QUAN NIỆM VỀ CON NGƯỜI CỦA TRIẾT HỌC MÁC LÊNIN VÀ SỰ VẬN DỤNG để XÂY DỰNG CON NGƯỜI VIỆT NAM PHÁT TRIỂN TOÀN DIỆN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÔN ĐỨC THẮNGKHOA KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN ---BÁO CÁO CUỐI KỲ HỌC KỲ 1 NĂM HỌC 2021-2022 MÔN: TRIẾT HỌC MÁC-LÊNIN ĐỀ TÀI 14: QUAN NIỆM VỀ CON NGƯỜI CỦA TRIẾT HỌC MÁC-L

TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÔN ĐỨC THẮNG

KHOA KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

-BÁO CÁO CUỐI KỲ HỌC KỲ 1 NĂM HỌC 2021-2022 MÔN: TRIẾT HỌC MÁC-LÊNIN

ĐỀ TÀI 14: QUAN NIỆM VỀ CON NGƯỜI CỦA TRIẾT HỌC

MÁC-LÊNIN VÀ SỰ VẬN DỤNG ĐỂ XÂY DỰNG CON NGƯỜI VIỆT

NAM PHÁT TRIỂN TOÀN DIỆN

TỔ: 7 GIẢNG VIÊN HƯỚNG DẪN: ĐỖ VĂN THẮNG

R

TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÔN ĐỨC THẮNG

KHOA KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

-BÁO CÁO CUỐI KỲ HỌC KỲ 1 NĂM HỌC 2021-2022 MÔN: TRIẾT HỌC MÁC-LÊNIN

ĐỀ TÀI 14: QUAN NIỆM VỀ CON NGƯỜI CỦA TRIẾT HỌC

MÁC-LÊNIN VÀ SỰ VẬN DỤNG ĐỂ XÂY DỰNG CON NGƯỜI VIỆT

NAM PHÁT TRIỂN TOÀN DIỆN

TỔ: 7 GIẢNG VIÊN HƯỚNG DẪN: ĐỖ VĂN THẮNG

THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH, THÁNG 10 NĂM 2021

R

DANH SÁCH TỔ 7 MÔN TRIẾT HỌC MÁC-LÊNIN CA 2 THỨ NĂM

LỜI CAM ĐOAN

Chúng em xin cam đoan bài thuyết trình giữa kỳ do Tổ 7 nghiên cứu và thực hiê ̣n

Chúng em đã kiểm tra dữ liệu theo quy định hiện hành

Kết quả bài thuyết trình giữa kỳ là trung thực và không sao chép từ bất kỳ báo cáo của nhóm khác

Các tài liê ̣u được sử dụng trong bài thuyết trình giữa kỳ có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng

Ký tên

(đã ký)

Nguyễn Minh Nguyên

MỤC LỤC

PHẦN 1: MỞ ĐẦU 5

1 Đặt vấn đề 5

2 Đối tượng nghiên cứu 5

3 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu, phương pháp nghiên cứu 6

3.1 Mục đích 6

3.2 Nhiệm vụ 6

3.3 Phương pháp nghiên cứu 6

PHẦN 2: NỘI DUNG 7

1 Quan niệm của chủ nghĩa Mác – Lênin về con người 7

1.1 Con người là một thực thể thống nhất giữa mặt tự nhiên và mặt xã hội 7

1.2 Trong tính hiện thực của nó, bản chất con người là tổng hòa các mối quan hệ xã hội 8

1.3 Con người và chủ thể là sản phẩm của lịch sử 9

2 Sự vận dụng ở nước ta hiện nay để xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện 10

2.1 Sự cần thiết trong xây dựng con người ở Việt Nam hiện nay 10

2.2 Nước ta đã vận dụng để xây dựng con người Việt Nam như thế nào? 11

PHẦN 3: KẾT LUẬN 12

1 Các quan niệm về con người trước Mác 12

2 Kết luận chung 12

TÀI LIỆU THAM KHẢO 14

PHẦN 1: MỞ ĐẦU

1 Đặt vấn đề

Trong lịch sử tư tưởng nhân loại đã từng tồn tại rất nhiều quan điểm khác nhau xung quanh vấn đề nguồn gốc, bản chất con người Trước Mác, vấn đề bản chất con người chưa được giải đáp mà chỉ mang tính duy tâm Ở nước ta từ Đại hội Đảng lần thứ III đến nay, Đảng ta luôn xác định công nghiệp hóa hiện đại hóa là nhiệm vụ trung tâm trong thời kì quá độ lên chủ nghĩa xã hội Muốn thoát khỏi tình trạng nghèo nàn, lạc hậu, nâng cao đời sống nhân dân… thì không còn con đường nào khác

là chúng ta phải đẩy mạnh quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa Để làm được điều

