Phân tích các đặc trưng cơ bản của hiện tượng tội phạm, cho ví dụ cụ thể gắn với tội phạm đánh bạc

bài tập học kì môn xã hội học pháp luật, trường đại học Luật Hà Nội đề bài: Phân tích các đặc trưng cơ bản của hiện tượng tội phạm, cho ví dụ cụ thể gắn với tội phạm đánh bạc. tài liệu có thể có nhiều thiếu sót, mong các bạn góp ý, chúc các bạn đạt được kết quả như mong muốn cảm ơn nhiều ạ

1

BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI

TIỂU LUẬN MÔN:

XÃ HỘI HỌC PHÁP LUẬT

Đề tài: Phân tích các đặc trưng cơ bản của hiện tượng tội phạm,

cho ví dụ cụ thể gắn với tội phạm đánh bạc.

Họ và tên: ĐOÀN THỊ HỒNG NHUNG Ngày, tháng, năm sinh: 18/03/2001

MSSV: 441204 Lớp: N01.TL3 Ngành: LUẬT

Hà Nội, 7/2021

2

MỤC LỤC

I MỞ ĐẦU: 3

II NỘI DUNG: 3

1 Khái niệm hiện tượng tội phạm: 3

2 Các đặc trưng cơ bản của hiện tượng tội phạm 3

2.1 Tính quyết định xã hội của hiện tượng tội phạm 3

2.2 Tính pháp lý hình sự của hiện tượng tội phạm: 4

2.3 Tính biến đổi về mặt lịch sử của hiện tượng tội phạm: 6

2.4 Tính giai cấp của hiện tượng tội phạm: 7

2.5 Tính xác định theo không gian và thời gian của hiện tượng tội phạm: 7

3 Một số giải pháp phòng ngừa tội phạm đánh bạc: 8

III KẾT LUẬN: 9

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO: 10

3

I MỞ ĐẦU:

Trong những năm gần đây, các tội phạm về cờ bạc ở nước ta có sự gia tăng về mức độ

và tính nghiêm trọng Nhiều vụ án phạm tội cờ bạc, tổ chức đánh bạc trái phép đặc biệt nghiêm trọng xảy ra với quy mô lớn, thủ đoạn và phương pháp thực hiện ngày càng tinh vi

và hình thức rất đa dạng xâm phạm đến trật tự công cộng và là nguyên nhân làm phát sinh nhiều tội phạm khác Để hiểu thêm về mức độ nghiêm trọng của loại tội phạm này, dưới đây

em xin phân tích các đặc trưng cơ bản của hiện tượng tội phạm, cụ thể gắn với tội phạm đánh bạc

II NỘI DUNG:

1 Khái niệm hiện tượng tội phạm:

Hiện tượng tội phạm là khái niệm không dùng để chỉ tội phạm nói chung hay hành vi phạm tội cụ thể, mà phản ánh ở mức độ nhận thức cao hơn, khái quát hơn xung quanh vấn

đề tội phạm

Hiện tượng tội phạm là một hiện tượng xã hội – pháp lí luôn ở trạng thái động, xuất hiện trong xã hội có giai cấp, là thể thống nhất các tội phạm được thực hiện trong một xã hội nhất định và ở một thời kì nhất định, có các nguyên nhân, các đặc điểm định lượng (thực

trạng) và định tính (tính chất, cơ cấu) của nó, đồng thời, có tính độc lập tương đối.(1)

Đánh bạc là một hiện tượng tiêu cực trong xã hội, xuất hiện và tồn tại cùng với sự phát triển của xã hội, làm ảnh hưởng đến lợi ích chung của cộng đồng, gây ảnh hưởng đến trật tự

xã hội và là nguyên nhân kéo theo nhiều tệ nạn xã hội khác

2 Các đặc trưng cơ bản của hiện tượng tội phạm

2.1 Tính quyết định xã hội của hiện tượng tội phạm

Hiện tượng tội phạm trước hết là hiện tượng xã hội, có quá trình hình thành, phát sinh và phát triển cùng với sự vận động của xã hội Hiện tượng tội phạm chỉ có thể xuất hiện, tồn tại trong xã hội, có nguồn gốc từ thực tiễn đời sống xã hội, mang nội dung xã hội, có nguyên nhân từ xã hội và chịu sự quyết định bởi thực tế xã hội

