3 vấn đề có thể thay đổi hiện trạng học online ở việt nam

Hệ thống dạy học trực tuyến đầy đủ phải phải đảm bảo một số điều kiện về chức năng giáo dục bên trong, ngoài điều kiện bên ngoài về cơ sở vật chất như đường truyền, máy tính,… Thứ nhất,

3 vấn đề có thể thay đổi hiện trạng học online ở Việt Nam

13/10/2021 06:02 GMT+7

PGS.TS Chu Cẩm Thơ (Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam) cho rằng, những bất cập của việc học trực tuyến không khó để nhận thấy, bởi đến nay vẫn chưa có nền tảng dạy học trực tuyến đúng nghĩa

PGS.TS Chu Cẩm Thơ (Viện Khoa học Giáo dục Việt

Nam)

- Phóng viên: Vấn đề sức khỏe học sinh khi ngồi trước màn hình máy tính học trực tuyến quá dài đang khiến nhiều phụ huynh trăn trở Thời lượng học theo bà thế nào là phù hợp?

PGS.TS Chu Cẩm Thơ: Giả sử có một hệ thống trường học công nghệ đầy đủ thì tất cả các kỹ

năng học tập bậc thấp như tìm kiếm kiến thức, nhận biết thì học sinh sẽ tự học được với máy Còn khi học với giáo viên sẽ là thời gian để phát triển các kỹ năng học tập bậc cao như phản biện, thảo luận, hợp tác, thực hành,

Như vậy mọi việc sẽ rất chủ động và khi đó, thời gian học tập trên lớp sẽ là thời gian giao tiếp, tương tác trực tiếp với giáo viên Khi đó chắc chẳng ai phàn nàn sao phải ngồi lâu với máy tính thế Nhưng, thực tế hiện nay, chưa có hệ thống trường học công nghệ như vậy Do đó sẽ dẫn đến có nhiều thứ diễn ra không khoa học, không hiệu quả Hiện nay, tất cả việc giảng dạy đều được bê nguyên lên trên lớp học trực tuyến như trực tiếp Rõ ràng “không gian ảo” không hề phù hợp với việc dạy học các kỹ năng ở mức độ nhận biết, Mọi người phàn nàn học sinh không đáp ứng được

- nhưng tôi cho đó là việc đương nhiên Bởi trên nền tảng “meeting” để gặp nhau thảo luận là chính

mà cứ nghe giảng một chiều thì làm sao học sinh chịu được.

Khi làm việc với không gian lớp học ảo, giáo viên cần cố gắng tăng tương tác để phát triển các kỹ năng, tư duy bậc cao như thảo luận, tham gia đánh giá phản hồi về kiến thức, Cần giảm bớt các hoạt động đòi hỏi học sinh phải có tư duy lâu, dẫn đến hạn chế không gian giao tiếp.

Nếu “bê nguyên” thời gian học trực tiếp lên trực tuyến thì dẫn đến việc học sinh phải làm việc khoảng 6 tiếng mỗi ngày trên máy tính và về lâu dài rất ảnh hưởng đến sức khỏe và giảm sự chú ý của các em trong học tập.

Ở cấp tiểu học, mỗi một ngày học chỉ nên kéo dài 2 tiếng, khoảng 30 phút cần được nghỉ 1 lần và cần thay đổi các hoạt động tương tác liên tục sau mỗi 10 phút Đối với cấp THCS và THPT, có thể duy trì 40-45 phút/tiết nhưng không nên quá 4 tiết trong 1 buổi và không nên học 2 buổi/ngày, thay vào đó có thể giao bài để các em tự học, hoạt động nhóm với nhau.

Chưa có hệ thống công nghệ đúng nghĩa để dạy học trực tuyến

- Bà vừa nhắc đến yếu tố công nghệ Theo bà, việc xây dựng hệ thống công nghệ cần đáp ứng những tiêu chí nào để dạy học online một cách hiệu quả?

PGS.TS Chu Cẩm Thơ: Hiện nay có nhiều phần mềm, ứng dụng được sử dụng cho việc học trực

tuyến, tuy nhiên, đang mới dừng lại đúng tính chất là “meeting” để ứng dụng cho lớp học ảo, và những công cụ còn rời rạc để hỗ trợ những hoạt động khác nhau của quá trình dạy học, chứ chưa đúng nghĩa là hệ thống công nghệ để dạy học trực tuyến

Hệ thống dạy học trực tuyến đầy đủ phải phải đảm bảo một số điều kiện về chức năng giáo dục bên trong, ngoài điều kiện bên ngoài về cơ sở vật chất như đường truyền, máy tính,…

Thứ nhất, cần phải có một hệ thống quản trị và phải tương thích, thống nhất với hệ thống quản trị trường học (tức có thể thực hiện tất cả các tính năng quản trị của trường học)

Thứ hai, hệ thống cần phải có dữ liệu để dạy và học Dữ liệu khác với dữ liệu truyền thống như sách giáo khoa, ở chỗ là phải thể hiện được ưu thế của công nghệ gồm các yêu cầu: chương trình hóa, phân hóa và tương tác hóa Khi có hệ thống dữ liệu này thì máy tính và phần mềm sẽ như là một trợ lý của giáo viên và thậm chí như một “thầy giáo ảo” để thực hiện được việc học sinh tự học, học chủ động với những kiến thức cơ bản.

