HỒ SƠ THỊ TRƯỜNG HÀN QUỐC Tháng 10 năm 2020

Quá trình phát triển kinh tế của Hàn Quốc Hàn Quốc, vốn từng được biết đến là một trong những nước nông nghiệpnghèo nhất thế giới, đã nỗ lực tiến hành phát triển kinh tế kể từ năm 1962

Tháng 10 năm 2020

I GIỚI THIỆU KHÁI QUÁT VỀ THỊ TRƯỜNG HÀN QUỐC

1 Thông tin cơ bản

- Tên quốc gia: Đại Hàn Dân Quốc, (tên gọi khác: Nam Hàn, Nam Triều

Tiên) (Tên gọi tắt: Hàn Quốc)

- Vị trí địa lý: nằm ở phía Đông Bắc lục địa Châu Á, tại kinh độ 127° 30', vĩ

độ 37° 00'

- Thủ đô: Seoul

- Diện tích: 99.720 km2, rộng thứ 109 trên thế giới (theo tài liệu của CIA),

trong đó diện tích đất liền: 96.920 km2; diện tích mặt nước: 2.800 km2; đường bờbiển: 2.413 km

- Dân số: 51.283.465 người (10/2020) (đứng thứ 28 thế giới)

- Các thành phố lớn: Busan, Daegu, Incheon, Gwangju, Ulsan

- Ngôn ngữ: Tiếng Hàn Quốc

- Đơn vị tiền tệ: Đồng Won (KRW)

- Thể chế chính trị: Hiến pháp Hàn Quốc ban hành lần đầu tiên ngày

17/7/1948 quy định Hàn Quốc theo chế độ cộng hòa, tam quyền phân lập

- Ngày Quốc khánh: Ngày 03/10

- Ngày thiết lập Quan hệ ngoại giao với Việt Nam: Ngày 22/12/1992

2 Điều kiện tự nhiên

Vị trí địa lý: Nằm ở Đông Bắc Á, phía Nam của bán đảo Triều Tiên

Giáp với:

• Phía Bắc giáp: CHDCND Triều Tiên: Đường biên giới 237 km

• Phía Đông, phía Nam giáp: Biển Nhật Bản

• Phía Tây giáp: Biển Hoàng Hải

Sông Nakdonggang (525km) và sông Hangang (494 km) là hai hệ thống đườngthuỷ huyết mạch của Hàn Quốc Sông Hangang chảy ngang qua Seoul, thủ đô củaHàn Quốc, được coi là con đường sinh mệnh cho dân cư tập trung đông đúc ở khuvực trung tâm của đất nước Hàn Quốc ngày nay, như nó đã giúp cho dân cư cácvương quốc cổ đại phát triển dọc theo hai bờ sông

Bao quanh ba mặt của bán đảo, đại dương đóng một vai trò quan trọng đối vớicuộc sống của người Hàn từ ngàn xưa và đã góp phần vào sự phát triển ngành côngnghiệp đóng tàu và kỹ năng hàng hải

Các điểm cực:

Điểm cao nhất: Núi Halla cao 1.950 m

Điểm thấp nhất: Biển Nhật Bản 0 m

Tài nguyên thiên nhiên: Hàn Quốc là quốc gia tương đối nghèo nàn về các

loại tài nguyên Về khoáng sản có những loại chính như: Than, than chì, quặng sắt.Ngoài ra còn có: Kẽm, vonfram, chì, vàng, bạc, molypden, đồng đỏ và đá vôi

3 Khí hậu

Hàn Quốc có bốn mùa rõ rệt Mùa xuân và mùa thu khá ngắn, mùa hè nóng và

ẩm ướt, mùa đông thì lạnh, khô và tuyết rơi nhiều, đặc biệt là ở các khu vực miền núi,không phải dọc theo bờ biển phía nam

Nhiệt độ có sự thay đổi lớn theo từng mùa Ở Seoul, nhiệt độ trung bình trongtháng 1 (tháng lạnh nhất trong năm) thay đổi từ -7° đến 1°C (19° đến 33°F), và nhiệt

độ trung bình trong tháng 7 lên xuống trong khoảng từ 22° đến 29°C (71° đến 83°F).Nhiệt độ trong mùa đông sẽ cao hơn ở vùng biển phía Nam và thấp hơn ở các vùngnúi

Vào đầu xuân, Bán đảo Triều Tiên thường có cát (bụi vàng) do gió cuốn về từcác sa mạc phía bắc Trung Quốc Nhưng vào giữa tháng Tư, đất nước được hưởngmột thời tiết êm dịu với núi và cánh đồng ngập trong màu sắc rực rỡ của các loài hoadại Đây là lúc người nông dân chuẩn bị gieo mạ cho vụ lúa hàng năm

Với không khí khô và bầu trời trong xanh như pha lê, mùa thu là mùa mà tất cảngười dân Hàn Quốc đều yêu thích Phong cảnh nông thôn đẹp khác thường vớinhững màu sắc đa dạng Mùa thu là mùa gặt hái, cũng là mùa của những lễ hội dângian bắt nguồn từ phong tục tập quán của nhà nông từ thời xa xưa

Lãnh đạo chủ chốt hiện nay:

- Tổng thống: Ông Mun Che In (Moon Jae In), từ 10/5/2017

- Thủ tướng: Ông Châng Sê Kyun (Chung Sye-kyun) từ 14/1/2020

- Chủ tịch Quốc hội: Ông Pắc Biêng Sấc (Park Byeong – Seug), từ 05/6/2020.

- Bộ trưởng Ngoại giao: Bà Kang Kiêng Hoa (Kang Kyung Wha), từ18/6/2017

Tổng thống thực hiện chức năng quản lý thông qua Hội đồng nhà nước gồm từ

15 đến 30 thành viên Thủ tướng do Tổng thống chỉ định và được Quốc hội thôngqua Là người trợ lý hành pháp chính cho Tổng thống, Thủ tướng giám sát các Bộhành chính và quản lý Văn phòng Phối hợp Chính sách của Chính phủ dưới sự chỉđạo của Tổng thống Thủ tướng cũng có quyền thảo luận những chính sách lớn củaquốc gia và tham dự các cuộc họp của Quốc hội

Ba Phó Thủ tướng được bổ nhiệm nhằm đảm đương những nhiệm vụ đặc biệt

do Thủ tướng giao phó Ngoài Hội đồng Nhà nước, Tổng thống có một số cơ quandưới quyền kiểm soát trực tiếp của mình để hình thành và thực hiện các chính sáchquốc gia Đó là Cục Kiểm toán và Thanh tra, Cục Tình báo Quốc gia, Uỷ ban Dânchính, Ủy ban Tổng thống về các Doanh nghiệp vừa và nhỏ, Ban Thanh tra và Uỷ banĐộc lập chống tham nhũng của Hàn Quốc Những người đứng đầu các cơ quan nàyđều do Tổng thống chỉ định, riêng chủ tịch Ban Kiểm toán và Thanh tra phải đượcQuốc hội thông qua

Tư pháp

Ngành tư pháp của Hàn Quốc bao gồm: Tòa án tối cao, Tòa án dân sự tối cao,Tòa án quận, Tòa án Bằng phát minh sáng chế, Tòa án Gia đình, các Tòa án hànhchính và địa phương

Tòa án thực hiện thẩm quyền xét xử các vấn đề dân sự, hình sự, hành chính,bầu cử và các vấn đề tư pháp khác, đồng thời giám sát các vấn đề đăng ký bất độngsản, đăng kí hộ tịch, sở hữu tài chính và cán bộ tòa án

Tòa án tối cao là tòa án tư pháp cao nhất Tòa án xét xử các đơn kháng án docác tòa án cấp dưới xử Chánh án Tòa án tối cao do Tổng thống chỉ định với sự thôngqua của Quốc hội Các quan tòa khác do Tổng thống chỉ định theo sự tiến cử củaChánh án Tòa án tối cao

Đảng phái chính trị

Các Đảng phái chính trị chính của Hàn Quốc bao gồm: Đảng Quốc gia mới(GNP), Đảng Lao động dân chủ (DLP), Đảng Tự do (LFP), Đảng Sáng tạo Hàn Quốc(CKP), Đảng Dân chủ thống nhất (UDP)

Cơ cấu hành chính

Ở Hàn Quốc hiện nay có 16 chính quyền địa phương cấp cao, trong đó có 7chính quyền thành phố, 9 chính quyền tỉnh và 234 chính quyền địa phương cấp thấphơn, trong đó có 77 chính quyền thành phố, 88 chính quyền tỉnh và 69 chính quyềnquận tự trị

Chính quyền địa phương lãnh đạo việc quản lý và giám sát các vấn đề hànhchính trừ những trường hợp luật quy định khác Chức năng hành pháp địa phươnggồm những chức năng được Chính quyền trung ương trao cho như quản lý tài sản vàcác cơ sở công cộng, quyền quyết định và thu thuế địa phương và phí các loại dịch

vụ Chính quyền địa phương cấp cao hơn có những ban giáo dục giải quyết nhữngvấn đề có liên quan đến giáo dục và văn hóa trong mỗi cộng đồng

Chính quyền địa phương cấp cao về cơ bản đóng vai trò trung gian giữa chínhquyền trung ương và các chính quyền địa phương cấp dưới

Chính quyền địa phương cấp thấp chuyển giao dịch vụ tới người dân thông qua

hệ thống quản lý quận (eup, myeon, và dong) Mỗi chính quyền địa phương cấp thấpquản lý một số quận và hoạt động với vai trò là văn phòng giải quyết khiếu nại củadân địa phương Văn phòng thuộc hệ thống quản lý quận thực hiện chức năng quản lýhàng ngày và chức năng dịch vụ xã hội

6 Hệ thống pháp luật

Luật của Hàn Quốc tạo bởi sự kết hợp giữa hệ thống luật dân sự Châu Âu, luậtAnh-Mỹ và những tư tưởng cổ điển của Trung Quốc và vẫn chưa chấp nhận phạm vixét xử bắt buộc của Toà án Quốc Tế vì Công lý (ICJ)

Hiến pháp Hàn Quốc được thông qua lần đầu tiên vào ngày 17/7/1948 Trải quanhững biến động lớn về chính trị trong quá trình xây dựng dân chủ, Hiến pháp đãđược sửa lại chín lần, lần sửa đổi cuối cùng vào ngày 29/10/1987 Hiến pháp hiện nay

tiêu biểu cho những tiến bộ lớn trong bước đi hướng tới một nền dân chủ hóa thực sự

ở nước này

7 Văn hóa

- Văn học

Văn học Hàn Quốc tương đối khác biệt trước và sau khi chịu những ảnh hưởng

từ phương Tây Ở thời kỳ trước, văn học Hàn Quốc chịu ảnh hưởng từ tư tưởng củađạo Phật, đạo Khổng và đạo Lão Văn học thời này thường miêu tả tình yêu của thiênnhiên và con người, ca ngợi cái tốt và trừng phạt cái xấu Văn học thường chỉ để phục

vụ cho tầng lớp quí tộc

Sau những ảnh hưởng của phương Tây, văn học Hàn Quốc được mở rộng ranhiều đề tài và hình thức thể hiện khác nhau Sự sáng tạo ra Hangeul (chữ Hàn Quốc)trong đầu thời kỳ Joseon tạo ra một bước chuyển lớn trong nền văn học Hàn Quốc.Rất nhiều các tác phẩm văn thơ đã ra đời sử dụng hệ thống chữ mới này thay cho hệthống chữ Hán cổ Trong đó, những tiểu thuyết đầu tiên của Hàn Quốc là “Những câuchuyện mới về chú rùa vàng” của tác giả Kim Shi-sup viết bằng chữ Hán và tác phẩm

“Những truyện về Hong Gil-dong” của Heo Gyun được viết bằng chữ Hangeul Theothời gian, Hangeul được sử dụng rộng rãi trong xã hội Hàn Quốc và trở thành chữviết chính thức của đất nước này

- Ẩm thực

Hàn Quốc nổi tiếng thế giới với thế giới ẩm thực đa dạng của các loại gia vịđộc đáo và các món ăn được trình bày đẹp mắt Nổi tiếng nhất là các loại kimchitruyền thống làm từ cải thảo, củ cải, hành lá và dưa chuột Vào cuối tháng 11 hoặcđầu tháng 12, các gia đình Hàn Quốc thường chuẩn bị muối kim chi để dùng cho cảmùa đông Kim chi thường được đựng trong những lọ sành lớn chôn dưới đất để giữnhiệt độ và hương vị

Gạo vẫn là lương thực chủ yếu trong các bữa ăn của người Hàn Quốc Món ănvới gạo nổi tiếng nhất là món cơm trộn rau Bi-bim-bap và món cơm cuốn rong biểnKim-bap Ngoài ra, một số món ăn phổ biến khác của Hàn Quốc là: mì lạnh NaeungMyeon, thịt nướng Bulgogi, Sinseollo và canh rong biển

Nếu như Jeongak chỉ dành cho tầng lớp thượng lưu thì Pungmul, dân ca lại cósức sống rất mãnh liệt trong đời sống của người dân thường.