Khi internet chưa phát triển, các hình thức đánh bạc qua Internet dưới hình thức trò chơi game online với nhiều thể loại khác nhau như tài xỉu, lô đề, poker… là những khái niệm xa

lạ đối với mọi người ở Việt Nam Nhưng kể từ thời điểm cuối năm 1997, Việt Nam tham gia vào mạng lưới Internet toàn cầu, hàng ngàn vụ án đánh bạc qua internet được phát hiện

và triệt phá Gần đây nhất, ngày 16-6, Cục An ninh mạng và Phòng, chống tội phạm sử

4

dụng công nghệ cao, Bộ Công an đã thông tin về vụ đánh bạc quy mô lớn vừa được đơn vị phối hợp với Công an TP.Hà Nội triệt phá thành công Đây là đường dây tổ chức đánh bạc

và đánh bạc qua mạng với quy mô lớn, đa số các đối tượng trong đường dây tổ chức đánh bạc đều là thành phần cộm cán, hoạt động cho vay lãi nặng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến tình hình ANTT tại địa phương Qua khai thác cơ sở dữ liệu, lịch sử cá cược thể hiện cá cược thể thao, cá cược bóng đá với tổng số điểm giao dịch, đặt cược tương đương 1.500 tỷ

đồng.(2)

Mặt khác, hiện tượng tội phạm mang tính quyết định xã hội vì nó được hình thành và xuất phát từ những hành vi phạm tội được thực hiện bởi những cá nhân – là thành viên của

xã hội

Tội phạm cờ bạc, cá độ qua mạng Internet sẽ kéo theo những hệ quả về mặt xã hội, nhiều loại tội phạm nguy hiểm theo đó phát sinh như: cho vay nặng lãi, đòi nợ thuê, bắt giữ người trái pháp luật, cố ý gây thương tích, giết người gây hậu quả hết sức nghiêm trọng

2.2 Tính pháp lý hình sự của hiện tượng tội phạm:

Hiện tượng tội phạm còn là hiện tượng pháp lý và mang tính pháp lý hình sự: Chúng ta không thể phán xét, đánh giá về hành vi phạm tội một cách cảm tính mà cần phải căn cứ vào những nguyên tắc, quy định của pháp luật hình sự Trong hệ thống pháp luật chỉ có duy nhất Luật hình sự quy định về tội phạm và hình phạt, đưa ra khái niệm tội phạm, theo đó tội phạm không chỉ là hành vi nguy hiểm cho xã hội mà còn là hành vi trái với pháp luật hình

sự (3)

Theo quy định tại điều 8 BLHS 2015, ta có thể hiểu vắn tắt định nghĩa tội phạm như sau:

“Tội phạm là hành vi nguy hiểm cho xã hội, trái pháp luật hình sự, có lỗi và phải chịu hình phạt”

Điều 321 BLHS 2015 có quy định về tội đánh bạc Cụ thể:

“1 Người nào đánh bạc trái phép dưới bất kỳ hình thức nào được thua bằng tiền hay hiện vật trị giá từ 5.000.000 đồng đến dưới 50.000.000 đồng hoặc dưới 5.000.000 đồng, đã

bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này hoặc hành vi quy định tại Điều 322 của Bộ luật này hoặc bị kết án về tội này hoặc tội quy định tại Điều 322 của Bộ luật này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ

06 tháng đến 03 năm

5

2 Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 03 năm đến 07 năm:

a) Có tính chất chuyên nghiệp;

b) Tiền hoặc hiện vật dùng đánh bạc trị giá 50.000.000 đồng trở lên;

c) Sử dụng mạng internet, mạng máy tính, mạng viễn thông, phương tiện điện tử để phạm tội;

d) Tái phạm nguy hiểm

3 Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng.”

Từ quy định như vậy, chúng ta có thể thấy được các dấu hiệu pháp lý của tội phạm này, biểu hiện như sau:

a Khách thể của tội đánh bạc:

Tội phạm đánh bạc là loại tội xâm phạm trật tự công cộng dưới nhiều hình thức khác nhau (lô đề, cá cược, xóc đĩa, ) Với tính chất chung là sát phạt nhau về kinh tế giữa nhiều người Đánh bạc khiến con người tha hóa, làm sai lệch đi những chuẩn mực đạo đức, thuần phong mỹ tục và là nguyên nhân làm phát sinh nhiều tệ nạn xã hội khác như trộm cắp, cướp giật,

b Mặt khách quan của tội đánh bạc:

- Đánh bạc là hành vi nguy hiểm đáng kể cho xã hội, ảnh hưởng tiêu cực tới trật tự công cộng Bản thân người phạm tội nhận thức được hành vi của mình là trái pháp luật hình

sự

- Phương thức thủ đoạn: luật quy định đánh bạc dưới bất kì hình thức nào đều được coi

là tội phạm

- Phương tiện phạm tội: tiền hoặc hiện vật có giá trị

c Chủ thể của tội đánh bạc:

Ai cũng có thể là chủ thể của tội đánh bạc, miễn là họ đáp ứng được điều kiện về độ tuổi chịu trách nhiệm hình sự và năng lực trách nhiệm hình sự

d Mặt chủ quan của tội đánh bạc:

Người phạm tội đánh bạc là lỗi cố ý trực tiếp Họ nhận thức được hành vi của mình là nguy hiểm cho xã hội, bị luật hình sự cấm, nhưng vẫn mong muốn và thực hiện hành vi

6

phạm tội Động cơ của tội phạm này rất đa dạng: kiếm tiền tiêu sài, làm nhà, mua xe, Mục đích của đánh bạc là vui chơi và kiếm tiền bất hợp pháp

2.3 Tính biến đổi về mặt lịch sử của hiện tượng tội phạm:

Hiện tượng tội phạm luôn ở trạng thái động, tức là thường xuyên biến đổi qua các giai

đoạn, thời kỳ lịch sử nhất định.(5) Điều đó được thể hiện qua sự thay đổi trong các quan

điểm, quan niệm về tội phạm, về các dấu hiệu nội dung của tội phạm, tính chất và mức độ của hành vi phạm tội, có sự thay đổi theo lịch sử Nó gắn với sự thay đổi trong cơ cấu kinh tế-xã hội của xã hội, những biến đổi cơ cấu của xã hội-giai cấp

Tội phạm đánh bạc trải qua các thời kì lịch sử đã có nhiều biến đổi Có thể thấy, khi tội phạm phát triển, các quy định của pháp luật cũng phát triển cùng với đó để khắc phục ngăn chặn các hiện tượng tiêu cực mà tội phạm gây ra

Từ BLHS đầu tiên của nước ta năm 1985, tội đánh bạc, tội tổ chức đánh bạc đã được pháp điển hóa tại Điều 200 BLHS Cùng với sự phát triển đi lên của đất nước, tội phạm về đánh bạc cũng phát triển mạnh mẽ hơn với nhiều hình thức mới và tính nguy hiểm cho xã hội của nó cũng tăng lên Chính vì sự phát triển của loại tội phạm về đánh bạc mà khi xây dựng BLHS năm 1999, các nhà làm luật đã tách Điều 200 BLHS năm 1985 thành Điều 248

quy định về “tội đánh bạc” và Điều 249 quy định về “Tội tổ chức đánh bạc hoặc gá

bạc”(6) Với mục đích tiếp tục hoàn thiện thêm những quy định của pháp luật để khắc phục

những vướng mắc trong thực tiễn áp dụng luật hình sự, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của BLHS năm 1999 đã được ban hành ngày 19/6/2009 trên cơ sở kế thừa và phát triển thêm về kỹ thuật lập pháp Theo đó, các điều Điều 248, Điều 249 BLHS năm 1999 (sửa đổi,

bổ sung năm 2009) quy định về tội đánh bạc, tổ chức đánh bạc cùng văn bản hướng dẫn là

cơ sở pháp lý quan trọng trong đấu tranh phòng chống loại tội phạm này Đến BLHS năm

2015 quy định về tội đánh bạc lại có nhiều điểm mới khi so sánh với quy định của BLHS

1999 (sửa đổi, bổ sung 2009):

Thứ nhất, quy định tại khoản 1 điều 321 đã nâng số tiền đánh bạc để truy cứu trách nhiệm

hình sự với mức khởi điểm từ 2 triệu đồng lên 5 triệu đồng đối với người phạm tội lần đầu

Thứ hai, khoản 1 điều 321 nâng mức hình phạt tiền từ triệu đồng đến 50 triệu đồng lên

mức từ 20 triệu đến 100 triệu đồng Nâng mức phạt tù đối với người phạm tội từ 03 tháng đến 03 năm lên 06 tháng đến 03 năm

7

Thứ ba, khoản 2 điều 321 BLHS 2015 đã nâng mức khung hình phạt từ 02 năm đên 07

năm trong điều 248 BLHS 1999 lên mức từ 03 năm đến 07 năm

Thứ tư, khoản 2 điều 321 bổ sung tình tiết định khung tại điểm c: “sử dụng mạng internet,

mạng máy tính, mạng vieenc thông phương tiện điện tử để phạm tội”

Thứ năm, khoản 3 điều 321 đã nâng mức hình phạt bổ sung là hình phạt tiền từ 3 triệu

