Tiểu luận tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn đề: TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ ĐẠO ĐỨC CÁCH MẠNG. SỰ VẬN DỤNG VÀO QUÁ TRÌNH HỌC TẬP, CUỘC SỐNG CỦA BẢN THÂN. Đây là một chủ đề không quá xa lạ nhưng để hiểu rõ hơn vấn đề nên chúng tôi đã thực hiện bài luận trên.
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI NGỮ - TIN HỌC THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
KHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ
BÀI TIỂU LUẬN
KẾT THÚC HỌC PHẦN HỌC KỲ II
NĂM HỌC 2020-2021
MÔN THI: TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH
CHỦ ĐỀ: TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ ĐẠO ĐỨC CÁCH MẠNG SỰ VẬN DỤNG VÀO QUÁ TRÌNH HỌC
TẬP, CUỘC SỐNG CỦA BẢN THÂN
Thành phố Hồ Chí Minh, tháng 8 năm 2021
Trang 2NHẬN XÉT CỦA GIẢNG VIÊN
Tp Hồ Chí Minh, ngày…tháng…năm ….…
GIẢNG VIÊN
(Ký và ghi rõ họ tên)
Trang 3MỤC LỤC
MỞ ĐẦU 1
Tính cấp thiết, lý do chọn đề tài nghiên cứu 1
Nhiệm vụ nghiên cứu 1
Kết cấu của tiểu luận 2
NỘI DUNG 3
TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ ĐẠO ĐỨC CÁCH MẠNG 3
1.1 Vai trò và sức mạnh của đạo đức 3
1.1.1 Đạo đức là gốc của người cách mạng 3
1.1.2 Đạo đức là nhân tố tạo nên sức hấp dẫn của chủ nghĩa xã hội 3
1.2 Những chuẩn mực đạo đức cách mạng 4
1.2.1 Trung với nước, hiếu với dân 4
1.2.2 Cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư 4
1.2.3 Thương yêu con người, sống có tình nghĩa 5
1.2.4 Có tinh thần quốc tế trong sáng 6
1.3 Những nguyên tắc xây dựng đạo đức mới 7
1.3.1 Nói đi đôi với làm, nêu gương đạo đức 7
1.3.2 Xây đi đôi với chống 8
1.3.3 Phải tu dưỡng đạo đức suốt đời 8
VẬN DỤNG VÀO QUÁ TRÌNH HỌC TẬP, CUỘC SỐNG CỦA BẢN THÂN 9 2.1 Sinh viên học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh 9
2.2 Thực trạng và giải pháp về vấn đề đạo đức của sinh viên ngày nay 12
2.2.1 Thực trạng: 12
2.2.2 Giải pháp: 12
KẾT LUẬN 15
TÀI LIỆU THAM KHẢO 16
Trang 4MỞ ĐẦU
Tính cấp thiết, lý do chọn đề tài nghiên cứu
Hồ Chí Minh là một nhà tư tưởng lớn, một vị lãnh tựu vĩ đại của toàn dân tộc
ta Trong suốt cuộc đời hoạt động cách mạnh của mình, từ những bài giảng đầu tiên trong tác phẩm “Đường Kách Mệnh” (1927) đến bản di chúc cuối cùng (1969), Hồ Chí Minh luôn dành sự quan tâm và đặt vấn đề đạo đức và tu dưỡng đạo đức lên trên hàng đầu Người xem đạo đức là “cái gốc” của người cách mạng, tài và đức phải đi kèm với nhau Tuy vậy nhưng trong cuộc sống hiện đại ngày nay khi xã hội phát triển về mọi mặt từ văn hóa, kinh tế, xã hội thì các vấn đề về đạo đức dần dần ít được quan tâm hơn Vì vậy nên ngày nay chúng ta có thể không quá khó để bắt gặp được nhiều vấn đề tiêu cực liên quan đến đạo đức xảy ra và để lại những hệ lụy xấu về nhân cách, về đạo đức của người cách mạng, người công dân Cũng chính vì lí do đó
mà chúng tôi quyết định lựa chọn đề tài nghiên cứu “Tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức cách mạng Sự vận dụng vào quá trình học tập, cuộc sống của bản thân” làm đề tài của bài tiểu luận kết thúc học phần “Tư tưởng Hồ Chí Minh” Với mong muốn là nghiên cứu lại những lời dạy, nhưng lí tưởng cao đẹp trong tư tưởng của Người Góp phần nâng cao nhận thức, rèn luyện đạo đức trong cuộc sống của toàn dân nói chung
