Một số trẻ vỏ sữauống xong không bỏ vào thùng rác mà ném ở trước lớp, thấy vỏ bánh kẹo ở ngoài sântrường không nhặt bỏ vào thùng rác,… Trước thực tế đó, là một giáo viên mầm non,tôi rất
Trang 1PHÒNG GDĐT NINH HÒA
TRƯỜNG MẦM NON HOA SỮA CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
Kính gửi: Hội đồng Xét duyệt sáng kiến thị xã
BÁO CÁO SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM NĂM HỌC 2018-2019
Đề tài
“Một số biện pháp giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi C
ở trường mầm non Hoa Sữa”
Người thực hiện: Nguyễn Thị Thanh Thúy, sinh năm: 1987
Chức vụ: Giáo viên
Đơn vị công tác: Trường mầm non Hoa Sữa
Trình độ chuyên môn: Đại học sư phạm mầm non
Đề tài chuyên môn: Tình cảm – kỹ năng xã hội
Thời gian thực hiện SKKN: Tháng 10/2018 đến tháng 4/2019
Bảo vệ môi trường không phải là vấn đề của riêng ai Vì sức khỏe của bản thân, giađình và xã hội, chúng ta hãy cùng chung tay góp sức bảo vệ môi trường vì một thế giớingày mai luôn xanh, sạch, đẹp giống như câu nói “Tất cả vì một thế giới ngày mai –Hãy chung tay bảo vệ môi trường”;
Giáo dục bảo vệ môi trường đã trở thành một nhiệm vụ quan trọng trong việc đàotạo thế hệ trẻ ở các trường học và được quan tâm ngay từ bậc học mầm non Việc mởrộng hiểu biết cho trẻ mầm non về môi trường và vệ sinh môi trường là rất cần thiết;
MẪU 2
Trang 2Giáo dục môi trường ở trường mầm non sẽ hình thành những phản xạ, những thóiquen đầu tiên trong việc bảo vệ môi trường, giáo dục trẻ có thái độ, ứng xử đúng đắnvới môi trường, tôn trọng và giữ gìn môi trường, biết cách sống tích cực và thân thiệnvới môi trường Cụ thể và gần gũi nhất là hình thành cho trẻ có thói quen tốt (biết sắpxếp đồ dùng đồ chơi trong lớp và ngoài trời gọn gàng ngăn nắp, biết nhặt rác bỏ rácđúng nơi quy định, biết chăm sóc cây xanh và chăm sóc con vật nuôi, hình thành chotrẻ có thái độ thiện cảm bảo vệ môi trường, biết được hành vi xấu như vứt rác bừa bãinơi công cộng, vẽ bậy lên tường, dẫm đạp lên cây xanh…); có ý thức trong việc bảo vệmôi trường;
Trên thực tế ở lớp, tôi nhận thấy có một số phụ huynh chưa quan tâm đến vấn đềmôi trường của trường, lớp còn vứt túi nhựa, vỏ bánh trước mặt trẻ Một số trẻ vỏ sữauống xong không bỏ vào thùng rác mà ném ở trước lớp, thấy vỏ bánh kẹo ở ngoài sântrường không nhặt bỏ vào thùng rác,… Trước thực tế đó, là một giáo viên mầm non,tôi rất băn khoăn làm thế nào để mỗi phụ huynh, mỗi trẻ đều ý thức về vấn đề bảo vệmôi trường nên tôi chọn đề tài nghiên cứu “Một số biện pháp giáo dục bảo vệ môitrường cho trẻ mẫu giáo 5 – 6 tuổi C ở trường mầm non Hoa Sữa”
1 Mục đích đề tài
a) Đối tượng nghiên cứu: 33 trẻ lớp 5-6 tuổi C trường mầm non Hoa Sữa
b) Cơ sở nghiên cứu: Nghiên cứu các vấn đề có liên quan đến nội dung giáo dục bảo
vệ môi trường
c) Nhiệm vụ nghiên cứu
- Đưa ra một số biện pháp giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ mầm non mang lạihiệu quả cao;
- Nghiên cứu cơ sở lý luận về giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ mẫu giáo ởtrường;
