Quản lý ngân sách nhà nước tại tỉnh luang prabang nước CHDCND lào

Xuất phát từ vị trí, vai trò của NSNN cấp tỉnh đối với chính quyền địa phương, từ thực trạng quản lý NSNN của tỉnh Luang Prabang còn nhiều vấn đề bất cập, từ cơ sở lý luận về quản lý NSN

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

DAYMONE VIRANON

QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC

TẠI TỈNH LUANG PRABANG NƯỚC CỘNG HÒA

DÂN CHỦ NHÂN DÂN LÀO

LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUẢN LÝ CÔNG

HÀ NỘI, NĂM 2021

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

DAYMONE VIRANON

QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TẠI TỈNH LUANG PRABANG NƯỚC CỘNG HÒA DÂN CHỦ NHÂN DÂN LÀO

LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUẢN LÝ CÔNG Chuyên ngành: Quản lý công

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tác giả Các số liệu nêu trong luận án là trung thực, có nguồn gốc rõ ràng và được trích dẫn đầy đủ theo quy định

Nghiên cứu sinh

Daymone Viranon

LỜI CẢM ƠN

Để hoàn thành luận án tiến sĩ Quản lý công tại Học viện Hành chính quốc gia (Việt Nam), bên cạnh sự cố gắng của bản thân tôi đã nhận được sự động viên, hướng dẫn, giảng dạy và nhiều ý kiến đóng góp quý báu của các thầy giáo, cô giáo, gia đình, bạn bè trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu

và hoàn thành luận án Tôi xin được bày tỏ lòng biết ơn chân thành của mình tới Ban lãnh đạ, các thày cô giáo của Học viện Hành chính quốc gia, Ban Quản lý đào tạo Sau đại học của Học viện Hành chính quốc gia

Tôi vô cùng biết ơn sự quan tâm giúp đỡ về mọi mặt của cơ quan tôi đang công tác, gia đình, bạn bè đã tạo điều kiện thuận lợi cho tôi hoàn thành khóa học

Đặc biệt tôi vô cùng trân trọng biết ơn PGS.TS Trương Quốc Chính

và TS Lê Toàn Thắng, là hai người hướng dẫn khoa học đã dành nhiều thời gian và trí lực trực tiếp hướng dẫn, tận tình giúp đỡ tôi trong suốt quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận án này

Tôi xin trân trọng cảm ơn!

Tác giả luận án

MỤC LỤC

LỜI CẢM ƠN

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận án 3

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 4

4 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu 4

5 Giả thuyết khoa học và câu hỏi nghiên cứu 6

6 Những đóng góp mới của luận án 6

7 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài 7

8 Cấu trúc của luận án 8

Chương 1TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC 9

1.1 CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 9

1.1.1 Các công trình nghiên cứu về quản lý thu - chi ngân sách 9

1.1.2 Các công trình nghiên cứu về phân cấp quản lý ngân sách 13

1.1.3 Các công trình nghiên cứu về cải cách, nâng cao hiệu quả, hoàn thiện quản lý ngân sách nhà nước 19

1.2 ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC 26

1.2.1 Kết quả các công trình đã nghiên cứu 26

1.2.2 Những khoảng trống trong quản lý ngân sách nhà nước cần tiếp tục nghiên cứu 28

Kết luận chương 1 30

Chương 2CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CẤP TỈNH 32

2.1 NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC 32

2.1.1 Khái niệm ngân sách nhà nước 32

2.1.2 Đặc điểm của ngân sách nhà nước 35

2.1.3 Vai trò của ngân sách nhà nước 36

2.1.4 Hệ thống ngân sách nhà nước 41

2.2 QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CẤP TỈNH 43

2.2.1 Khái niệm và sự cần thiết quản lý ngân sách nhà nước cấp tỉnh 43

2.2.2 Chỉ số đánh giá quản lý ngân sách nhà nước cấp tỉnh 47

2.2.3 Nội dung quản lý ngân sách nhà nước cấp tỉnh 51

2.2.4 Những yếu tố ảnh hưởng đến quản lý ngân sách nhà nước cấp tỉnh 62

2.3 KINH NGHIỆM QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CỦA MỘT SỐ ĐỊA PHƯƠNG CẤP TỈNH VÀ GIÁ TRỊ THAM KHẢO ĐỐI VỚI LUANG PRABANG, NƯỚC CỘNG HÒA DÂN CHỦ NHÂN DÂN LÀO 66

2.3.1 Kinh nghiệm quản lý ngân sách nhà nước của một số địa phương cấp tỉnh 66 2.3.2 Giá trị tham khảo đối với quản lý ngân sách cấp tỉnh của Luang Prabang, nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào 74

Kết luận chương 2 75

Chương 3THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TẠI TỈNH LUANG PRABANG, NƯỚC CỘNG HOÀ DÂN CHỦ NHÂN DÂN LÀO 77

3.1 ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN, KINH TẾ, XÃ HỘI CỦA TỈNH LUANG PRABANG - CƠ SỞ CHO HOẠT ĐỘNG QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CẤP TỈNH 77

3.1.1 Điều kiện tự nhiên 77

3.1.2 Tình hình kinh tế - xã hội 78

3.2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CẤP TỈNH TẠI TỈNH LUANG PRABANG 82

3.2.1 Thực trạng cơ quan quản lý ngân sách cấp tỉnh Luang Prabang 82

3.2.2 Thực trạng quản lý thu ngân sách nhà nước cấp tỉnh 95

3.2.3 Thực trạng quản lý chi ngân sách nhà nước cấp tỉnh 100

3.2.4 Thực trạng quản lý cân đối ngân sách nhà nước cấp tỉnh 104

3.2.5 Giám sát, thanh tra, kiểm toán ngân sách nhà nước cấp tỉnh 105

3.2.6 Thực trạng thực hiện các chỉ tiêu 111

3.3 ĐÁNH GIÁ CHUNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ NGÂN SÁCH CẤP TỈNH TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH LUANG PRABANG, NƯỚC CHDCND LÀO 116

