Bài giảng phục hồi chức năng bệnh nhân đột quỵ não môn phục hồi chức năng

BAÌ GIẢNG : PHỤC HỒI CHỨC NĂNG BỆNH NHÂN ĐỘT QUỴ NÃO... NỘI DUNG: A KHÁI NIỆM ĐỘT QUỴ NÃO & CÁC TỔN THƯƠNG THẦN KINH I Định nghĩa đột quỵ não : 1-Theo tổ chức YTTG năm 1970 định nghĩa

BAÌ GIẢNG : PHỤC HỒI CHỨC NĂNG BỆNH NHÂN ĐỘT QUỴ NÃO

** Đối tượng : sinh viên y khoa năm thứ 5

** Thời gian : 3 tiết

NỘI DUNG:

A ) KHÁI NIỆM ĐỘT QUỴ NÃO & CÁC TỔN

THƯƠNG THẦN KINH

I) Định nghĩa đột quỵ não :

1-Theo tổ chức YTTG năm 1970 định nghĩa về đột quy não: ” đột quỵ

não là hội chứng lâm sàng đặt trưng bởi khởi phát cấp tính thiếu hụt hoặc mất đột ngột các chức năng của não ( thường là các tổn thương thần kinh khu trú ) tồn tại kéo dài trên 24 h hoặc tử vong trong 24 h ,do bệnh lý

mạch máu não, không do chấn thương ”

2-Phân loại đột quỵ não :

Phân loại theo bệnh mạch máu não :

+ xuất huyết não ; xuất huyết dưới màng nhện, xuất huyết trong chất não , xuất huyết não, màng não

+Nhồi máu não ( thiếu máu não): do huyết khối , do tắc mạch

II) các tổn thương thần kinh khu trú gồm:

1.Rối loạn ý thức : từ đờ đẫn,ngủ ngà,sững sờ cho đến hôn mê2.Thiếu hụt chức năng vận động:yếu nữa người,vụng về nữa

người liệt nữa người

3.thiếu hụt chức năng cảm giác : mất hoặc rối loạn cảm giác

4.thiếu hụt chức năng giác quan :nhìn mờ ,giảm thị lực mù hoặc mất thị trường

II) các tổn thương thần kinh khu trú gồm(tt)

5.Thiếu hụt chức năng ngôn ngữ : mất khả năng nói,mất khả

năng hiểu lời người khác nói, mất khả năng diễn đạt ý định mình định nói

6 Mất khả năng nhận biết vật: không nhận biết đồ dùng hằng

ngày

7 Mất khả năng đọc , viết

8 Rối loạn cơ vòng

B)MỤC TIÊU PHỤC HỒI CHỨC NĂNG :

1 Đề phòng bệnh lý thứ phát : tắc nghẽn đường hô hấp,nhiễm khuẩn hô hấp , nhiễm khuẩn tiết niệu ,loét, cứng khớp và biến chứng vận mạch, rối loạn dinh dưỡng và tàn tật thứ phát

2 giúp bn tự di chuyển và tự đi lại

3 giúp bệnh nhân tự phục vụ

4 giúp bn tự thích nghi các di chứng còn lại,hòa nhập với cộng đồng

C) NGUYÊN TẮC PHỤC HỒI CHỨC NĂNG :

1 PHCN sớm, ngay khi chức năng sinh tồn ổn định,không còn

đe dọa tính mạng bệnh nhân ( sau xãy ra đột quỵ 24 h- 48 h đối với Nhồi máu não và 1 tuần với xuất huyết não)

2 Mỗi giai đoạn có kỹ thuật riêng

3 Tạo sự chủ động tối đa cho bn

4.Bn tập từ dể đến khó, đưa bn ra khỏi giường càng sớm càng tốt khi cho phép

5 Bn tiếp tục tập phcn tại cộng đồng sau khi xuất viện

D) PHỤC HỒI CHỨC NĂNG

CHO BỆNH NHÂN ĐỘT QUỴ NÃO

hơn 90% bn đột quỵ não có liệt vận động,liệt xãy ra bênđối diện bán cầu đại não bị tổn thương

1)PHỤC HỒI CHỨC NĂNG GIAI ĐOẠN BN CÒN HÔN MÊ

- vệ sinh răng miệng,thân thể

-lăn trở hằng ngày ít nhất 30 ph – 1h /lần, đệm hơi các vùng tỳ đè

- xoa bóp chi và vận động thụ động hết tầm vận động của

khớp,thực hiện 20p -30p/lần, ngày 2 lần-3 lần

2) PHỤC HỒI CHỨC NĂNG GIAI ĐOẠN THOÁT HÔN MÊ HOẶC KHÔNG HÔN MÊ, CÒN NẰM TRÊN GIƯỜNG.