và bản thân chúng tôi – những sinh viên đại học đang học tập và rèn luyện tại nhà trường Từ đó mà mỗi người chúng ta sẽ có những bài học riêng cho bản thân mình
về vấn đề đạo đức, phát triển bản thân theo hướng tích cực Khi cá nhân đều thực hiện tốt thì xã hội sẽ ngày càng tốt lên, xã hội tốt thì dân giàu nước mạnh Đó cũng chính là chủ nghĩa xã hội mà Hồ Chí Minh muốn đạt tới
Nhiệm vụ nghiên cứu
Nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài “Tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức cách mạng Sự vận dụng vào quá trình học tập, cuộc sống của bản thân” là chúng tôi sẽ trình bày theo hướng tổng hợp kiến thức của vấn đề tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo
Trang 5đức cách mạng và vận dụng những kết quả nghiên cứu để kế thừa những giá trị tinh hoa của tư tưởng Hồ Chí Minh vào trong công việc học tập trên ghế nhà trường của sinh viên nói riêng và trong cuộc sống thường nhật nói chung Mặc dù đề tài nghiên cứu chúng tôi chọn đã có rất nhiều cá nhân, tổ chức thực hiện song chúng tôi sẽ cố gắng bằng sự nổ lực của bản thân để hoàn thiện bài nghiên cứu của mình để làm rõ vấn đề, nhận thức rõ hơn ý nghĩa của tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn đề đạo đức Từ
đó nâng cao nhận thức của bản thân về khía cạnh đạo đức trong quá trình học tập hiện tại và trong công việc sau khi tốt nghiệp
Kết cấu của tiểu luận
Trong bài tiểu luận về đề tài nghiên cứu “Tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức cách mạng Sự vận dụng vào quá trình học tập, cuộc sống của bản thân” chúng tôi sẽ kết cấu tiểu luận ra thành ba phần chính là: phần mở đầu giới thiệu các vấn đề liên quan đến đề tài nghiên cứu, phần nội dung của đề tài và cuối cùng là phần kết luận, tổng hợp lại những vấn đề đã trình bày theo hướng tư duy tổng hợp Bên cạnh đó để trình bày phần nội dung được rõ ràng và mang tính logic hơn, chúng tôi sẽ phân bổ phần nội dung bài làm thành hai chương chính cùng với các mục và tiểu mục xoay quanh nội dung của từng chương:
Chương 1: Tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức cách mạng
Chương 2: Sự vận dụng vào quá trình học tập, cuộc sống của bản thân.
Trang 6NỘI DUNG
CHƯƠNG 1
TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ ĐẠO ĐỨC CÁCH MẠNG
1.1 Vai trò và sức mạnh của đạo đức
1.1.1 Đạo đức là gốc của người cách mạng
Hồ Chí Minh coi đạo đức là gốc, là nền tảng của người cách mạng, là nguồn nuôi dưỡng và phát triển con người, như gốc của cây, ngọn của sông suối Đạo đức
mà Người đề cập là đạo đức cách mạng, tức là đạo đức của người cách mạng, những người dấn thân vào sự nghiệp giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp, giải phóng con người Là những người nguyện suốt đời phục vụ dân, phục vụ nước
Theo Hồ Chí Minh, người có đạo đức cách mạng thì gặp khó khăn, gian khổ, thất bại, cũng không sợ sệt, rụt rè, lùi bước Khi cần, thì sẵn sàng hi sinh cả tính mạng của mình cũng không tiếc Khi cách mạng đang trên đà thắng lợi và thành công, người có đạo đức cách mạng vẫn giữ vững tinh thần gian khổ, chất phác khiêm tốn,