đồng đến 30 triệu đồng lên 10 triệu đồng đến 50 triệu đồng

2.4 Tính giai cấp của hiện tượng tội phạm:

Hiện tượng tội phạm chỉ xuất hiện trong xã hội có giai cấp, gắn liền với sự ra đời của nhà nước và quá trình phân tầng xã hội Pháp luật là sự thể hiện ý chí của giai cấp thống trị Xuất phát từ nhu cầu bảo vệ các giá trị, lợi ích của giai cấp mình mà giai cấp thống trị đề ra chính sách pháp luật hình sự, trong đó quy định những hành vi nào là tội phạm, tính chất và mức độ của mỗi loại tội phạm, đối tượng nào phải chịu hình phạt, đối tượng nào không phải chịu hình phạt,…

Nhà nước ban hành ra Bộ luật hình sự này quy định về tội phạm và hình phạt với nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền quốc gia, an ninh của đất nước, bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa, quyền con người, quyền công dân, bảo vệ quyền bình đẳng giữa đồng bào các dân tộc, bảo

vệ lợi ích của Nhà nước, tổ chức, bảo vệ trật tự pháp luật, chống mọi hành vi phạm tội; giáo

dục mọi người ý thức tuân theo pháp luật, phòng ngừa và đấu tranh chống tội phạm.(6) Tội

phạm về đánh bạc là mối đe dọa đối với an ninh trật tự của xã hội, vi phạm các chuẩn mực

xã hội, làm xáo trộn nhiều mối quan hệ trong xã hội Để ngăn chặn những ảnh hưởng tiêu cực do tội phạm đánh bạc gây ra, Nhà nước quy định rõ tại điều 321 BLHS 2015 về dấu hiệu của hành vi đánh bạc, tính chất và mức độ nguy hiểm của tội đánh bạc, những đối tượng phải chịu phạt, hình phạt, nhằm ngăn ngừa hạn chế việc đánh bạc có thể xảy ra, qua

đó bảo vệ được trật tự an toàn xã hội Về hình phạt đối với tội đánh bạc được chia làm nhiều loại, có thể phạt tiền, phạt cải tạo không giam giữ đối với nhưng tội phạm đánh bạc nhưng mức độ nguy hiểm ít nghiêm trọng được quy định tại khoản 1 điều 321 Còn đối với những trường hợp phạm tội có tính chất chuyên nghiệp, tiền hoặc hiện vật dùng đánh bạc trị giá 50.000.000 đồng trở lên; sử dụng mạng internet, mạng máy tính, mạng viễn thông, phương tiện điện tử để phạm tội; tái phạm nguy hiểm thì có thể bị phạt tù lên đến 07 năm

2.5 Tính xác định theo không gian và thời gian của hiện tượng tội phạm:

8

Hiện tượng tội phạm phải luôn được xác định rõ ràng về mặt vị trí địa lí, trong một khung cảnh xã hội nhất định và vào một khoảng thời gian nhất định Điều đó có nghĩa là hiện tượng tội phạm phải được xác định theo không gian và thời gian

Theo không gian: thông thường hiện tượng tội phạm xác định theo lãnh thổ quốc gia Chú ý rằng cùng 1 hành vi có thể ở quốc gia này bị coi là tội phạm, nhưng ở quốc gia khác lại không bị coi là tội phạm; hoặc cùng 1 tội ở quốc gia này coi là ít nghiêm trọng, nhưng ở quốc gia khác lại coi là đặc biệt nghiêm trọng

Đánh bạc ở Việt Nam bị coi là tội phạm, nhưng ở Macau lại coi là hợp pháp Macao được coi là thủ phủ cờ bạc của Trung Quốc, nơi duy nhất được đánh bạc hợp pháp tại các sòng bài ở nước đất nước 1,3 tỉ dân Đánh bạc ở đây được chính thức thừa nhận là an toàn Ngoài Macau, một số tiểu bang của Mỹ như: Nevada, Las Vegas và Reno cũng là những nơi tồn tại những sòng bạc hợp pháp

Theo thời gian: hiện tượng tội phạm hay một loại tội phạm cụ thể có thể được nhìn nhận khác nhau trong cùng 1 quốc gia tùy thuộc vào sự thay đổi trong chính sách pháp luật hình

sự vào các khoảng thời gian khác nhau

Từ xưa tới nay luật đã quy định rõ người Việt Nam không được đánh bạc và tổ chức đánh bạc dưới bất kỳ hình thức nào Nhưng trong thời kì nền kinh tế nước ta đang hội nhập ngày càng sâu rộng, vận động theo cơ chế thị trường, có nhiều dịch vụ kinh doanh mới nảy sinh trong đó có dịch vụ vui chơi cá cược, vui chơi có thưởng mà người dân vẫn thường gọi là casino Loại hình này được cho phép thí điểm tại Việt Nam tại nghị định 03/2017/NĐ-CP về kinh doanh casino được Chính phủ ban hành đầu năm 2017 Đối với việc kinh doanh các dịch vụ mang tính cá cược, xây dựng các casino phải vừa phát triển được nền kinh tế thị trường, nhưng đồng thời vẫn phải đảm bảo không gây tác động xấu đến đời sống xã hội, ảnh hưởng đến thuần phong mỹ tục của Việt Nam

