Thế giới: Báo cáo Chỉ số Đổi mới Toàn cầu 2017/2018 Global EntrepreneurshipMonitor 2017/18 Report là báo cáo thứ 19 liên tiếp được xây dựng để theo dõithực trạng khởi nghiệp trên toàn cầ
Trang 1BÁO CÁO ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ NHIỆM VỤ NĂM 2018
TRIỂN KHAI ĐỀ ÁN HỖ TRỢ HỆ SINH THÁI KHỞI NGHIỆP ĐỔI MỚI SÁNG TẠO QUỐC GIA ĐẾN NĂM 2025
I/ Tình hình chung:
1 Thế giới:
Báo cáo Chỉ số Đổi mới Toàn cầu 2017/2018 (Global EntrepreneurshipMonitor 2017/18 Report) là báo cáo thứ 19 liên tiếp được xây dựng để theo dõithực trạng khởi nghiệp trên toàn cầu theo nhiều giai đoạn từ doanh nhân tiềm năngđến khi khởi nghiệp và phát triển ổn định với những điều kiện về hệ sinh thái khởinghiệp tại mỗi quốc gia Báo cáo này dựa trên kết quả khảo sát hơn 164 nghìnngười trưởng thành (Adult Population Survey - APS) và khảo sát hơn 2000 chuyêngia (National Expert Survey - NES) tại 54 nền kinh tế (Bảng 1)
Bảng 1 Các nước tham gia GEM 2017 theo khu vực
Trang 2Khảo sát Global Entrepreneurship Monitor (GEM) đánh giá chất lượng của hệsinh thái khởi nghiệp Đổi mới sáng tạo (ĐMST) thông qua cuộc khảo sát chuyêngia Cuộc khảo sát này tập trung vào các yếu tố có ảnh hưởng đến cá nhân ngườikhởi nghiệp và các hoạt động khởi nghiệp hơn là các yếu tố môi trường kinh tế vĩ
mô Nhìn chung cơ sở hạ tầng tiếp tục là chỉ số được xếp hạng cao nhất trong hệsinh thái khởi nghiệp Chỉ số có điểm thấp nhất là giáo dục kinh doanh trongtrường tiểu học và trung học Một tín hiệu tích cực là khoảng một nửa các chỉ sốcủa hệ sinh thái khởi nghiệp ở các nền kinh tế đã được cải thiện so với năm 2016,trong đó cải thiện mạnh nhất là tài chính cho khởi nghiệp, giáo dục kinh doanhtrong trường tiểu học và trung học, sự năng động của thị trường nội địa
2 Việt Nam:
Khi so sánh hệ sinh thái khởi nghiệp ĐMST ở Việt Nam với 54 nước khác
trên thế giới (GEM, 2017), hai chỉ số của Việt Nam có thứ hạng cao nhất là: Năngđộng của thị trường nội địa (5/54), Văn hóa và chuẩn mực xã hội (6/54) Cơ sở hạtầng, chỉ số có điểm trung bình cao nhất ở Việt Nam, có thứ hạng cao thứ ba trong
số 12 chỉ số của hệ sinh thái khởi nghiệp, xếp thứ 10/54 Hai chỉ số có thứ hạngcao tiếp theo đó là Độ mở của thị trường nội địa (12/54) và Chính sách Chính phủ(13/54) Việc chỉ số chính sách của Chính phủ dù chỉ được đánh giá ở mức 2,4/5điểm nhưng vẫn xếp thứ 13/54, cho thấy việc có hệ thống chính sách tốt và hiệuquả nhằm thúc đẩy khởi nghiệp và phát triển kinh doanh đây không chỉ là vấn đềcủa riêng Việt Nam mà là của nhiều nước trên thế giới Ba chỉ số trong hệ sinh tháikhởi nghiệp có thứ hạng thấp nhất của Việt Nam năm 2017 là: Tài chính cho kinhdoanh (39/54), Giáo dục kinh doanh sau phổ thông (40/54) và Chương trình hỗ trợChính phủ (43/54) (Bảng 2)
Bảng 2 Thứ hạng các chỉ số trong hệ sinh thái khởi nghiệp ĐMST ở Việt Nam 2013-2017
Trang 3Báo cáo GEM toàn cầu 2017/18 đã tiếp tục chỉ ra sự khác biệt về điều kiệnkinh doanh ở 3 nhóm nền kinh tế theo trình độ phát triển Nhìn chung, điều kiệnkinh doanh có xu hướng tốt dần lên cùng với trình độ phát triển kinh tế, nghĩa lànền kinh tế càng phát triển, điều kiện kinh doanh càng có xu hướng được cải thiện.Hình 1 cho thấy rõ những thuận lợi và cản trở về hệ sinh thái khởi nghiệp ĐMST ởViệt Nam khi so với mức trung bình của các nước theo giai đoạn phát triển.