“lo trước thiên hạ, vui sau thiên hạ”, lo hoàn thành nhiệm vụ cho tốt chứ không tự phụ, tự mãn Người cũng nói rằng đạo đức là thước đo lòng cao thượng của mỗi người, “tuy năng lực và công việc của mỗi người khác nhau, người làm việc to, người làm việc nhỏ; nhưng ai giữ được đạo đức đều là người cao thượng”
Trong tư tưởng Hồ Chí Minh, đạo đức phải gắn liền với hành vi đạo đức, phải thể hiện trọng hành động, lấy hiệu quả của hành động làm thước đo Theo Người, đạo đức phải gắn bó với tài năng, đạo đức đặt trước tài, “có tài mà không có đức là kẻ vô dụng, có đức mà không có tài thì làm việc gì cũng khó”
1.1.2 Đạo đức là nhân tố tạo nên sức hấp dẫn của chủ nghĩa xã hội
Theo Hồ Chí Minh, sức hấp dẫn của chủ nghĩa xã hội chưa phải là những lí tưởng cao xa mà thể hiện ngay trước hết ở những giá trị đạo đức, lý tưởng cách mạng, nhân
Trang 7cách, lối sống gương mẫu của người cán bộ đảng viên Đạo đức cao đẹp ở tấm gương sống, hành động chiến đấu cho lí tưởng trở thành hiện thực, nhân cách, lối sống giản
dị, gần gũi với nhân dân lao động đã tạo nên sức hấp dẫn của chế độ chủ nghĩa xã hội
1.2 Những chuẩn mực đạo đức cách mạng
Trên cơ sở xác định vai trò to lớn của đạo đức cách mạng, Người yêu cầu mỗi cán
bộ đảng viên phải không ngừng tu dưỡng rèn luyện phẩm chất đạo đức, yêu cầu đạo đức người cán bộ cần có là trung với nước, hiếu với dân; cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư; thương yêu con người, sống có tình nghĩa; tinh thần quốc tế trong sáng
1.2.1 Trung với nước, hiếu với dân
“Trung với nước” là tuyệt đối trung thành với sự nghiệp dựng nước và giữ nước, một đời phấn đấu cho cách mạng, phải đặt lợi ích của Tổ quốc, của cách mạng lên trên hết, quyết tâm đấu tranh cho sự phồn vinh của đất nước, đem lại ấm no, hạnh phúc cho nhân dân Phải thực hiên tốt và tổ chức vận động nhân dân thực hiện tốt chính sách pháp luật của Đảng và nhà nước
“Hiếu với dân” nghĩa là trọng dân, yêu dân, quý dân, trong nhân dân có cả cha mẹ, người thân của mình, đồng đội, đồng chí, đồng bào của mình, nhân dân là lực lượng làm chủ vận mệnh đất nước, thực hiện quyền làm chủ nhân dân, thương dân tin dân, phục vụ dân hết lòng, lắng nghe ý kiến của nhân dân
1.2.2 Cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư
“Cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư” là thước đo phẩm chất của con người, là phẩm chất mà mọi người lấy bản thân mình là đối tượng để giải quyết vấn đề
“Cần” là siêng năng, chăm chỉ, sáng tạo, năng suất, hiệu quả cao, không lười biếng Người cũng chỉ ra rằng “cần” ngược với đủng đỉnh, để nước đến chân mới nhảy,
Trang 8làm cố sống cố chết để đổ bệnh “Cần” là phải đổi mới phương pháp làm việc để nâng cao hiệu suất lao động
“Kiệm” là tiết kiệm, tiết kiệm sức lao động, thì giờ, tài sản, tiền bạc, không xa xỉ, phô trương “Kiệm” còn ngược với bủn xỉn Theo Người việc cần dùng, cần tiêu mà không dùng, không tiêu là bủn xỉn
“Liêm” là trong sạch, tôn trọng giữ gìn của công, không tham lam tiền của, địa vị, danh tiếng
“Chính” là thẳng thắng, đứng đắn, chân thành, khiêm tốn, không nịnh bợ kẻ trên, không tự cao tự đại, không khinh thường cấp dưới Mọi việc đều phải lấy việc công lên trên, việc thiện nhỏ mấy cũng làm, việc ác nhỏ mấy cũng tránh