Các nhạc cụ truyền thống của Hàn Quốc chia làm 3 loại: bộ hơi, bộ dây và bộ

gõ Các nhạc cụ phổ biến gồm có: piri (kèn oboa), taepyeongso (kèn cổ),daegeumsaenghwang (đàn ống thổi bằng miệng), gayageum (đàn tam thập lục), buk(trống)…

Giống như âm nhạc, có sự khác biệt giữa các điệu nhảy cung đìng và dân gian.Điệu nhảy cung đình: jejongaemu được biểu diễn trong những buổi dạ tiệc và ilmubiểu diễn trong các hành lễ đạo Phật

- Lễ hội

Thời xưa, các lễ hội thường gắn liền với những lễ nghi tôn giáo rất tốn kém.Những lễ cảm tạ mùa gặt được tổ chức ở nhiều vùng bao gồm yeonggo ( trống đánhthức linh hồn), dongmaeng (thờ người sáng lập) và mucheon ( điệu nhảy đến thiênđường) Thường những lễ hội được tổ chức ở tháng thứ 10, theo lịch âm sau khi vụmùa kết thúc

Cùng với nhịp sống hiện đại, những lễ hội truyền thống mất dần đi, tuy nhiênvẫn còn một số lễ hội tồn tại đến ngày nay Đó là lễ Seollal, chào mừng ngày đầu tiêncủa năm mới theo lịch âm Đó là dịp gia đình sum họp và mặc Hanbok và cùng nhauthờ cúng tổ tiên Một ngày lễ khác là Daeboreum, ngày rằm đầu tiên sau năm mới.Vào ngày này, nông dân và ngư dân cầu cho vụ mùa còn người dân thường cầu maymắn và xua đuổi xui xẻo bằng những đĩa rau theo mùa

Ngoài ra còn có ngày rằm tháng 8, Chuseok diễn ra trong ba ngày Nhữngthành viên gia đình sẽ quay trở về nhà, thăm mộ tổ tiên Những người đi làm xathường đặt vé tàu, vé máy bay từ rất sớm để có thể về nhà vào dịp này Đây có thể coi

là lễ hội lớn nhất đối với người Hàn Quốc hiện đại

- Thể thao

Người dân Hàn Quốc rất ưa thích thể thao và tham gia rất nhiều những hoạtđộng thể thao cả chuyên nghiệp và không chuyên Môn thể thao truyền thống làtaekwondo Đây là môn thể thao bắt nguồn từ Hàn Quốc và hiện nay nó đã trở thànhmôn võ thuật phổ biến hàng đầu trên thế giới Ngoài ra, trong các môn truyền thốngcòn có Ssireum (vật Hàn Quốc) Đây là môn thi đấu rất phổ biến trong dân chúng.Ngày nay, ở Hàn Quốc, một số môn thể thao rất được giới trẻ ưa chuộng như: bơi lội,trượt băng, đánh gôn hay bóng rổ

8 Giáo dục

Người Hàn Quốc nói chung rất coi trọng việc học và coi nó là điều kiện đầutiên quyết định thành công của một con người Hệ thống giáo dục của Hàn Quốc môphỏng theo mô hình của nền giáo dục Hoa Kỳ với hệ thống giáo dục 3 cấp Cấp tiểuhọc gồm 6 lớp, trung học cơ sở 3 lớp và trung học phổ thông 3 lớp Có hai loạitrường phổ thông: trường theo chương trình chung và trường dạy nghề Các trườngdạy nghề dạy về các ngành như nông nghiệp, cơ khí, thương mại, hằng hải, kinh tếgia đình… và có những kì thi riêng Điểm nổi bật khác của nền giáo dục Hàn Quốc làcác trường phối hợp học sinh nam và nữ rất ít (chỉ có gần 10% số trường học) Song,các chương trình học đều thống nhất cho cả học sinh nam cũng như học sinh nữ Ưutiên khác của giáo dục Hàn Quốc dành cho các trường học là môn Tiếng Anh - mônhọc bắt buộc ngay từ bậc tiểu học.

Giáo dục đại học của Hàn Quốc kéo dài trong bốn năm bao gồm đại họcchuyên ngành và đại học tổng hợp Ngoài ra các trường đại học cũng có nhữngchương trình trên đại học cho đến học vị tiến sĩ Bên cạnh đó còn có các trường caođẳng chuyên nghiệp và trường dạy nghề với chương trình 2-3 năm

15 – 18 tháng 8 (âm

03 tháng 10 Ngày khai sinh dân tộc Dân tộc Triều Tiên

Ngày Tên tiếng Việt Ghi chú

2 TÌNH HÌNH PHÁT TRIỂN KINH TẾ, THƯƠNG MẠI VÀ ĐẦU TƯ

1 Mô hình phát triển kinh tế

Hàn Quốc là một trong số ít các nước Châu Á theo đuổi từ đầu mô hình phát

triển kinh tế toàn diện gắn tăng trưởng kinh tế song hành với công bằng xã hội.

(mô hình này thường được các nước thuộc khu vực Bắc Âu như Thụy Điển, Thụy Sĩ,

Na Uy lựa chọn) Bất kỳ chính sách nào của Chính phủ được đưa ra đều dựa trênnguyên tắc “đầu tư vào các ngành, các lĩnh vực của nền kinh tế nhằm bảo đảm tăngtrưởng nhanh nhưng không làm gia tăng bất bình đẳng”

2 Quá trình phát triển kinh tế của Hàn Quốc

Hàn Quốc, vốn từng được biết đến là một trong những nước nông nghiệpnghèo nhất thế giới, đã nỗ lực tiến hành phát triển kinh tế kể từ năm 1962 thông quacác kế hoạch phát triển kinh tế 5 năm với những mục tiêu rõ rệt được đặt ra trongsuốt thời kỳ kiểm soát bởi các chính quyền quân sự cho đến năm 1996, thời điểmchuyển giao sang chính quyền dân sự dưới thời của Tổng thống Kim Dâng Sam.Trong vòng chưa đầy bốn thập kỷ, Hàn Quốc đã đạt được điều gọi là “Kì tích sôngHàn”, một quá trình phi thường làm chuyển đổi căn bản nền kinh tế Hàn Quốc, đánhdấu một bước ngoặt trong lịch sử dân tộc

“Kỳ tích sông Hàn” là quá trình phát triển kinh tế của Hàn Quốc được Tổngthống Pắc Chung Hi khởi xướng Trong thời gian này, Hàn Quốc áp dụng chiến lược

“Phát triển kinh tế định hướng đối ngoại” nhằm chuyển đổi hoàn toàn của nền kinh tếquốc gia thông qua xuất khẩu Hàn Quốc xây dựng kế hoạch phát triển định hướngxuất khẩu từ những năm 1960; lấy công nghiệp hóa chất làm trọng tâm của chínhsách công nghiệp quốc gia trong thập niên 1970; tái cấu trúc nền công nghiệp nhằmthúc đẩy hoạt động của các doanh nghiệp vừa và nhỏ trong những năm 1980; mở cửa

và tự do hóa thị trường trong thập kỷ 1990; lồng ghép cải cách vào ngành côngnghiệp và khuyến khích tăng cường minh bạch nhằm đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế từsau cuộc khủng hoảng tài chính châu Á (1997)

Trước đây, nền kinh tế Hàn Quốc phụ thuộc chủ yếu vào nông nghiệp Chỉ vàođầu những năm 1960, nền sản xuất công nghiệp mới bắt đầu có những bước chuyểnbiến mạnh mẽ Sau chiến tranh Triều Tiên (1950-1953), nguồn trợ cấp kinh tế từ Hoa

Kỳ đã giúp Nam Hàn phục hồi nhanh chóng Chính phủ ưu tiên phát triển các ngànhsản xuất để làm động lực khuyến khích xuất khẩu Chỉ sau một thế hệ, Hàn Quốc đãphát triển từ một trong những quốc gia nghèo nhất thế giới thành một trong nhữngtrung tâm phát triển công nghiệp tiềm năng nhất

Trong những năm 70, 80 của thế kỷ XX, nền kinh tế Hàn Quốc tập trung chủyếu vào công nghiệp nặng và công nghiệp sản xuất ôtô Với sự hỗ trợ của nhà nước,POSCO, một công ty sản xuất thép đã trở thành xương sống của cả nền kinh tế Ngàynay, POSCO là nhà sản xuất thép lớn thứ 3 trên thế giới Hàn Quốc cũng nổi tiếng vớingành đóng tàu với những tập đoàn đa quốc gia như Hyundai, Samsung đang chiếm

ưu thế trên thị trường tàu biển toàn cầu Sản xuất xe ô tô cũng phát triển khá nhanh,tạo nên nhiều nhãn hiệu xe hơi có tiếng trên thị trường quốc tế với phân khúc xe tầmtrung

Kể từ cuối những năm 80 của thế kỷ XX, Chính phủ đã cho phép phát triểnkinh tế theo cơ chế thị trường, tự do cạnh tranh Trước đây, Chính phủ thường đưa ranhững kế hoạch phát triển kinh tế 5 năm để thúc đẩy công nghiệp hóa Để đạt đượcnhững thành tựu như vậy, Chính phủ đã tác động trực tiếp vào nền kinh tế thông quanhững ưu tiên đặc biệt cho một số ngành nghề kinh doanh, điều chỉnh tỷ giá hối đoái

và thực hiện những chính sách tài khóa mang tính tập trung cao

Giữa những năm 60 và 90 của thế kỷ XX, tổng sản phẩm quốc dân (GDP) củanước này tăng 9% mỗi năm Vào giữa những năm 90, cùng với Hongkong, Singapore

và Đài Loan, Hàn Quốc được coi là con rồng Châu Á nhờ vào tốc độ phát triển kinh

tế tăng nhanh và mức sống cao hàng đầu thế giới Tuy nhiên Hàn Quốc cũng là mộttrong những nước chịu ảnh hưởng nặng nề nhất trong cuộc khủng hoảng kinh tế năm

1997, 1998 Trong thời kỳ đó, rất nhiều tập đoàn lớn (gọi là Chaebol) bị phá sản vàsụp đổ

Khủng hoảng kinh tế đã chỉ ra những yếu kém về cơ cấu của nền kinh tế nướcnày Những mối quan hệ mật thiết giữa Chính phủ, các ngân hàng và các tập đoàn lớn

đã tạo điều kiện dễ dàng cho các tập đoàn vay 1 lượng tiền lớn từ những tổ chức tàichính để đầu tư mạo hiểm Hậu quả là những tập đoàn này đã trở thành con nợ khổng

lồ Khi các tập đoàn này sụp đổ, đã tạo ra cú sốc lớn cho khu vực ngân hàng Giá trịđồng nội tệ giảm xuống quá một nửa vào cuối năm 1997, kéo theo lạm phát và thấtnghiệp tăng nhanh

Vào tháng 12 năm 1997, Hàn Quốc chấp nhận số tiền viện trợ khổng lồ từ Quỹtiền tệ thế giới (IMF) Kèm theo số tiền là những yêu cầu Chính phủ Hàn Quốc phải

có những cải cách kinh tế tích cực bao gồm tái cơ cấu khu vực doanh nghiệp và tàichính Chính phủ tiến hành chuyển đổi tài sản nhà nước sang cho khu vực tư nhân,

mở cửa thị trường trong nước cho cạnh tranh với nước ngoài, yêu cầu các tập đoànkinh tế lớn giảm tỉ lệ nợ trên vốn Nền kinh tế đã phục hồi vào năm 1999 và tăngtrưởng đều đặn trong thập kỷ đầu của thế kỷ 21