đó, vấn đề cần đặt lên hàng đầu là phát triển lực lượng sản xuất, đặc biệt là phát triển nguồn nhân lực Vì đây là nguồn lực cơ bản và chủ yếu cho sự phát triển đất nước Chính vì vậy, chúng em đã chọn đề tài: “Vận dụng quan điểm triết học Mác – Lênin

về vấn đề con người để xây dựng con người mới ở Việt Nam hiện nay” cho bài tiểu tiểu luận

2 Đối tượng nghiên cứu

Con người là một phàm trù rất rộng mang tính lịch sử - xã hội Có rất nhiều bài báo, công trình viết về con người Tuy nhiên, việc xây dựng con người trong mỗi thời kì có tính chất phức tạp, cần được quan tâm một cách toàn diện, cần vận dụng quan điểm Mác – Lênin về vấn đề con người để xây dựng con người Việt Nam mới Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài tiểu luận là nghiên cứu những thành tựu, hạn chế, thiếu sót trong việc xây dựng con người mới xã hội mới chủ nghĩa từ sự vận dụng quan điểm của triết học Mác – Lênin về con người

3 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu, phương pháp nghiên cứu

3.1 Mục đích

Trên cơ sở quán triệt những quan điểm về con người của triết học Mác – Lênin về vấn đề con người, tiểu luận đưa ra những giải pháp cho việ xây dựng con người mới

3.2 Nhiệm vụ

- Tìm hiểu những quan điểm của triết học Mác – Lênin về con người

- Nghiên cứu, phân tích những thành tựu đạt được trong xây dựng con người Việt Nam

- Đề xuất một số giải pháp cho việc xây dựng con người mới

3.3 Phương pháp nghiên cứu

- Dựa trên phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật lịch sử và chủ nghĩa duy vật biện chứng

- Ngoài ra, tiểu luận sử dụng một số phương pháp: lịch sử - logic, tổng hợp,

so sánh, diễn dịch…

PHẦN 2: NỘI DUNG

1 Quan niệm của chủ nghĩa Mác – Lênin về con người

3.4 Con người là một thực thể thống nhất giữa mặt tự nhiên và mặt xã hội

- Con người là kết quả của quá trình phát triển và tiến hóa lâu dài của môi trường tự nhiên

- Đặc trung quy định sự khác biệt của con người với động vật là phương tiện

xã hội:

 Tính xã hội biểu hiện trong hoạt động sản xuất vật chất như con người làm ra của cải vật chất và tinh thần, phục vụ đời sống, hình thành và phát triển ngôn ngữ, tư duy, xác lập quan hệ xã hội

 Xét từ góc độ tồn tại và phát triển của con người, loài người thì sự tồn tại của nó luôn luôn bị chi phối bởi các nhân tố xã hội Xã hội biến đổi thì mỗi con người cũng do đó mà có sự thay đổi tương ứng và ngược lại

- Về mặt tự nhiên:

 Mặt sinh học là cơ sở tất yếu tự nhiên con người Để tồn tại con người cũng phải ăn uống, giải tỏa những nhu cầu cá nhân…

 Mác cho rằng “Con người trước hết phải ăn phải mặc, rồi mới làm

chính trị” Nhu cầu sinh học phải mang giá trị văn minh con người.