3 Một số giải pháp phòng ngừa tội phạm đánh bạc:

- Khắc phục những khó khăn về kinh tế, nâng cao đời sống của người dân, giải quyết tình trạng thất nghiệp, tăng mức sống cho người dân, thu hẹp khoảng cách giàu nghèo, đẩy lùi các tệ nạn xã hội;

- Tích cực tuyên truyền phổ biến pháp luật tới mọi người dân, nêu gương những cá nhân, tổ chức tích cực trong đấu tranh và phòng ngừa tệ nạn đánh bạc, ;

9

- Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát đối với các địa bàn trọng điểm, phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lí nhà nước;

- Khắc phục hạn chế, yếu kém trong công tác điều tra, xác định tội phạm;

- Hoàn thiện hệ thống pháp luật đảm bảo sự thống nhất, chặt chẽ, tránh hiện tượng chồng chéo, mâu thuẫn

III KẾT LUẬN:

Bài phân tích trên của em đã phần nào làm rõ được các đặc trưng của hiện tượng tội phạm qua ví dụ cụ thể về tội phạm đánh bạc Qua những số liệu thống kê, con số cụ thể, có thể thấy hậu quả nghiêm trong cho xã hội mà loại tội phạm này gây ra, từ đó đề xuất những biện pháp góp phần ngăn chặn, đẩy lùi loại tội phạm này

Tuy nhiên, bài viết của em còn nhiều thiếu sót do kiến thức còn chưa sâu, mong thầy cô trong tổ bộ môn xem xét và đưa ra cho em những đánh giá và lời khuyên để em hoàn thiện hơn về kiến thức cũng như đầu tư tốt hơn cho những bài viết trong tương lai

Em xin chân thành cảm ơn!

(1) Trường Đại học Luật Hà Nội, Giáo trình Xã hội học pháp luật, tr 353;

(2) http://baokiemtoannhanuoc.vn/trong-nuoc/chi-tiet-bai-viet-cua-148699;

(3) Trường Đại học Luật Hà Nội, Giáo trình Xã hội học pháp luật, tr 354;

(4) Trường Đại học Luật Hà Nội, Giáo trình Xã hội học pháp luật, tr 355;

(5)

http://vksquangngai.gov.vn/index.php/vi/xay-dung-nganh/Chuyen-de-Sang- kien/Chuyen-de-Thuc-trang-va-giai-phap-de-giai-quyet-cac-vu-an-Danh-bac-va-To-chuc-danh-bac-tren-dia-ban-tinh-Quang-Ngai-35/;

(6) Điều 1 BLHS 2015 ( sửa đổi, bổ sung năm 2017 )

10

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO:

1 Trường Đại học Luật Hà Nội, iáo trình ã hội h c pháp luật, NXb Tư pháp, 2018

2 Trường Đại học Luật Hà Nội, Tập bài giảng xã hội h c, Nxb Công an nhân dân, Hà

Nội, 2010

3 Bộ luật Hình sự 1985

4 Bộ luật Hình sự 1999 ( sửa đổi, bổ sung năm 2009)

5 Bộ luật Hình sự 2015

6 Nghị định 03/2017/NĐ-CP về kinh doanh casino ngày 16 tháng 01 năm 2017

7 Thông tư 102/2017/TT-BTC hướng dẫn một số điều quy định tại nghị định

số 03/2017/NDĐ-CP ngày 16 tháng 01 năm 2017 của chính phủ về kinh doanh casino

8 http://baokiemtoannhanuoc.vn/trong-nuoc/chi-tiet-bai-viet-cua-148699 ( truy cập ngày 10/7/2021)

9 http://bocongan.gov.vn/tin-tuc-su-kien/hoat-dong-cua-luc-luong-cong-an/tin-hoat-dong-cua-bo-2.html?ItemID=29938 (truy cập ngày 10/7/2021)

10 http://daidoanket.vn/ha-noi-triet-pha-duong-day-danh-bac-qua-mang-tren-1500-ty-dong-5654408.html (truy cập ngày 10/7/2021)