình trạng

mơ hồ về thị hiếu thẩm mỹ trong giới trẻ đang có xu hướng gia tăng

Trước đây, khi chưa thực hiện công cuộc đổi mới, thị hiếu thẩm mỹ của công chúng Việt Nam chủ yếu là ưa thích những hiện tượng thẩm mỹ, những tác phẩm nghệ thuật gần gũi với cuộc sống bình lặng, yên ả, thể hiện qua cái nhìn ưu ái với sự thật, qua tình yêu thiên nhiên tha thiết, mượt mà, sâu lắng, qua sự quan tâm, chia sẻ giữa những người thân thiết Trong lựa chọn trang phục, thị hiếu thẩm mỹ bộc lộ qua sự lựa chọn những bộ trang phục chân phương, giản dị, mang vẻ đẹp văn hóa truyền thống Trong âm nhạc, thị hiếu

thẩm mỹ của công chúng hướng về những làn điệu dân ca hoặc những bài hát

có âm hưởng dân ca Trong điện ảnh, văn chương, phần lớn công chúng thích những tác phẩm tình cảm tâm lý nhuần nhị mà dị ứng với những tác phẩm kiếm hiệp rẻ tiền, kích động bạo lực và thú tính Với sân khấu, người ta thích những vở chính kịch sâu sắc…

Giờ đây, thị hiếu thẩm mỹ có sự biến đổi nhanh chóng Tầng lớp lớn tuổi có khuynh hướng bảo lưu thị hiếu thẩm mỹ của mình đối với giá trị văn hóa, nghệ thuật truyền thống Trái lại, giới trẻ lại ưa thích những gì khác lạ của văn hóa nghệ thuật nước ngoài, thậm chí, một bộ phận thanh, thiếu niên dường như quay lưng lại với văn hóa nghệ thuật dân tộc Trong những năm gần đây, công chúng có xu hướng chuyển từ nhu cầu đọc sang nhu cầu nghe

và nhìn Trong điện ảnh, ngoài những bộ phim có nội dung dung tốt còn có không ít những bộ phim kiếm hiệp, xã hội đen, tình yêu ủy mị, lại có cả những bộ phim kinh dị, bạo lực xen lẫn với những cảnh khiêu dâm Trong văn chương, sách dịch thiếu chọn lọc đang dần trở nên phổ biến Riêng thị trường sách thiếu nhi mấy năm gần đây, truyện tranh nước ngoài (trong đó có truyện tranh nhiều tập của Nhật Bản) chiếm một số lượng đáng kể Nội dung của những sách này chủ yếu là những chuyện đánh đấm, những trò chơi vô bổ không đầu không cuối; ngôn ngữ trong sách cẩu thả, bừa bãi; nhân vật chính

là những người máy, siêu nhân kỳ dị, những quái vật khổng lồ phô trương sức mạnh và tính hung hãn Hiện tượng trẻ em ngồi chen chúc nhau nghiền ngẫm

những Thủy thủ mặt trăng, Siêu quậy Tépsi, Bảy viên ngọc rồng… hàng giờ

tại các điểm cho thuê sách hay dán mắt vào các bộ phim hoạt hình cùng tên

trên màn hình tivi rất đáng để chúng ta phải suy nghĩ Với sân khấu, khán giả

có xu hướng chọn các vở hài kịch hơn là chính kịch Và họ đến rạp vì tò mò nhiều hơn là quan tâm đến giá trị nghệ thuật Những vở hài kịch phần nhiều không mang nội dung mà chỉ là những thủ pháp chọc cười hời hợt, dễ dãi của

diễn viên và cái cười được bật ra một cách thô thiển Trong trang phục, sự tùy tiện trong cách ăn mặc ở những nơi công cộng của một bộ phận công chúng (đặc biệt là giới trẻ) tồn tại khá phổ biến Nhiều người có quan niệm đẹp là phải lạ mắt, độc đáo, sành điệu, thật đắt tiền… Vì vậy, tại một số nơi tôn nghiêm như đình chùa, công sở họ chọn những trang phục mỏng tanh, hở rốn,

hở lưng, quần lửng, váy ngắn, đầu tóc nhuộm xanh nhuộm đỏ… Trong cuộc sống, chiếc điện thoại thông minh trở thành vật “bất ly thân” với con người