Bước vào thế kỷ 21, Hàn Quốc đang tiến hành “Dự án IT toàn quốc” với hivọng trở thành nước đứng đầu thế giới về công nghệ thông tin trong vòng 5 năm Vớicác nguồn quỹ công, Chính phủ bắt đầu có những biện pháp hỗ trợ tích cực chongành công nghệ thông tin (dẫn đầu bới Samsung và LG) Hàn Quốc đã vượt quaHoa Kỳ và Nhật Bản để thành nước dẫn đầu thế giới về sản xuất chất bán dẫn và mànhình kỹ thuật số LCD và công nghệ Plasma, cũng như những hàng điện tử gia dụngnhư: Tivi hay điện thoại di động

Hiện Hàn Quốc đang hướng tới phát triển bền vững, hài hòa; điều chỉnh kếtcấu kinh tế theo hướng tăng cường nội nhu thông qua tạo việc làm và kích thích tiêudùng, lấy phát triển các ngành công nghiệp, khoa học hiện đại làm động lực tăngtrưởng mới; chú trọng giải quyết các vấn đề về an sinh xã hội, môi trường, an ninh,

an toàn, phát triển cân đối, đồng đều giữa các vùng miền, giữa thành thị và nôngthôn

Hàn Quốc cũng mở rộng mạng lưới các Hiệp định thương mại tự do nhằm hỗtrợ xuất khẩu, với 15 hiệp định thương mại tự do đã được ký kết và có hiệu lực, trong

đó có các FTA với các đối tác lớn bao gồm cả Hoa Kỳ, Trung Quốc, Liên minh châu

Âu Hàn Quốc Năm 2019, Nền kinh tế Hàn Quốc hiện đứng thứ 4 tại Châu Á, thứ 12trên thế giới với GDP năm 2019 đạt 1.630 nghìn tỷ USD Theo số liệu thống kê củaHiệp hội Ngoại thương Hàn Quốc (KITA), Kim ngạch thương mại năm 2019 đạt xấp

xỉ 1.045,6 tỷ USD (thứ 4 thế giới), trong đó xuất khẩu đạt 542,23 tỷ USD, nhập khẩuđạt 503,34 tỷ USD 9 tháng đầu năm 2020, tổng kim ngạch thương mại đạt 714,4 tỷUSD trong đó kim ngạch xuất khẩu đạt xấp xỉ 371 tỷ USD giảm 8,6%, kim ngạchnhập khẩu đạt xấp xỉ 343,4 tỷ USD giảm 9,1% so với cùng kỳ năm 2019

Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vào Hàn Quốc năm 2019 đạt 23,3 tỷ USD(giảm so với con số kỷ lục của năm 2018 là 26,9 tỷ USD) và là năm thứ 5 liên tiếpFDI Hàn Quốc vượt ngưỡng 20 tỷ USD Khoảng 16.000 công ty nước ngoài đangkinh doanh tại Hàn Quốc trong nhiều lĩnh vực bao gồm tài chính, công nghệ, xe cóđộng cơ và phụ tùng ô tô, và dịch vụ y tế Trong số đó, 246 công ty nằm trong danhsách 500 Doanh nghiệp Toàn cầu do Tạp chí Fortune bình chọn

Trong năm 2017, cuộc bầu cử của Tổng thống Moon Jae-in đã mang lại một sựđột biến trong niềm tin của người tiêu dùng do những nỗ lực thành công của ông đểtăng lương và chi tiêu Chính phủ Cùng với sự tăng trưởng về xuất khẩu đã thúc đẩytăng trưởng GDP thực tế lên hơn 3%, bất chấp sự gián đoạn trong thương mại củaHàn Quốc với Trung Quốc trong việc triển khai hệ thống phòng thủ tên lửa của Hoa

Kỳ tại Hàn Quốc Năm 2017, tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của Hàn Quốc đạt 1.530

tỷ USD và tổng thu nhập quốc gia bình quân đầu người đạt 39.400 USD Theo số liệuthống kê của Hiệp hội Ngoại thương Hàn Quốc (KITA), kim ngạch thương mại của

Hàn Quốc quay trở lại cán mốc hơn nghìn tỷ USD (1.052 tỷ USD) với kim ngạchxuất khẩu năm 2017 đạt 573,69 tỷ USD và xếp thứ 8 về nhập khẩu với kim ngạchnăm 2017 đạt 478,48 tỷ USD đưa mức tăng trưởng xuất khẩu và nhập khẩu của HànQuốc đối với thế giới đạt 2 con số tương ứng là 15,8% và 17,8% chấm dứt sự sụtgiảm của 2 năm 2015 và 2016 Năm 2018, tổng kim ngạch thương mại đạt 1.140 tỷUSD trong đó kim ngạch xuất khẩu đạt 604,86 tỷ USD tăng 5,4%, kim ngạch nhậpkhẩu đạt 535,2 tỷ USD tăn 11,9% so với cùng kỳ năm 2017.

Chiến lược phát triển kinh tế định hướng đối ngoại của Hàn Quốc là lấy xuấtkhẩu làm động lực tăng trưởng Dựa trên chiến lược này, nhiều chương trình pháttriển được thực hiện thành công Kết quả là, GDP của Hàn Quốc đã có sự tăng trưởngmạnh mẽ từ 2,3 tỷ USD (năm 1962) và đạt 1.630 nghìn tỷ USD (năm 2020)

Hàn Quốc ngày nay là một trong những trung tâm nghiên cứu khoa học và ứngdụng công nghệ cao của khu vực và thế giới Hàn Quốc cũng đồng thời là đối tác tincậy của hầu hết các cường quốc và nền kinh tế lớn trên thế giới như Hoa Kỳ, TrungQuốc, EU, Nhật Bản, Châu Đại dương và ASEAN

Trong năm 2020 và thời gian tới, Hàn Quốc sẽ phải đối mặt với các thách thứcbao gồm dân số lão hóa nhanh chóng, thị trường lao động linh hoạt, sự thống trị củacác tập đoàn lớn (chaebol), và sự phụ thuộc nặng nề vào xuất khẩu, vốn chiếmkhoảng một nửa GDP, ảnh hưởng của căng thẳng thương mại Hàn- Nhật, tác độngtiêu cực từ đại dịch Covid-19,… Để giải quyết các thách thức lâu dài và duy trì tăngtrưởng kinh tế, chính phủ hiện nay đã nỗ lực ưu tiên cải cách cơ cấu, bãi bỏ quy định,thúc đẩy tinh thần kinh doanh và các ngành công nghiệp sáng tạo, và khả năng cạnhtranh của các doanh nghiệp vừa và nhỏ

Hiện tại, Liên Hợp quốc đã xếp Hàn Quốc vào nước có nền kinh tế thịnhvượng và được vào cả hai bảng xếp hạng các nước phát triển của CIA và IMF Nằmtrong top 20 nền kinh tế lớn nhất thế giới, Hàn Quốc đã tạo ra nhóm các nước côngnghiêp G20 Thêm vào đó, sự bùng nổ kinh tế đã giúp duy trì tỷ lệ thất nghiệp củanước này thấp nhất thế giới cũng như tạo ra sự tương đối bình đẳng trong thu nhậpcủa người dân

Tóm lại, có thể chia nền kinh tế Hàn Quốc phát triển qua 3 giai đoạn chính:

Giai đoạn 1962 – 1979

Là giai đoạn đầu của quá trình công nghiệp hóa Hàn Quốc chú trọng phát triểncác ngành sử dụng nhiều lao động, chi phí thấp để dần thay thế cho những sản phẩm

công nghiệp thô và sơ cấp, tiến tới phát triển công nghiệp nặng sử dụng nhiều vốn,lao động tay nghề cao và công nghệ cao.

Giai đoạn 1980-1989

Đây là giai đoạn điều chỉnh cơ cấu kinh tế theo hướng tự do hóa và là thời kỳcông nghiệp hóa ở vào giai đoạn chín muồi Hàn Quốc tiếp tục đẩy mạnh phát triểncông nghiệp có hàm lượng kĩ thuật, công nghệ cao Đặc biệt công nghiệp chế tạođược tập trung phát triển một cách mạnh mẽ

Giai đoạn 1990 đến nay

Gian đoạn này, Hàn Quốc thực hiện chính sách “kinh tế mới” và “toàn cấuhóa” Cơ cấu kinh tế của Hàn Quốc chứng kiến sự gia tăng mạnh mẽ của tỷ trọngngành dịch vụ trọng tổng sản phẩm quốc dân trong khi tỷ trọng các ngành sản xuấtnông nghiệp và công nghiệp đều giảm Đây chính là xu hướng mới trong thay đổi cơcấu kinh tế, xuất hiện chủ yếu ở các quốc gia có nền kinh tế phát triển Điều nàychứng minh Hàn Quốc đã thực hiện thành công quá trình công nghiệp hóa đất nước

3 Các ngành kinh tế trọng điểm

Cũng giống như các nước phát triển khác, chiếm ưu thế trong nền kinh tế HànQuốc là các ngành dịch vụ, rồi đến các ngành sản xuất và nông nghiệp Trong đó:dịch vụ chiếm 59,1%, công nghiệp chiếm 38,8% và nông nghiệp chiếm 2,2%

Dịch vụ: Các ngành dịch vụ phổ biến ở Hàn Quốc là bảo hiểm, dịch vụ ăn

uống, nhà hàng, khách sạn, nhà tắm công cộng, dịch vụ chăm sóc sức khỏe và giải trí

- Dịch vụ kinh doanh bán buôn bán lẻ: Giữa những năm 80, một lực lượng

lớn lao động ở nước này làm việc trong ngành kinh doanh bán lẻ ở những cửa hàngbách hóa Hầu hết những cửa hàng này đều nằm trong hệ thống phân phối của các tậpđoàn lớn (Chaebol) ở các thành phố lớn Ngoài ra, ở các địa phương còn có rất nhiềunhững cửa hàng bán lẻ nhỏ, ít vốn của người dân địa phương Trong năm 1986, ở HànQuốc có khoảng 26.054 cơ sở bán buôn, 542.548 cơ sở bán lẻ, 233.834 khách sạn vànhà hàng thu hút 1,7 triệu lao động Ngày nay hệ thống phân phối hàng hóa ở HànQuốc đang hoạt động rất hiệu quả nhờ nhu cầu tiêu dùng cao và sự nâng cấp hệ thốnggiao thông quốc gia

- Du lịch: Hàn Quốc được xếp thứ 31 trong danh sách các địa chỉ thu hút khách

du lịch trên thế giới với hơn 6 triệu lượt khách du lịch đến với đất nước này mỗi năm.Hầu hết khách du lịch thường đến từ Nhật Bản, Trung Quốc, Đài Loan hay HồngKông Gần đây, cùng với làn sóng văn hóa Hàn Quốc, đất nước này cũng đang thuhút nhiều du khách đến từ các nước trong khu vực Đông Nam Á Seoul chính là điểm

thu hút khách du lịch chủ yếu của du khách ngoại quốc Ngoài ra một số điểm du lịchkhác như công viên quốc gia Seorak-san, thành phố lịch sử Gyeongju, quần đảo Jeju.Hàng năm, du khách quốc tế đã đem nguồn thu lớn cho đất nước cũng như việc làmcho nhiều lao động địa phương

Công nghiệp: Tuy sự đóng góp của công nghiệp vào GDP thấp hơn so với

ngành dịch vụ nhưng các ngành công nghiệp đóng vai trò vô cùng quan trọng trongnền kinh tế nước này Hàn Quốc vẫn luôn được nhắc tới cùng với những thương hiệunổi tiếng trên thế giới như LG, Hyundai, Samsung… Nền công nghiệp của Hàn Quốccũng tương đối đa dạng với các ngành hàng đầu là công nghiệp điện tử, hóa chất, xâydựng, đóng tàu, viễn thông, sản xuất xe và thép…

- Công nghiệp sản xuất ô tô và phụ kiện: Năm 2020 đánh dấu 65 năm phát

triển của ngành sản xuất ô tô ở Hàn Quốc Từ những dây chuyền sản xuất đơn giảntrong những năm 1960, ngày nay Hàn Quốc đã được thế giới biết đến với tư cách lànhà sản xuất ô tô đứng thứ 5 trên thế giới (5,6% thị phần thế giới) Những hãng xeHàn Quốc nổi tiếng toàn cầu như: Hyundai, GM Daewo, Kia hay SsangYong… Kếtquả kinh doanh cho thấy Hàn Quốc đang là quốc gia đứng vị trí thứ 5 trong danh sáchnhững cường quốc xe hơi trên thế giới Trong tương lai, ngành công nghiệp này đanghướng đến một nền sản xuất có công nghệ tân tiến và tạo ra những sản phẩm tối tânnhất và thân thiện với môi trường