Thứ ba, hệ thống này cần phải có chức năng đánh giá, tức là phải lưu vết được quá trình học tập của học sinh trên hệ thống cũng như kết nối với các đánh giá chuẩn.

Rất nhiều những điểm bất cập đang biểu hiện ra trong việc dạy học trực tuyến hiện nay mà mọi người đều dễ dàng quan sát được bản chất đều do không có một hệ thống như vậy.

Các ứng dụng, phần mềm hiện nay hầu hết mới chỉ ở dạng giải pháp rời rạc như hỗ trợ meeting (như Zoom, Teams, Google Meet, ) để có thể giao lưu giữa người dạy và người học; chứ không có chức năng tổng thể quản lý hệ thống và cũng không có chức năng dữ liệu và đánh giá, tương tác Hoặc hệ thống quản lý học tập LMS như Teams, Google Classroom, Canvas, lại chỉ có chức năng quản trị như các hệ quản trị thông thường, chứ cũng không quản trị theo chức năng quản trị của giáo dục và kết nối được với dữ liệu giáo dục đã được số hóa Tức giáo dục là một hệ thống gồm các hoạt động và các chủ thể riêng biệt và đòi hỏi khi nói đến công nghệ giáo dục thì phải là công cụ chỉ để giải quyết bài toán giáo dục Chứ không phải công nghệ yêu cầu giáo dục chạy theo nó Các giáo viên hiện nay dùng Zoom, Zalo, hầu như để “nhìn thấy mặt học sinh” chứ không thể chiếu slide hay sách điện tử, không giao bài tập và theo dõi được quá trình học tập của học sinh, cũng như học sinh không tự học, không được đánh giá tự động

- Những bất cập của dạy và học online ở Việt Nam được nhiều người nhận thấy Tuy nhiên, mọi thứ dường như không có nhiều thay đổi?

PGS.TS Chu Cẩm Thơ: Những bất cập của việc học trực tuyến đến từ một số yếu tố Thứ nhất là

yếu tố ngoại cảnh là hạ tầng, cơ sở vật chất (đường truyền, máy tính, ) thiếu thốn Thứ hai là như phân tích ở trên, thiếu một hệ thống để dạy học trực tuyến đầy đủ, trong đó hỗ trợ bài toán quản trị, dạy học ứng dụng công nghệ và có thể đánh giá trong quá trình dạy học.

Thứ ba là kỹ năng dạy của giáo viên và kỹ năng học của học sinh và cả kỹ năng đồng hành của phụ huynh,

Như vậy, nếu muốn thay đổi, cần phải tác động vào 3 vấn đề này.

Đầu tiên phải đảm bảo điều kiện tối thiểu cho quá trình dạy học với công nghệ được diễn ra như đường truyền, máy tính, thiết bị,

Thứ hai, phải đầu tư hệ thống học tập trực tuyến theo đúng nghĩa trường học công nghệ Việc này không phải chỉ là việc riêng của từng trường mà phải đồng bộ cả hệ thống Bởi nếu các trường làm

lẻ tẻ, không có sự thông suốt với nhau thì việc đánh giá sẽ không thể chuẩn hóa.

Thứ ba là phải có chiến lược để nâng kỹ năng cho cả người dạy, người học và cả các chủ thể liên quan Muốn học trực tuyến tốt, thì học sinh cần có năng lực số bao gồm phải biết về an toàn số Còn giáo viên, không phải chỉ có giao tiếp trên nền tảng công nghệ mà còn phải thiết lập, xây dựng lại chương trình học tập cho học sinh Không thể bê nguyên chương trình học trực tiếp trên trường cho học sinh học trực tuyến Bởi như vậy rất ảnh hưởng đến sức khỏe học sinh, không còn thời gian tự học với những gì đã được chương trình hóa, số hóa.

Giáo viên thêm 3 vai trò

- Cụ thể hơn, vai trò của người thầy cần thay đổi ra sao?

PGS.TS Chu Cẩm Thơ: Bản chất của việc dạy học trực tuyến là giáo viên sẽ có thêm một "người

bạn", có thêm một công cụ đắc lực Khi có một trường học công nghệ với hệ quản trị, hệ thống dữ liệu và đánh giá, tương tác tốt thì giáo viên như có thêm người trợ lý.