Trang 4Hình 1: Hệ sinh thái khởi nghiệp ĐMST ở Việt Nam so với các nước trên thế giới năm 2017
Bốn yếu tố có thể coi là thuận lợi hơn cho hoạt động khởi nghiệp ĐMST ở ViệtNam so với các nước khác chính là 4 chỉ số mà Việt Nam có thứ hạng cao nhất:tính năng động của thị trường nội địa, văn hóa và chuẩn mực xã hội, cơ sở hạ tầng
và độ mở của thị trường nội địa Những chỉ số này được đánh giá là tốt hơn cả mứctrung bình ở các nước thuộc giai đoạn III
Năm 2016 đánh dấu một giai đoạn hội nhập sâu rộng của Việt Nam trên thịtrường quốc tế khi mà chúng ta đã chính thức tham gia Hiệp định Đối tác xuyênThái Bình Dương (TPP) và Cộng đồng chung ASEAN Trước những thời cơ vàthách thức song hành, năm 2016 được chọn là năm Quốc gia khởi nghiệp Hơn baogiờ hết, tinh thần khởi nghiệp lúc này được kêu gọi ở mỗi người trẻ Từ đó đến
Trang 5nay, rất nhiều chính sách, đề án, kế hoạch, chương trình đã được Chính phủ, các
bộ, ngành ban hành nhằm tạo đột phá trong công tác đổi mới sáng tạo và khởinghiệp
Trong năm 2016 và 2017, hoạt động của các doanh nghiệp khởi nghiệp đổi
mới sáng tạo (ĐMST) Việt Nam diễn ra rất sôi động Chỉ tính riêng 5 thương
vụ kêu gọi vốn thành công nhất đã có tổng giá trị lên đến hơn 50 triệu USD (Momo – 28 triệu USD, F88 – 10 triệu USD, Got It! – hơn 9 triệu USD, Vntrip.vn – 3 triệu USD, Toong- 1 triệu USD ) Mới nhất là doanh nghiệp Foody – mạng xã hội về ẩm thực – đã được SEA mua lại hơn 82% cổ phần với giá hơn 64 triệu USD, được coi là khoản đầu tư lớn nhất trong năm 2017 tính đến thời điểm
hiện tại Những dòng tiền lớn đã và đang chảy vào startup Việt
Hơn 900 dự án khởi nghiệp được ươm tạo với 300 sản phẩm khởi nghiệp đãđược kết nối đến với cộng đồng và các quỹ đầu tư Hơn 40 quỹ đầu tư mạo hiểm
đã có hoạt động tại Việt Nam, điển hình là IDG Ventures, CyberAgent Ventures,Captii Ventures, Gobi Partners, 500 Startups…, tăng khoảng 30 % so với năm
2016 Hiện tại đã có 24 cơ sở ươm tạo (BI), 10 tổ chức thúc đẩy kinh doanh (BA).Nhiều mạng lưới hỗ trợ khởi nghiệp được hình thành như “Mạng lưới hỗ trợ doanhnghiệp nhỏ và vừa”, chương trình “Sáng kiến cố vấn khởi nghiệp Việt Nam”
Những con số ấn tượng này đã khẳng định sự phát triển mạnh mẽ của hệ sinhthái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo quốc gia Đây là kết quả của sự chủ động, vàocuộc tích cực của Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) và sự tham gia, hưởngứng mạnh mẽ của các Bộ, ngành, địa phương, các tổ chức chính trị-xã hội cũngnhư các hiệp hội trên cả nước sau khi Thủ tướng Chính phủ phát động "Năm Quốcgia khởi nghiệp" Đây cũng là kết quả đáng khích lệ sau một năm triển khai Đề án
"Hỗ trợ hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo quốc gia đến năm 2025" mà Thủtướng đã giao Bộ KH&CN chủ trì
Chính sách và một số hoạt động hỗ trợ từ Chính phủ:
- Quyết định số 844/QĐ-TTg ngày 18/5/2016 của Thủ tướng Chính phủ phêduyệt Đề án “Hỗ trợ hệ sinh thái khởi nghiệp ĐMST quốc gia đến năm 2025”,nhằm tuyển chọn các tổ chức cung cấp dịch vụ hỗ trợ khởi nghiệp ĐMST;