-Tư thế nằm đề phòng chống co cứng

+Đặt bn nằm xoay bên liệt hướng ra ngoài, tư thế chống lại mẫu co cứng

-Tập thở : thở bụng ,thở ngực ít nhất 2 lần ngày , mỗi lần 30p-Vỗ rung lồng ngực,hút đờm dãi

-Tập trở mình sang bên lành,sang bên liệt-Tập trồi lên ,tụt xuống trên giường

- Tập ngồi dạy

-Tập các động tác tự phục vụ trên giường

3) PHỤC HỒI CHỨC NĂNG GIAI ĐOẠN BỆNH NHÂN RA KHOẢI GIƯỜNG

3.1 Kỹ thuật tạo thuận ức chế mẫu co cứng, kỹ thuật này áp

dụng cho bn liệt cứng

*mục đích : làm giảm co cứng

-vận động vai lên trên , ra trước,dạng xoay cánh tay ra ngoài

-duỗi khớp, xoay ngửa cẳng tay

-duỗi khớp cổ tay,duỗi dạng ngón tay

-gấp ,giạng xoay khớp háng ra ngoài

-gấp khớp gối ,gấp khớp cổ chân

-duỗi, giạng các ngón chân vvv

3.2.Duy trì vận động chi bên lành

Vận động bên lành giúp các xung động thần kinh ngoại biên lên não có tác dụng kích thích phục hồi các mẫu vận động bị

ức chế hoặc mất đi do tổn thương não

3.3.Phục hồi vận động bên liệt:

-Vận động thụ động , khi bn không tự tập dược cần sự trợ giúp hoàn toàn và cho đến khi có sự co cơ ,ngày 1-2 lần ,lần 30p

-Vận động có trợ giúp với nguyên tắc bên liệt cần chủ động tối đa

-Vận động chủ động hoàn toàn

3.4.Sử dụng dụng cụ trợ giúp.

3.5 Các bài tập di chuyển:

-di chuyển từ ngồi trên giường sang ghế

-Tập đứng dạy trong thanh song song từ ghế ngồi

-Tập đứng và giữ thăng bằng trong thanh song song

-Tập bước trong thanh song song

-Tập đi chậm trong thanh song song, tập đi hiệu quả trong thanh song song

-Tập lên, xuống cầu thang

-Tập đi ngoài thanh song song

4.NHỮNG VẤN ĐỀ CÓ THỂ GẶP Ở BỆNH NHÂN LIỆT NỮA NGƯỜI ẢNH HƯỞNG ĐẾN KẾT QUẢ PHCN

4.1loét do thiếu dưỡng

5.NHỮNG ĐIỂM CẦN LƯU Ý KHI TẬP PHCN

5.1 Tư thế liệt cứng thường gặp ở bn liệt nửa người ,tác động xấu của co cứng cơ gây cản trở sự phcn các cơ đối vận và tạo dáng đi xấu.Do vậy phải chống lại các mẫu co cứng

6 Những yếu tố tiên lượng phục hồi ở người đột quỵ

- Nếu hồi phục hoàn toàn thường xãy ra trong hai hoặc ba

6 Những yếu tố tiên lượng phục hồi ở người đột quỵ(tt)

-Mức độ liệt có ý nghĩa nhiều với tiên lượng về kết quả PHCN +Nếu bn liệt nặng tới liệt mềm kéo dài:

các cơ có khả năng phục hồi không bị các cơ đối kháng cản trở

đầu gối quá ưỡn ,mất vững

6 Những yếu tố tiên lượng phục hồi ở người đột quỵ(tt)

** sự quyết tâm và tính kiên nhẫn của bn /ảnh hưởng tốt

sự hồi phục

** sự khuyến khích , động viên của gia đình / ảnh

hưởng tốt sự hồi phục ./.

Tài liệu tham khảo :

-vật lý trị liệu phcn ( học viện quân y,bộ môn vật lý trị liệu& phcn)

- quy trình hướng dẫn về phcn ( bộ y tế)

XIN CẢM ƠN SỰ LẮNG NGHE