 Con người là một bộ phận của giới tự nhiên và đồng thời giới tự nhiên cũng là “thân thể vô cơ của con người”

 Giải thích “thân thể vô cơ của con người”: Trong Bản thảo kinh tế

-triết học năm 1844, Mác đã viết: “… “Giới tự nhiên” … là thân thể vô cơ của

con người Con người sống bằng giới tự nhiên Như thế có nghĩa là giới tự nhiên là than thể của con người mà với nó con người phải ở lại trong quá trình thường xuyên giao tiếp để tồn tại Nói rằng đời sống thể xác và tinh thần của con người gắn liền với giới tự nhiên, nói như thế, chẳng qua chỉ có nghĩa là giới tự nhiên gắn liền với bản thân giới tự nhiên vì con người là một bộ phận của giới tự nhiên”

 Ở con người, mặt tự nhiên tồn tại trong sự thống nhất với mặt xã hội.

3.5 Trong tính hiện thực của nó, bản chất con người là tổng hòa các mối quan hệ xã hội

- Mác viết: “Bản chất con người không phải là cái trừu tượng cố hữu của cá

nhân riêng biệt Trong tính hiện thực của nó, bản chất của con người là tổng hòa những mối quan hệ xã hội.” (2) trong Luận cương về Feuerbach – C Mác

- Con người luôn luôn cụ thể, xác định sống trong một điều kiện lịch sử cụ thể nhất định, một thời đại nhất định

- Trong điều kiện lịch sử đó, bằng mọi hoạt dộng thực tiễn của mình, con người tọa ra những giá trị vật chất và tinh thần để tồn tại và phát triển cả thể lực

và tư duy trí tuệ Chỉ trong toàn bộ các mối quan hệ xã hội đó (như quan hệ giai cấp, dân tộc, thời địa; quan hệ chính trị, kinh tế; quan hệ cá nhân, gia đình, xã hội,…) con người mới bộc lộ toàn bộ bản chất xã hội của mình

 Quan hệ xã hội giữa người với người là quan hệ bản chất, bao trùm tất cả các mối quan hệ khác và mọi hoạt động trong chừng mực liên quan dến con người.

3.6 Con người và chủ thể là sản phẩm của lịch sử

- Một số câu nói hay:

 “Bản chất của con người không phải là cái trừu tượng cố hữu cá

nhân riêng biệt Trong tính hiện thực của nó, bản chất của con người là tổng hòa những mối quan hệ xã hội.” – Trích biện chứng của tự nhiên

(Karl Heinrich Marx)

 “Con người càng cách xa con vật, hiểu theo nghĩa hẹp của từ này

bao nhiêu thì con người lại càng tự mình làm ra lịch sử cảu mình một cách có ý thức bấy nhiêu ) – Friedrich Engels

- Với tư cách là thực thể xã hội, con người hoạt động thực tiễn, tác động vào tự nhiên, cải biến giới tự nhiên, đồng thời thúc đẩy sự vận động phát triển của lịch sử xã hội

- Loài vật dựa vào những điều kiện có sẵn của tự nhiên Con người thì thông qua hoạt động thực tiễn của mình để làm phong phú thêm thế giới tự nhiên, tái tạo lại một tự nhiên thứ hai theo mục đích của mình

- Con người là sản phầm của lịch sử, đồng thời là chủ thể sáng tạo ra lịch sử của chính bản thân họ Hoạt động lao động sản xuất vừa là điều kiện cho sự tồn tại của con người, vừa là phương thức để làm biến đổi đời sống và bộ mặt xã hội

 Bản chất con người trong mối quan hệ điều kiện lịch sử xã hội luôn luôn vận động, biến đổi cho phù hợp Bản chất con người không phải là một

định tương ứng với sự vận động biến đổi cho phù hợp Có thể nói rằng, mỗi

sự vận động và biến đổi của bản chất con người.

 Kết luận: Không có hoạt động của con người thì cũng không tồn tại quy luật xã hội và do đó cũng sẽ không có sự tồn tại của toàn bộ lịch sử loài người.