Tuy nhiên, giáo viên phải có thêm kỹ năng "chọn bạn", tức là chọn công cụ để phục vụ cho việc dạy học của mình.

Người thầy cũng thêm vai trò như là một huấn luyện viên khi dẫn dắt, hướng dẫn kỹ năng công nghệ cho học sinh Trong môi trường công nghệ, người thầy phải thêm vai trò huấn luyện Nhưng

để làm được điều này, giáo viên cũng phải có hiểu biết về sử dụng công nghệ (giao tiếp, biểu đạt thông tin, thiết kế bài học, ) Nếu không, thì vừa làm mệt vừa phản ứng ngược.

Bên cạnh đó, các giáo viên cũng cần có thêm tư duy công dân số và an toàn số Đã xác định dạy học trên trường học công nghệ, không gian thế giới phẳng, thì cần hòa nhập cộng đồng và học cách chịu nhiều sự giám sát hơn so với lớp học an toàn trên trường học trực tiếp.

Đây là 3 vai trò mà người giáo viên sẽ phải có thêm so với vai trò người giáo viên khi dạy học trực tiếp thông thường.

Lợi ích của việc học trực tuyến là gì?

1 Hiệu quả

Học trực tuyến cung cấp cho giáo viên một phương pháp hiệu quả để truyền tải bài học cho học sinh Học trực tuyến có một số công cụ như video, PDF, podcast và giáo viên

có thể sử dụng tất cả các công cụ này như một phần của giáo án của họ Bằng cách

mở rộng kế hoạch bài học ngoài sách giáo khoa truyền thống để bao gồm các tài nguyên trực tuyến, giáo viên có thể trở thành những nhà giáo dục hiệu quả hơn

2 Khả năng tiếp cận về thời gian và địa điểm

Dạy học trực tuyến là nó cho phép học sinh tham gia các lớp học từ bất kỳ địa điểm nào họ chọn Nó cũng cho phép các trường tiếp cận với mạng lưới học sinh rộng rãi hơn, thay vì bị giới hạn bởi ranh giới địa lý Ngoài ra, các bài giảng trực tuyến có thể được ghi lại, lưu trữ và chia sẻ để tham khảo trong tương lai Điều này cho phép học sinh truy cập tài liệu học tập vào thời điểm họ thoải mái Do đó, học trực tuyến cung cấp cho người học khả năng tiếp cận về thời gian và địa điểm trong giáo dục

3 Khả năng chi trả

Một ưu điểm khác của học trực tuyến là giảm chi phí tài chính Giáo dục trực tuyến có chi phí hợp lý hơn nhiều so với học tập thể chất Điều này là do học trực tuyến giúp loại

bỏ các điểm chi phí cho việc đưa đón học sinh, bữa ăn cho học sinh và quan trọng nhất

là bất động sản Ngoài ra, tất cả các khóa học hoặc tài liệu học tập đều có sẵn trực tuyến, do đó tạo ra một môi trường học tập không cần giấy tờ với chi phí hợp lý hơn, đồng thời có lợi cho môi trường

4 Cải thiện sự chuyên cần của học sinh

Vì các lớp học trực tuyến có thể được thực hiện tại nhà hoặc địa điểm tùy chọn, nên có

ít khả năng học sinh bỏ lỡ các bài học hơn

5 Phù hợp với nhiều kiểu học

Mỗi học sinh có một hành trình học tập khác nhau và một phong cách học tập khác nhau Một số học sinh học bằng hình ảnh, trong khi một số học sinh thích học qua âm thanh Tương tự như vậy, một số học sinh phát triển mạnh trong lớp học, và những học sinh khác là những người học một mình, những người bị phân tâm bởi các nhóm lớn

Hệ thống học tập trực tuyến, với nhiều tùy chọn và tài nguyên, có thể được cá nhân hóa theo nhiều cách Đó là cách tốt nhất để tạo ra một môi trường học tập hoàn hảo phù hợp với nhu cầu của từng học viên

II Nhược điểm của Học trực tuyến là gì?