Nó giúp con người chạy trốn khỏi sự buồn chán của bản thân bằng một cái lướt tay trên màn hình để kết nối với thế giới qua các trang mạng xã hội Thay

vì bình tâm ngắm buổi hoàng hôn lộng lẫy, người ta điên cuồng tìm những cái lọc khác nhau để chụp mấy chục cái ảnh, rồi chọn một cái “đạt nhất” để post lên mạng, băn khoăn nghĩ một lời tựa hấp dẫn Cảm giác đầy đặn, được bồi đắp khi đứng trước một khung cảnh thiên nhiên hay một tác phẩm nghệ thuật lớn được thay thế bởi sự xáo trộn, bứt rứt, ghen tị với cuộc sống của người khác, sợ rằng ta đã “bỏ lỡ” chuyện gì đó vừa mới xảy ra trên mạng xã hội Nếu cách đây mười năm, trong một buổi họp lớp, một người bỗng nhiên lien tiếp quẳng ảnh con cái, ảnh đi dã ngoại, ảnh con mèo, ảnh bữa nhậu, ảnh chạy

xe máy, ảnh hai bàn chân mình, ảnh mình trong buồng tắm… lên bàn – chắc chắn người đó sẽ nhận được những cái nhìn ái ngại Nhưng giờ đây, với mạng

xã hội, điều đó không những được khuyến khích mà còn là mục tiêu chính Trên mạng xã hội, người ta có một không gian để tự trình diễn, mỗi người là một “ông bầu” của chính mình và ai cũng có công chúng Mỗi cái like, chia

sẻ, bình luận là thêm một mơn trớn cho cái tôi của người đăng tin, một lần nữa khẳng định giá trị, trí thông minh, sự hóm hỉnh của họ Mê man với nhau trên mạng, thị hiếu thẩm mỹ của con người trở nên hời hợt và vội vã, đánh mất khả năng kết nối với những cái lớn hơn trong cuộc sống, đánh mất khả năng cảm nhận thế giới xung quanh Sự tinh tế, nhuần nhụy, biểu cảm trong

thị hiếu thẩm mỹ đang được thay thế bởi sự ồn ào, xô đẩy của mạng xã hội Ý nghĩa và sự thành công của một sự kiện như một ngày nghỉ, một chuyến đi hay thậm chí rộng hơn là của cả cuộc đời được đo bởi số lượng like

Tóm lại, công cuộc đổi mới ở nước ta với sự tác động của toàn cầu hóa

và hội nhập quốc tế hiện nay đã làm cho thị hiếu thẩm mỹ của quần chúng nhân dân có sự biến đổi mạnh mẽ Sự phát triển hệ thống công nghệ thông tin giúp truyền dẫn những giá trị thẩm mỹ mới, tạo điều kiện cho công chúng tiếp cận với một chân trời mới để chiêm ngưỡng, thưởng thức các kiệt tác nghệ thuật của dân tộc và thế giới Toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế cũng làm cho thị hiếu thẩm mỹ biến đổi theo hướng phân tầng với tính chuyên môn hóa ngày càng cao Các nhóm sở thích khác nhau được hình thành ngày càng phong phú Sự tiếp nhận văn hóa nghệ thuật của các nhóm công chúng ngày càng nhạy cảm, cởi mở và đa dạng hơn Tuy nhiên, toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế trong công cuộc đổi mới hiện nay cũng làm cho thị hiếu thẩm mỹ ở một bộ phận người dân bị thoái hóa, xa rời các giá trị thẩm mỹ của dân tộc, Tình trạng xô bồ, hỗn loạn do sự quá khích trong sáng tạo cũng như trong thưởng thức, đánh giá thẩm mỹ - nghệ thuật tập trung vào một bộ phận thanh, thiếu niên làm biến dạng thị hiếu thẩm mỹ, gây ra các tiêu cực và tệ nạn xã hội, có thể để lại hậu quả xấu cho xã hội