- Quỹ Khởi nghiệp doanh nghiệp KH&CN được thành lập ngày 16/12/2014theo Quyết định số 1286/QĐ-BNV của Bộ trưởng Bộ Nội vụ nhằm thu hút đội ngũ
Trang 6tri thức, tổ chức, cá nhân, doanh nhân, nhà khoa học đóng góp vào các lĩnh vựcphát triển kinh tế, tham gia thành lập các doanh nghiệp KH&CN;
- Chương trình Thanh niên Khởi nghiệp giai đoạn 2016-2021, nhằm tạo lậpmôi trường thuận lợi để thúc đẩy, hỗ trợ thanh niên trong quá trình khởi nghiệp,ĐMST;
- Chương trình TECHFEST là sự kiện thường niên của Chính phủ dành chocộng đồng khởi nghiệp ĐMST, nhằm quy tụ các đối tác trong hệ sinh thái khởinghiệp ĐMST
Mặc dù vậy, các doanh nghiệp khởi nghiệp ĐMST ở nước ta hiện nay vẫn còngặp nhiều khó khăn, thách thức, nhất là khi muốn có chỗ đứng và vươn ra thịtrường nước ngoài
Bên cạnh đó, khái niệm “Khởi nghiệp ĐMST” vẫn cần phải được làm rõ để
phân biệt với những khái niệm đã được cộng đồng quen trước đó như “khởinghiệp” hay “lập nghiệp”…
dự án cũng phối hợp các tổ chức, cá nhân trong mạng lưới truyền thông hỗ trợ khởinghiệp ĐMST để truyền tải tinh thần, định hướng, thông điệp phát triển khởinghiệp ĐMST đến cộng đồng trong và ngoài nước
Để thực hiện dự án, Ban Khoa giáo - Đài Truyền hình Việt Nam (VTV2) thựchiện sản xuất 10 chương trình truyền hình với cách thể hiện đa dạng (tiểu phẩm
Trang 7tình huống, tọa đàm trường quay, phóng sự hiện trường, tương tác trên nội dungsố) và hai chương trình tổng kết nhằm cung cấp những thông tin về khởi nghiệpĐMST trên một số lĩnh vực chuyên sâu của Việt Nam: nông nghiệp và y tế.
Dự án được điều hành bởi nhà báo Đỗ Quốc Khánh, Trưởng Ban Khoa Giáo,Đài Truyền hình Việt Nam - người đã có 36 năm kinh nghiệm, công tác trong lĩnhvực truyền hình Nhà báo Đỗ Quốc Khánh từng tham gia và chủ trì nhiều đề tàikhoa học cấp Đài với nhiều vị trí khác nhau như nhà nghiên cứu, quản lý dự án.Ngoài ra nhà báo Đỗ Quốc Khánh có kinh nghiệm tổ chức thực hiện nhiều chươngtrình truyền hình phát sóng trên môi trường số và các mô hình truyền thông tươngtác tại Ban Khoa Giáo, Đài truyền hình Việt Nam
Ngoài ra, dự án có sự tham gia đông đảo của đội ngũ chuyên gia là nhữngngười đầu ngành trong các lĩnh vực tương ứng tại thị trường Việt Nam Trong đóphải kể đến các Trưởng làng công nghệ nông nghiệp và công nghệ y tế nhiều nămliền của Techfest, Viện trưởng các Viện nghiên cứu Nhân vật khách mời đồnghành trong mỗi chương trình là các startup nổi bật trong hai lĩnh vực đang đượcquan tâm này
II/ Kết quả thực hiện dự án:
1 Công việc chính đã thực hiện (từ ngày 01/10/2018 đến ngày 01/10/2019) Các nội dung đã hoàn thành (chi tiết nội dung, tiến độ):
Tháng 10/2018:
- Xây dựng kế hoạch triển khai Dự án
- Lên kế hoạch nhân sự thực hiện và đầu mối chuyên gia hợp tác
- Dự kiến nhu cầu sử dụng trang, thiết bị, phương tiện phục vụ sản xuất khitriển khai dự án
Tháng 11/2018:
- Tiến hành sản xuất thử để định hình và xem xét cơ sở thực tiễn triển khai
dự án
Trang 8- Tiến hành ghi hình tại một số cơ sở, địa phương, trên cơ sở đó đúc rút kinhnghiệm cho giai đoạn tiếp theo.