3.3.1 Kết quả đạt được 116

3.3.2 Một số hạn chế, bất cập 120

3.3.3 Nguyên nhân của những hạn chế, bất cập 128

Kết luận chương 3 134

Chương 4QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP TIẾP TỤC HOÀN THIỆN QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TẠI TỈNH LUANG PRA BANG, NƯỚC CỘNG HOÀ DÂN CHỦ NHÂN DÂN LÀO 136

4.1 QUAN ĐIỂM HOÀN THIỆN QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TỈNH LUANG PRA BANG 136

4.1.1 Định hướng phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Luang Prabang đến năm 2030 136

4.1.2 Quan điểm hoàn thiện quản lý ngân sách nhà nước tỉnh Luang Prabang 138 4.1.3 Mục tiêu quản lý ngân sách nhà nước cấp tỉnh Luang Prabang 141

4.2 GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TẠI TỈNH LUANG PRA BANG 142

4.2.1 Đẩy mạnh phân cấp trong quản lý ngân sách nhà nước 142

4.2.2 Hoàn thiện chu trình quản lý ngân sách nhà nước 148

4.2.3 Chống thất thoát ngân sách nhà nước trên địa bàn tỉnh 151

4.2.4 Nâng cao năng lực cho cán bộ, công chức quản lý ngân sách nhà nước tại tỉnh Luang Prabang 154

4.2.5 Ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý ngân sách nhà nước 156

4.2.6 Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát đối với hoạt động liên

quan đến NSNN 158

4.3 KIẾN NGHỊ 162

4.3.1 Đối với Quốc hội 162

4.3.2 Đối với Chính phủ 163

4.3.3 Đối với Bộ tài chính 165

4.3.4 Đối với Ủy ban nhân dân tỉnh Luang Prabang 165

Kết luận chương 4 165

KẾT LUẬN 168

DANH MỤC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ 172

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 173

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

Chữ viết tắt Nghĩa đầy đủ

1 CHDCND Cộng hòa dân chủ nhân dân

3 KBNN Kho bạc nhà nước

6 NSĐP Ngân sách địa phương

DANH MỤC BẢNG, SƠ ĐỒ

1 Bảng

Bảng 3.1 Tỷ lệ tăng trưởng GRDP của tỉnh Luang Prabang 79

Bảng 3.2 Cơ cấu kinh tế các nhóm ngành chủ yếu giai đoạn 2015-2019 80

Bảng 3.3 Thu NSNN Luang Prabang (triệu kip) 99

Bảng 3.4 Chi NSĐP của Luang Prabang (triệu kip) 103

Bảng 3.5 Cân đối ngân sách cấp tỉnh (triệu kip) 104

Bảng 3.6 Chênh lệch thực thu 2016 - 2019 112

Bảng 3.7 Chênh lệch thực chi 2016 - 2019 114

2 Sơ đồ Sơ đồ 2.1 Hệ thống NSNN của nước CHDCND Lào 42

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Ngân sách nhà nước (NSNN) là bộ phận cơ bản, là khâu chủ đạo, có vị trí, vai trò đặc biệt quan trọng trong hệ thống tài chính quốc gia, đồng thời là công cụ tài chính để Nhà nước thực hiện chức năng quản lý vĩ mô đối với hoạt động kinh tế - xã hội của đất nước Cùng với sự quản lý kinh tế và hành chính thì quản lý NSNN là cần thiết, nó giúp quá trình quản lý và phân bổ một cách hiệu quả việc sử dụng các nguồn lực tài chính khan hiếm của quốc gia, tạo tiền đề và điều kiện thuận lợi để thúc đẩy sự phát triển hài hoà về kinh

tế - xã hội Trong hệ thống NSNN, ngân sách cấp tỉnh là một cấp ngân sách rất quan trọng bởi vì ngân sách cấp tỉnh có vai trò cung cấp phương tiện vật chất cho sự tồn tại và hoạt động của chính quyền tỉnh và các cấp chính quyền trực thuộc Đồng thời, là một công cụ để chính quyền cấp tỉnh thực hiện quản

lý toàn diện các hoạt động kinh tế - xã hội trên địa bàn

CHDCND Lào là một quốc gia chưa phát triển, sự phát triển kinh tế -

xã hội giữa các địa phương không đồng đều Trong một thời gian khá dài, hoạt động quản lý NSNN theo mô hình cơ chế kế hoạch tập trung chưa mang lại hiệu quả như mong muốn Hiện nay, CHDCND Lào đã sự phát triển nhất định, đạt được một số thành tựu to lớn, có ý nghĩa quan trọng về kinh tế - xã hội Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện công cuộc đổi mới, vấn đề quản lý NSNN của Lào vẫn còn yếu kém, ngân sách địa phương chưa tự chủ được nguồn thu cho nhiệm vụ chi nên vẫn phải nhận trợ cấp từ NSTW; việc sử dụng công cụ ngân sách trong điều chỉnh các mục tiêu kinh tế vĩ mô của chính quyền cấp tỉnh có phần bị hạn chế

Luang Prabang là một tỉnh của nước CHDCND Lào đang chuyển mình cùng đất nước để phát triển kinh tế - xã hội Việc tăng cường quản lý NSNN, đổi mới quản lý thu, chi ngân sách sẽ tạo điều kiện tăng thu ngân sách và sử

dụng ngân sách quốc gia tiết kiệm, có hiệu quả hơn; thúc đẩy phát triển kinh

tế - xã hội của địa phương

Những năm qua, bên cạnh những mặt đạt được trong công tác quản lý ngân sách địa phương, Luang Prabang cũng còn một số hạn chế, bất cập trong quản lý NSNN Thu ngân sách hàng năm không đủ chi, tỉnh phải trợ cấp cân đối thì vấn đề tăng cường quản lý ngân sách càng trở nên cấp bách Nhiều cơ quan cùng tham gia quản lý NSNN nhưng quy định thẩm quyền quyết định ngân sách chưa rõ ràng giữa các cơ quan, còn có sự chồng chéo Quy trình quản lý NSNN cấp tỉnh còn mang nặng tính hình thức và trong quá trình điều hành ngân sách còn thiếu tính năng động, sáng tạo Một số quy định còn bất cập, chưa tạo điều kiện thuận lợi cho tỉnh làm chủ ngân sách của mình Những hạn chế đó ảnh hưởng không nhỏ tới quá trình phát triển kinh tế - xã hội của địa phương, cũng như tạo kẽ hở cho việc thất thoát ngân sách