Vì thế, “nâng cao thị hiếu thẩm mỹ và phát huy vai trò của nó trong đời sống thẩm mỹ là cơ chế phòng ngừa tích cực và có hiệu quả nhất”6 đồng thời giúp chủ thể tiếp thu cái hay, cái đẹp trong di sản văn hóa dân tộc và tinh hoa của nền văn hóa nghệ thuật nhân loại

6 Nguyễn Chương Nhiếp: Thị hiếu thẩm mỹ trong đời sống xã hội, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội,

2004, tr.164

Chương 2 THỰC TRẠNG VÀ ĐỊNH HƯỚNG THỊ HIẾU THẨM MỸ CỦA SINH VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT

2.1 Thực trạng

2.1.1 Thông tin chung về phương pháp nghiên cứu, địa bàn và đối tượng khảo sát

Để tìm hiểu thực trạng thị hiếu thẩm mỹ của sinh viên trường đại học

Sư phạm kỹ thuật thành phố Hồ Chí Minh trong công cuộc đổi mới, đề tài chọn phương pháp nghiên cứu tài liệu và nghiên cứu định lượng Kỹ thuật định lượng trong đề tài này là điều tra bằng bảng hỏi và phỏng vấn sâu Bảng hỏi của đề tài được thực hiện với 300 phiếu phát ra và 278 phiếu thu về Đề tài cũng đã thực hiện phương pháp phỏng vấn sâu với một số đối tượng là giảng viên, cán bộ quản lý và sinh viên là cán bộ Đoàn – Hội trong phạm vi các khoa của trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật thành phố Hồ Chí Minh

Về đối tượng khảo sát, đề tài thực hiện phỏng vấn bằng bảng hỏi với

300 phiếu phát ra và 278 phiếu thu về cho sinh viên các khoa trong trường, ngoại trừ khoa Đào tạo chất lượng cao và trung tâm Đào tạo – Hợp tác quốc

tế Trong đó, độ tuổi từ 18 đến 20 là 11.7%, từ 20 đến 22 là 64,8%, từ 22 đến

25 là 15,1% và từ 25 tuổi trở lên là 8,4%; giới tính nam là 63% và giới tính nữ

là 36%; với trình độ năm thứ nhất là 27,1%, năm thứ 2 là 32,4%, năm thứ 3 là 23,7%, năm thứ 4 là 14,2% và khác là 2,6%

2.1.2 Kết quả điều tra thị hiếu thẩm mỹ của sinh viên trường đại học Sư phạm Kỹ thuật hiện nay

Từ các số liệu khảo sát bằng bảng hỏi và kết quả của điều tra bằng phỏng vấn sâu, có thể khái quát thực trạng thị hiếu thẩm mỹ của sinh viên ở trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật như sau:

a Thị hiếu thẩm mỹ trong cách thể hiện bản thân:

Về lựa chọn trang phục như thế nào là đẹp, có 18% sinh viên được hỏi

đồng ý với ý kiến thể hiện sự kín đáo, 52% đồng ý với ý kiến khoe hình thể, khêu gợi theo phong cách Hàn Quốc, 23% đồng ý với ý kiến đảm bảo sự hài hòa trong cộng đồng, 43% đồng ý với ý kiến thể hiện mạnh cá tính, % đồng ý với ý kiến phù hợp với hòa cảnh xuất hiện, 27% đồng ý với ý kiến có sự phân định về giới tính trong màu sắc của trang phục, 64% không đồng ý với ý kiến này