Tháng 12/2018:
- Thành lập Ban quản lý Dự án
- Thành lập bộ phận kế toán và chủ nhiệm của dự án
- Thành lập bộ phận sản xuất chương trình gồm: Viết kịch bản, đạo diễn,quay phim, dựng phim, tổ chức sản xuất, hậu cần; Tổ chức họp và lên kế hoạch sảnxuất, phân công nhiệm vụ phối hợp giữa các thành viên;
- Kết nối với các chuyên gia, các doanh nghiệp để cùng xây dựng đề tài cho
12 số phát sóng và 24 clip số truyền thông trên mạng xã hội sao cho sát với yêucầu tuyên truyền của dự án
Tháng 01/2019:
- Hoàn thiện Logo, bộ nhận diện chương trình làm đồ họa 3D;
- Hoàn thiện market, storyboard (mạch chuyện, kết cấu, bố cục cho clip tìnhhuống), trường quay, hệ thống âm thanh, ánh sáng;
- Chuẩn bị các khách mời tham gia chương trình;
Tháng 02/2019:
- Trực tiếp phối hợp với Văn phòng 844, Bộ Khoa học và Công nghệ, cácTrưởng làng Techfest qua các năm của từng lĩnh vực theo mỗi số phát sóng để traođổi, xin tư vấn về nội dung của các kịch bản chi tiết, và hoàn chỉnh cơ sở dữ liệucủa các nội dung quy định hướng dẫn về khởi nghiệp ĐMST
Tháng 03/2019:
- Phân công nhân sự phụ trách từng công việc: Quay phim, kỹ thuật, thư ký,trợ lý, hậu cần các êkip tiền kỳ và hậu kỳ
- Chuẩn bị các trang thiết bị ghi hình : Tiền kỳ và hậu kỳ
- Lên kế hoạch khảo sát thực trạng nhận thức của doanh nghiệp về Khởinghiệp ĐMST trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế tại 3 thành phố lớn là HàNội, Đà Nẵng và TP Hồ Chí Minh Từ đó có được cái nhìn toàn cảnh trước khithực hiện chương trình Những thông tin này sẽ giúp chương trình đáp ứng trúng
Trang 9và đúng nhu cầu của khán giả truyền hình, của doanh nghiệp và mục tiêu mà dự án
đề ra
Tháng 03/2019
- Xây dựng phương án truyền thông giới thiệu chương trình Khởi nghiệpĐMST trên truyền hình qua hình thức phát trailer giới thiệu, quảng bá chương trình
và các phương tiện truyền thông khác
- Xây dựng kịch bản khung và kịch bản chi tiết cho clip số và các chươngtrình phát sóng
Tháng 3/ 2019
- Ghi hình chương trình trong trường quay;
- Làm hậu kỳ cho File Master;
- Hoàn thiện và gửi File Master để phát sóng;
Tính đến ngày 1 tháng 10 năm 2019, đã sản xuất và phát sóng được 12
chương trình (Có sản phẩm kịch bản, đĩa DVD kèm theo); 24 clip số truyền thông
trên mạng xã hội, 5 bài báo trên Tạp chí Truyền hình, hoàn thiện khảo sát nhậnthức của doanh nghiệp về khởi nghiệp ĐMST tại ba thành phố lớn là Hà Nội, ĐàNẵng và TP Hồ Chí Minh Nhìn chung các nội dung phát sóng bám sát địnhhướng tuyên truyền, cập nhật nội dung mang tính thời sự ở từng thời điểm cụ thể,nêu nhiều tấm gương điển hình truyền cảm hứng khởi nghiệp cho không chỉ giớitrẻ mà mở rộng ra nhiều lứa tuổi khác nhau Cách thức thể hiện hấp dẫn, thu hútđược sự quan tâm của người dân và doang nghiệp
2 Kết quả/ sản phẩm (liệt kê đầy đủ, chi tiết các kết quả/sản phẩm đã có):
- Hoàn thiện Logo, bộ nhận diện chương trình làm đồ họa 3D;
Trang 10- Hoàn thiện market, storyboard (mạch chuyện, kết cấu, bố cục cho clip tìnhhuống)
- Kịch bản hoàn chỉnh sau góp ý của chuyên gia cho mỗi chương trình phátsóng
- 12 File Video (Master) để phát sóng
- 24 clip số
- 5 bài báo trên Tạp chí Truyền hình
- Kết quả khảo sát nhận thức của doanh nghiệp về Khởi nghiệp ĐMST trongbối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế tại 3 TP lớn là Hà Nội, Đà Nẵng và TP Hồ Chí
Minh – có báo cáo chi tiết đi kèm.