Trong khi đó, cơ sở lý luận về quản lý NSNN ở CHDCND Lào tương đối “mỏng”, nhất là quản lý NSNN ở địa phương Nghiên cứu về NSNN có không ít công trình, tuy nhiên tuyệt đại đa số các công trình đó đều nghiên cứu ở góc độ chuyên ngành kinh tế, rất ít công trình nghiên cứu NSNN từ góc

độ chuyên ngành quản lý công Trong số ít công trình nghiên cứu NSNN từ góc độ chuyên ngành quản lý công thì tập trung vào vấn đề phân cấp quản lý NSNN hoặc chỉ đi sâu vào công tác quản lý thu hoặc quản lý chi, mà chưa có công trình nào nghiên cứu quản lý NSNN cấp tỉnh Do vậy, cơ sở lý luận về NSNN cấp tỉnh là vấn đề đặt ra

Xuất phát từ vị trí, vai trò của NSNN cấp tỉnh đối với chính quyền địa phương, từ thực trạng quản lý NSNN của tỉnh Luang Prabang còn nhiều vấn

đề bất cập, từ cơ sở lý luận về quản lý NSNN cấp tỉnh còn “mỏng” nên nghiên

cứu sinh lựa chọn vấn đề “Quản lý ngân sách nhà nước tại tỉnh Luang Prabang nước CHDCND Lào” làm đề tài nghiên cứu cho luận án tiến sĩ

Quản lý công, với mong muốn đề xuất những giải pháp, kiến nghị nâng cao hiệu quả công tác quản lý NSNN trên quê hương của mình

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận án

2.1 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở bổ sung và hoàn thiện khung lý luận về quản lý NSNN, phân tích thực tiễn quản lý NSNN tại tỉnh Luang Prabang, nước CHDCND Lào, luận án đề xuất những quan điểm, phương hướng và giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý NSNN tại tỉnh Luang Prabang, nước CHDCND Lào, từ đó góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của địa phương

2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Tổng quan các công trình đã nghiên cứu có liên quan đến quản lý NSNN để tìm hiểu những nội dung mà các công trình đi trước đã nghiên cứu; trên cơ sở đó, luận án đánh giá kết quả của các công trình đã đạt được; từ đó chỉ ra hướng nghiên cứu phù hợp của luận án, đảm bảo tính không trùng lắp

và tính mới của luận án

- Tổng hợp, bổ sung, hoàn chỉnh khung lý thuyết về QLNN đối với NSNN cấp tỉnh, bao gồm: khái niệm, vai trò, nguyên tắc quản lý NSNN cấp tỉnh, nội dung và những yếu tố ảnh hưởng đến quản lý NSNN cấp tỉnh trên cơ sở hệ thống pháp luật của nước CHDCND Lào về ngân sách nhà nước

- Phân tích và đánh giá về thực trạng quản lý ngân sách tại tỉnh Luang Prabang trên các khía cạnh: thu ngân sách, chi ngân sách, cân đối ngân sách, giám sát, thanh tra, kiểm toán ngân sách… trên cơ sở đó, luận án chỉ ra, làm

rõ những kết quả, hạn chế và nguyên nhân của những hạn chế đã và đang tồn tại trong tình hình quản lý ngân sách của tỉnh

- Từ những thực trạng địa phương, trên quan điểm của Đảng và Nhà nước Lào, phương hướng phát triển của tỉnh, luận án đề xuất hệ thống các giải

pháp có tính khả thi và thực tiễn nhằm hoàn thiện công tác quản lý NSNN trên địa bàn tỉnh Luang Prabang trong giai đoạn tiếp theo

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của luận án là hoạt động quản lý NSNN cấp tỉnh

3.2 Phạm vi nghiên cứu

- Phạm vi nghiên cứu về nội dung:

Luận án nghiên cứu công tác quản lý ngân sách cấp tỉnh của chính quyền tỉnh - là một trong 3 cấp ngân sách ở nước Lào (ngân sách trung ương, ngân sách cấp tỉnh, ngân sách cấp huyện) Luận án không nghiên cứu hoạt động quản lý ngân sách cấp huyện của các huyện nằm trên địa bàn tỉnh Luang Prabang

Công tác quản lý ngân sách được đề cập trong luận án bao gồm 4 nội dung sau: (1) Quản lý thu ngân sách; (2) Quản lý chi ngân sách; (3) Quản lý cân đối ngân sách; (4) Thanh tra, kiểm tra, giám sát NSNN

- Phạm vi nghiên cứu về không gian:

Luận án nghiên cứu các hoạt động ngân sách trên địa bàn tỉnh Luang Prabang; đồng thời khảo sát kinh nghiệm của một số địa phương cấp tỉnh trong và ngoài nước Lào về quản lý NSNN

- Phạm vi nghiên cứu về thời gian:

Luận án thu thập các số liệu, dữ liệu về hoạt động quản lý NSNN trong khoảng thời gian từ 2015 đến năm 2020 tầm nhìn đến năm 2030

4 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

4.1 Phương pháp luận

Luận án được nghiên cứu triển khai trên cơ sở phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử của chủ nghĩa Mác-Lênin

4.2 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp phân tích, tổng hợp: Tác giả áp dụng phương pháp này