Cần, kiệm, liêm, chính còn là thước đo trình độ văn minh, tiến bộ của một dân tộc Theo Người, “Một dân tộc biết cần, kiệm, biết liêm, là một dân tộc giàu về vật chất, mạnh về tinh thần, là một dân tộc văn minh tiến bộ”
“Chí công vô tư” là công bằng, công tâm, không thiên vị, làm việc gì cũng phải nghĩ đến mọi người xung quanh, nêu cao chủ nghĩa tập thể, từ bỏ chủ nghĩa cá nhân Nói tóm lại “cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư” có mối quan hệ mật thiết, khắng khít với nhau, tạo nên sự thống nhất trong phẩm chất đạo đức của người cách mạng Đây là phẩm chất được Hồ Chí Minh đề cập nhiều nhất, thường xuyên nhất
1.2.3 Thương yêu con người, sống có tình nghĩa
Yêu thương con người là một trong những phẩm chất cao đẹp nhất của một người làm cách mạng, có tình cảm với cách mạng mới đi làm cách mạng Tình yêu thương con người là tình cảm sâu sắc, rộng lớn, không phân biệt bất cứ tầng lớp nào, không phân biệt màu da hay dân tộc, nó gần gũi với từng số phận trong xã hội Theo
Trang 9Hồ Chí Minh, tình yêu thương con người phải được thể hiện qua những hành động thiết thực, qua các mối quan hệ anh em, đồng chí, bạn bè…
Câu nói “Làm sao cho nước ta được hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn toàn tự do, đồng bảo ai cũng có cơm ăn áo mặc, ai cũng được học hành” của Bác thể hiện tình yêu thương người, yêu đồng loại, yêu đồng bào, yêu đất nước mình là tư tưởng lớn,
là mục tiêu phấn đấu của Hồ Chí Minh, sẵn sàng hy sinh, chịu mọi gian khổ để đồng bào được cơm no áo ấm Để có được tình yêu thương con người như Hồ Chí Minh, đòi hỏi hỏi mỗi người phải chặt chẽ và nghiêm khắc với mình, rộng rãi, độ lượng và giàu lòng vị tha đối với người khác, vì Theo Hồ Chí Minh, “Hiểu chủ nghĩa Mác - Lênin là phải sống với nhau có tình có nghĩa Nếu thuộc bao nhiêu sách mà sống không có tình có nghĩa thì sao gọi là hiểu chủ nghĩa Mác - Lênin được"
1.2.4 Có tinh thần quốc tế trong sáng
Chủ nghĩa quốc tế là một trong những phẩm chất quan trọng nhất của đạo đức cộng sản chủ nghĩa Điều này được bắt nguồn từ bản chất của giai cấp công nhân, nhằm vào mối quan hệ rộng lớn vượt ra khỏi giới hạn quốc gia dân tộc
Tinh thần quốc tế trong sáng thể hiện ở sự kết hợp chặt chẽ giữa chủ nghĩa yêu nước chân chính và chủ nghĩa quốc tế vô sản với nội dung tôn trọng các dân tộc, đấu tranh chống thù hằn dân tộc, đấu tranh cho sự hòa bình và phát triển của dân tộc toàn thế giới
Trong suốt cuộc đời hoạt động cách mạng của Hồ Chí Minh, người đã dày công xây dựng tinh thần đoàn kết của nhân dân Việt Nam và nhân dân trên thế giới, tạo ra kiểu quan hệ với tiêu chí hòa bình cho nhân loại đó là “đối thoại thay cho đối đầu”
Trang 101.3 Những nguyên tắc xây dựng đạo đức mới
1.3.1 Nói đi đôi với làm, nêu gương đạo đức
Một trong những nguyên tắc quan trọng bậc nhất trong công cuộc xây dựng nền đạo đức mới được Hồ Chí Minh coi trọng chính là “nói đi đôi với làm” Nguyên tắc này là sự thống nhất giữa lý luận và thực tiễn, trở thành triết lý sống vô cùng sâu sắc của Người Trong suốt cuộc đời cách mạng, Người đã luôn luôn nghiêm túc và thực hiện đầy đủ việc nói đi đôi với làm và là một tấm gương sáng cho cách cán bộ, chiến sĩ cách mạng, nhân dân nhìn thấy và noi theo, đề cao, giáo dục và nhắc nhở các đảng viên phải cố gắng làm gương cho anh em, cho đồng chí, đồng bào Sự gương mẫu của cán bộ, đảng viên trong lời nói và việc làm không chỉ là cách thức để giáo dục đạo đức cho quần chúng, mà còn là một phương pháp để tự giáo dục bản thân mình