- Nghiên cứu thực tiễn để đưa ra các biện pháp nâng cao chất lượng giáo dục bảo
vệ môi trường cho trẻ 5-6 tuổi C ở trường mầm non Hoa Sữa
Trang 3- Trường, lớp rộng rãi, thoáng mát, có hệ thống thoát nước phù hợp, rác thải được
xử lý hợp vệ sinh và kịp thời Nhà trường đầu tư nhiều thùng rác có nắp đậy đặt ởnhiều chỗ trong sân trường để thuận lợi cho trẻ và phụ huynh bỏ rác;
- Bản thân tôi là một giáo viên luôn nhiệt tình, có trách nhiệm, yêu nghề, mến trẻ,không ngừng học tập nâng cao trình độ chuyên môn và học hỏi đồng nghiệp Đặc biệttôi luôn tận dụng những nguồn nguyên vật liệu phế thải để có thể biến chúng thànhnhững đồ dùng đồ chơi, đồ dùng học tập đơn giản giúp trẻ được học, được khám phá
và khắc sâu kiến thức
2 Khó khăn
- Cây xanh ở trường chưa nhiều và chưa tỏa bóng mát cho sân trường;
- Một số trẻ lần đầu đến lớp nên chưa quen với nề nếp, thói quen ở trường, lớp;
- Trẻ lớp tôi hầu hết được gia đình thương yêu, chiều chuộng làm hết mọi việc giúptrẻ nên trẻ chưa quan tâm đến việc bảo vệ môi trường;
- Phụ huynh đa số làm nghề nông, công nhân và buôn bán nhỏ nên họ nhận thứcviệc giáo dục con cái chỉ là dạy trẻ học đếm, học chữ cái… Còn việc giáo dục bảo vệmôi trường cho trẻ là việc làm chưa cần thiết phải dạy trẻ ở độ tuổi mầm non
B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I CƠ SỞ LÝ LUẬN
Bảo vệ môi trường là một trong những vấn đề mang tính sống còn của nhân loại,
nó mang yếu tố quyết định sự phát triển bền vững, liên quan chặt chẽ đến sự phát triểnkinh tế xã hội Do đó, việc giáo dục bảo vệ môi trường không chỉ hôm nay mà cho cảngày mai nhằm xây dựng trường học xanh – sạch – đẹp, xã hội trong lành văn minh,đảm bảo cân bằng sinh thái, ngăn chặn và khắc phục hậu quả mà con người hay thiênnhiên gây cho môi trường Vì vậy, giáo dục bảo vệ môi trường được xem là vấn đề cầnthiết và cấp bách hiện nay, không chỉ là vấn đề của một cá nhân, hay tổ chức nào mà làvấn đề của toàn nhân loại;
Trong chương trình giáo dục mầm non, nội dung giáo dục bảo vệ môi trường đốivới lứa tuổi mẫu giáo được thực hiện vào theo hướng tích hợp, lồng ghép trong cácchủ đề giáo dục nhằm hướng đến hình thành ở trẻ một số biểu tượng về giá trị của môitrường, sự tác động qua lại của con người với môi trường, hình thành ở trẻ thái độ vàhành vi bảo vệ môi trường;
Trẻ mầm non được trải nghiệm, khám phá, tiếp cận với môi trường xung quanhdưới nhiều hình thức đa dạng, theo phương châm “Chơi mà học, học bằng chơi” làphương pháp giáo dục bảo vệ môi trường có hiệu quả và phù hợp với đặc điểm lứatuổi này
II CÁC GIẢI PHÁP, BIỆN PHÁP THỰC HIỆN
1 Biện pháp 1: Khảo sát thực trạng
Trang 4Để nắm được khả năng nhận thức về bảo vệ môi trường của trẻ, tôi đã tiến hànhkhảo sát chất lượng trẻ đầu năm bằng các biện pháp như: Quan sát các hoạt động củatrẻ trong ngày, tạo tình huống có vấn đề cho trẻ giải quyết, cùng đàm thoại với trẻ Từ
đó, tôi có được kết quả khảo sát như sau:
1 Biết chăm sóc và bảo vệ cây xanh, chăm sóc