để phân chia hoạt động quản lý NSNN thành những bộ phận cấu thành, những mối quan hệ gắn với lịch trình thời gian; từ đó giúp tác giả nhận thức, phát hiện ra các vấn đề còn tồn tại; phân tích trên các khía cạnh khác nhau để tìm

ra những vấn đề còn bất cập trong đối tượng nghiên cứu Đồng thời khái quát, liên kết những mặt, những bộ phận từ lý thuyết đã thu thập được thành một chỉnh thể để tạo ra cơ sở lý luận về quản lý NSNN Kết hợp lý luận với thực

tế, đem lý luận để soi rọi, phân tích thực tế Từ phân tích thực tế, tác giả đã rút

ra những đánh giá, tổng hợp lại đưa ra những kết luận, những đề xuất mang tính khoa học, phù hợp với lý luận và thực tiễn về quản lý ngân sách trong phạm vi nghiên cứu

- Phương pháp kế thừa: Tác giả sử dụng có chọn lọc những kết quả nghiên cứu có liên quan đã được công bố trước đây ở trong và ngoài nước để

bổ sung, hoàn thiện cơ sở lý luận; đồng thời xây dựng hệ thống các giải pháp của luận án Phương pháp này được vận dụng chủ yếu trong chương 2 và chương 4 của luận án

- Phương pháp so sánh: Luận án sử dụng phương pháp này để chỉ ra sự thay đổi, tăng giảm các chỉ tiêu về ngân sách trong giai đoạn nghiên cứu Ngoài ra, phương pháp này cũng sử dụng để làm rõ sự tương đồng cũng như tính khác biệt, đặc thù trong quản lý ngân sách giữa các địa phương, từ đó rút

ra những bài học, kinh nghiệm có giá trị có thể làm tham khảo cho quản lý ngân sách của tỉnh Luang Prabang

- Phương pháp thống kê: Phương pháp này được sử dụng xuyên suốt trong toàn bộ nội dung của luận án Việc thu thập và xử lý số liệu về ngân sách nhà nước bằng các phương pháp thống kế đã làm rõ tình hình cũng như

xu hướng vận động của quản lý ngân sách ở địa phương; khẳng định những

vấn đề có liên quan để luận giải, minh chứng cho những nhận xét và kết luận nghiên cứu của tác giả

5 Giả thuyết khoa học và câu hỏi nghiên cứu

5.1 Giả thuyết khoa học

NSNN là nguồn tài chính quan trọng của quốc gia và kiểm soát chặt chẽ NSNN là yêu cầu của bất kỳ quốc gia, của địa phương nào Luang Prabang là một trong số ít tỉnh của CHDCND Lào có nhiều tiềm năng phát triển kinh tế Tuy nhiên, thực tế cho thấy, thu NSNN của Luang Prabang chưa cao, trong khi chi khá lớn Có nhiều nguyên nhân nhưng cơ bản là do hoạt động quản lý NSNN còn hạn chế dẫn đến sự thất thoát hoặc lãng phí ngân sách Nếu công tác quản lý NSNN của Luang Prabang được hoàn thiện thì NSNN của tỉnh sẽ được sử dụng hiệu quả hơn, tạo động lực để thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của địa phương

5.2 Câu hỏi nghiên cứu

- Quản lý NSNN cấp tỉnh là gì và quản lý theo những nội dung nào?

- Những yếu tố nào ảnh hưởng đến quản lý NSNN cấp tỉnh?

- Tỉnh Luang Prabang, nước CHDCND Lào học tập được những kinh nghiệm gì từ thực tiễn quản lý NSNN cấp tỉnh của một số địa phương khác?

- Thực trạng quản lý NSNN cấp tỉnh của Luang Prabang hiện nay như thế nào? Nguyên nhân của những hạn chế là gì?

- Để tiếp tục hoàn thiện quản lý NSNN cấp tỉnh, Luang Prabang cần thực hiện những giải pháp nào? Trên cơ sở quan điểm nào?

6 Những đóng góp mới của luận án

6.1 Về mặt lý luận

- Luận án góp phần hoàn thiện khung lý thuyết về quản lý NSNN cấp tỉnh trên cơ sở hệ thống pháp lý của nước CHDCND Lào Qua đó làm rõ khái niệm NSNN, các bộ phận cấu thành NSNN, sự cần thiết và nội dung của quản

lý NSNN ở cấp tỉnh Luận án xây dựng và chỉ ra được các yêu cầu, nguyên tắc cũng như các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý NSNN cấp tỉnh

- Luận án đã nghiên cứu, khảo sát kinh nghiệm của một số địa phương trong nước và ngoài nước (Việt Nam) về quản lý NSNN cấp tỉnh Từ đó rút ra một số bài học về quản lý NSNN, nhận ra sự tương đồng và phù hợp để áp dụng các bài học này vào hoàn thiện công tác quản lý ngân sách của tỉnh Luang Prabang, nước CHDCND Lào

6.2 Về mặt thực tiễn

- Luận án đã phân tích và mô tả toàn cảnh bức tranh quản lý ngân sách của tỉnh Luang Prabang: số thu, số chi, nguồn thu, nhiệm vụ chi, mất cân đối thu chi, công tác lập dự toán, thực hiện dự toán và quyết toán, phân cấp nguồn thu và nhiệm vụ chi; các hoạt động quản lý, kiểm soát, sử dụng ngân sách của của chính quyền tỉnh Luang Prabang, nước CHDCND Lào

- Luận án đề xuất các quan điểm của cá nhân tác giả về quản lý ngân sách cấp tỉnh, đồng thời đã đưa ra hệ thống giải pháp nhằm tiếp tục hoàn thiện quản lý NSNN ở tỉnh Luang Prabang của CHDCND Lào

7 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài

7.1 Ý nghĩa khoa học

- Kết quả nghiên cứu của đề tài luận án sẽ cung cấp luận cứ khoa học

và thông tin đáng tin cậy về những vấn đề liên quan đến quản lý NSNN ở một địa phương của CHDCND Lào Mặt khác, các kiến nghị, đề xuất giải pháp rút

ra từ kết quả nghiên cứu của luận án sẽ góp phần vào việc củng cố công tác quản lý NSNN của tỉnh Luang Prabang, đồng thời góp phần xây dựng, hoàn thiện chính sách và pháp luật của nước CNDCND Lào về NSNN trong những năm tới