1 Không có khả năng tập trung vào màn hình

Đối với nhiều học sinh, một trong những thách thức lớn nhất của việc học trực tuyến là phải vật lộn với việc tập trung vào màn hình trong thời gian dài Với việc học trực tuyến, học sinh cũng có cơ hội dễ dàng bị phân tâm bởi mạng xã hội hoặc các trang web khác Vì vậy, các giáo viên bắt buộc phải giữ cho các lớp học trực tuyến của họ rõ ràng, hấp dẫn và tương tác để giúp học sinh tập trung vào bài học

Vấn đề Công nghệ

Một thách thức quan trọng khác của các lớp học trực tuyến là kết nối internet Mặc dù

sự thâm nhập của internet đã tăng trưởng nhảy vọt trong vài năm qua, nhưng ở các vùng nông thôn một kết nối nhất quán với tốc độ ổn định là một vấn đề Nếu không có kết nối internet nhất quán cho học sinh hoặc giáo viên, học sinh có thể thiếu tính liên tục trong học tập Điều này gây bất lợi cho quá trình giáo dục

3 Cảm giác cô lập

Học sinh có thể học được rất nhiều điều từ việc ở trong công ty của các bạn cùng lứa tuổi Tuy nhiên, trong một lớp học trực tuyến, có rất ít tương tác vật lý giữa học sinh và giáo viên Điều này thường dẫn đến cảm giác bị cô lập cho học sinh Trong tình huống này, nhà trường bắt buộc phải cho phép các hình thức giao tiếp khác giữa học sinh, đồng nghiệp và giáo viên Điều này có thể bao gồm tin nhắn trực tuyến, email và hội nghị truyền hình sẽ cho phép tương tác trực tiếp và giảm cảm giác bị cô lập

4 Đào tạo giáo viên

Học trực tuyến đòi hỏi giáo viên phải có hiểu biết cơ bản về việc sử dụng các hình thức học tập kỹ thuật số Tuy nhiên, đây không phải là trường hợp luôn luôn xảy ra Thông thường, giáo viên có hiểu biết rất cơ bản về công nghệ Đôi khi, họ thậm chí không có các nguồn lực và công cụ cần thiết để tiến hành các lớp học trực tuyến

Để chống lại điều này, điều quan trọng là các trường phải đầu tư vào việc đào tạo giáo viên với các bản cập nhật công nghệ mới nhất để họ có thể thực hiện các lớp học trực tuyến của mình một cách liền mạch

5 Quản lý thời gian sử dụng

Nhiều bậc cha mẹ lo ngại về những mối nguy hại đối với sức khỏe khi con cái của họ dành quá nhiều giờ để dán mắt vào màn hình Sự gia tăng thời gian sử dụng thiết bị này là một trong những mối quan tâm và bất lợi lớn nhất của việc học trực tuyến Đôi khi học sinh cũng phát triển tư thế xấu và các vấn đề thể chất khác do phải cúi đầu trước màn hình

Một giải pháp tốt cho điều này là cho học sinh nghỉ ngơi nhiều với màn hình để làm mới tinh thần và thể chất của họ

III Ứng dụng thực tế vào giảng dạy và học tập cho học sinh tiểu học hiện nay ở Việt Nam.

Phần này tôi trình bày suy nghĩ của bản thân xuất phát từ kinh nghiệm quản lý các lớp bồi dưỡng trực tuyến cũng như có con đang là học sinh tiểu học phải tham gia học trực tuyến

1 Phải linh hoạt sử dụng nhiều cách học trực tuyến khác nhau nhưng phải đơn giản, dễ thực hiện đặc biệt cho các đối tượng là học sinh tiểu học.

Đây là điều bắt buộc nếu chúng ta muốn giờ giảng dạy và học tập của giáo viên và học sinh có hiệu quả, bởi đơn giản nếu chỉ dùng một kiểu trực tuyến sẽ sớm gây nhàm chán, điều hiện hữu ở trực tuyến hiện nay (nhất là đối với các em học sinh cấp tiểu học, phổ thông) là chỉ có tương tác của giáo viên và học sinh (mà thực ra đa phần chỉ là tương tác một chiều) mà chúng ta không đề cập đến chính là tương tác giữa các học sinh với nhau, đây là tương tác rất quan trọng mà học trực tuyến rất khó khắc phục

Bên cạnh đó các hình thức trực tuyến học phải làm sao dễ thao tác, thuận lợi cho học sinh bởi kinh nghiệm cho thấy không chỉ học trực tuyến mà cả học trực tiếp học sinh tự thực hiện các thao tác, làm bài, tương tác khi đó khả năng vận động về chân tay, đầu óc,… sẽ tốt hơn, do đó khả năng lĩnh hội kiến thức sẽ tốt hơn Nếu như học sinh nhất là học sinh tiểu học học luôn có bố mẹ bên cạnh khi học trực tuyến để hướng dẫn, làm hộ các thao tác thì rất khó để học sinh đó học có hiệu quả

2 Như đã nói ở trên nếu dạy học trực tuyến mà giáo viên chỉ trình slide bài giảng

để giảng dạy theo 1 motip quen thuộc thì rõ ràng không hiệu quả khi ta không biết

tận dụng kho tài nguyên khổng lồ trên mạng Việc kết hợp bài giảng với những kho tài nguyên, trang WEB liên quan đến bài giảng chuyên môn sẽ là một lợi thế để nâng cao chất lượng bài giảng, phát huy khả năng tìm tòi, sáng tạo của giáo viên, đồng thời cũng gợi mở những vẫn đề mới cho học sinh mà bản thân trong SGK chưa đề cập đến.