4 Biết giữ gìn vệ sinh công cộng, vệ sinh
trường lớp
6 Phân biệt được những hành động đúng,
hành động sai đối với môi trường
Trong kế hoạch giáo dục của lớp, tôi đã phối hợp với giáo viên trong lớp thốngnhất xây dựng kế hoạch lồng ghép nội dung giáo dục bảo vệ môi trường vào một sốchủ đề phù hợp Ví dụ:
Trang 51 Trường mầm
non
- Giữ trường lớp sạch sẽ,không vẽ bậy lên tường;
không hái hoa, bẻ cành câyxung quanh trường lớp
- Yêu quý, giữ gìn và bảo vệ
đồ dùng đồ chơi Sắp xếp đồdùng đồ chơi ngăn nắp, gọngàng
- Đi vệ sinh đúng nơi quyđịnh
- Phân biệt môi trường sạch,môi trường bẩn ở trường mầmnon
- Làm quen bài hát: Em vẽ môitrường màu xanh
- Làm quen bài thơ: Bé giữ vệsinh môi trường
- Trực nhật: Sắp xếp đồ dùng đồchơi ngăn nắp, gọn gàng
- Trò chuyện với trẻ về việc đi
vệ sinh đúng nơi quy định
- Lao động: Nhặt rác sântrường
- Hoạt động khám phá: Môitrường quanh bé
- Trò chơi: Chọn hành vi đúng –hành vi sai
2 Nghề nghiệp - Trẻ biết có nhiều nghề trong
xã hội, trong đó có nhữngngười làm công tác vệ sinhmôi trường, bảo vệ môitrường
- Thơ : Cô lao công
- Hoạt động khám phá: Bé làm
gì để bảo vệ môi trường?
- Lao động: Quét dọn vệ sinhmôi trường
- Vẽ tranh về bảo vệ môitrường
- Trò chuyện với trẻ về nghề laocông
- Cách chăm sóc và bảo vệcon vật: Cho ăn, không đánh,không ném con vật
- Trò chuyện về điều kiện sốngcủa một số con vật
- Chơi trò chơi: Tìm và nối môitrường sống phù hợp với convật
- Trò chuyện với trẻ về ý thứcbảo vệ những loại động vật quýhiếm
- Hoạt động khám phá: Câyxanh quanh bé
Trang 6không khí trong lành.
- Quá trình phát triển và điềukiện sống của một số loại cây
- Quan sát, phán đoán mối liên
hệ đơn giản giữa cây cối vớimôi trường sống
- Cách chăm sóc và bảo vệcây: Trồng, vun xới, tưới cây,lau rửa lá cây…
- Trò chuyện về điều kiện sốngcủa một số loại cây
- Làm thí nghiệm: Gieo hạt,theo dõi sự phát triển của cây
- Quan sát điều kiện sống củamột số loại cây:
+ Vườn rau của trường
+ Cây xanh trong trường
+ Bồn hoa trước trường
- Chơi “Bé làm nhà khoa họcnhỏ tuổi”
- Trò chuyện về mối quan hệđơn giản giữa cây cối với môitrường sống
- Nơi nguy hiểm, một số quyđịnh đơn giản để đảm bảo antoàn khi tham gia giao thông
- Các hành vi văn minh khitham gia giao thông
- Trò chuyện về tiếng ồn củacác động cơ, phương tiện giaothông xả khói ra đường làm ônhiễm môi trường và cáchphòng tránh
- Quan sát các phương tiện giaothông xả khói ra đường trướctrường
- Trò chuyện về nơi nguy hiểm,một số quy định đơn giản đểđảm bảo an toàn khi tham giagiao thông
- Chơi trò chơi:
+ Gạch, nối những hành đúng –sai khi tham gia giao thông.+ Chọn lô tô phương tiện giaothông không gây ô nhiễm môitrường
6 Nước – hiện - Con người với hiện tượng tự - Hoạt động khám phá: Các hiện
Trang 7tượng tự nhiên nhiên (gió, nắng, mưa, hạn
hán, lũ lụt) Ảnh hưởng củachúng với môi trường Cáchbảo vệ và phòng tránh
- Các nguồn nước (nước sông,suối, ao hồ, nước máy,giếng…)
- Ích lợi, nguyên nhân gây ônhiễm nguồn nước, cách bảo