4 Sự vận dụng ở nước ta hiện nay để xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện

4.1 Sự cần thiết trong xây dựng con người ở Việt Nam hiện nay

- Ngay từ khi bắt đầu công cuộc đổi mới, Đảng ta đã chú trọng tới nhân tố con người, xem vấn đề xây dựng con người Việt Nam mới vừa là mục tiêu, vừa là chủ thể của sự nghiệp xây dụng đất nước Tuy nhiên vai trò quyết định đó chỉ có thể thực hiện khi người lao động được đào tạo có đủ năng lực, phẩm chất cần thiết đáp ứng những đòi hỏi của sự nghiệp cách mạng

 Việt Nam là một xã hội nông nghiệp và cho đến nay về căn bản vẫn

là một xã hội nông nghiệp, đại đa số dân cư là nông dân Lối sống của người tiểu nông, sản xuất nhỏ vẫn chiếm ưu thế khi mà nền sản xuất xã hội vẫn chưa ra khỏi tính chất sản xuất nhỏ, tự nhiên

 Người Việt Nam có những phẩm chất đáng quý: cần cù, chăm chỉ, tiết kiệm, năng động sáng tạo, đoàn kết, yêu nước…nhưng còn bảo thủ do ảnh hưởng của nền sản xuất cũ …do vậy không dễ thích nghi với lối sống công nghiệp

 Tác động của cơ chế kinh tế thị trường, sự cạnh tranh gay gắt với những mặt trái: phân hóa giàu nghèo, một nhóm người nhân danh cộng đồng, tập thể mưu lợi cá nhân, những giá trị truyền thống bị mại một

- Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng dạy rằng: người có đức mà không có tài thì làm việc gì cũng khó, có tài mà không có đức là người vô dụng Tri thức thực sự là yếu tố thiết yếu của con người Bên cạnh tri thức thì nguồn nhân lực chất lượng cao phải có sức khỏe Sức khỏe ngày nay không chỉ được hiểu là tình trạng không có bệnh tật mà còn là sự hiểu biết về mặt thể chất lẫn tinh thần Đó

là sự dẻo dai của hoạt động thần kinh Khả năng vận của trí lực trong những điều kiện khắc nghiệt

 Bước vào nền sản xuất công nghiệp đòi hỏi ở người lao động phải có tác phong công nghiệp, tinh thần trách nhiệm cao… Do vậy mà việc xác lập các chuẩn mực để xây dựng phát triển con người là hết sức cần thiết.

4.2 Nước ta đã vận dụng để xây dựng con người Việt Nam như thế nào?

- Đảng ta đã và đang xây dựng và phát triển đất nước toàn diện về nhiều mặt đặc biệt là lĩnh vực kinh tế, nó phụ thuộc rất nhiều vào nhiều chiến lược con người

 Cần đào tạo con người một cách có chiều sâu lấy tư tương và chủ nghĩa Mác - Lênin làm nền tảng, cũng như trên thế giới ở nước ta chiến lược con người nó có một ý nghĩa hết sức quan trọng và để phát triển đúng hướng chiến lược đó cần có một chính sách phát triển con người, không để con người đi lệch tư tưởng

 Phát triển con người là mục tiêu cao cả nhất của toàn dân, đưa loài người tới một kỷ nguyên mới, mở ra nhiều khả năng để tìm ra những con đường tối ưu đi tới tương lai con đường khả quan nhất cho sự nghiệp phát triển con người trong sự nghiệp công nghiệp hoá hiện đại hoá đất nước

 Tuy nhiên, ngày nay với sự phát triển của khoa học công nghệ đạt những thành tựu vượt bậc, thì sự phát triển con người không chỉ là sản phẩm của hệ tư tưởng Mác xít vì ngay khi chủ nghĩa Mác mà các trị của các tư tưởng các tôn giáo, các hệ tư tưởng và văn hoá bản địa đã có sức sống riêng của nó.

4.3 Những giải pháp cho việc vận dụng quan điểm triết học Mác –Lênin về con người để xây dựng con người mới Việt Nam hiện nay

- Ưu tiên chăm lo phát triển y tế, mạng lưới bệnh viện, trạm xá và các cơ sở y tế:

 Đây dược coi là giải pháp đầu tiên Trước khi làm việc gì đó đòi hỏi phải có sức khỏe, thể lực Vì vậy, nhà nước cần quan tâm, ưu tiên đầu tư pháttriển y tế để góp phần nâng cao sức khỏe cho con người, nâng cao tuổi thọ,kéo dài thời gian lao động cống hiến

 Đầu tư nâng cấp kết cấu hạ tầng cho các bệnh viện, cơ sở y tế, nâng cao chất lượng các dịch vị chăm sóc sức khỏe ban đầu