- Công nghiệp điện tử: ngành công nghiệp này đã phát triển rất nhanh chóng,

từ những dây chuyền sản xuất đài bán dẫn đơn giản trong đầu những năm 60 cho đếnnhững con chíp nhớ theo công nghệ tiên tiến nhất ngày nay Hàn Quốc dần dần xóatan khoảng cách công nghệ với những nước phát triển nhất trên thế giới Thậm chí,nước này còn đứng thứ ba trong danh sách những nước sản xuất nhiều đồ điện tử lớnnhất trên thế giới Một số những mặt hàng xuất khẩu có giá trị cao như: Tivi, thiết bịviễn thông, máy vi tính, VCR…

- Công nghiệp đóng tàu: Hàn Quốc đứng đầu trên thế giới với năm tập đoàn

hùng mạnh nhất: tập đoàn công nghiệp nặng Hyundai, Hyundai Samho, Hanjin,Samsong và tập đoàn STX Đóng tàu vẫn luôn là một trong những ngành công nghiệpđứng đầu trong nền kinh tế suốt những năm qua và đóng góp lớn vào GDP Ngày naycác công ty đóng tàu đang tìm cách mở rộng ra nhiều lĩnh vực khác như: sản xuấtnăng lượng, vận chuyển đường biển, hay xuất khẩu dầu

- Công nghiệp hóa chất đã bắt đầu phát triển mạnh vào giữa những năm 70 bao gồm:

dược phẩm, mỹ phẩm, thuốc trừ sâu, sản phẩm hữu cơ, mực in, sơn, chất xúc tác vàmột số loại hóa chất khác

Nông nghiệp: chiếm tỷ trọng nhỏ trong nền kinh tế và tạo việc làm cho 7,5%

lao động Hệ thống nông nghiệp của Hàn Quốc chủ yếu là những trang trại tư nhânnhỏ Tuy nhiên, dưới sức ép của công nghiệp hóa, số lượng lao động tham gia vào cácngành nghề nông nghiệp ngày càng giảm sút Hơn một nửa số đất nông nghiệp được

sử dụng để trồng lúa (vụ mùa chính) Ngoài ra, người ta còn trồng: đậu tương, ớt, đạimạch, bắp cải, dưa, tỏi, củ cải, khoai tây, ngô và khoai lang Bên cạnh đó là một sốloại hoa quả như: táo, cam, nho, lê hay hồng vàng… Hàn Quốc cũng được biết đếnnhư là một trong những quốc gia có ngành đánh bắt cá phát triển với những chiếc tàuđánh cá xa bờ hiện đại Lượng đánh bắt cá hàng năm khoảng 2 triệu tấn Một số loạihải sản phổ biến là: mực, cá ngừ, cá trồng, cá thu, cá pô lắc…

4 Thương mại

Một trong những đặc điểm nổi bật của Hàn Quốc là nền kinh tế của nước nàyphụ thuộc chặt chẽ vào thương mại quốc tế Nếu như từ cuối những năm 50, GDPtrên đầu người của Nam Hàn chỉ tương đương với mức của những nước nghèo ởChâu Á và Châu Phi thì ngày nay, GDP trên đầu người đã tăng gấp nhiều lần vàngang bằng với một số nền kinh tế ở liên minh Châu Âu (EU) Thành công này cóđược nhờ vào hệ thống thắt chặt kinh doanh bao gồm tín dụng chỉ định, thắt chặtnhập khẩu, bảo trợ một số ngành công nghiệp từ thời tổng thống Park Chung-hee.Chính phủ khuyến khích nhập khẩu nguyên liệu thô, công nghệ cũng như khuyếnkhích tiết kiệm và đầu tư hơn là tiêu dùng và đường lối công nghiệp hóa với xuhướng xuất khẩu

Trong năm 1961, Tướng Park Chung Hee đã lật đổ chính quyền của thủ tướngChang Myon và tiến hành cuộc cải cách biến Nam Hàn từ một quốc gia có nền nôngnghiệp lạc hậu sang một đất nước hiện đại đi theo con đường công nghiệp hóa Chínhquyền của Park nhấn mạnh vào vai trò tiên quyểt của chính phủ trung ương trong việcphát triển kinh tế Park Chung hee mở rộng sự kiểm soát của Chính phủ lên các hoạtđộng kinh doanh bao gồm quốc hữu hóa các ngân hành, sát nhập các tổ chức nôngnghiệp với các ngân hàng nông nghiệp Ban Kế hoạch Kinh tế được thành lập vàonăm 1961 và trở thành trung tâm đưa ra các kế hoạch để kích thích phát triển kinh tế.Đầu tiên kế hoạch tập trung vào phát triển nông nghiệp và cơ sở hạ tầng, rồi sau đóchuyển sang xây dựng và tập trung vốn vào những ngành công nghiệp nhẹ, điện tử,một số ngành công nghiệp nặng và hóa chất Nhờ vậy, một nền kinh tế dựa vào xuấtkhẩu đã được hình thành

Thêm nữa, do Hàn Quốc bị phụ thuộc và nhập khẩu nguyên liệu thô như dầu mỏ nênchính phủ cũng đồng thời phải tăng lượng hàng hóa xuất khẩu Chính phủ kết hợpchính sách công nghiệp hóa thay thế nhập khẩu với mục tiêu hướng đến xuất khẩu.Chính sách hỗ trợ một số ngành công nghiệp chiến lược như điện tử, đóng tàu và ô tô

bằng cách tạo ra những rào cản nhập khẩu các mặt hàng này Khi những ngành côngnghiệp này đã có chỗ đứng trên thị trường, Chính phủ lại tạo điều kiện thuận lợi nhất

để xuất khẩu Những ưu tiên xuất khẩu bao gồm: giảm thuế thu nhập doanh nghiệp,xóa bỏ thuế quan cho việc nhập khẩu nguyên liệu thô, xóa bỏ thuế kinh doanh…Nhờvậy, những sản phẩm của Hàn Quốc dần dần chiếm ưu thế lớn không chỉ trong thịtrường nội địa mà ở nhiều quốc gia trên toàn thế giới

Bảng: Tổng hợp kim ngạch thương mại của Hàn Quốc giai đoạn 2015 – 2020

Mặt hàng xuất khẩu chính của Hàn Quốc: chất bán dẫn, hóa dầu, phụ tùng ô tô,

ô tô, tàu thủy, thiết bị truyền thông không dây, màn hình hiển thị màn hình phẳng,thép, điện tử, nhựa, máy tính

Để đẩy mạnh kim ngạch thương mại, chính phủ Hàn Quốc đã giảm thuế và đưa

ra các ưu đãi cho các nhà sản xuất Hàn Quốc ở nước ngoài quay về nước và hỗ trợ tàichính cho các doanh nghiệp đầu tư phát triển công nghệ Chính phủ Hàn Quốc cũngkhuyến khích doanh nghiệp đẩy mạnh đầu tư ra nước ngoài như đầu tư tại cá thịtrường mới nổi như Việt Nam hay Mexico để đẩy mạnh xuất khẩu Ngoài ra, Chínhphủ Hàn Quốc cũng sẽ tiếp tục ký kết thêm các hiệp định tự do thương mại với cácquốc gia ở Trung Á và Châu Mỹ Latinh

5 Đầu tư

Kể từ sau những biến động của cuộc khủng hoảng tài chính trong năm 1997,chính phủ Hàn Quốc không ngừng chủ động đi tìm những nguồn đầu tư cho nướcmình để có đủ nguồn vốn xây dựng lại nền kinh tế nhanh chóng Nhờ những nỗ lực

đó, luật khuyến khích đầu tư nước ngoài được thông qua trong năm 1998 như lờichào mời các nhà đầu tư đến với Hàn Quốc

Kể từ đó đến nay, chính phủ Hàn Quốc vẫn luôn đưa ra những kế hoạch để kíchthích thu hút nguồn vốn FDI bằng những ưu tiên hấp dẫn:

- Giảm thuế: những công ty nước ngoài làm việc trong những ngành công nghệcao trong các khu vực kinh tế tự do được nhận mức giảm thuế rất đa dạng bao gồm:thuế doanh nghiệp, thuế thu nhập, thuế địa phương Ngoài ra, các doanh nghiệp nướcngoài còn có thể được giảm hoặc cắt bỏ thuế hải quan cho những mặt hàng thiết bịphục vụ sản xuất

- Trợ cấp tiền: chương trình trợ cấp tiền của chính phủ Hàn Quốc cho phép cácnhà đầu tư nước ngoài nhận trợ cấp khoảng 5% tổng số tiền đầu tư Số tiền chính xác

sẽ được thương lượng giữa nhà đầu tư và chính phủ Để nhận được trợ cấp này, cácdoanh nghiệp phải đầu tư ít nhất 10 triệu USD vào các ngành công nghiệp hỗ trợ dịch

vụ và công nghệ cao

- Cung cấp địa điểm xây dựng: Chính phủ Hàn Quốc liên tục tạo ra những khucông nghiệp mới để đáp ứng nhu cầu xây dựng nhà máy của các nhà đầu tư nướcngoài Đất đai trong những khu này có thể được cho mượn miễn phí hay cho thuê vớigiá thấp

- Hỗ trợ tài chính: Chính phủ đưa ra những hỗ trợ tài chính cho các doanhnghiệp nước ngoài trong việc đào tạo và thuê nhân viên, thực hiện những dự án xâydựng cơ sở hạ tầng trong những khu đầu tư nước ngoài…

- Những ưu đãi khác: Để hỗ trợ cho hoạt động nghiên cứu và phát triển của cácdoanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, chính phủ thường xuyên thực hiện cácchương trình nghiên cứu phát triển nguồn nhân lực hay tạo ra những trung tâm hỗ trợtuyển dụng nhân viên cho doanh nghiệp

Ngoài những chính sách ưu đãi này, nguồn nhân lực chất lượng cao, thị trườngtiêu thụ lớn, cơ sở vật chất tốt cũng như giao thông thuận tiện cũng là các yếu tố thuhút các nhà đầu tư đến với nước này Hiện nay có khoảng 500 doanh nghiệp nướcngoài mở chi nhánh và nhà máy ở Hàn Quốc Hầu như tất cả các tập đoàn lớn trên thếgiới như Microsoft, Google, Boeing, Motorola, Sony… đều có sự hiện diện tại quốcgia này

Bản thân Hàn Quốc cũng đầu tư sang rất nhiều nước khắp các châu lục HànQuốc chủ yếu đầu tư vào các ngành công nghiệp nhẹ và các ngành công nghệ cao.Một số thị trường các công ty Hàn Quốc hướng đến: Hoa Kỳ, Nhật Bản, Ấn Độ, EU

và một số nước trong khu vực Châu Á Thái Bình Dương và đặc biệt là các thị trườngmới nổi ở Đông Nam Á trong đó Hàn Quốc đang chú trọng tập trung đầu tư vào ViệtNam

6 Cơ sở hạ tầng

Phương tiện thông tin

Các phương tiện truyền thông đóng vai trò quan trọng trong đời sống ngườidân Hàn Quốc Sau một thời gian dài bị nhà nước kiểm soát, tự do báo chí ngày càngđược tôn trọng và đã được đưa vào hiến pháp từ năm 1987 Trong năm 2002, vệ tinhcủa Hàn Quốc được đưa vào không trung và mở ra một trang mới cho ngành truyềnhình của nước này Năm kênh truyền hình được phát sóng trên cả nước là KBS-1,KBS-2, MBC, EBS và SBS Khoảng 70% hộ gia đình Hàn Quốc sử dụng Internet vàviệc trao đổi buôn bán trên mạng ngày càng phổ biến

+ Quốc tế: mã quốc gia 82, rất nhiều đường dây cáp biển cung cấp đường dẫnđến Châu Á, Châu Úc, Trung Đông, Châu Âu và Hoa Kỳ, vệ tinh ở 6 trạm (3 Intelsat– 1 Thái Bình Dương, 2 Ấn Độ Dương, 3 Inmarsat- 1 Thái Bình Dương và 2 Ấn ĐộDương)

+ Đường dây cáp biển cung cấp đường truyền đến Châu Âu, Trung Đông, Châu

Á, và Hoa Kỳ Có các trạm vệ tinh quốc tế: 2 Intelsat (1 Đại Tây Dương, 1 Ấn ĐộDương), NA Eutelsat