Lời nói đi đôi với việc làm phải gắn liền với đạo đức, và trong lĩnh vực xây dựng nền đạo đức cách mạng phải đặc biệt chú trọng “đạo làm gương” Đối với cán
bộ, đảng viên, Người nêu luận điểm quan trọng: “Trước mặt quần chúng, không phải
ta cứ viết lên trán chữ “cộng sản” mà ta được họ yêu mến Quần chúng chỉ quý mến những người có tư cách, đạo đức, Muốn hướng dẫn nhân dân, mình phải làm mực thước cho người ta bắt chước” Người nói: “Lấy gương người tốt, việc tốt để hằng ngày giáo dục lẫn nhau là một trong những cách tốt nhất để xây dựng Đảng, xây dựng các tổ chức cách mạng, xây dựng con người mới, cuộc sống mới” Người muốn chính những đảng viên, cán bộ tham gia cách mạng phải là những người đầu tiên có
được phẩm chất đạo đức “nói đi đôi với làm” và là những tấm gương cho nhân dân học tập Bên cạnh đó, Người cũng đã nhiều lần bàn đến việc tẩy sạch căn bệnh quan liêu, coi thường quần chúng của một số cán bộ, đảng viên miệng thì nói dân chủ, nhưng làm việc thì họ theo lối quan chủ, miệng thì nói phụng sự dân chúng, nhưng
Trang 11lại làm việc ngược lại với lợi ích của dân chúng, ngược lại với phương châm của Đảng, làm ảnh hưởng đến uy tín của Đảng
1.3.2 Xây đi đôi với chống
Nguyên tắc xây đi đôi với chống là đòi hỏi của nền đạo đức mới, thể hiện tính nhân đạo chiến đấu vì mục tiêu của sự nghiệp cách mạng, xây tức là xây dựng các giá trị, các chuẩn mực đạo đức mới, chống là chống lại các biểu hiện, các hành vi vô đạo đức, suy thoái đạo đức
Theo Hồ Chí Minh,“ không có ai cái gì cũng tốt, cái gì cũng hay” Chính vì vậy, việc xây và chống trong lĩnh vực đạo đức là không hề đơn giản Xây phải đi đôi với chống, muốn xây phải chống, chống nhằm mục đích xây, lấy xây làm chính Vấn đề quan trọng chính là ý thức lành mạnh trong mỗi con người, để con người tự giác nhận thức được trách nhiệm đạo đức của mình, mỗi con người đều có phần tốt và xấu bên trong, quan trọng là chúng ta phải biết tự giác phát triển cái tốt của bản thân và đè bẹp đi cái xấu đó Bản thân sự tự giác cũng là một phẩm chất đạo đức cao quý đối với mỗi người và mỗi tổ chức, trước hết là đối với đảng viên, cán bộ
Muốn xây dựng một xã hội tiến bộ, phát triển thì cần phải kiên trì chống lại sự lạc hậu, chủ nghĩa cá nhân Đây là cuộc đấu tranh lâu dài, gian khổ và khó khăn, cuộc đấu tranh giữa tiến bộ và lạc hậu, giữa cách mạng và phản cách mạng, giữa tích cực
và những điều tiêu cực của xã hội Vì vậy muốn chiến thắng cuộc đấu tranh này, điều quan trọng là phải tuyên truyền, vận động hình thành phong trào quần chúng rộng rãi đấu tranh cho lành mạnh, trong sạch về đạo đức, phải chú trọng kết hợp giáo dục đạo đức với tăng cường tính nghiêm minh của pháp luật
1.3.3 Phải tu dưỡng đạo đức suốt đời
Đạo đức được hình thành, phát triển do môi trường giáo dục, do sự rèn luyện, phấn đấu và tu dưỡng bản thân của mỗi người, tu dưỡng đạo đức như một cuộc cách mạng