 Máy móc, thiết bị trong các cơ sở y tế cần được trang bị mới, hiện đại phát hiện kịp thời bệnh và có phương pháp điều trị hiệu quả

 Nâng cao chất lượng đội ngũ y bác sĩ về trình độ, thạo về chuyên môn

- Đổi mới triệt để hệ thống giáo dục:

 Nếu như phát triển y tế nhằm chăm lo tới mặt sinh học của con người thì giáo dục sẽ góp phần phát triển mặt trí tuệ, xã hội của con người Để con

 Cần không ngừng nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên, đội ngũ làm công tác quản lí giáo dục để mỗi thầy cô là một tấm gương về học tập không ngừng và đạo đức, làm tốt công tác quản lí

 Tăng cường công tác gióa dục đạo đức, truyền thống cho thế hệ trẻ, giáo dục lòng yêu nước, giữ gìn bản sắc dân tộc…

- Giải quyết triệt để vấn đề lao động việc làm, chế độ lương hợp lí

 Tạo việc làm cho người lao động: xuất khẩu lao động, khuyến khích khả năng tự tạo việc làm cho bản thân và người khác

 Để người lao động yên tâm làm việc và cống hiến thì nhà nước cần có chế độ lương hợp lí, làm sao người lao động có thể sống bằng tiền lương của mình

- Thực hiện dân chủ một cách triệt để:

 Mục tiêu mà toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta hướng tới là: dân giàu nước mạnh, dân chủ công bằng văn minh” Vì vậy thực hiện dân chủ trở thành một nội dung trong xây dựng con người mới

 Người dân được làm chủ tập thể, làm chủ đất nước và trước khi thực hiện vai trò làm chủ ấy thì phải có quyền được nói lên ý chí, nguyện vọng của mình, quyền được tham gia vào các hoạt động mang tính cộng đồng, quyền được tham gia vào quản lí nhà nước…

 Không ngừng tuyên truyền, phổ biến để người dân hiểu được quyền và vai trò của mình để họ phát huy quyền đó Đồng thời, cần thực hiện nghiêm túc phương châm: “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra”

PHẦN 3: KẾT LUẬN

1 Các quan niệm về con người trước Mác

- Từ thời kỳ cổ đại, các trường phái triết học đều tìm cách lý giải vấn đề bản chất con người, quan hệ giữa con người đối với thế giới xung quanh Chia ra quan niệm về con người trong triết học phương Đông và phương Tây

 Đều đứng trên nền tảng thế giới quan duy tâm, nhị nguyên luận hoặc duy vật siêu hình, đều không phản ánh đúng bản chất con người.

 Tuy nhiên, một số thành tựu trong việc phân tích, quan sát con người, đề cao lý tính, xác lập các giá trị về nhân bản học để hướng con người tới tự do.

Đó là những tiền đề có ý nghĩa cho việc hình thành tư tưởng về con người của triết học Mác.

- C Mác khẳng định: “Cái học thuyết duy vật chủ nghĩa cho rằng con người là sản phầm của những hoàn cảnh và giáo dục… cái học thuyết ấy quên rằng chính những con người làm thay đổi hoàn cảnh và bản than nhà giáo dục cũng cần phải được giáo dục”

5 Kết luận chung

- Trong quan niệm của Mác, con người là một thực thể trong sự thống nhất biện chứng giữa cái tự nhiên và cái xã hội Con người sinh ra từ tự nhiên, đồng thời con người tồn tại và phát triển gắn liền với sự tồn tại và phát triển của xã hội

- Có thể khẳng định, luận điểm của C Mác về bản chất con người đến nay vẫn còn nguyên giá trị lý luận và thực tiễn, đó là những bài học hết sức quý báu trong việc phát huy nguồn lực con người đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước, góp phần sớm thực hiện hóa mục tiêu “đến giữa thế kỷ XXI, nước ta trở thành nước phát triển, theo định hướng xã hội chủ nghĩa”

- Trong quá trình cải biến giới tự nhiên, con người cũng làm nên lịch sử cảu chính mình Con người là sản phẩm của lịch sử, đồng thời là chủ thể sáng tạp ra lịch sử của chính bản than con người Bản chất của con người không phải là một hệ thống đóng kín, mà là hệ thống mở, tương ứng với điều kiện tồn tại của con người