- Chủ thuê bao Internet: Chiếm 89,9% dân số

- Số lượng người sử dụng Internet: 44.153triệu thuê bao (năm 2017)

Giao thông vận tải:

Hàn Quốc có hệ thống giao thông vận tải phát triển với những con đường caotốc nối liền tất cả các trung tâm kinh tế chính của nước này và một hệ thống đườngsắt dài 3472 km được nhà nước quản lý

- Sân bay: 111

- Sân bay lên thẳng: 466

- Đường ống (khí đốt 3,790 km; dầu 16 km; sản phẩm tinh chế 889 km)

Ấn Độ; chủ trương tăng cường hợp tác phát triển, chống lại bảo hộ mậu dịch; vừatăng cường sức ép về ngoại giao, quân sự vừa thúc đẩy đối thoại với Triều Tiên, đề

xuất Sáng kiến Béc-lin nhằm thay thế Hiệp định Đình chiến bằng Hiệp định Hòabình, luật hóa việc tuân thủ các thỏa thuận liên Triều, chủ trương đi đầu trong hỗ trợTriều Tiên nếu nước này từ bỏ hạt nhân

Hàn Quốc là thành viên Liên Hợp Quốc (tháng 9/1991), tham gia Tổ chức Hợptác và phát triển kinh tế (OECD năm 1996), là thành viên của WTO, ASEM, APEC Đến nay, Hàn Quốc đã có quan hệ ngoại giao với 186 nước trong số 191 nước trênthế giới

- Quan hệ với ASEAN: Hàn Quốc coi trọng quan hệ với tổ chức ASEAN vàcác nước Đông Nam Á, hoạt động tích cực trong khuôn khổ cơ chế ASEAN + 1,ASEAN + 3, Diễn đàn An ninh khu vực (ARF) và Cấp cao Đông Á

- Ngày 21/10/1996, Hàn Quốc trở thành thành viên thứ 29 của OECD (tổ chứccủa các nước công nghiệp tiên tiến);

- Năm 2000 Hàn Quốc đăng cai Hội nghị thượng đỉnh ASEM III;

- Năm 2000 Hàn Quốc được bầu làm Chủ tịch Đại hội đồng LHQ khoá 56(9/2001-9/2002);

- Năm 2002 Hàn Quốc đăng cai chung với Nhật Bản World Cup 2002;

- Năm 2002 Hàn Quốc đăng cai ASIAD 14 tại Busan;

- Năm 2005 Hàn Quốc tổ chức Hội nghị cấp cao APEC;

- Năm 2007, Ngoại trưởng Hàn Quốc Ban Ki Mun nhậm chức Tổng Thư kýLiên Hiệp quốc

3 QUAN HỆ HỢP TÁC VIỆT NAM - HÀN QUỐC

1 Quan hệ ngoại giao

Việt Nam và Hàn Quốc thiết lập quan hệ ngoại giao vào ngày 22/12/1992 Từnăm 1975 đến năm 1982, Việt Nam và Hàn Quốc bắt đầu có quan hệ thương mại tưnhân qua trung gian và từ năm 1983 bắt đầu có quan hệ thương mại trực tiếp và một

số quan hệ phi Chính phủ Vào ngày 22/12/1992, hai nước đã ký Tuyên bố chungthiết lập quan hệ ngoại giao cấp Đại sứ Cùng ngày, Hàn Quốc khai trương Đại sứquán tại Hà Nội và vào ngày 19/11/1993, Hàn Quốc khai trương Tổng lãnh sự quántại Thành phố Hồ Chí Minh Hoạt động trao đổi đoàn, tiếp xúc song phương đượcduy trì thường xuyên

• Trao đổi đoàn cấp cao

- 11/1996: Tổng thống Kim Yeong Sam thăm Việt Nam

- 12/1998: Tổng thống Kim Dae Jung thăm Việt Nam

- 08/2001: Chủ tịch nước Trần Đức Lương thăm Hàn Quốc

- 10/2004 và 11/2006: Tổng thống No Mu Hyeon thăm Việt Nam

- 10/2009 và 10/2010: Tổng thống Lee Myeong Park thăm Việt Nam

- 11/2011: Chủ tịch nước Trương Tấn Sang thăm Hàn Quốc

- 03/2012: Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng thăm Hàn Quốc

- 09/2013: Tổng thống Park Geun Hee thăm Việt Nam

- 10/2014: Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng thăm Hàn Quốc

- 12/2014: Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng thăm Hàn Quốc

- 03/2018: Tổng thống Hàn Quốc Moon Jae In thăm Việt Nam

- 11/2019: Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc thăm Hàn Quốc

Các hiệp định đã ký kết:

Hiệp định hợp tác kinh tế-khoa học kỹ thuật (02/1993);

Hiệp định khuyến khích và bảo hộ đầu tư-sửa đổi (9/2003);

Hiệp định Hàng không, Hiệp định Thương mại (5/1993);

Hiệp định tránh đánh thuế 2 lần (5/1994);

Hiệp định Văn hoá (8/1994);

Hiệp định Vận tải biển (4/1995);

Hiệp định Hải quan (3/1995);

Hiệp định về hợp tác du lịch (8/2002);

Hiệp định hợp tác dẫn độ tội phạm (9/2003);

Hiệp định tương trợ tư pháp về hình sự (9/2003);

Hiệp định về viện trợ không hoàn lại và hợp tác kỹ thuật (4/2005);

Nghị định thư trao đổi văn kiện phê chuẩn Hiệp định về dẫn độ (4/2010);

Nghị định thư trao đổi văn kiện phê chuẩn Hiệp định tương trợ tư pháp về hình

sự (4/2010);

Hiệp định viện trợ không hoàn lại và hợp tác kỹ thuật (4/2010);

Hiệp định thương mại tự do Việt Nam – Hàn Quốc (5/2015);

Bản ghi nhớ hợp tác về bảo mật, an toàn thông tin (28/6/2012);

Bản ghi nhớ về bảo mật thông tin quân sự (21/7/2014);

Biên bản thỏa thuận về khắc phục hậu quả bom mìn sau chiến tranh(14/6/2016)

2 Quan hệ hợp tác kinh tế, thương mại

Hàn Quốc là một trong những đối tác quan trọng hàng đầu của Việt Nam Hiệnnay, Hàn Quốc là đối tác số 1 về đầu tư FDI tại Việt Nam, là đối tác thương mại lớnthứ 3 của Việt Nam (sau Trung Quốc và Hoa Kỳ), là đối tác lớn thứ 2 về ODA (sauNhật Bản)

Hàn Quốc luôn coi Việt Nam là thị trường xuất khẩu nhiều tiềm năng, đặc biệt

là các nhóm hàng có thế mạnh như phương tiện vận tải, nguyên phụ liệu dệt may, dagiày, máy móc thiết bị, dược phẩm, hàng điện tử tiêu dùng, ; và là điểm đến hấp dẫncho các nhà đầu tư Hàn Quốc trong việc tìm kiếm một môi trường đầu tư ổn định,thuận lợi để thực hiện chiến lược quốc tế hóa mạng lưới sản xuất, trước hết là thiếtlập trung tâm đầu tư, sản xuất trong khu vực Đông Nam Á để cạnh tranh với các đốithủ khác, trực tiếp là Nhật Bản

Ở chiều ngược lại, Việt Nam luôn coi Hàn Quốc là thị trường xuất khẩu trọngđiểm với các nhóm hàng Việt Nam có thế mạnh như nông, thủy sản, hoa quả, dệtmay, giày dép, đồ gỗ, hàng điện tử v.v và là nguồn nhập khẩu nguyên phụ liệu vớichất lượng tốt, chi phí hợp lý, giúp giảm tình trạng phụ thuộc vào nguồn nhập khẩu từTrung Quốc

Với việc Hiệp định FTA Việt Nam – Hàn Quốc (VKFTA) được ký kết vàotháng 5/2015 và có hiệu lực kể từ ngày 20/12/2015, quan hệ thương mại song phươnggiữa hai nước ngày càng phát triển mạnh mẽ Theo số liệu thống kê của Tổng cục Hảiquan Việt Nam, riêng trong năm 2016 - năm đầu tiên thực hiện VKFTA, xuất khẩucủa Việt Nam sang Hàn Quốc đã tăng mạnh gần 30% so với năm 2015, trong khi xuấtkhẩu của Hàn Quốc sang Việt Nam tăng 15% so với cùng kỳ Năm 2017 – hai năm

sau khi Hiệp định FTA Việt Nam – Hàn Quốc có hiệu lực, tổng kim ngạch xuất nhậpkhẩu song phương Việt Nam – Hàn Quốc đạt 61,5 tỷ USD, tăng 41,3% so với cùng

kỳ, trong đó kim ngạch xuất khẩu đạt 14,8 tỷ USD, tăng 30%, kim ngạch nhập khẩuđạt 46,9 tỷ USD, tăng 45,3%

Năm 2019, Hàn Quốc là đối tác thương mại lớn thứ 3 (sau Trung Quốc và HoaKỳ) với kim ngạch thương mại song phương đạt gần 67 tỷ USD; là thị trường xuấtkhẩu lớn thứ 4 của Việt Nam (sau Hoa Kỳ, Trung Quốc và Nhật Bản) và là thị trườngnhập khẩu lớn thứ 2 của Việt Nam sau Trung Quốc Số liệu cụ thể về kim ngạchthương mại hai chiều Việt Nam – Hàn Quốc sẽ được thể hiện ở bảng dưới đây

Bảng: Kim ngạch thương mại hai chiều giữa Việt Nam – Hàn Quốc

Nguồn: Tổng cục Hải quan Việt Nam

Bảng 3: Xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam sang Hàn Quốc

(Năm 2019 và 9T/ 2020)

Đvt: nghìn USD

1

Máy móc, thiết bị điện và các bộ

phận của chúng; máy ghi âm và tái

tạo âm thanh, tivi

7,442,083 2,088.476,379

2 Các mặt hàng may mặc và phụ kiện quần áo, không dệt kim hoặc móc 2,169,092 2,229,029,092

3 Các mặt hàng may mặc và phụ kiện quần áo, dệt kim hoặc móc 1,055,374 2,229,029,0924

Quang học, nhiếp ảnh, điện ảnh, đo

lường, kiểm tra, độ chính xác, y tế

hoặc phẫu thuật

5 Giày, dép và những thứ tương tự; các phần của các bài báo đó 666,655 421,268

35 Sản phẩm từ kim loại thường khác 223.111.545 140.152.46536

Máy móc, thiết bị, dụng cụ, phụ

tùng khác

6.163.200.012 4.442.966.183

44

Phương tiện vận tải khác và phụ

Tổng 47.020.667.613 33.028.371.882

Nguồn: Tổng cục Hải quan Việt Nam

3 Quan hệ hợp tác đầu tư và hợp tác phát triển

Về hợp tác đầu tư

Hàn Quốc bắt đầu đầu tư vào Việt Nam từ năm 1991 Đến nay, trải qua gần 30năm, Hàn Quốc đã trở thành một trong những đối tác quan trọng hàng đầu của ViệtNam về đầu tư, thương mại, ODA Theo số liệu từ Cục Đầu tư Nước ngoài thuộc Bộ

Kế hoạch và Đầu tư, tính đến tháng 12 năm 2019, tổng vốn đầu tư của Hàn Quốc vàoViệt Nam là 66,6 tỷ USD, giữ vững vị trí là nhà đầu tư trực tiếp FDI lớn nhất tại ViệtNam hiện nay

Các doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) Hàn Quốc đang cóhoạt động đầu tư, sản xuất và kinh doanh tại Việt Nam đã và đang đóng góp phần lớn

vào kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam với Hàn Quốc Cụ thể, về xuất khẩu

của Việt Nam sang Hàn Quốc, chỉ riêng xuất khẩu mặt hàng điện thoại và linh kiện

đã chiếm hơn 26% tổng xuất khẩu của Việt Nam sang Hàn Quốc Điều này có đượcmột phần lớn là do hoạt động xuất khẩu của doanh nghiệp FDI trong đó Samsung.Theo thống kê, riêng năm 2019, tổng giá trị xuất khẩu của Samsung Điện tử và cáccông ty con của Samsung tại Việt Nam là khoảng 59 tỷ USD, đóng góp hơn 22% vào

tổng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam (264,19 tỷ USD) Về nhập khẩu của Việt