- Kết quả của Luận án có những tác động nhất định đến thực tiễn quản

lý NSNN ở tỉnh Luang Prabang, góp phần sử dụng tốt nguồn lực tài chính của địa phương, nâng cao năng lực quản lý NSNN của các cấp chính quyền

7.2 Ý nghĩa thực tiễn

- Kết quả nghiên cứu của luận án là tài liệu tham khảo cho những nhà khoa học nghiên cứu, tìm hiểu về hệ thống NSNN, cơ chế quản lý ngân sách cấp tỉnh ở nước CHDCND Lào; đồng thời, luận án sẽ là nguồn tài liệu tham khảo có giá trị và tin cậy cho các thế hệ học viên tại Học viện Hành chính Quốc gia; đặc biệt là cán bộ, công chức của nước CHDCND Lào đang nghiên cứu, học tập về vấn đề này

8 Cấu trúc của luận án

Kết cấu của Luận án gồm: Phần mở đầu; phần nội dung và phần kết luận, ngoài ra còn có danh mục tài liệu tham khảo được sử dụng trong nghiên cứu luận án Cấu trúc luận án cơ bản gồm 4 chương như sau:

Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu có liên quan đến quản lý ngân sách nhà nước

Chương 2: Cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý ngân sách nhà nước cấp tỉnh

Chương 3: Thực trạng quản lý ngân sách nhà nước tại tỉnh Luang Prabang, nước CHDCND Lào

Chương 4: Quan điểm và giải pháp tiếp tục hoàn thiện quản lý ngân sách nhà nước tại tỉnh Luang Prabang, nước CHDCND Lào

Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN

QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC

1.1 CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN

1.1.1 Các công trình nghiên cứu về quản lý thu - chi ngân sách

Quản lý thu - chi ngân sách có một số công trình trong nước và ngoài nước đề cập

- Các công trình trong nước:

+ Viêng Thoong Sỉ Phăn Đon (2011), "Quản lý thu NSNN ở Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào", Luận án Tiến sĩ kinh tế, Học viện Chính trị - Hành

chính Quốc gia Hồ Chí Minh, Hà Nội Luận án đã hệ thống hóa, làm sáng tỏ những vấn đề lý luận và thực tiễn về quản lý thu NSNN trong nền kinh tế thị trường, như: khái niệm thu NSNN, đặc điểm và các yếu tố ảnh hưởng đến thu NSNN; vai trò, mục tiêu và nội dung quản lý thu NSNN (trong đó nhấn mạnh đến hoạch định chính sách thu NSNN, quản lý quá trình tổ chức thu NSNN);

mô hình tổ chức bộ máy quản lý thu NSNN Trên cơ sở khảo cứu kinh nghiệm quản lý thu NSNN của Việt Nam, Thái Lan, Singapore, Pháp, Anh,

tác giả rút ra 7 bài học có thể vận dụng trong quản lý NSNN ở CHDCND Lào Trên cơ sở phân tích thực trạng quản lý thu NSNN ở CHDCND Lào qua các thời kỳ, luận án đánh giá những thành công, hạn chế, nguyên nhân của các hạn chế trong quản lý thu NSNN ở Lào Luận án đã đề xuất 5 định hướng

và 4 nhóm giải pháp chủ yếu nhằm hoàn thiện quản lý thu NSNN ở Lào trong thời gian tới

Tuy nhiên, luận án chưa đưa ra được các tiêu chí đánh giá hiệu quả của hoạt động quản lý thu ngân sách; chưa chỉ rõ các căn cứ đề xuất giải pháp và điều kiện thực hiện các giải pháp Nội dung quản lý thu NSNN được trình bày trong chương lý luận và khi tiến hành đánh giá thực trạng chưa nhất quán Trong chương lý luận, tác giả trình bày quản lý thu NSNN bao gồm quá trình xây dựng các chính sách, chế độ thu; quá trình tổ chức hệ thống cơ quan thu; triển khai các phương pháp thu; kiểm tra giám sát hoạt động thu và giải quyết tranh chấp trong quá trình thu NSNN Nhưng khi phân tích thực trạng quản lý thu NSNN ở Lào, luận án lại xây dựng thành 3 nội dung là: chính sách thu NSNN; quản lý quá trình thu NSNN và bộ máy thu NSNN

+ Thongvon Luongphimma (2016), “Hoàn thiện quản lý chi ngân sách nhà nước tỉnh Hủa Phăn nước CHDCND Lào”, Luận án tiến sĩ kinh tế, Học

viện Tài chính, Hà Nội Tác giả Thongvon đã hệ thống hoá, phân tích và làm

rõ hơn cơ sở lý luận về quản lý chi NSNN: khái niệm, đặc điểm, vai trò, nội dung quản lý chi NSNN, các nhân tố ảnh hưởng đến công tác quản lý chi NSNN Tác giả luận án cũng đã nghiên cứu kinh nghiệm cải cách chi tiêu công ở các nước có nền kinh tế phát triển (OECD), kinh nghiệm đổi mới quản

lý chi ngân sách nhà nước theo đầu ra và kết quả Từ đó, rút ra những bài học kinh nghiệm có giá trị tham khảo, vận dụng cho công tác quản lý chi ngân sách nhà nước của CHDCND Lào nói chung và cho tỉnh Hủa Phăn nói riêng Tác giả đã khảo sát, phân tích và đánh giá thực trạng về công tác quản lý chi NSNN tại tỉnh Hủa Phăn CHDCND Lào trong giai đoạn từ 2005 - 2015 Từ

đó, chỉ rõ những kết quả đạt được cũng như những tồn tại, vướng mắc và nguyên nhân của những tồn tại, vướng mắc đó