Nhưng nếu như vậy giáo viên phải tự học, tự đào tạo nâng cao không chỉ trình độ chuyên môn mà khả năng tương tác, làm việc trong môi trường mạng một cách sáng tạo, hiệu quả Điều này theo tôi nghĩ là rất hay, việc xuất hiện hàng loạt trang WEB chia

sẻ về tài liệu học tập, lời bình, cách giải hay về các bài toán hay đề thi là một minh chứng rõ ràng nhất mà chúng ta thấy nhiều trên mạng

3 Thời gian dạy và học trực tuyến phải khoa học, phù hợp với từng đối tượng, từng độ tuổi.

Mặc dù dạy và học trực tuyến như đã phân tích ở trên tương thích với nhiều kiểu học, thuận lợi trong việc bố trí thời gian những nên nhớ ứng với mỗi loại đối tượng cách dạy

và học trực tuyến phải được áp dụng một cách khoa học Tôi không thể hiểu nổi con gái tôi học lớp 2 mà lại học trực tuyến, thi kiểm tra vào buổi tối? Hết sức phản khoa học Làm như vậy vô tình chúng ta đã làm rối loạn đồng hồ sinh học của các bé Nhiều

vị phụ huynh có nói với tôi là học buổi tối coi như bé học bài, rất thuận lợi Quan niệm này sai, việc bé học bài ở nhà khác hoàn toàn với việc bé học trực tuyến khi cô dạy, 2 việc khác nhau

Theo quan điểm cá nhân của tôi trong thời gian dịch này việc học trực tuyến vẫn nên thực hiện giống như lịch học bình thường trên lớp, nhưng rút ngắn thời gian học kiến thức theo từng khoảng, giữa các khoảng đó có thể cho học sinh nghỉ giải lao hoặc hướng vào những trò chơi mà có thể tương tác được giữa học sinh với nhau

4 Nhất thiết không được dạy trực tuyến cho học sinh lớp 1.

Với lớp 1 mà đã gắn vào màn hình vi tính để học trực tuyến quả thật tôi sẽ không hiểu những đứa bé đó sau này sẽ như thế nào? Hàng loạt hệ lụy liên quan đến sự phát triển của đứa trẻ sau này, đó là chức năng sinh lý liên quan đến hoạt động của mắt, thao tác tay chân; sự tương tác gần như là không có (vì có bố mẹ ở bên thực hiện giúp học sinh, người giáo viên rất khó để có thể tương tác với học sinh, với lớp 1 tương tác trên lớp trực tiếp còn khó huống chi là trực tuyến)

Cách tốt nhất thay vì trực tuyến ta dùng truyền hình BGD&ĐT phối hợp với

truyền hình, đồng thời thông báo cho các Sở GD&ĐT báo với các trường Tiểu học về việc trình chiếu các giờ giảng của giáo viên, đây có thể là giờ giảng mẫu của những giáo viên có kinh nghiệm, trình độ giảng dạy Sau đó chiếu lên truyền hình vào 1 khung giờ xác định Giáo viên thông báo cho phụ huynh học sinh giờ giảng để cho học sinh theo dõi Căn cứ vào đó giáo viên có thể kiểm tra bài học của học sinh thông qua phụ huynh Sẽ rất có lợi vì:

+ Dùng truyền hình tín hiệu ổn định, chất lượng giọng nói, hình vẽ chắc chắn tốt hơn so với máy tính vì ti vi trình chiếu đa phần màn ảnh rộng, độ tương phản cao, rất sắc nét, sẽ không ảnh hưởng đến thị lực của học sinh lớp 1.

+ Truyền hình thích hợp cho mọi vùng miền của đất nước, không như trực tuyến khi mạng chưa chắc đã có được ở mọi nơi, đấy là còn chưa kể một bộ phần khi học trực tuyến cho con dùng điện thoại thông minh thay vì máy vi tính chất

lượng mạng di động và WIFI chưa chắc đã ổn định.

+ Sẽ không cần dùng phần mềm như trực tuyến, khai báo tên, nhập ID, pass,… chỉ cần 1 khung giờ cho bé cầm điều khiển ti vi là có thể thực hiện dễ dàng.

Kết luận: Trong điều kiện dịch như hiện nay, dạy vàhọc trực tuyến là giải pháp khả thi,

nhưng việc thực hiện cần có sự nghiên cứu triển khai kỹ lưỡng, hợp lý nếu không sẽ lợi bất cập hại.