vệ nguồn nước
- Nguyên nhân gây ô nhiễmnguồn nước và cách bảo vệnguồn nước
- Không khí, các nguồn ánhsáng và sự cần thiết của nó vớicuộc sống con người, con vật,cây
- Hành vi bảo vệ môi trườngtrong sinh hoạt hàng ngày:
+ Giữ gìn vệ sinh môi trường
+ Tiết kiệm điện, nước
- Nhắc nhở người khác bảo vệmôi trường: Nhắc bạn bỏ rácvào thùng rác, không nghịchphá nước, không dẫm lên cây,hoa,…
tượng tự nhiên
- Xem hình ảnh và nhận xét một
số hành vi đúng – sai của conngười với môi trường, một sốhành vi những điều nên làm đểbảo vệ môi trường
- Trò chuyện về các nguồnnước
- Trò chuyện về ích lợi củanước đối với con người, cây cối,con vật
- Xem phim và trò chuyện vềnguyên nhân và cách bảo vệnguồn nước
- Quan sát các nguồn nướcquanh trường
- Hoạt động khám phá: Sự cầnthiết của nước
- Chơi ngoài trời: Đo bóngnắng
- Đóng kịch: Một ngày mặt trờikhông chiếu sáng
- Làm thí nghiệm với khôngkhí: Bắt không khí
- Trò chuyện với trẻ về việc giữgìn vệ sinh môi trường
- Kỹ năng sống: Bé tiết kiệmđiện, nước
- Xem video và nhận xét cáchành vi đúng – sai;
- Chơi trò chơi: Bé xử lý tìnhhuống
- Hoạt động khám phá:
+ Đất nước Việt Nam
+ Các danh lam thắng cảnh củaViệt Nam
Trang 8những đồ chơi ở những nơicông cộng.
- Quan tâm đến cảnh đẹp củaquê hương, đất nước
- Chơi trò chơi: Du lịch biểnViệt Nam
3 Biện pháp 3: Lồng ghép giáo dục bảo vệ môi trường thông qua các hoạt động hàng ngày
a) Giờ đón trẻ
Bảo vệ môi trường cũng chính là bảo vệ trẻ em, vì vậy tôi cùng giáo viên ở lớp vệsinh phòng lớp sạch sẽ, không có mùi hôi khai, sàn nhà khô ráo tạo không khí cho trẻđược thoải mái trong môi trường;
Qua giờ đón trẻ, tôi thường xuyên nhắc trẻ cất giày, dép, đồ dùng cá nhân đúng nơiquy định, khi nhìn thấy vỏ bánh kẹo nơi công cộng, ngoài sân trường phải nhặt bỏ vàothùng rác ngay… đó cũng là một việc để giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ;
Ngoài ra, tôi còn trò chuyện với trẻ về các nội dung liên quan đến giáo dục bảo vệmôi trường qua một số chủ đề;
Ví dụ: Với chủ đề “Nước – hiện tượng tự nhiên” tôi trò chuyện với trẻ về môitrường bị ô nhiễm, giúp trẻ luôn có ý thức bảo vệ môi trường xung quanh mình xanh –sạch – đẹp
b) Thông qua chơi ngoài trời
Hoạt động chơi ngoài trời là hoạt động cần phải đảm bảo tính tích cực hoạt độngcủa trẻ làm giàu và củng cố kiến thức cho trẻ về môi trường xung quanh, giáo dục chotrẻ những thói quen hành vi văn minh nơi công cộng;
Đặc biệt trường tôi có khung cảnh, khuôn viên sân trường đẹp, rộng rãi, có sânchơi và vườn rau của bé,… rất thuận lợi cho trẻ hoạt động và khám phá với thiênnhiên Thông qua chơi ngoài trời trẻ được quan sát cây cối, các loại hoa, vườn rau củatrường Đồng thời tôi trò chuyện cùng trẻ về lợi ích của các loại cây, rau, hoa;
Ví dụ 1: Tôi cho trẻ quan sát vườn rau của trường: Gợi ý để trẻ nói lên những gì màtrẻ thấy, đặc điểm các loại rau, lợi ích của chúng như thế nào? Làm thế nào để chúng
ta có rau ăn hàng ngày? Nếu không tưới nước và nhổ cỏ cho rau chuyện gì sẽ xảy ra?