Trên cơ sở định hướng, mục tiêu hoàn thiện quản lý chi NSNN của tỉnh Hủa Phăn CHDCND Lào Tác giả đã đề xuất hệ thống bao gồm 06 nhóm giải pháp và 04 điều kiện để thực hiện các giải pháp hoàn thiện quản lý chi ngân sách nhà nước tỉnh Hủa Phăn CHDCND Lào cho những năm tới Những giải pháp đề xuất hoàn thiện quản lý chi ngân sách nhà nước tỉnh Hủa Phăn tương đối toàn diện và cụ thể, đồng thời có sự gắn kết giữa lý luận và thực tiễn, có căn cứ khoa học và có tính khả thi cao

- Các công trình ngoài nước:

+ Trịnh Thị Thúy Hồng (2012), “Quản lý chi NSNN trong đầu tư xây dựng cơ bản trên địa bàn tỉnh Bình Định”, Luận án Tiến sĩ kinh tế, Trường Đại

học Kinh tế Quốc dân, Hà Nội Tác giả đã luận giải sự cần thiết quản lý chi NSNN trong đầu tư xây dựng cơ bản Nội dung quản lý chi NSNN được luận án tiếp cận theo chu trình ngân sách Luận án đã phân tích khá rõ các nhân tố chủ yếu ảnh hưởng tới quản lý chi NSNN trong đầu tư xây dựng cơ bản (03 nhân tố chủ quan và 04 nhân tố khách quan) Trên cơ sở đánh giá thực trạng quản lý chi NSNN trong đầu tư xây dựng cơ bản trên địa bàn tỉnh Bình Định, luận án đã đề xuất được 07 giải pháp lớn nhằm tăng cường quản lý NSNN trong đầu tư xây dựng cơ bản trên địa bàn tỉnh Bình Định Điều đáng chú ý là tác giả luận án đã

đề cập đến hệ thống chỉ tiêu đánh giá quản lý chi ngân sách trong đầu tư xây dựng cơ bản thông qua phân tích các chỉ tiêu phản ánh kết quả chi NSNN và các chỉ tiêu phản ánh hiệu quả chi NSNN trong đầu tư xây dựng cơ bản

+ Nguyễn Thị Huệ (2012), “Chống thất thoát trong chi NSNN ở tỉnh Thái Bình”, Luận án Tiến sĩ kinh tế, Học viện Chính trị - Hành chính Quốc gia Hồ Chí Minh, Hà Nội Tác giả đã đề cập tới những hậu quả do thất thoát trong chi ngân sách gây ra, từ đó khẳng định chống thất thoát trong chi ngân sách có ý nghĩa vô cùng to lớn Luận án cũng đã phân tích thực trạng thất

thoát và chống thất thoát trong chi NSNN cấp tỉnh ở Thái Bình, chỉ ra 14 nguyên nhân dẫn đến thất thoát trong chi NSNN và đề xuất 06 giải pháp tăng cường phòng, chống thất thoát trong chi ngân sách cấp tỉnh ở Thái Bình trong thời gian tới Luận án chưa đưa ra các tiêu chí đánh giá tính hiệu lực, hiệu quả của việc chống thất thoát này Do xuất phát từ đối tượng và phạm

vi nghiên cứu, nên luận án không nghiên cứu công tác QLNN đối với chi NSNN ở tỉnh Thái Bình

+ Nguyễn Thị Thanh Mai (2017), “Hoàn thiện quản lý nhà nước đối với thu - chi ngân sách của thành phố Hải Phòng”, Luận án tiến sĩ Quản lý

kinh tế, Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế trung ương, Hà Nội Tác giả đã xây dựng được cơ sở lý luận về quản lý nhà nước đối với thu - chi ngân sách địa phương, bao gồm khái niệm, nội dung và các yếu tố ảnh hưởng đến QLNN đối với thu - chi NSNN Qua việc tìm hiểu kinh nghiệm QLNN đối với thu - chi NSNN của Thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng và Bắc Kinh (Trung Quốc), tác giả rút ra bài học để vận dụng cho Hải Phòng Luận án đã đánh giá thực trạng QLNN đối với thu - chi NSNN trên địa bàn Hải Phòng trên 03 nội dung

là ban hành các văn bản pháp luật về thu - chi ngân sách địa phương của chính quyền thành phố Hải Phòng; tổ chức quá trình thu - chi ngân sách của thành phố Hải Phòng; kiểm tra, giám sát quá trình thu - chi ngân sách của thành phố Hải Phòng, tác giả đã chỉ ra những thành công, hạn chế và nguyên nhân của hạn chế trong việc QLNN đối với thu - chi NSNN của Hải Phòng

Từ phương hướng hoàn thiện quản lý nhà nước đối với thu - chi ngân sách của thành phố Hải Phòng đến năm 2025, tác giả đề xuất 10 giải pháp nhằm hoàn thiện QLNN đối với thu - chi NSNN của Hải Phòng Cụ thể: 1) Ban hành, sửa đổi, hoàn thiện các quy định của thành phố về thu - chi ngân sách địa phương và quản lý nhà nước đối với thu - chi ngân sách địa phương; 2) Nâng cao chất lượng xây dựng dự toán ngân sách địa phương; 3) Nâng cao năng lực quản lý của người lãnh đạo, trình độ chuyên môn của cán bộ, công

chức trong bộ máy quản lý nhà nước; 4) Tăng cường công khai, minh bạch trong quản lý nhà nước đối với thu - chi ngân sách địa phương; 5) Tăng cường và nâng cao chất lượng thanh tra, kiểm tra, giám sát thực hiện thu - chi ngân sách địa phương; 6) Tăng cường sự phối hợp giữa các cấp, các ngành và

các đơn vị trong công tác quản lý, điều hành thu - chi ngân sách địa phương; 7) Có hình thức khen thưởng, vinh danh và xử phạt thỏa đáng; nâng cao hiệu

lực của các văn bản pháp luật; 8) Đề cao vai trò giám sát của người dân; 9) Tuyên truyền, nâng cao nhận thức và trách nhiệm của các đối tượng quản lý; 10) Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý điều hành ngân sách địa phương

