Bài giảng thương tật thứ phát môn phục hồi chức năng

CÁC THƯƠNG TẬT THỨ PHÁT THƯỜNG GẶP VÀ CÁCH PHÒNG NGỪA • Mục tiêu:  Nêu được khái niệm thương tật thứ phát TTTP..  Liệt kê được các thương tật thứ phát thường gặp..  Trình bày được cá

THƯƠNG TẬT THỨ PHÁT

CÁC THƯƠNG TẬT THỨ PHÁT THƯỜNG GẶP

VÀ CÁCH PHÒNG NGỪA

• Mục tiêu:

 Nêu được khái niệm thương tật thứ phát ( TTTP)

 Liệt kê được các thương tật thứ phát thường gặp

 Trình bày được cách phòng ngừa và điều trị các thương tật thứ phát đó

KHÁI NIỆM

• Thương tật thứ phát (TTTP) là các khiếm khuyết xảy ra sau một bệnh khác.

Người bệnh phải nằm lâu,

Bất động kéo dài

Thiếu chăm sóc, chăm sóc không đúng cách

• Các thương tật thứ phát có thể là: teo cơ, co rút cơ, cứng khớp, loãng xương, nhiễm trùng,

hoặc loét do đè ép

CÁC TTTP THƯỜNG GẶP

• - Teo cơ - Huyết khối tĩnh mạch

• - co rút cơ khớp - Viêm phổi do ứ đọng

• - Đau khớp vai sau liệt - Nhiễm trùng tiết niệu

• - Biến dạng khớp - Rối loạn cơ vòng

• - Loãng xương - Rối loạn tâm lý

• - Loét do đè ép ( loét tỳ đè) - Hạ huyết áp tư thế

NHỮNG KHÓ KHĂN DO TTTP GÂY RA

Hạn chế di chuyển

Hạn chế các hoạt động sinh hoạt hang ngày

Trở ngại trong học tập

Cứng khớp, đau khớp gây hạn chế vận động Khó khăn

trong giao tiếp

Khó khăn trong việc duy trì công việc cũ

Hạn chế các hoạt động gia đình và xã hội

TEO CƠ

• Do mất phân bố thần kinh:

• - Vết thương đứt thần kinh, mạch máu.

• - Tổn thương đám rối thần kinh

• Phòng ngừa và điều trị:

• + Phẫu thuật nối dây thần kinh.

• +Kích thích điện trước và sau phẫu thuật

LOÉT DO ĐÈ ÉP ( LOÉT TỲ ĐÈ)

• Thường gặp ở vùng xương cùng cụt, mấu chuyển lớn, ụ ngồi, gót chân 2 bên, mắt cá

chân 2 bên, vùng chẩm, vùng khuỷu, bã vai…

LOÉT DO ĐÈ ÉP ( LOÉT TỲ ĐÈ)

• Phòng ngừa và điều trị:

• Nằm đệm dày, đệm mút cao su hoặc đệm nước.

• Đặt gối mềm giữ da gần xương không tì xuống mặt giường

PHÒNG NGỪA VÀ ĐIỀU TRỊ ( TIẾP THEO)

• Thường xuyên thay đổi tư thế:

• + Mỗi 2 giờ đối với Bệnh nhân nằm trên giường.

• + Mỗi 20 phút đối với Bn ngồi trên xe lăn.

• Có thể dùng giường xoay Bn, giường xoay điện, giường nệm hơi điện tử

PHÒNG NGỪA VÀ ĐIỀU TRỊ ( TIẾP THEO)

• Giữ da và vải trải giường sạch sẽ, khô ráo.

• Kiểm tra da hằng ngày.

• Ăn các thức ăn giàu vitamin, khoáng chất và đạm.

• Vận động và tập các bài tập tăng cường tuần hoàn

PHÒNG NGỪA VÀ ĐIỀU TRỊ ( TIẾP THEO)

 Nếu có loét:

• Lăn trở BN thường xuyên hơn

• Đặt gối đệm để nâng đỡ vết loét

• Chăm sóc vết loét

• Tắm nắng hay chiếu tia tử ngoại, tia Laser trị liệu

HẠ HUYẾT ÁP TƯ THẾ

• Gặp ở bệnh nhân nằm lâu không được đặt ở tư thế đứng trong thời gian dài ( liệt hạ chi,

liệt tứ chi)

• Phòng ngừa và điều trị:

 Cho bệnh nhân ngồi dậy và tập đứng sớm nếu có thể

 Chương trình thích nghi dần với tư thế đứng nhờ bàn xiên quay và các bài tập

HUYẾT KHỐI TĨNH MẠCH

Do tư thế bất động và thiếu vận động chi dưới

Có thể dẫn đến thuyên tắc phổi

HUYẾT KHỐI TĨNH MẠCH

 Phòng ngừa và điều trị:

Thuốc kháng đông

Vận động chi dưới ( co cơ tĩnh trong bột, vận động chủ động)

• Bài tập cổ chân ( Ankle pump)

NHIỄM TRÙNG TIẾT NIÊU

 Bệnh nhân có tình trạng bàng quang tăng trương lực, rối loạn nhận thức, … thường có nguy cơ nhiễm trùng đường niệu

 Phòng ngừa và điều trị:

 Dùng thông tiểu ngắt quãng: lý tưởng thông tiểu 4 giờ/ lần

 Thông tiểu lưu: cần theo dõi kỹ, không để lâu quá 7 ngày

 Theo dõi dấu hiệu nhiễm trùng → kháng sinh kịp thời

RỐI LOẠN CƠ VÒNG

• Táo bón hay tiểu không tự chủ do bệnh nhân khó khăn trong việc vào nhà vệ sinh hay không thể

dùng bô khi cần thiết trong thời gian dài.

• Phòng ngừa và điều trị:

• Tiểu không tự chủ:

• Sử dụng nhà vệ sinh hay bô thay vì dùng ống thông tiểu.

• Táo bón:

• Tập thói quen đi cầu theo giờ nhất định/ ngày.

• Uống đủ nước, ăn nhiều chất xơ, chế độ ăn dễ tiêu → thuốc nhuận trường.

RỐI LOẠN TÂM LÝ

 Thường do Bệnh nhân ít hoạt động, tự ti, mặc cảm với bệnh tật, bị cô lập, tách biệt khỏi môi trường quen thuộc.

 Khuyến khích Bệnh nhân hoạt động tối đa.

 Tạo điều kiện thuận lợi cho Bệnh nhân thích nghi với môi trường cũ trong tình trạng sức khỏe hiện tại.

 Gặp gỡ và được tham vấn bởi chuyên gia tâm lý.

KẾT LUẬN

 Thương tật thứ phát gây bất hạnh cho Bệnh nhân gặp ở mọi chuyên khoa.

 Vai trò của PHCN là quan trọng.

 Cần thực hiện sớm, mọi nơi, mọi lúc.

 Rất cần sự tích cực, kiên trì cuả Bệnh nhân và sự tham gia tích cực từ

phía gia đình, cộng đồng xã hội.