Vì sao?… Với những câu hỏi đó, trẻ sẽ đưa ra ý kiến của mình từ đó trẻ thể hiện tínhđộc lập cá nhân, mạnh dạn hơn, tự tin hơn, qua đó kích thích được tính ham hiểu biếtcủa trẻ Đồng thời, tôi cho trẻ chăm sóc vườn rau như: Nhổ cỏ, nhặt lá vàng, tưới cây,
xới đất (hình 1).
Ví dụ 2: Khi tổ chức dạo chơi ngoài trời, tôi còn cho trẻ quan sát hồ cá của trường.Nếu phát hiện trong hồ cá, có một số vỏ hộp sữa tôi hỏi trẻ: Trong hồ cá có những gì?Điều gì sẽ xảy ra nếu trong hồ cá ngày càng nhiều vỏ hộp sữa? Vỏ hộp sữa phải để ởđâu? Hành vi vứt rác vào hồ cá đúng hay sai? Vì sao? Mình sẽ làm gì để hồ cá sạchhơn? Như vậy trẻ đã học được, ý thức được cách bảo vệ môi trường;
Trang 9Khi trẻ được tham gia hoạt động, kiến thức sẽ được khắc sâu, trẻ học qua các hànhđộng vui chơi, khám phá, trải nghiệm, trẻ học mà không biết là mình đang học, đó sẽ
là nền tảng để trở thành “Một tuyên truyền viên” tốt về chăm sóc và bảo vệ cây, rau,hoa cũng như môi trường xung quanh trẻ;
Không chỉ vậy, tôi thường kết hợp cho trẻ đọc một số bài thơ để nhắc nhở trẻ biếtgiữ vệ sinh trong sân trường như bài thơ “Bé giữ vệ sinh môi trường”:
Sân trường bé chơiThấy lá vàng rơiVung vãi khắp nơiCùng đi nhặt lá
Bỏ vào thùng rácCác nơi đều sạchKhông khí trong lànhGiúp bé học hành Chăm ngoan khỏe mạnh
Ngoài ra, tôi còn tổ chức cho trẻ nhặt rác sân trường Qua đó, giúp cho trẻ có đượcmột số hành vi (nhặt rác cho vào thùng rác, phân loại rác, lựa chọn những lá cây khôđem vào góc nghệ thuật để làm đồ dùng đồ chơi) Sau khi trẻ nhặt lá, tôi sẽ tận dụng
những lá đó để cho trẻ chơi trò chơi “Cây nào, lá ấy”, làm tranh theo chủ đề (hình 2).
c) Thông qua hoạt động học
Nói đến bảo vệ môi trường, nó có vẻ khó với trẻ mầm non, nhưng thực ra khi tôi ápdụng vào việc lồng ghép các hoạt động học của trẻ thì thật đơn giản Mỗi hoạt độngđều có mục đích, yêu cầu riêng, song tôi luôn chú ý lồng ghép nội dung giáo dục bảo
vệ môi trường vào một số hoạt động học một cách linh hoạt, sáng tạo giúp trẻ dễ hiểu,
dễ nhớ;
Ví dụ:
- Thông qua hoạt động khám phá
+ Chủ đề “Thế giới thực vật”, đề tài “Cây xanh quanh bé” tôi cho trẻ xem một sốhình ảnh về cây xanh, sự phát triển của cây xanh, lợi ích của cây xanh Cây lớn lên nhờnhững yếu tố nào? Vì sao phải trồng cây? Trồng cây để làm gì? Cây có lợi ích gì chomôi trường, cho cuộc sống? Sau khi kết thúc giờ học, tôi cho trẻ thực hành trồng cây,chăm sóc cây ở góc thiên nhiên Trẻ được thực hành, trải nghiệm sẽ giúp trẻ hiểu thêmcông việc và ý nghĩa của việc trồng cây Từ đó, trẻ cũng có kỹ năng chăm sóc, bảo vệcây và có ý thức cùng tham gia bảo vệ môi trường;
+ Chủ đề “Nước – Hiện tượng tự nhiên, đề tài “Nước sạch, nước bẩn” tôi giúp trẻbiết được khái niệm nước sạch, nước bẩn, ích lợi của nguồn nước và việc sử dụng
Trang 10nước tiết kiệm, đặt câu hỏi giúp trẻ tư duy: Nếu vứt rác xuống nước thì sẽ như thế nào?Nếu sử dụng nguồn nước ô nhiễm đó thì con người sẽ ra sao? Từ đó, trẻ có ý thứctrong việc bảo vệ nguồn nước sạch;
- Giáo dục bảo vệ môi trường còn được lồng ghép, tích hợp vào hoạt động tạo hình;+ Chủ đề “Nước – Hiện tượng tự nhiên”, vẽ theo đề tài “Bé bảo vệ môi trường”.Ngoài việc quan sát cho trẻ xem một số tranh mà tôi chuẩn bị sẵn thì tôi gợi ý thêmcho trẻ về những hình ảnh bảo vệ môi trường như: Bé quét rác, nhặt rác, tưới cây, gieohạt… giúp cho trẻ có nhiều ý tưởng và thể hiện bài vẽ của mình Vì vậy, trẻ rất hứngthú, hăng say khi đưa ra ý tưởng và thể hiện bài vẽ của mình, đó cũng là một việc nângcao ý thức để bảo vệ môi trường;
- Đối với hoạt động làm quen văn học;
+ Chủ đề “Nghề nghiệp” đề tài: Thơ “Cô lao công” Trẻ biết được trong xã hội cónghề lao công, một công việc có ý nghĩa của các cô, chú lao công hàng ngày trẻ bắtgặp trên đường đó là quét dọn những con đường, thu gom rác thải Những công việc
đó tưởng chừng đơn giản nhưng nó lại có ý nghĩa cao cả trong xã hội, giúp cho môitrường ngày càng sạch đẹp hơn Từ đó, trẻ biết yêu mến, kính trọng cô chú lao công
(hình 3);
- Qua hoạt động giáo dục âm nhạc;
+ Chủ đề “Thế giới thực vật” đề tài: Hát “Em vẽ môi trường màu xanh” tôi hìnhthành cho trẻ ý thức không vẽ bậy lên tường, không bẻ cành ngắt hoa, biết trồng vàchăm sóc cây xanh để bảo vệ môi trường;
Tùy vào từng chủ đề, từng hoạt động tôi lồng ghép nội dung giáo dục bảo vệ môitrường cho phù hợp nhằm khắc sâu cho trẻ những thói quen hành vi tốt, giúp trẻ hiểunội dung giáo dục bảo vệ môi trường là gì? Trẻ thực hiện như thế nào? Những việcnên làm và không nên làm
d) Thông qua chơi, hoạt động ở các góc
Chơi, hoạt động ở các góc chính là phương tiện giúp trẻ phát triển toàn diện, đặcbiệt là hình thành nhân cách cho trẻ sau này Thông qua hoạt động trẻ phản ánh lạicuộc sống môi trường xung quanh trẻ, mô phỏng lại những hành động quen thuộc vớingười lớn mà trẻ đã thấy, đã biết Đây là hoạt động mà trẻ được thể hiện sự hiểu biết
và thể hiện kỹ năng của mình Vì thế, tôi luôn luôn chú ý tổ chức tốt hoạt động này,đặc biệt chú ý lồng ghép giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ, tạo cho trẻ nhiều góc mở
để trẻ được thể hiện hết khả năng của mình, đây cũng là thời cơ để tôi quan sát nhữnghành vi mà trẻ thể hiện trong khi chơi, từ đó kịp thời uốn nắn cũng như khích lệ trẻ;Khi cho trẻ chơi, hoạt động ở các góc tôi hướng dẫn, gợi mở cho trẻ rõ ràng, chitiết để trẻ hoạt động tích cực và luôn chuẩn bị đồ dùng đồ chơi phong phú, đa dạngnhằm thu hút trẻ chơi Đặc biệt, tôi chọn đúng lúc để giao lưu với trẻ, động viên trẻgiao lưu với các nhóm chơi giúp trẻ mạnh dạn Qua hoạt động chơi, hoạt động ở cácgóc trẻ được trực tiếp chơi, biết sắp xếp đồ chơi ở góc mình chơi Thông qua đó, tôi