Nam từ Hàn Quốc, FDI tập trung vào 2 nhóm hàng chính đó là máy móc thiết bị

công nghệ phục vụ đầu tư và nguyên liệu, bán thành phẩm (mà trong nước chưa thểcung ứng gồm cả các sản phẩm đã có sản xuất nhưng chưa đạt chuẩn của doanhnghiệp FDI) phục vụ cho sản xuất và xuất khẩu Theo số liệu của Cục Đầu tư nướcngoài (Bộ Kế hoạch và Đầu tư), nhập khẩu phục vụ đầu tư của các doanh nghiệp FDInói chung đạt khoảng 60% tổng nhập khẩu của Việt Nam, trong đó nhập khẩu củadoanh nghiệp FDI Hàn Quốc (trên 2.500 doanh nghiệp) bình quân đạt tỷ trọngkhoảng trên dưới 80% tổng nhập khẩu từ Hàn Quốc vào Việt Nam

Sau khi Việt Nam gia nhập WTO năm 2007 và đặc biệt từ năm 2014 (ngaytrước khi Việt Nam và Hàn Quốc ký và thực thi Hiệp định Thương mại tự do vàotháng 12 năm 2015), đầu tư FDI Hàn Quốc vào Việt Nam liên tục gia tăng Theo sốliệu của Cục Đầu tư nước ngoài, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, từ tháng 10 năm 2015 HànQuốc chính thức trở thành nhà đầu tư nước ngoài lớn nhất trong số các quốc gia vàvùng lãnh thổ đầu tư tại Việt Nam tính về vốn và số dự án đầu tư Đầu tư Hàn Quốcchuyển dịch nhanh chóng từ lĩnh vực công nghiệp nhẹ ít vốn và sử dụng nhiều laođộng, bất động sản sang đầu tư toàn diện vào nhiều lĩnh vực trong đó trọng tâm vàongành công nghiệp điện tử, cơ khí chế tạo, chế biến thực phẩm, dịch vụ, phát triển hạ

tầng thương mại, ngành công nghiệp hỗ trợ , đã khiến nhu cầu nhập khẩu từ HànQuốc đối với các mặt hàng máy móc, thiết bị, phụ tùng và nguyên liệu, linh kiện đầuvào phục vụ cho các dự án có vốn đầu tư của Hàn Quốc luôn ở mức cao, góp phầngia tăng kim ngạch nhập khẩu của Hàn Quốc vào Việt Nam.

Trong 9 tháng đầu năm 2020, Hàn Quốc đã đầu tư vào Việt Nam 3,17 tỷ đô la,chiếm 15% tổng số vốn đầu tư (chỉ sau Singapore với tổng số vốn đầu tư là 6,77 tỷ đôla) Về số lượng dự án mới, Hàn Quốc đứng đầu với 499 dự án; theo sau đó là NhậtBản và Singapore với 209 và 173 dự án

Hàn Quốc đã đầu tư vào 18 trên tổng số 21 ngành kinh tế của Việt Nam, tậptrung chủ yếu trong lĩnh vực: công nghiệp chế biến, chế tạo, bất động sản, xây dựng,nghệ thuật giải trí và vận tải kho bãi…

Viện trợ phát triển

Tính riêng 9 tháng đầu năm 2020, Hàn Quốc là nước cung cấp ODA songphương lớn thứ hai của Việt Nam (sau Nhật Bản) và Việt Nam là nước nhận viện trợODA lớn nhất của Hàn Quốc Điều này có được là do định hướng viện trợ của HànQuốc đối với Việt Nam Cụ thể, năm 2011, Hàn Quốc đã tuyên bố coi Việt Nam lànước trọng tâm và hình mẫu cung cấp ODA và chọn Việt Nam là 1 trong 26 nướcthuộc “Đối tác chiến lược hợp tác ODA”, với 3 trọng tâm là: Tăng trưởng xanh, đàotạo nguồn nhân lực và xây dựng cơ sở hạ tầng Đến năm 2020, nguồn ODA của HànQuốc có sự thay đổi, tập trung vào 5 lĩnh vực, bao gồm:

(1) Quan hệ đối tác kỹ thuật số nhằm phát triển toàn diện;

(2) Giáo dục bậc cao vì một tương lai tốt đẹp hơn;

(3) Xây dựng cộng đồng hòa bình tương lai Hàn Quốc – Mekong;

(4) Phát triển thành phố thông minh gắn với thiên nhiên và con người; (5) Tổng thể giao thông để thúc đẩy mục tiêu tăng trưởng cân bằng

ODA của Hàn Quốc dành cho Việt Nam tăng nhanh không chỉ về số lượng màcòn về chất lượng và đã có những đóng góp quan trọng cho sự phát triển kinh tế - xãhội của Việt Nam Trong việc triển khai chiến lược của Hàn Quốc ở Đông Nam Á,Việt Nam có tầm quan trọng nhất định, là nhân tố mà Hàn Quốc không thể bỏ quatrong chính sách của mình đối với các nước trong khu vực Mặt khác, nhân tố HànQuốc cũng có ý nghĩa quan trọng và cần thiết trong chính sách đối ngoại và phát triểnkinh tế của Việt Nam

3 Về hợp tác du lịch

Những năm gần đây, Hàn Quốc nổi lên là một trong những thị trường cung cấpkhách du lịch trọng điểm của Việt Nam (lớn thứ 2 sau Trung Quốc)

Năm 2019, Hàn Quốc đón hơn 550.000 lượt khách Việt Nam và Việt Nam đón3,1 triệu lượt khách Hàn Quốc đến du lịch Với sự tương đồng về văn hóa, Hàn Quốcnhiều năm liền giữ vững thành tích là thị trường có mức tăng trưởng khách du lịchViệt Nam ổn định, trung bình mỗi năm tăng khoảng 20%.

Tuy nhiên, trong 9 tháng đầu năm 2020, do ảnh hưởng bởi đại dịch COVID-19,khách du lịch Hàn Quốc đến Việt Nam giảm mạnh khoảng 73,6%, xuống còn 830,4nghìn lượt người Ở chiều ngược lại, trong 9 tháng đầu năm nay, khách du lịch ViệtNam gần như không du lịch nước ngoài trong đó có Hàn Quốc, thay vào đó là du lịchnội địa tại các điểm du lịch nổi tiếng như thành phố Hồ Chí Minh, Đà Lạt, Phú Quốc,Vũng Tàu và Nha Trang Đó cũng là thực trạng chung của hầu hết các quốc gia trênthế giới trong thời gian này

5 Về hợp tác giáo dục

Hai nước đã ký Hiệp định văn hoá (8/1994), Bản ghi nhớ về hợp tác văn hóanghệ thuật, thể thao và du lịch (10/2008) cùng nhiều thoả thuận hợp tác giao lưuthanh niên và giáo dục khác Năm 2006, Hàn Quốc thành lập Trung tâm văn hóa HànQuốc tại Hà Nội Năm 2016, Bộ Giáo dục đào tạo và Đại sứ quán Hàn Quốc tại ViệtNam ký Thỏa thuận dạy thí điểm tiếng Hàn ở cấp trung học (như trường THCS Ngô

Sĩ Liên, THPT Việt Đức)

Hai nước đã ký Hiệp định văn hoá (8/1994), Bản ghi nhớ về hợp tác văn hóanghệ thuật, thể thao và du lịch (10/2008) cùng nhiều thoả thuận hợp tác giao lưuthanh niên và giáo dục khác Năm 2006, Hàn Quốc thành lập Trung tâm văn hóa HànQuốc tại Hà Nội Ngày 16/02/2016, Bộ Giáo dục đào tạo và Đại sứ quán Hàn Quốctại Việt Nam ký Thỏa thuận dạy thí điểm tiếng Hàn ở cấp trung học

củ Song Jeong, ớt cay High Fly, dưa vàng, cải bắp, bí ngòi, xà lách ), được đưa vàotiêu thụ tại thị trường Việt Nam, nâng cao chất lượng thực phẩm và đời sống củangười dân Việt Nam

Ngoài ra, Hàn Quốc tích cực hỗ trợ Việt Nam triển khai mô hình Nông thônmới, nổi bật nhất là Chương trình hạnh phúc tại Quảng Trị và Lào Cai, trong đó nổibật là chương trình hạnh phúc Lào Cai Chương trình Hạnh phúc tỉnh Lào Cai với

tổng số vốn đầu tư 31.500.000 USD, trong đó vốn viện trợ không hoàn lại từ Chínhphủ Hàn Quốc lên tới 14 triệu USD, tập trung đầu tư vào 2 hợp phần chính gồm: Pháttriển cộng đồng (xây dựng đường giao thông nông thôn, sinh kế, nông thôn mới) vàtăng cường năng lực về giao dục, y tế, hành chính công Mục tiêu của Chương trình

là hỗ trợ xóa đói giảm nghèo và cải thiện sinh kế cho người dân với tinh thần tự lực

và chủ động tham gia của người dân, gắn với Chương trình Mục tiêu quốc gia vềnông thôn mới, góp phần phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Lào Cai

7 Về hợp tác khoa học kỹ thuật

Năm 1995, Việt Nam – Hàn Quốc đã ký kết Hiệp định về hợp tác khoa học vàcông nghệ cấp chính phủ Trong lĩnh vực công nghệ cao, Ban Quản lý Khu Côngnghệ cao Hòa Lạc và Khu Công viên Khoa học Chung Nam – Hàn Quốc đã ký Thỏathuận hợp tác (tháng 6/2010) Dự án Vườn ươm công nghệ Việt Nam – Hàn Quốc tạithành phố Cần Thơ đã khánh thành ngày 14/11/2015 Tính đến tháng 6 năm 2020, Dự

án Vườm ươm đã cơ bản hoàn thành thông qua việc Hàn Quốc hỗ trợ, đưa 77 máynông nghiệp vào sử dụng Đồng thời, cũng trong dự án này, Hàn Quốc đã tổ chức Hộiđồng tuyển chọn doanh nghiệp tham gia ươm tạo, hỗ trợ cho công ty TNHH Xuấtnhập khẩu A&B hoàn thành đề tại Sản xuất bột nêm từ nấm bào ngư loại 2 và phụphẩm từ nấm bào ngư

8 Về hợp tác lao động

Hàn Quốc là thị trường nhập khẩu lao động lớn thứ hai của Việt Nam và ViệtNam là nước xuất khẩu lao động lớn thứ hai sang Hàn Quốc Hoạt động giao lưunhân dân tiếp tục được thúc đẩy Hai bên thường xuyên tổ chức các hoạt động giaolưu hữu nghị tại mỗi nước, góp phần tăng cường sự hiểu biết và tin cậy giữa nhân dânhai nước Nhân chuyến thăm cấp Nhà nước tới Việt Nam của Tổng thống Hàn QuốcMun Che In (tháng 3/2018), hai bên đã ký lại Bản ghi nhớ thông thường về phái cử

và tiếp nhận lao động Việt Nam theo Chương trình cấp phép việc làm cho lao độngnước ngoài (EPS) Theo số liệu thống kê năm 2019, số lượng lao động Việt Nam sangHàn Quốc làm việc là hơn 7000 người Bên cạnh đó, nhờ có nỗ lực của Chính phủViệt Nam và Hàn Quốc, tính đến tháng 2 năm 2020, tỷ lệ lao động bất hơp pháp ViệtNam tại Hàn Quốc chỉ còn dưới 30%

9 Về giao lưu nhân dân và hợp tác địa phương

Theo thống kê của Cục quản lý lao động ngoài nước, tính đến tháng 2/2020,Việt Nam có 48.000 lao động sinh sống và làm việc tại Hàn Quốc, 40.000 công dânkết hôn di trú, 21.000 du học sinh Hàn Quốc cũng có cộng đồng khoảng 150.000

kiều dân tại Việt Nam, phần lớn là doanh nhân Hai bên thường xuyên tổ chức cáchoạt động giao lưu hữu nghị tại mỗi nước, góp phần tăng cường hiểu biết và tin cậygiữa nhân dân hai nước Hơn 40 tỉnh, thành, địa phương của hai nước đã ký kết vàđang triển khai hiệu quả các thỏa thuận hợp tác Chính phủ hai nước đang thúc đẩyđàm phán ký Hiệp định tương trợ tư pháp trong lĩnh vực dân sự, thương mại nhằmđảm bảo quyền lợi chính đáng, tạo điều kiện để công dân mỗi nước yên tâm sinhsống, làm việc tại nước kia Gần 50 tỉnh, thành, địa phương của hai nước đã ký kết vàđang triển khai hiệu quả các thỏa thuận hợp tác.