Với câu hỏi sinh viên có nên trang điểm không, có 39% trả lời có, 26%

trả lời không, 35% cho rằng việc trang điểm tùy thuộc vào hoàn cảnh xuất hiện cụ thể Các bạn cũng nêu lý do sinh viên nên trang điểm là để thể hiện mình đẹp hơn trong mắt người khác và có cảm giác được tôn trọng hơn Theo các bạn, có thể trang điểm mọi lúc mọi nơi 14%, khi đi học 7%, khi đi dự tiệc 56%, khi đi dã ngoại 23%, khi ở những nơi khác 10% Các bạn cũng cho biết quan điểm của mình về việc trang điểm như thế nào là đẹp với 34% đồng ý với ý kiến nổi bật với các gam màu chủ đạo, 47% đồng ý với ý kiến phong phú về màu sắc, 39% đồng ý với ý kiến phát huy màu tự nhiên của làn da, 63% đồng ý với ý kiến thể hiện mạnh cá tính, 46% đồng ý với ý kiến phù hợp với nơi mình đến

Với câu hỏi kiểu tóc như thế nào là đẹp, 38% sinh viên chọn kiểu tóc

chân phương, đơn giản, 47% chọn kiểu tóc thể hiện sự phá cách, 10% chọn kiểu tóc có nhuộm màu sắc nổi bật

Còn với câu hỏi sinh viên hiện nay thể hiện bản thân như thế nào trong đám đông, có 16% nói họ tìm cách bộc lộ cá tính mạnh mẽ mà không quan tâm đến người khác, 14% hướng đến bề nổi, nhấn mạnh sự khác biệt, 32% mạnh dạn thử nghiệm cái mới, cái lạ, 21% tuân thủ tính chuẩn mực, chỉ 9% thể hiện sự kín đáo, hướng đến chiều sâu và 11% tỏ ra rụt rè, nhút nhát, dè dặt

Như vậy, sinh viên trường ta hiện nay khá tự tin trong cách thể hiện bản thân Thị hiếu thẩm mỹ của họ hướng đến tính cá nhân, tính thực tế, thiên

về bộc lộ cá tính mạnh mẽ đồng thời cũng biểu hiện sự đa dạng trong quan

điểm về cái đẹp

b Thị hiếu thẩm mỹ trong ứng xử giữa người với người:

Trong quan hệ với thầy, cô giáo hiện nay, sinh viên trường ta vẫn coi trọng truyền thống “tôn sư trọng đạo” Tuy nhiên, việc thực hiện truyền thống này đã ít nhiều thay đổi so với trước Nếu trước đây, sinh viên lễ phép, kính cẩn cúi chào khi gặp mặt mới là biểu hiện của việc kính trọng thầy, cô giáo thì bây giờ việc này được cho là không cần thiết Chỉ có 8% sinh viên được hỏi

làm gì khi gặp thầy, cô giáo lựa chọn lễ phép cúi chào, 17% chỉ chào thầy, cô

giáo đang dạy mình môn nào đó, 23% chỉ chào những thầy, cô lớn tuổi, 22% chỉ chào khi gặp trong khuôn viên trường, 25% chỉ chào những thầy, cô mà

họ thích, có 11% cho rằng thầy, cô cũng bình thường như bao người khác nên không cần phải chào và có 20% lờ đi, làm như không thấy thầy, cô để không phải chào

Trong quan hệ với bạn bè, sinh viên trường ta hiện nay thiên về tính sòng phẳng và thực dụng Việc tương trợ, giúp đỡ nhau giữa bạn bè thiên về hướng thiết thực, nhằm một mục đích nhất định như giúp nhau tìm việc làm thêm, giúp nhau làm bài tập nhóm … Tuy nhiên, khi biết bạn bè của mình gặp hoàn cảnh khó khăn, họ ít khi có sự chia sẻ về tinh thần, tình cảm Có 43% cho rằng đó là vấn đề của bạn, bạn tự giải quyết, 25% tìm hiểu để giúp đỡ trong khả năng của mình, 19% chia sẻ với bạn trên trang cá nhân và 13% gặp bạn và an ủi, động viên bằng lời nói

Như vậy, trong ứng xử giữa người với người, thị hiếu thẩm mỹ của sinh viên trường ta hiện nay thể hiện tính bình đẳng và thực dụng khá rõ nét

c Thị hiếu thẩm mỹ trong lĩnh vực nghệ thuật: