Bài giảng phục hồi chức năng bệnh nhân liệt nửa người môn phục hồi chức năng

• Bước 4:Người chăm sóc đặt tay vào xương chậu bệnh nhân bên liệt.Kéo xoay về phía người chăm sóc, một tay đặt gối xương chậu bên liệt.. Bài tập 1:Tư thế nằm ngửa• Bước 7:Người chăm sóc

• HƯỚNG DẪN TẬP PHCN

• Cho bệnh nhân liệt nửa người sau

đột quỵ não

• Mục tiêu:

• -Hướng dẫn các bài tập cơ bản cho sinh viên về phcn cho bệnh nhân liệt nửa

người

• -Vận dụng kiến thức đã học, sinh viên

thực hành tốt về phục hồi chức năng trên người bệnh

• Yêu cầu: -Tất cả sinh viên đều thực tập

trên người bệnh Có lượng … đánh giá

kết quả

• Đối tượng: -Sinh viên Y Khoa năm thứ 5

• *NỘI DUNG:

• I/ Tạo thuận lợi vận động tư thế nằm:

• 1)Bài tập 1:Tư thế nằm ngửa

• 2)Bài tập 2:Tư thế nằm nghiêng sang bên liệt

• 3)Bài tập 3:Tư thế nằm nghiêng sang bên lành

• 4)Bài tập 4:Vận động chi dưới

• 5)Bài tập 5:Vận động chi trên: Xương bả vai

• 6)bài tập 6:Vận động chi trên:Khớp vai

• 7)Bài tập 7:Vận động chi trên:Khuỷu tay

• 8)Bài tập 8:Vận động chi trên:Cổ tay

• Bước 3:Người chăm sóc nâng chân bên liệt lên.

• Bước 4:Người chăm sóc đặt tay vào

xương chậu bệnh nhân bên liệt.Kéo xoay

về phía người chăm sóc, một tay đặt gối xương chậu bên liệt

• Bước 5: Người chăm sóc đặt một gối dày dưới đầu gối (bên liệt), đầu gối hơi gập, đặt gót chân hở ra khỏi gối

• Bước 6: Người chăm sóc lót vai bên liệt bằng gối dọc về phía trước

Bài tập 1:Tư thế nằm ngửa

Bài tập 1:Tư thế nằm ngửa

• Bước 7:Người chăm sóc nắm cổ tay bên liệt của bệnh nhân đặt trên một chiếc gối sao cho cho cổ tay cao hơn vai

• Bước 8:Người chăm sóc đặt tay bên liệt của bệnh nhân vào vị trí chức năng trên một khăn tắm cuộn tròn, các ngón tay

hơi bẻ cong, cổ tay dựng lên

Bài tập 2:Tư thế nằm nghiêng sang bên liệt:

• Bước 1: Người chăm sóc đứng phía bên liệt của bệnh nhân.

• Bước 2:Người chăm sóc nâng khớp vai bên liệt, đưa khớp vai ra trước và đặt theo vị trí thẳng cánh tay.

• Bước 3: Người chăm sóc giữ bả vai và xương chậu

bên lành Xoay toàn bộ cơ thể qua bên liệt, chân lành hơi gấp nhẹ và tựa lên một cái gối, chân lành được duỗi thẳng, khớp háng và khớp cổ chân gập.

• Bước 4:Vai bên liệt được đặt một cái gối, xương bả vai xoay ra phía trước, cánh

tay hơi gấp và xoay ra ngoài, cánh tay

được đặt trên tấm nệm

• Bước 5:Người chăm sóc đặt cánh tay và cẳng tay bên liệt ở vị trí cao hơn vai, đặt bàn tay liệt ở vị trí chức năng

BÀI TẬP 3 : TƯ THẾ

NẰM NGHIÊNG

SANG BÊN LÀNH

• CÁCH TIẾN HÀNH :

• BƯỚC 1 : NCS đứng về phía bên lành của BN

• BƯỚC 2 : NCS hướng dẫn cho BN tự nắm cổ tay bên liệt bằng tay lành của mình, ngón cái tay

bên lành đặt trong lòng bàn tay bên liệt

• BƯỚC 3: NCS gấp cẳng chân bên liệt BN vào đùi ,nắm xương chậu và bả vai bên liệt kéo qua bên lành có sự phối hợp của

BN ,đùi bên liệt hơi gấp cẳng chân , bàn chân đặt trên tấm gối, lót gối vùng bả vai bên liệt

• BƯỚC 4 : NCS nắm giữ cẳng tay và cánh tay bên liệt,đặt cánh tay lên gối, cánh

taydược đặt vị trí cao hơn vai

• BƯỚC 5 : NCS đặt bàn tay vào trí chức năng , bàn tay đặt trên khăn tắm cuộn tròn, các ngón tay hơi bẻ cong, cổ tay dựng lên.

Bài tập 4:Vận động chi dưới

• Bước 1:Người chăm sóc đứng phía bên liệt.

• Bước 2: Bệnh nhân tự gấp cẳng chân lành vào đùi, người chăm sóc giúp đỡ gấp cẳng chân liệt vào đùi.

• Bước 3:Người chăm sóc di chuyển một tay sang bên khoeo và ⅓ dưới đùi, vàmột tay đặt vào

xương chậu bên liệt Gập hai đùi lên trên nhẹ nhàng, chân được duỗi thẳng về phía mũi chân.

• Bước 4:Người chăm sóc di chuyển hai đùi sang hai bên, tay còn lại đặt vào vùng CSTL, làm cho cột sống nghiêng sang hai bên- lặp đi lặp lại

• Bước 6:Vận động toàn chi bên liệt:

• Người chăm sóc nắm giữ gót chân và phần phía sau cẳng chân bên liệt, sau đó duỗi và gập lại tối đa chi

bên liệt ( lặp đi lặp lại vài lần)

• -Mục đích điều chỉnh trương lực cơ

• Bước 7:Người chăm sóc xoay khớp háng bên liệt 90

độ, vận động ở tư thế gập đùi vuông góc với thân

hình, cẳng chân vuông góc với đùi bàn chân vuông góc với cẳng chân- xoay khớp háng vào trong rồi ra ngoài nhiều lần -Mục đích điều chỉnh trương lực cơ

• Bước 8:Người chăm sóc kéo chi dưới bên liệt duỗi

thẳng và di chuyển chi theo hướng ra ngoài rồi lại

vào giữa lặp lại nhiều lần

• -Mục đích điều chỉnh trương lực cơ

• Bước 9:Vận động các khớp cổ chân:

• Người chăm sóc đứng phía dưới cuối giường bệnh

nhân, nắm xung quanh bàn chân và đặt các ngón tay qua cổ chân bệnh nhân (bên liệt), sau đó vận động cổ chân xoay theo các hướng, gập duỗi cổ chân và các ngón chân Lặp đi lặp lại vài lần.

BÀI TẬP 5 : VẬN ĐỘNG CHI TRÊN: XƯƠNG BẢ VAI

CÁCH TIẾN HÀNH : BƯỚC 1 : NCS đứng về phía bên liệt của

BN BƯỚC 2 : NCS dung một tay nắm xương

bả vai , tay còn lại đặt phía trước khớp

vai và thực hiện các động tác : +Đưa vai lên trên về phía lỗ tai, rồi hạ

xuống dưới

BÀI TẬP 5 : VẬN ĐỘNG CHI TRÊN: XƯƠNG BẢ VAI

BÀI TẬP 6 : VẬN ĐỘNG CHI TRÊN : KHỚP VA I

• CÁCH TIẾN HÀNH :

BƯỚC 1 : NCS Đứng về phía bên liệt

• Bước 2 : Tay NCS đỡ tay liệt của BN đưa cánh tay lên trên phía trước hợp 90 độ với thân mình, sau đó trở lại vị trí cũ, lặp

đi lặp lại vài lần

BÀI TẬP 6 : VẬN ĐỘNG CHI TRÊN : KHỚP VA

I(tt)

• BƯỚC 3: NCS Đưa tay liệt BN dạng ra phía

bên hợp với thân mình góc 90 độ, lặp đi lặp lại vài lần

• BƯỚC 4 : Thay đổi cách nắm giữ BN NCS

dùng một tay nắm bàn tay và cánh tay liệt của

BN, một tay còn lại cố định khớp vai bên liệt, sau đó đưa tay hướng lên trên hợp với thân hình hơn 90 độ cho đến khi BN bảo dừng

BÀI TẬP 7 : VẬN ĐỘNG CHI TRÊN : KHỚP KHỦY

• CÁCH TIẾN HÀNH :

• BƯỚC 1 : NCS Đứng về phía bên liệt

• BƯỚC 2: NCS dùng tay cố định khớp

khủy bên liệt của BN và tay còn lại giữ lấy

cổ tay bên liệt ,sau đó gập khủy tay bên liệt bàn tay bên liệt chạm trán và miệng Tạo ra vận động gấp và duỗi khủy tay,

tạo ra một lien kết chức năng

BÀI TẬP 8 : VẬN ĐỘNG CHI TRÊN : CỔ TAY

• CÁCH TIẾN HÀNH :

• BƯỚC 1 : NCS Đứng về phía bên liệt

• Bước 2 : NCS đặt cánh tay bên liệt của

BN sát vào thân mình, khớp khuỷu gập

90 độ( tầm vận động trong tầm nhìn của BN),Sau đó thực hiện các vận động xoay theo các hướng NCS Nắm xung quanh

cổ

Lưu ý:

- Giai đoạn sớm

-Ảnh hưởng tích cực đến tuần hoàn máu và trương lực cơ;

- Thúc đẩy sự độc lập của bệnh nhân;

- Đủ khoảng cách đến phía bên thành giường

• Bài tập 1: NGỒI DẬY Ở MÉP GIƯỜNG

BẰNG CÁCH LĂN QUA BÊN LÀNH

1) Người chăm sóc đứng ở bên lành

2) Hướng dẫn bệnh nhân

Người chăm sóc nắm giữ tay liệt, hai chân

co lại và tạo thành một khối;

3) Người chăm sóc hướng dẫn bệnh

nhân lấy chân lành đẩy chân liệt xuống mặt sàn và bệnh nhân có thể tự đẩy

thân mình ngồi dậy và có sự trợ giúp của người chăm sóc

*Lưu ý: Độ cao của giường phải vừa

đủ để bàn chân bệnh nhân có thể

chạm xuống sàn khi ngồi

4) Phía bên liệt được ổn định lập tức

để tạo cảm giác an toàn

Bài tập 2: NGỒI DẬY Ở MÉP GIƯỜNG BẰNG CÁCH LĂN QUA BÊN LIỆT

4)Người chăm sóc giúp bệnh nhân móc chân lành và chân liệt và đẩy

xuống sàn

5)Bệnh nhân dung tay lành để tự

ngồi dậy và có sự giúp đỡ của người chăm sóc;

6)Bệnh nhân phải được ổn định bên liệt lập tức để cảm thấy an toàn

Bài 3: VẬN ĐỘNG ĐỂ ĐỨNG LÊN

1)Người chăm sóc đứng ở phía

bên liệt bệnh nhân;

2)Bàn chân đạt áp sát mặt sàn và lùi vừa đủ;

3)Người chăm sóc khóa gối bên liệt bệnh nhân bằng gối của mình;

4)Người chăm sóc đưa một tay giữ

bả vai bên lành và một tay giữ vùng mông bên liệt

5) bệnh nhân đặt tay lành lên vai

người chăm sóc ( Để tạo áp lực lên chân bệnh nhân, nghiêng người

bệnh nhân về phía trước một ít;

6)Cả hai người cùng đứng lên

Thực hiện ngược lại những động tác cũ

Bài 4: DỊCH CHUYỂN CAO

1)Người chăm sóc đứng về phía bên liệt bệnh nhân;

2)Người chăm sóc đưa hai chân

về phía sau và bàn chân cách

nhau vừa đủ để xoay;

3)Người chăm sóc dùng chân mình

khóa gối bên liệt bệnh nhân;

4)Người chăm sóc một tay đưa xuống dưới tay bên lành của bệnh nhân và đặt tại xương bả vai, tay còn lại giữ

mông bên liệt của bệnh nhân

5)Bệnh nhân đứng dậy với thân nghiêng về phía trước vừa đủ Người chăm sóc cố định chân liệt bệnh nhân.

*Trọng lượng cơ thể chuyển sang bên liệt khi đứng lên;

6)Bệnh nhân xoay người bằng chân lành và trọng lượng cơ thể chuyển

sang chân lành, xoay bên chân liệt có

sự trợ giúp của người chăm sóc và

động tác xoay lặp lại nhân lên;

7)Bệnh nhân đặt tay vào thành của ghế và ngồi xuống ghế có sự trợ giúp của người chăm sóc

3)Bệnh nhân dậm chân xuống sàn

nhà nhà có sự trờ giúp của người

chăm sóc;

4)Tập trung vào cảm giác:

người chăm sóc một tay chận phần đùi và một tay nắm phần cổ chân ấp mạnh gót chân xuống nền nhà, có

sự phối hợp với bệnh nhân;

Bài 7: BÀI TẬP TRỤ CHÂN

1)Người chăm sóc đứng về phía chân liệt bệnh nhân;

2)Người chăm một tay giữ khung chậu bên lành và một tay cố định khớp gối bên liệt Bệnh nhân quàng tay liệt qua vai người chăm sóc;

3)Dòn trọng lượng qua chân liệt, sau

đó dòn trọng lượng qua chân lành;

4)Gia tăng sức mạnh cơ bên liệt:

người chăm sóc giữ thẳng gối bên liệt bệnh nhân, bệnh nhân dùng chân lành bước lên trên và xuống dưới lặp đi, lặp lại nhiều lần, lúc này trọng lượng dồn

về phía chân lành;

Bài 8: TẬP DÁNG ĐI VỚI GẬY

1)Người chăm sóc đứng bên liệt

bệnh nhân;

2)Người chăm sóc hướng dẫn bệnh nhân cầm gậy bên tay lành (cầm gậy phù hợp là cánh tay hợp khuỷu góc 140-1500), đặt gậy thẳngsong song với hướng chân lành;

Đầu tiên đưa gậy về phía trước

khoảng cách phù hợp người chăm sóc đưa chân liệt về phía trước;

Người chăm sóc dùng tay khóa gối chân liệt và bệnh nhân tự đưa chân lành ngang bằng chân liệt, lặp đi lặp lại nhiều lần

Bài 9: TẬP LÊN XUỐNG CẦU THANG

LƯU Ý: Bệnh nhân cần bảo đảm sự an toàn

1)Người chăm sóc một tay nắm giữ

xương chậu bên lành bệnh nhân, tay

còn lại giữ vùng kheo và mặt trước gối bên liệt;

2)Khi đi xuống cầu thang, chân liệt đi

trước, chân lành đi sau ( mục đích:

chân lành có thể hãm lại tốt hơn);

3)Khi đi lên cầu thang chân lành bệnh nhân đi trước, người chăm sóc giúp

chân liệt bước lên và cố định chân liệt, lúc này trọng lượng cơ thể rơi vào chân liệt