- Tổ chức thành công Họp báo ra mắt chương trình Khởi nghiệp ĐMST,buổi Lễ nhận được sự quan tâm, tham gia đông đảo của các vị đại biểu, các chuyêngia, luật sư, các cơ quan thông tấn báo chí Tại Lễ ra mắt, các chuyên gia, các đạibiểu và cơ quan thông tấn đánh giá cao ý tưởng của Văn phòng 844 - Bộ Khoa học
và Công nghệ và sự nỗ lực của Ban Khoa giáo - Đài Truyền hình Việt Nam trongviệc triển khai xây dựng và sản xuất chương trình kịp thời đến với khán giả truyềnhình cả nước
III/ Ý nghĩa và tác động xã hội của dự án:
Trước khi series chương trình tọa đàm "Khởi nghiệp Đổi mới sáng tạo” ra đời,
các dự án khác cùng chủ đề thường chỉ tồn tại trong các bài báo viết, hoặc các hoạtđộng do các câu lạc bộ khởi nghiệp tự xây dựng, chứ chưa có một kế hoạch truyềnthông bài bản và có tổ chức chuyên sâu về hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sángtạo
Trên sóng truyền hình Việt Nam, hiện có những chương trình về chủ đề khởi
nghiệp như: chương trình "Chuyến xe khởi nghiệp" phát sóng trên kênh VTV6 và
"Quốc gia khởi nghiệp" phát sóng trên kênh VTV1 Tuy nhiên, các chương trình
này cũng mới chỉ tập trung vào việc giới thiệu các điển hình khởi nghiệp tại Việt
Trang 11Nam chứ chưa đưa ra nhiều thông tin về các hoạt động khởi nghiệp sáng tạo đổimới và đề án 844
Phát sóng vào 18h15 thứ hai và phát lại vào 21h15 thứ sáu trên kênh VTV2,với tần suất phát sóng 12 chương trình/ năm, mỗi chương trình có thời lượng từ 23
đến 25 phút, tọa đàm “Khởi nghiệp Đổi mới sáng tạo” là chương trình có câu
chuyện thực tiễn kết hợp một số tình huống các đơn vị doanh nghiệp khởi nghiệpgặp phải được thể hiện bằng clip, có tư vấn của chuyên gia trong lĩnh vực màchương trình đề cập Nội dung xoay quanh việc phân biệt giữa khởi nghiệp ĐMST
và doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa; hoặc những vướng mắc mà công ty khởinghiệp trong các lĩnh vực công nghệ y tế, công nghệ nông nghiệp gặp phải; trả lờicâu hỏi rằng những người làm Start up hiện nay đang có những cơ hội gì trong bốicảnh cuộc cách mạng công nghệ 4.0; các mô hình B2B và B2C khác nhau như thếnào; cách thức thu hút nguồn lực và sự ủng hộ của xã hội với loại hình doanhnghiệp khởi nghiệp ĐMST, đồng thời khẳng định vai trò và định hướng của BộKH&CN trong việc phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp ĐMST
1 Ý nghĩa của dự án với Bộ Khoa học và Công nghệ:
Chương trình phát huy tốt nhất và khẳng định được vai trò quản lý nhà nước vềviệc thực hiện đề án "Hỗ trợ hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo quốc gia đếnnăm 2025", thúc đẩy hỗ trợ quá trình hình thành và phát triển loại hình doanh nghiệp
có khả năng tăng trưởng nhanh dựa trên khai thác tài sản trí tuệ, công nghệ, mô hìnhkinh doanh mới, từ đó góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.Bên cạnh những thông tin về các cá nhân khởi nghiệp thành công, chươngtrình còn là diễn đàn để cơ quan quản lý nhà nước cung cấp tới khán giả những sự
hỗ trợ, chính sách của quốc gia trong khuôn khổ thực hiện hệ sinh thái khởi nghiệpsáng tạo đổi mới đến năm 2025
Ngoài việc phát sóng vào khung giờ nhất định của chương trình “Khởi nghiệp Đổi mới sáng tạo”, các tư liệu ghi hình cho dự án còn được liên tục sử dụng và
truyền thông lại trên nhiều mũ chương trình khác nhau của Ban Khoa giáo Đâyđều là những chương trình “đinh”, nổi tiếng, được nhiều khan giả mến theo dõi và
làm nên thương hiệu của Ban Khoa giáo như: “Bạn của nhà nông”, “Phát triển bền vững”, “Đồng tiền khôn”, … Điều này khiến cho mục đích truyền thông của
dự án tăng lên và đạt hiệu quả cao hơn Thay vì chỉ phát sóng một lần, các nội