IV MỘT SỐ ĐIỀU CẦN BIẾT KHI KINH DOANH DOANH VỚI THỊ TRƯỜNG HÀN QUỐC

1 Các qui định về xuất nhập khẩu:

Thủ tục hải quan

Nhìn chung, Hàn Quốc đang tiếp tục các nỗ lực của mình để tạo thuận lợi hóahơn nữa cho thương mại và tiếp tục là một trong những quốc gia đi đầu trên thế giớitrong lĩnh vực này Hải quan Hàn Quốc (KCS) được xem là một cơ quan áp dụngnhững công nghệ và phương pháp tiên tiến nhất, được quốc tế công nhận để nâng caotính hiệu quả, tăng cường sự minh bạch, giảm bớt thời gian thông quan, tăng tính nhấtquán Vì vậy, có thể đánh giá chung các biện pháp phi thuế quan liên quan đến thủ tụchải quan của Hàn Quốc chưa có dấu hiệu tạo ra rào cản đối với hàng hóa xuất khẩucủa Việt Nam Các biện pháp và yêu cầu được đưa ra chủ yếu chỉ nhằm mục đíchđảm bảo các yêu cầu về quản lý và thường xuyên được xem xét để điều chỉnh thíchhợp với các thực tiễn phát sinh Một số biện pháp và yêu cầu về thủ tục hải quan củaHàn Quốc cụ thể như sau:

Các yêu cầu về đăng ký, hồ sơ và thông quan

Tờ khai nhập khẩu có thể được lập bởi chủ hàng, người môi giới hải quan hoặccác doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực môi giới hải quan Hồ sơ nhập khẩu ngoài

tờ khai nhập khẩu còn phải có hóa đơn, thông báo giá và vận đơn Đối với một số mặthàng cụ thể có thêm các yêu cầu về chứng từ như bảng kê hàng hóa chi tiết, công văncho phép nhập khẩu (giấy phép), chứng nhận vệ sinh kiểm dịch (đối với hầu hết cácmặt hàng nông sản và thực phẩm chế biến), và giấy chứng nhận xuất xứ trong trườnghợp hàng hóa muốn được hưởng các ưu đãi thuế quan Bên cạnh đó, nếu chủ hàng cónhu cầu được hưởng các ưu đãi miễn, giảm thuế theo luật định, họ cũng phải nộp cácđơn xin ưu đãi theo mẫu Những doanh nghiệp nhập khẩu có hồ sơ tuân thủ tốt vớicác quy định thông quan hàng nhập khẩu sẽ được ưu tiên đẩy nhanh thủ tục thôngquan và được hưởng các chế độ nộp thuế linh hoạt hơn

Việc thông quan nhập khẩu và hệ thống quản lý hàng hóa đã được máy tính hóatoàn bộ Hải quan Hàn Quốc sử dụng một hệ thống thông quan điện tử với tên gọi làUNI-PASS để quản lý các hoạt động thông quan xuất nhập khẩu, quản lý hàng hóanhập khẩu, thu và truy thu thuế và cơ chế một cửa bao gồm cả hoạt động kiểm dịch

và kiểm tra Hải quan Hàn Quốc có kết nối với 40 cơ quan khác chịu trách nhiệm phêduyệt một số mặt hàng nhập khẩu có điều kiện mà cần phải được xác nhận qua hệthống điện tử Số lượng mặt hàng cần thực hiện việc xác nhận như vậy đã tăng từ5.527 mặt hàng theo mã HS 10 số trong năm 2012 lên 5.566 mặt hàng trong năm

2016 Hệ thống thông quan điện tử cũng đang ngày càng được mở rộng Tại thờiđiểm giữa năm 2016, có hơn 300.000 doanh nghiệp thương mại Hàn Quốc sử dụng hệthống trao đổi dữ liệu điện tử (EDI) so với 110.000 doanh nghiệp vào giữa năm 2012.Trong năm 2016, 100% hoạt động quản lý hàng hóa và khai báo nhập khẩu được thựchiện trên mạng điện tử.

Từ năm 2009, Hàn Quốc đã hoàn tất việc phát triển hệ thống quản lý hồ sơ điện

tử tiêu chuẩn, một công cụ để kết nối với các hệ thống hải quan trên toàn thế giới Hệthống này có mục đích thúc đẩy tính hiệu quả trong thương mại và đảm bảo độ tincậy trong khuôn khổ khái niệm về một cơ chế một cửa toàn cầu, theo đó việc khaibáo xuất khẩu ở một nước xuất khẩu sẽ thay thế luôn cho việc khai báo nhập khẩu ởnước nhập khẩu Để mở rộng việc áp dụng quản lý hải quan theo các tiêu chuẩn quốc

tế, Hải quan Hàn Quốc đã áp dụng Mô hình Dữ liệu của Tổ chức Hải quan Thế giới(WCO) và tận dụng hệ thống quản lý hồ sơ điện tử tiêu chuẩn để soạn thảo các vănbản điện tử lưu hành trong nội bộ hệ thống Hệ thống này được kỳ vọng sẽ đóng mộtvai trò quan trọng trong việc đưa các văn bản điện tử trong nước phù hợp với các tiêuchuẩn quốc tế cũng như đưa Hàn Quốc trở thành một quốc gia đi đầu về các tiêuchuẩn quốc tế Hải quan Hàn Quốc đã tiến hành trao đổi dữ liệu điện tử với Bỉ, Phi-lip-pin, Nga, Ô-xtrây-li-a, Trung Quốc… và đang có kế hoạch mở rộng dự án đến cácđối tác thương mại chính cũng như các đối tác đã ký kết FTA với Hàn Quốc, trong đó

có Việt Nam

Trong năm 2015, thời gian trung bình để xử lý các tờ khai hải quan là 2 giờ,kéo dài hơn so với thời gian trung bình năm 2011 là 1,75 giờ.1 Nguyên nhân việc giatăng thời gian xử lý tờ khai hải quan là do tăng cường kiểm tra đảm bảo an ninh hàngnhập khẩu trong đó có liên quan đến vấn đề chống khủng bố Hàn Quốc cho phép kêkhai nhập khẩu trước khi hàng đến (trước tối đa là 5 ngày đối với vận tải đường biển

và trước 1 ngày đối với vận tải đường hàng không) Khoảng 96% hàng hóa nhập khẩuđược thông quan sau khi đã được đưa vào khu vực kho ngoại quan Thời gian thôngquan trung bình kể từ khi hàng đến cảng cho đến khi hàng được đưa khỏi khu vựckho ngoại quan là 2,1 ngày trong năm 2016 (giảm so với 2,3 ngày trong năm 2012).Một hệ thống lựa chọn hàng hóa sẽ tự động lựa chọn ngẫu nhiên những lô hàng thuộcdiện có rủi ro cao để tiến hành kiểm tra hồ sơ và kiểm tra thực tế Trong giai đoạn2011-2015, trung bình 3% số trường hợp thông quan được lựa chọn để tiến hànhkiểm tra thực tế Hàn quan Hàn Quốc cũng duy trì một hệ thống thông quan "ngaytrên boong" theo yêu cầu tại các cảng chính bao gồm Busan, Incheon vàGwangyang, theo đó cho phép các doanh nghiệp có độ tin cậy cao (có hồ sơ tuân thủtốt) được thông quan trước khi nộp tờ khai nhập khẩu (tờ khai nhập khẩu phải nộp

1 WTO (2016) Báo cáo rà soát chính sách thương mại Hàn Quốc.

trong vòng 10 ngày sau đó) Khoảng 42% lượng hàng nhập khẩu sử dụng hệ thốngnày, khi đó hàng hóa sẽ được thông quan mà không phải đưa vào kho ngoại quan.

Kể từ tháng 8 năm 2005, Hải quan Hàn Quốc đã triển khai kiểm tra hải quanmột cách chặt chẽ hơn đối với hàng nông sản, trong đó có hạt tiêu, tỏi, vừng, hành, càrốt và bột gia vị, nhằm bảo vệ người nông dân và doanh nghiệp sản xuất trong nướctrước lượng nhập khẩu gia tăng do khai báo giá trị hải quan thấp hơn giá thực tế Cácbiện pháp này được đánh giá là không phải nhằm mục đích hạn chế nhập khẩu mànhằm mục đích ngăn ngừa các hành vi trốn lậu thuế và đáp ứng các yêu cầu về phântích kiểm nghiệm hàng hóa

Theo các cơ quan chức năng của Hàn Quốc, việc phân loại hàng hóa được căn

cứ trên các đặc tính bản chất của mặt hàng trên cơ sở Công ước về Hệ thống Hài hòa(HS), các Chú giải HS và các quy định trong Quy tắc chung về Diễn giải Tên gọi Để

hỗ trợ các doanh nghiệp xuất khẩu và nhập khẩu, Hải quan Hàn Quốc đang thực hiệnviệc phán quyết các bất đồng về phân loại hàng hóa theo các khuyến nghị của Tổchức Hải quan Thế giới Khi có bất đồng về việc phân loại một mặt hàng nào đó, Ủyban Phân loại thuế của Hải quan Hàn Quốc bao gồm những chuyên gia ở cả khu vựcnhà nước cũng như khu vực tư nhân sẽ thảo luận và đưa ra phán quyết cuối cùng.Trong trường hợp Ủy ban này không nhất trí về cách phân loại, Ủy ban sẽ trưng cầu ýkiến của Ban Thư ký Tổ chức Hải quan Thế giới (WCO) hoặc Ủy ban Hệ thống Hàihòa của WCO thông qua Bộ Kinh tế và Tài chính Từ năm 2012 trung bình có hơn5.000 phán quyết/năm được đưa ra trong lĩnh vực này, tăng cao so với 7.010 phánquyết trong toàn bộ giai đoạn 2008 - 2011

Định giá hải quan

Về cơ bản, các quy định về định giá hải quan của Hàn Quốc tuân thủ theo Hiệpđịnh về Định giá Hải quan của WTO Nhập khẩu được định giá theo giá CIF Phươngpháp chính được sử dụng là trị giá giao dịch (dựa trên trị giá thực tế được thanh toánhoặc sẽ được thanh toán cho người mua) Khi phương pháp trị giá giao dịch khôngthể sử dụng, các phương pháp khác sẽ được áp dụng theo thứ tự gồm có trị giá củahàng cùng loại, trị giá của hàng tương tự, giá bán nội địa, hoặc giá tính toán Tùy theoyêu cầu của doanh nghiệp nhập khẩu, thứ tự ưu tiên áp dụng của hai phương phápcuối cùng có thể thay đổi cho nhau

Theo luật, về nguyên tắc Hải quan Hàn Quốc có quyền áp dụng việc định giáhải quan và các yêu cầu hồ sơ riêng đối với hàng nhập khẩu đã qua sử dụng, tuynhiên trên thực tế các mặt hàng này vẫn áp dụng các phương pháp định giá giống nhưhàng chưa qua sử dụng Mặc dù vậy, hải quan cũng có thể sử dụng "các tiêu chuẩnhợp lý" để xác định giá trị, theo đó trị giá thanh toán được điều chỉnh dựa trên kết quả

thẩm định của các tổ chức thẩm định được công nhận, giá bán buôn trong nước hoặccác danh mục giá được công nhận khác Để tránh gian lận thuế, Hải quan Hàn Quốc

sẽ kiểm tra giá khai báo đối với ô tô nhập khẩu đã qua sử dụng, bao gồm việc so sánhvới trị giá giao dịch đã được hải quan công nhận của ô tô mới cùng nhãn hiệu trừ đitrị giá khấu hao Nếu như không có khác biệt lớn, trị giá giao dịch được khai báo của

ô tô đã qua sử dụng sẽ được công nhận Phương án áp dụng trị giá khấu hao chỉ làphương án cuối cùng Các yêu cầu về hồ sơ đối với mặt hàng này bao gồm giấychứng nhận kiểm định kỹ thuật của một cơ quan kiểm định hoạt động xe ô tô