MỘT SỐ VẤN ĐỀ ĐẶT RA ĐỐI VỚI DẠY HỌC TRỰC TUYẾN

Trong thời gian đầu, việc triển khai hình thức dạy học trực tuyến còn có sự lúng túng Cán bộ quản lý, giáo viên chưa được tập huấn hình thức dạy học mới; học sinh, sinh viên chưa được chuẩn bị tâm thế; điều kiện hạ tầng kỹ thuật còn tự phát, chưa đồng bộ… Những điều này tác động không nhỏ đến chất lượng, hiệu quả của việc dạy

và học

Đối với giáo dục mầm non, do dịch COVID-19 kéo dài, trẻ em phải nghỉ ở nhà trong thời gian dài, ảnh hưởng đến nền nếp, thói quen thực hiện chế độ sinh hoạt theo yêu cầu phát triển của độ tuổi Việc chuyển đổi phương pháp giáo dục mầm non thích ứng với

diễn biễn của từng thời điểm dịch còn hạn chế Các nhà trường thiếu điều kiện về cơ

sở vật chất, thiết bị, thiếu nguồn tài liệu, học liệu số Nhiều cơ sở giáo dục mầm non chưa được đầu tư hạ tầng công nghệ thông tin để phục vụ công tác phối hợp giữa nhà trường với cha mẹ trong việc nuôi dưỡng chăm sóc giáo dục trẻ; đội ngũ giáo viên mặc

dù đã được bồi dưỡng về nghiệp vụ nhưng còn hạn chế trong việc tiếp cận công nghệ

để thực hiện chương trình giáo dục mầm non Đặc biệt, nhiều cơ sở giáo dục mầm non ngoài công lập gặp khó khăn về nguồn kinh phí để chi trả lương cho đội ngũ và các chi phí khác để duy trì hoạt động của trường Bên cạnh đó, theo quy định, cơ sở giáo dục mầm non không thu được học phí để tổ chức chăm sóc, giáo dục trẻ em mầm non bằng hình thức trực tuyến dẫn đến nguy cơ giáo viên mầm non ngoài công lập chuyển đổi nghề nghiệp, bỏ việc, nhiều đơn vị phải dừng hoạt động và có nguy cơ giải thể Một số cơ sở giáo dục và đào tạo ở các cấp học gặp khó khăn khi triển khai dạy học trực tuyến, kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh, sinh viên nhất là khi dịch bệnh diễn biến phức tạp trên phạm vi rộng Với số lượng học sinh, sinh viên chiếm khoảng 25% dân số cả nước, chỉ cần 2 triệu lượt truy cập cùng lúc sẽ rất khó để đường truyền đảm bảo duy trì giờ học được ổn định Hơn nữa, nhiều gia đình học sinh, sinh viên điều kiện kinh tế khó khăn, không có đủ phương tiện, máy tính để học tập, tiếp cận công nghệ, tiếp thu bài giảng Theo Sở Giáo dục và Đào tạo Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, khoảng 4% học sinh từ lớp 6 đến lớp 12 không có điều kiện tham gia việc học trực tuyến Ở bậc tiểu học, khoảng 53.349 học sinh không có điều kiện tham gia học trực tuyến (chiếm 8,5%) Trong tổng số gần 700.000 học sinh trung học, khoảng 17.000 học sinh không có thiết bị, không có đường truyền internet, hơn 5.000 học sinh có thiết

bị nhưng lại không có đường truyền internet

Bên cạnh đó, một số địa phương chưa thực sự quan tâm sâu sát chỉ đạo triển khai nội dung “Dạy học Tiếng Việt lớp 1” trên truyền hình; chưa chú trọng tăng cường kiểm tra, khảo sát để nắm tình hình triển khai và có phương án hỗ trợ kịp thời giáo viên và học sinh trong quá trình dạy học môn Tiếng Việt lớp 1, lớp học tiền đề giúp cho trẻ phát triển kỹ năng, nhất là các kỹ năng đọc - hiểu và kỹ năng viết (bao gồm viết chính tả và làm văn) Đây là yêu cầu cơ bản phải được thực hiện thuần thục từ các lớp đầu cấp, nhất là lớp 1

Việc đổi mới phương pháp, hình thức dạy học ở một bộ phận giáo viên, cán bộ quản lý giáo dục chưa thực sự được chú trọng Vẫn còn tình trạng quản lý, tổ chức dạy học theo phương pháp truyền thống, nặng về truyền thụ kiến thức một chiều, chưa chú trọng đến việc tổ chức các hoạt động học tập cho học sinh, sinh viên và vận dụng kiến thức đã học vào giải quyết các tình huống trong thực tiễn Việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý, dạy học và kiểm tra, đánh giá còn hạn chế ở một số nơi Hạ tầng và trang thiết bị công nghệ thông tin ở các địa phương còn thiếu đồng bộ, nhiều nơi còn hạn chế cả về số lượng, chất lượng Việc triển khai quản lý hồ sơ, sổ điểm điện tử còn hạn chế

