Bài giảng dị vật đường ăn môn tai mũi họng

DỊ VẬT HỌNG Gồm dị vật họng miệng và dị vật họng thanh quản dị vật hạ họng  Dị vật: các vật nhỏ và nhọn như xương cá, đầu tăm, vảy cá, mảnh thủy tinh  Yếu tố thuận lợi: người lớn tuổi

DỊ VẬT ĐƯỜNG ĂN

DỊ VẬT HỌNG

 Gồm dị vật họng miệng và dị vật họng thanh quản (dị vật hạ họng)

 Dị vật: các vật nhỏ và nhọn như xương cá, đầu tăm, vảy cá, mảnh thủy tinh

 Yếu tố thuận lợi: người lớn tuổi mất răng, thói quen ăn vội, nhai không kỹ

 Vị trí:

 Phần lớn mắc lại tại họng miệng ở vị trí Amiđan

 Các dị vật lớn có thể xuống hạ họng

DỊ VẬT HỌNG

 Triệu chứng:

 Nuốt đau nhiều khi đang ăn và không ăn được nữa

 Một số bệnh nhân cố móc họng gây nôn hoặc nuốt thật nhiều cơm để trôi dị vật

 Chẩn đoán và xử trí:

 Dị vật họng miệng: khám họng thấy dị vật, lấy dị vật bằng kẹp

 Dị vật hạ họng: soi họng gián tiếp bằng gương soi thanh quản hoặc nội soi hạ họng Lấy dị vật bằng kềm Frankel

DỊ VẬT THỰC QUẢN

 Là một cấp cứu TMH

 Thường gặp ở trẻ nhỏ hoặc người lớn trên 50 tuổi

 Nguyên nhân

 Trẻ nhỏ: thường là đồ chơi, đồng xu, khuy áo, do thói quen ngậm đồ chơi

 Người lớn: thường là thức ăn như mẩu thịt, cá, xương, hạt quả, do thói quen ăn nhanh, nuốt vội, nhai kém

 Các đối tượng đặc biệt: bệnh nhân tâm thần, …

DỊ VẬT THỰC QUẢN

 Vị trí: dị vật thường mắc ở 3 điểm hẹp tự nhiên của thực quản

 Miệng thực quản: phần lớn các trường hợp

 Ngang tầm động mạch chủ và phế quản gốc

 Lỗ tâm vị

 Dị vật có thể nằm ở:

 Dọc trong lòng thực quản

 Xuyên sâu qua thành thực quản

 Ra ngoài thực quản

DỊ VẬT THỰC QUẢN

 Dị vật thực quản cổ: 3 giai đoạn

 Giai đoạn 1

 Vướng, đau vùng cổ, trên hõm ức, bệnh nhân không dám ăn uống

 Khám họng và hạ họng không thấy gì đặc biệt

 X-quang cổ nghiêng: có thể thấy dị vật cản quang

DỊ VẬT THỰC QUẢN

 Giai đoạn 2 (24-48h): là giai đoạn viêm thực quản, abces

dưới niêm mạc

 Toàn thân: sốt, bộ mặt nhiễm trùng, tiểu ít, hơi thở hôi

 Cơ năng: nuốt rất đau, không ăn, uống được

 Thực thể: Cổ sưng, ấn máng cảnh rất đau, mất tiếng lọc cọc thanh quản – cột sống

 Cận lâm sàng:

 CTM: tăng bạch cầu trung tính

 X-Quang: Dày khoảng Heinké, mất độ cong sinh lý cột sống cổ, dị vật cản quang

DỊ VẬT THỰC QUẢN

 Giai đoạn 3: abces thực quản

 Sốt cao, môi khô, lưỡi bẩn, hơi thở hôi

 Nuốt đau tăng lên

 Khó thở: do ứ đọng đờm giãi hay abces chèn ép thanh khí quản

 Khàn tiếng: phù nề thanh quản hoặc chèn ép dây thần kinh quặt ngược thanh quản

 Cử động cổ khó khăn

 Cổ sưng đỏ, máng cảnh 2 bên đóng bánh

DỊ VẬT THỰC QUẢN

 Dị vật thực quản ngực

 Đau xau xương ức, bệnh nhân không dám đứng thẳng

 Nếu dị vật nhọn làm thủng thực quản:

 Sốc: da xanh, thở nhanh nông, mạch nhanh nhỏ, huyết áp hạ

 Đau dữ dội sau xương ức

 Tràn khí dưới da vùng thượng đòn, hõm ức

 X-quang: Tràn khí trung thất, tràn khí màng phổi

 Dấu hiệu Minnegerod: khoảng sáng bất thường trước cột sống do tràn khí

 Diễn biến: viêm trung thất, abces trung thất

BIẾN CHỨNG

 Viêm tấy mô liên kết lỏng lẻo vùng cổ

 Viêm trung thất

 Viêm màng phổi mủ

 Thủng động mạch lớn

 Rò khí – thực quản

CHẨN ĐOÁN

 Lời khai của bệnh nhân

 Lâm sàng

 Toàn thân: nhiễm trùng, nhiễm độc

 Cơ năng: nuốt đau, nuốt khó

 Thực thể: sưng cổ, sưng máng cảnh, mất lọc cọc thanh quản – cột sống

 X-quang

 Dị vật cản quang

 Dày khoảng Henké, abces thực quản, mất độ cong sinh lý cột sống cổ

 Tràn khí trung thất, tràn khí màng phổi

 Nội soi thực quản

ĐIỀU TRỊ

 Soi thực quản

 Ống soi cứng Chevalier – Jackson

 Mở thực quản lấy dị vật

 Khi không thể gắp dị vật qua đường tự nhiên

 Mở cạnh cổ

 Khi có abces thực quản cổ

TIÊN LƯỢNG

 Bản chất dị vật

 Tròn, nhẵn, không ô nhiễm: tốt

 Sắc bén, ô nhiễm: xấu

 Thời gian

 Trước 6h: tiên lượng tốt hơn

 Có biến chứng: xấu

 Phương pháp, phương tiện, tay nghề thầy thuốc

PHÒNG BỆNH

 Ăn chậm, nhai kĩ

 Chế biến thức ăn: không chặt vụn thịt lẫn xương thành mảnh nhỏ Cá ăn cả xương cần kho thật nhừ

 Thức ăn của trẻ nhỏ: cần gỡ hết xương

 Để xa tầm tay trẻ những vật có thể nuốt được: đồng xu, kim băng, huy hiệu,…

CẢM ƠN ĐÃ LẮNG NGHE!