Các khoản thuế liên quan (bao gồm thuế xuất nhập khẩu và các khoản thuế nộiđịa) phải được nộp trong vòng 15 ngày kể từ ngày khai báo hải quan được chấp nhận.Tiền phạt chậm thanh toán được tính bằng 3% tổng số tiền thuế chưa nộp trong thángđầu tiên và 1,2% tổng số tiền thuế chưa nộp cho mỗi tháng tiếp theo với tối đa là 60tháng Việc truy cứu trách nhiệm hình sự (phạt tù tới 3 năm hoặc phạt tiền tối đa gấp

5 lần số tiền trốn thuế hoặc giá trị hàng hóa liên quan) được áp dụng đối với cáctrường hợp khai báo gian dối về trị giá tính thuế, áp mức thuế suất sai hoặc phân loạithuế suất không chính xác với ý định gây tác động đến việc xác định số tiền thuế phảitrả

Chứng từ nhập khẩu

Hóa đơn thương mại

- Không có hình thức quy định bắt buộc nào Tuy nhiên, mẫu đơn chuẩn hóađược sử dụng rộng rãi trong xuất khẩu tại Hàn Quốc

- Có thể in tên hãng ở phần trên đầu của mẫu đơn nhưng phải được cấp và kýbởi người bán và phải chỉ rõ đơn giá từng mục hàng và những chi phí khác nếu cầnthiết

- Nên gửi đến từng đơn vị nhận hàng

phẩm dược và thiết bị y tế đều cần có giấy chứng nhận kiểm dịch với các thông tinchi tiết bao gồm:

- Tên và địa chỉ nhà sản xuất, ngày sản xuất, mã số lô hàng, mã số quản lý,ngày hết hạn sử dụng

- Sản phẩm phải được sự cho phép sản xuất của chính quyền nước xuất xứ sảnphẩm

- Đối với những sản phẩm được nhập khẩu lần đầu (ví dụ như thực phẩm có lợicho sức khỏe), phải có những chứng từ cần thiết như giấy chứng nhận đã qua phântích thành phần cấu thành và mô tả về phương pháp sản xuất

Phiếu đóng gói

Phải có tối thiểu 2 bản copy, 1 bản đính kèm thùng hàng, 1 bản gửi đến Ngânhàng đại diện (thường là ngân hàng mở LC) Kèm theo đó là một bản mô tả chi tiếtnội dung hàng hóa

Danh sách kiểm soát xuất nhập khẩu (Negative List) thường được hiểu nhưmột Thông báo về Xuất Nhập khẩu (Export and Import Notice) Có 54 Luật giải thích

về những quy định và thủ tục đối với việc nhập khẩu một số mặt hàng nhất định(1.074 mặt hàng), với mục đích nhằm bảo vệ y tế cộng đồng và vấn đề kiểm dịch, antoàn quốc gia, bảo vệ môi trường

Đơn xin phép nhập khẩu các mặt hàng thuộc danh sách kiểm soát nhập khẩu(Negative List) phải được cấp bởi cơ quan chính phủ, hoặc Hiệp hội ngành hàng cóthẩm quyền Đơn xin phép nhập khẩu phải nộp kèm hợp đồng mua bán, đơn chàohàng và bất cứ văn bản nào mà Ngân hàng hoặc Bộ phụ trách yêu cầu và chỉ nhữngthương nhân đã đăng ký mới được phép nhập khẩu hàng hóa bằng chính tên của họ

Những sản phẩm có liên quan tới y tế và độ an toàn như dược phẩm phải quakiểm tra bổ sung hoặc phải có giấy chứng nhận của những tổ chức có thẩm quyềntrước mới có thể thông quan Thêm vào đó, trong Kế hoạch Thương mại Hàng năm(Annual Trade Plan) của Bộ Thương mại, Công nghiệp và Năng lượng (MOCIE) cóquy định một số hạng mục hàng hóa đặc biệt (như pháo hoa, thuốc trái phép, nhữngloài có nguy cơ tuyệt chủng ) phải được sự cho phép của Bộ trưởng MOCIE trướckhi nhập khẩu Trong hầu hết các trường hợp, quá trình đăng ký phải được cơ quanđịa phương có thẩm quyền bên xuất khẩu thực hiện Theo Bộ Luật Ngoại thương sửađổi, tất cả những hạn chế thương mại đối với các công ty kinh doanh đều bị bãi bỏbằng cách chuyển đổi từ hệ thống cấp phép trước đây sang hệ thống mới cho phépcác công ty nộp thông báo nhập khẩu cho MOCIE

- Động vật hoang dã và các sản phẩm có nguồn gốc từ động vật hoang dã

- Thuốc (Những chất gây nghiện hoàn toàn bị cấm nhập khẩu)

- Tiền có giá trị hơn 10.000 USD phải được khai báo ở cửa an ninh

Nhập khẩu hàng mẫu và tài liệu quảng cáo

- Mẫu hàng hóa không có giá trị thương mại được nhập khẩu không cần giấyphép nhập khẩu

- Hàng mẫu có giá trị thương mại không cần có giấy phép nhập khẩu nhưngphải trả thuế nhập khẩu hoặc một khoản đặt cọc (nếu tái xuất trong vòng 6 tháng)

- Hàn Quốc là nước ký kết Hiệp định Hải quan về Giấy phép Tạm nhập ATA vàhiện đang sử dụng hệ thống thuế hài hòa

2 Chính sách thuế và thuế suất:

Thuế giá trị gia tăng

Mức thuế GTGT tiêu chuẩn được áp dụng là 10% trên giá trị hàng hóa đã tínhthuế nhập khẩu) Những hàng hóa được miễn thuế giá trị gia tăng bao gồm thực phẩmchưa qua chế biến, sách, hàng mẫu và những vật phẩm dùng cho mục đích quảngcáo…

Thuế thu nhập công ty

Các công ty và chi nhánh công ty nước ngoài ở Hàn Quốc cũng phải nộp thuếthu nhập công ty Kể từ ngày 1/1/2002, mức thuế suất thuế thu nhập công ty đã đượcgiảm xuống 1%, từ mức 28% (hoặc 16% đối với trường hợp thu nhập chịu thuếkhông quá 100 triệu won) xuống còn 27% (hoặc 15% đối với trường hợp thu nhậpchịu thuế không quá 100 triệu won)

Tín dụng đối với thuế thu nhập công ty được dành cho các hoạt động đầu tưtrong lĩnh vực phát triển công nghệ (10%), thiết bị phát triển và nghiên cứu (8%).Mức thuế suất liên quan đến các nhà đầu tư nước ngoài như sau:

- Đối với những công ty có thu nhập không quá 100 triệu won, mức thuế suất là15%

- Đối với những công ty có thu nhập trên 100 triệu won thì mức thuế suất là15% đối với mức thu nhập trên 100 triệu won trừ 15 triệu won cộng thêm 27% củaphần thu nhập vượt quá 100 triệu won

Thuế thu nhập cá nhân

Thu nhập (triệu won) Mức thuế (%)

Thuế đối với thu nhập từ vốn

- Thu nhập từ bất động sản: 20 - 40% (mức thuế suất cao nhất áp dụng đối vớimức thu nhập trên 60 triệu won)

- Thu nhập từ việc chuyển nhượng tài sản không qua đăng ký: 65%

- Thu nhập từ cổ phiếu của những công ty không niêm yết trên thị trườngchứng khoán: 20%

- Thu nhập từ cổ phiếu của những cá nhân không có tình trạng công dân đăng

ký tại Hàn Quốc: 10% tổng giá cổ phiếu hoặc 25% tổng lợi nhuận tùy theo mức nàothấp hơn

- Thuế hàng hóa đặc biệt đối với các mặt hàng xa xỉ hoặc hàng tiêu thụ đặc như

nữ trang, lông thú, dụng cụ chơi golf, điều hòa, tivi, máy quay video…Mức thuế suấtdao động từ 10% đến 30%

3 Biện pháp hàng rào kỹ thuật đối với thương mại

Hệ thống hàng rào kỹ thuật đối với thương mại tại Hàn Quốc cũng mang nhữngđặc trưng phổ biến của các biện pháp kỹ thuật trong thương mại quốc tế nói chung,chúng đều được thiết lập và duy trì nhằm bảo vệ những lợi ích quan trọng về an toànđối với người tiêu dùng, môi trường và an ninh quốc gia của chính mình và hàng hóanhập khẩu Hệ thống bao gồm các quy chuẩn kỹ thuật (Technical Regulations), cáctiêu chuẩn kỹ thuật (Technical Standards) gồm cả bắt buộc và tự nguyện, và quy trìnhđánh giá sự phù hợp (Assessment Comformity Procedures) Trên thực tế, việc ápdụng các biện pháp kỹ thuật có thể là những rào cản tiềm ẩn đối với thương mại quốc

tế và gây khó khăn cho việc thâm nhập của hàng hóa từ bên ngoài vào thị trườngnước nhập khẩu

Đối với các quy định bắt buộc, đây là bước đầu tiên cần biết khi xuất khẩu đểxác định xem sản phẩm và hàng hóa có thuộc đối tượng bị quy định không và các quychuẩn kỹ thuật bắt buộc áp dụng như thế nào Ở Hàn Quốc, các quy chuẩn kỹ thuậtđược quy định và quản lý bởi các bộ ngành chính phủ có liên quan, với phạm vi cụthể đối với từng sản phẩm hay dịch vụ Mỗi cơ quan chức năng tại Hàn Quốc công bốnhững luật lệ, các quy chuẩn kỹ thuật và những công bố mang tính quy phạm thôngqua hệ thống của mình, các chủ thể tham gia được quyền có thông tin về quy trìnhthăm dò ý kiến công khai và tham vấn đối với quy định đó, cũng như cách thức để cóthể đưa ra những kiến nghị.

Đối với những quy định không bắt buộc, đây là bước quan trọng tiếp theo màchủ thể tham gia trên thị trường phải nắm rõ về các tiêu chuẩn kỹ thuật (gọi tắt là KS)

mà sản phẩm nhập khẩu hay bán trên thị trường Hàn Quốc phải sẵn sàng đáp ứng.Nhìn chung, các KS là không bắt buộc về mặt kỹ thuật Tuy nhiên, một vài KS đượctham chiếu tại các quy định Hàn Quốc và trở thành bắt buộc Các Tiêu chuẩn kỹ thuậtcông nghiệp (KIS) là khác nhau ở các ngành

Bên cạnh hệ thống các quy chuẩn và tiêu chuẩn kỹ thuật được sử dụng, quytrình đánh giá sự phù hợp là một phần của hệ thống các biện pháp kỹ thuật Các quyđịnh về quy trình đánh giá sự phù hợp cụ thể là khác nhau theo sản phẩm, theo cơquan chức năng quy định và theo các tổ chức cá nhân

Hệ thống cơ quan quản lý nhà nước trong lĩnh vực tiêu chuẩn của Hàn Quốc

Cục Công nghệ và Tiêu chuẩn Hàn Quốc (KATS): trực thuộc Bộ MOTIE, được

thành lập từ năm 1883 với vai trò ban đầu là phòng thí nghiệm kiểm tra cho Sở Đúctiền Ngày nay, KATS có các chức năng chính: Cải tiến và đổi mới hệ thống tiêuchuẩn quốc gia trong đó bao gồm việc hài hòa hóa các tiêu chuẩn giữa Nam và BắcHàn; Tăng cường cơ sở hạ tầng công nghệ của hệ thống tiêu chuẩn và tiếp tục cải tiến

hệ thống pháp luật về đo lường; Đại diện chính thức cho Hàn Quốc trong các hoạtđộng tiêu chuẩn hóa quốc tế; và hỗ trợ khu vực tư nhân trong việc nâng cao năng lựcxây dựng và phát triển tiêu chuẩn

Bộ An toàn Thực phẩm và Dược phẩm Hàn Quốc (MFDS): là cơ quan quản lý

riêng đối với hàng thực phẩm và dược phẩm MFDS chấp nhận các tiêu chuẩn đượcquốc tế thừa nhận, các tiêu chuẩn tương đương, các tiêu chuẩn của các quốc gia pháttriển hoặc các tiêu chuẩn có sự nhất trí thỏa thuận Danh mục các tiêu chuẩn đượcMFDS thừa nhận là những tiêu chuẩn của: Tổ chức Tiêu chuẩn hóa Quốc tế (ISO),Hiệp hội Vật liệu và Thử nghiệm Hoa Kỳ (ASTM), Uỷ ban Kỹ thuật Điện Quốc tế(IEC), Dược điển Mỹ (USP), Dược điển Anh (BP), Dược điển Châu Âu (EP) vàDược điển Nhật Bản (JP)