Để khắc phục hạn chế này, các cơ quan quản lý nhà nước về giáo dục và đào tạo (Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Lao động -Thương binh và Xã hội) đã kịp thời ban hành nhiều văn bản hướng dẫn, chỉ đạo các cấp học tổ chức triển khai dạy học trực tuyến và đánh giá kết quả học tập của học sinh, sinh viên Từ đó, đã tạo hành lang pháp lý với mục đích hỗ trợ hoặc thay thế dạy học trực tiếp tại cơ sở giáo dục phổ thông và giáo dục thường xuyên, giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp nâng cao chất lượng dạy học và hoàn thành chương trình, kế hoạch giáo dục…Thực hiện linh

hoạt việc kiểm tra, đánh giá học sinh, sinh viên các cấp học theo hình thức trực tuyến bước đầu học sinh, cha mẹ học sinh và xã hội ủng hộ

NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY VÀ HỌC TRONG THỜI GIAN TỚI

Trong bối cảnh dịch COVID-19 vẫn tiếp tục diễn biến hết sức phức tạp, khó lường, để triển khai nhiệm vụ năm học mới theo tinh thần chỉ đạo của Trung ương Đảng, Chính phủ, ngành Giáo dục và Đào tạo cần đẩy mạnh triển khai các nhiệm vụ, giải pháp tổ chức dạy học an toàn, bảo đảm chương trình và mục tiêu chất lượng giáo dục, tập trung đổi mới mạnh mẽ phương pháp tổ chức dạy học, đa dạng hóa các hình thức tổ chức dạy học để khắc phục, ứng phó với tác động của dịch COVID-19 và các tình huống bất thường khác đối với các cấp học Để nâng cao chất lượng dạy và học trong thời gian tới, cần chú trọng một số nhiệm vụ trọng tâm như sau:

Thứ nhất, tăng cường công tác tuyên truyền, truyền thông để quán triệt và thực hiện

các chủ trương, đường lối, chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo Tích cực thực hiện các giải pháp đảm bảo vừa phòng chống dịch COVID-19 hiệu quả, vừa chủ động thực hiện các phương án, kịch bản cụ thể để tổ chức dạy học phù hợp với diễn biến của dịch bệnh, bảo đảm an toàn

về thể chất, tinh thần cho người học; bảo đảm trường học an toànvà khả năng đáp ứng của cơ sở giáo dục và đào tạo và điều kiện thực tế của người học

Thứ hai, Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội tiếp tục chỉ

đạo, hướng dẫn các cơ sở giáo dục và đào tạo xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch năm học linh hoạt và sáng tạo, triển khai hiệu quả các phương pháp và hình thức dạy học tích cực, có chất lượng phù hợp bối cảnh của địa phương

Tổ chức rà soát, hoàn thiện ban hành các văn bản hướng dẫn dạy học trực tuyến và đào tạo từ xa, phát triển các nguồn học liệu điện tử phong phú, hợp lý, dễ sử dụng Bổ sung bài giảng xây dựng kho học liệu điện tử kết nối với Hệ Tri thức Việt số hóa chia sẻ dùng chung cho cả nước để sẵn sàng cho tổ chức dạy học trực tuyến, dạy học qua truyền hình trong điều kiện dịch COVID-19 diễn biến ngày càng phức tạp, cũng như xuất hiện ngày càng nhiều loại dịch mới, khó lường Hiện nay, có gần 7.000 bài giảng trực tuyến, trong đó có 1.500 video bài giảng trên truyền hình có chất lượng Có 14 kênh truyền hình của Trung ương và địa phương thường xuyên phát chương trình ôn tập và dạy học

Tổ chức xây dựng kế hoạch giáo án dạy học trực tuyến bảo đảm các yêu cầu về phương pháp dạy học, kỹ thuật dạy học, thiết bị dạy học và học liệu, phương án kiểm tra, đánh giá trong quá trình dạy học Tổ chức xây dựng các video bài giảng để tổ chức dạy học trên truyền hình theo chương trình các môn học, hoạt động giáo dục; bảo đảm lịch phát sóng cụ thể theo từng bài học, môn học, lớp học được phổ biến đến các đối tượng người học Tăng cường kết hợp dạy học qua truyền hình với dạy học trực tiếp tại trường (hình thức học pha trộn- Blended learning), hướng dẫn học sinh, sinh viên tham gia học tập các bài học trên truyền hình phù hợp với kế hoạch giáo dục nhà trường Xây dựng hệ thống đề thi, bài kiểm tra, ngân hàng câu hỏi; chuẩn bị tốt các điều kiện

để thực hiệnkiểm tra, đánh giá trực tuyếntheo quy định, bảo đảm chất lượng, chính

xác, hiệu quả, công bằng, khách quan, trung thực; đánh giá đúng năng lực của học sinh, sinh viên, phù hợp với tình hình dịch bệnh Hướng dẫn các cơ sở giáo dục và đào tạo tổ chức tuyển sinh, đào tạo trực tuyến tạo hành lang pháp lý cho cơ sở thực hiện

Đa dạng hóa các hình thức đào tạo, tăng cường đào tạo quốc tế; liên kết với các doanh nghiệp trong quá trình đào tạo để người học am hiểu thực tế vận hành chuỗi cung ứng; bồi dưỡng, cập nhật kiến thức kỹ năng cho người lao động để họ thích nghi với công nghệ mới hoặc đối phó với mất nghề, chuyển nghề do tác động dịch bệnh…

Thứ ba, nâng cao năng lực chuyển đổi số cho đội ngũ giáo viên, giảng viên, cán bộ

quản lý giáo dục và đào tạo thực hiện các nhiệm vụ chuyển đổi số để đáp ứng yêu cầu của các phương thức dạy học mới, bao gồm ứng dụng công nghệ giáo dục (Edtech) trong lớp học, ứng dụng các phần mềm Edtech (công nghệ giáo dục) trong phương pháp dạy học, kỹ năng, phương pháp dạy học trên truyền hình cho giáo viên và ứng dụng công nghệ số trong quản lý giáo dục

Xây dựng cẩm nang và tổ chức tập huấn dạy học trực tuyến cho đội ngũ giáo viên Hướng dẫn về chuẩn tối thiểu cho một bài giảng trên truyền hình Giáo viên tăng cường giao nhiệm vụ cho học sinh, sinh viên tự nghiên cứu sách giáo khoa và tài liệu tham khảo, xem video, thí nghiệm mô phỏng để tiếp nhận và vận dụng kiến thức trả lời các câu hỏi, bài tập được giao thực hiện ở nhà hoặc qua mạng; tổ chức cho học sinh, sinh viên báo cáo, thuyết trình, thảo luận, luyện tập, thực hành, kết quả tự học của mình phù hợp trên môi trường mạng

Thứ tư, các cơ sở giáo dục và đào tạo chủ động điều chỉnh, tinh giản nội dung, thay đổi

phương thức và cập nhật nội dung giáo dục và đào tạo; phối hợp với các cơ quan, tổ chức có liên quan xây dựng kế hoạch dạy học trực tuyến, dạy học trên truyền hình; cung cấp cho người học nhiều kỹ năng mới hơn để đáp ứng yêu cầu thị trường lao động; phát triển kho học liệu điện tử, các video hỗ trợ việc chăm sóc, giáo dục trẻ

em, học sinh, sinh viên để sử dụng hiệu quả trong việc tổ chức dạy học trực tuyến, dạy học trên truyền hình; khai thác, chia sẻ hiệu quả các công cụ hỗ trợ, kho tài liệu, học liệu trực tuyến

Thứ năm, Bộ Thông tin và Truyền thông sớm ban hành hướng dẫn sử dụng an toàn

các phần mềm, công cụ dạy học trực tuyến; chỉ đạo các tập đoàn, doanh nghiệp viễn thông, công nghệ thông tin nghiên cứu, phát triển các giải pháp, nền tảng dạy học và học trực tuyến, học liệu số; hỗ trợ các cơ sở giáo dục, học sinh, sinh viên, giáo viên tiếp cận hạ tầng số, dịch vụ truy cập internet tốc độ cao an toàn, dễ sử dụng; chỉ đạo các doanh nghiệp viễn thông xem xét, miễn giảm giá cước truy cập Internet cho học sinh, sinh viên, giáo viên, giá cước sử dụng giải pháp giáo dục, đào tạo và quản lý giáo dục cho các cơ sở giáo dục, giá dịch vụ thuê máy chủ, băng thông phục vụ đào tạo từ xa cho các cơ sở giáo dục đại học

Thứ sáu, các cấp ủy đảng, chính quyền các địa phương cần có các giải pháp ưu tiên

nguồn lực bảo đảm điều kiện để dạy học trực tuyến, có chính sách hỗ trợ giáo viên, trẻ

em, học sinh, sinh viên khó khăn không có phương tiện để dạy và học trực tuyến, tiếp cận phương thức dạy học mới Huy động các nguồn lực từ các tổ chức, doanh nghiệp, tập đoàn hỗ trợ, tạo điều kiện cho các nhà trường, gia đình học sinh, sinh viên, giáo viên gặp khó khăn về tài chính, cơ sở vật chất, hạ tầng kỹ thuật, công nghệ để trang bị thiết bị dạy và học tối thiểu phục vụ học tập và giảng dạy trực tuyến, phù hợp phương thức dạy học mới