1.1.2 Các công trình nghiên cứu về phân cấp quản lý ngân sách

Phân cấp quản lý ngân sách, đặc biệt là phân cấp giữa ngân sách trung ương và địa phương là một nội dung quan trọng trong quản lý ngân sách Nghiên cứu về phân cấp quản lý ngân sách cũng đã được khá nhiều nhà nghiên cứu tiến hành

- Các công trình trong nước:

+ Khamphan Keomany (2018), “Kinh nghiệm phân cấp quản lý ngân sách nhà nước của một số nước và bài học có thể vận dụng đối với Lào và tỉnh Attapư", Tạp chí Nghiên cứu Tài chính kế toán, Số 09/2018 Quản lý

ngân sách nhà nước và phân cấp quản lý luôn là vấn đề nóng và thực sự cần thiết của bất kỳ quốc gia nào Việc phân cấp và quản lý ngân sách một cách đúng đắn hệ thống không chỉ là giảm bội chi ngân sách, mà còn đem lại hiệu quả kinh tế cao, góp phần ổn định kinh tế vĩ mô, đảm bảo an sinh xã hội một cách tích cực nhất Trong khuôn khổ bài viết tác giả muốn nêu kinh nghiệm quản lý ngân sách ở một số nước để từ đó rút ra bài học trong quản lý ngân sách ở CHDCND Lào

+ Khamphan Keomany (2019), "Phân cấp quản lý ngân sách nhà nước trên địa bàn tỉnh Attapư nước CHDCND Lào", Luận án tiến sĩ kinh tế, Học

viện Tài chính, Hà Nội Tác giả đã hệ thống hóa làm sáng tỏ hơn cơ sở lý luận

về phân cấp quản lý NSNN Khung lý thuyết được xây dựng gồm có: (1) NSNN và hệ thống NSNN (2) Lý luận về phân cấp quản lý NSNN bao gồm các nội dung cụ thể như: Khái niệm, hình thức, căn cứ, nội dung, nguyên tắc, lợi ích và bất lợi của phân cấp, đo lường mức độ phân cấp và những yếu tố ảnh hưởng đến kết quả phân cấp Để làm rõ hơn những nhận định mang tính

lý luận về phân cấp quản lý NSNN, luận án nghiên cứu về phân cấp quản lý NSNN ở một số nước trên thế giới, kinh nghiệm phân cấp quản lý ngân sách địa phương của một số tỉnh ở CHCDND Lào, từ đó rút ra các bài học kinh nghiệm cho phân cấp quản lý NSNN trường hợp tỉnh Attapư

Trên cơ sở các quy định về khung pháp lý, các nguồn tài liệu của chính quyền tỉnh tỉnh Attapư và các nguồn khác, luận án phân tích thực trạng phân cấp quản lý NSNN trường hợp tỉnh, giai đoạn 2011 - 2017, gồm 2 vấn đề lớn: (1) Phân cấp của Trung ương cho tỉnh với 3 nội dung cơ bản: (a) Phân cấp thẩm quyền ban hành luật pháp, chính sách; (b) Phân cấp nguồn thu, số bổ sung và nhiệm vụ chi NSNN; (c) Phân cấp thực hiện quy trình quản lý NSNN (2) Phân cấp giữa các cấp chính quyền địa phương ở tỉnh Attapư với nội dung

cơ bản là phân cấp nguồn thu, số bổ sung, và nhiệm vụ chi ngân sách Trên cơ

sở đó đã đánh giá kết quả, hạn chế trong phân cấp quản lý NSNN trên địa bàn tỉnh Attapư thời kỳ 2011 - 2017, đồng thời chỉ ra những nguyên nhân của hạn chế Đánh giá về thực trạng và những nguyên nhân hạn chế trong phân cấp quản lý NSNN trên địa bàn tỉnh Attapư là căn cứ thực tiễn sinh động để tác giả đề xuất các giải pháp phân cấp quản lý NSNN trong thời gian tới

Tác giả đề xuất 13 nhóm giải pháp về phân cấp quản lý ngân sách địa phương ở tỉnh Attapư và đề xuất một số kiến nghị để thực hiện các giải pháp

Cụ thể 13 giải pháp mà tác giả đề xuất là: 1) Hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật do Trung ương ban hành có liên quan đến phân cấp quản lý ngân sách nhà nước; 2) Hoàn thiện quy trình ngân sách nhà nước: 3) Hoàn

thiện cơ chế phân cấp nguồn giữa các cấp chính quyền địa phương trên địa bàn tỉnh; 4) Hoàn thiện cơ chế phân cấp nhiệm vụ chi; 5) Phân cấp quản lý ngân sách gắn với quản lý ngân sách theo kết quả thực hiện nhiệm vụ và kế hoạch tài chính 5 năm, kế hoạch tài chính - ngân sách nhà nước 3 năm; 6) Quy định rõ trách nhiệm của cơ quan thuế, Kho bạc nhà nước các cấp; 7) Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra phân cấp ngân sách địa phương; 8) Hoàn thiện hệ thống văn bản pháp quy do tỉnh Attapư ban hành về phân cấp quản lý ngân sách địa phương; 9) Hoàn thiện việc phân cấp nguồn thu, số bổ sung ngân sách địa phương tỉnh Attapư; 10) Hoàn thiện việc phân cấp nhiệm

vụ chi ngân sách địa phương tỉnh Attapư; 11) Tăng cường tính công khai, minh bạch; kiểm tra chặt chẽ việc quản lý và phân cấp quản lý ngân sách địa phương tỉnh Attapư: 12) Nâng cao trình độ cán bộ, công chức tài chính - ngân sách các cấp tỉnh Attapư

- Các công trình ngoài nước:

+ Võ Kim Sơn (2004), Phân cấp quản lý nhà nước - Lý luận và thực tiễn, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội Đây là một cuốn sách bổ ích với những

phân tích cặn kẽ các vấn đề lý luận về phân cấp quản lý nhà nước như các quan niệm về phân cấp cùng sự bình luận về các hình thức phân cấp quản lý nhà nước Tác giả đã phân tích tình hình phân cấp quản lý hành chính nhà nước ở Việt Nam từ năm 1945 đến năm 2003 và rút ra những nhận xét, đánh giá Đặc biệt, dựa trên kinh nghiệm của một số nước, tác giả có đưa ra một số kiến nghị về phân cấp quản lý NSNN cho Việt Nam:

(1) Phân cấp quản lý NSNN phải được xem xét như là một cách thay đổi mang tính hệ thống, vì quá trình này tác động đến nhiều đối tượng, nhiều loại cơ quan và nhiều cấp (2) Phân cấp quản lý NSNN phải theo chức năng, nhiệm vụ của các cơ quan quản lý nhà nước (3) Phải có Chính phủ có năng lực để theo dõi và đánh giá phân cấp quản lý NSNN của các cấp chính quyền (Trung ương, địa phương) để có sự đánh giá ai có thể trao quyền quản lý

NSNN (4) Cần có sự phân cấp ở các mức độ khác nhau giữa các cơ quan quản lý nhà nước ở đô thị và nông thôn do khả năng tìm kiếm nguồn thu và chi khác nhau (5) Phân cấp quản lý NSNN phải gắn liền với việc quy định rõ ràng về thuế (6) Phân cấp quản lý NSNN phải dựa trên một chiến lược tổng thể, dài hạn và nhất quán, không vì tính huống (7) Đơn giản hóa những quy định phân cấp quản lý NSNN cho các cấp để tạo cơ hội cho các cấp dễ thực hiện và gắn liền với hạn chế của địa phương về năng lực (8) Mô hình phân cấp, chuyển giao nhiệm vụ và trách nhiệm quản lý NSNN giữa các cấp chính quyền phải phù hợp với mục tiêu của cải cách theo hướng phân cấp Tránh sự tập trung vào một cấp mới (9) Phải có NS cứng (cái chính quyền địa phương

đó có) và linh hoạt (10) Mối quan hệ giữa các cấp chính quyền địa phương trong phân cấp và chuyển giao quyền và nhiệm vụ quản lý NSNN cần được đảm bảo ổn định và thích ứng với điều kiện phát triển của các cấp chính quyền địa phương (11) Phải có cơ sở pháp lý để bảo vệ phân cấp, chuyển giao quyền, nhiệm vụ quản lý NSNN; đồng thời Chính phủ và chính quyền các cấp phải thực hiện đúng cam kết phân cấp quản lý NSNN đã được trao

+ Lê Chi Mai (2006), Phân cấp quản lý ngân sách nhà nước cho chính quyền địa phương: Thực trạng và giải pháp, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội

Nghiên cứu về phân cấp quản lý NSNN cho chính quyền địa phương, tác giả

đã sử dụng dữ liệu nghiên cứu của 2 tỉnh là Lạng Sơn và Đà Nẵng để minh họa cho các nhận xét về phân cấp quản lý NSNN ở Việt Nam Trong nghiên cứu này, phân cấp quản lý NSNN được xem xét trên các khía cạnh: phân cấp nhiệm vụ chi và nguồn thu; phân cấp thẩm quyền trong quyết định chế độ, định mức phân bổ và chi tiêu NS; phân cấp về qui trình NS Theo đó, các giải pháp được đưa ra là tăng cường phân cấp nhiệm vụ chi cho chính quyền địa phương, trong đó nhấn mạnh đến cải thiện minh bạch trách nhiệm chi tiêu NS của các cấp và phân cấp trách nhiệm chi tiêu tương ứng với nguồn thu được phân cấp Đối với phân cấp nguồn thu, nghiên cứu ủng hộ quan điểm tạo ra

một số nguồn thu tự có cho chính quyền địa phương bằng việc trao quyền tự chủ thuế cho chính quyền địa phương từng bước và ở mức độ hạn chế; cải tiến cách phân chia giữa Trung ương và địa phương đối với một số loại thuế nhằm đảm bảo tính công bằng Về hệ thống điều hòa ngân sách, cần hoàn thiện phương pháp tính toán số bổ sung theo công thức có tính ổn định và công khai, bổ sung mục tiêu cần có căn cứ khách quan và rõ ràng; quy định rõ hơn về vay nợ của địa phương Đối với hệ thống định mức phân bổ và chi tiêu

NS ở địa phương, cần điều chỉnh cho phù hợp với biến động thực tế, đảm bảo mỗi địa phương có đủ năng lực để cung cấp các dịch vụ công thiết yếu ở mức

độ trung bình Và cuối cùng, nghiên cứu cũng đề xuất quan điểm tăng cường phân cấp trong quy trình ngân sách, trong đó trọng tâm là tách bạch ngân sách trung ương với ngân sách địa phương, xóa bỏ tính lồng ghép trong thực hiện ngân sách

+ Bùi Đường Nghiêu (chủ biên) (2006), Điều hòa ngân sách giữa Trung ương và địa phương”, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội Thuật ngữ “điều hòa”

trong nghiên cứu này cũng tương tự như vấn đề phân cấp Nội dung của cuốn sách bàn về vấn đề điều hòa ngân sách giữa Trung ương và địa phương, vai trò của cơ chế điều hòa ngân sách, đánh giá thực trạng của cơ chế điều hòa ngân sách liên quan đến phân chia nguồn thu, nhiệm vụ chi ngân sách, cơ chế xác định tỷ lệ phân chia nguồn thu ngân sách, cơ chế bổ sung ngân sách, nhóm tác giả cũng đề cập đến giải pháp hoàn thiện cơ chế điều hòa NSNN ở Việt Nam

+ Mai Đình Lâm (2012), "Tác động của phân cấp tài khóa đến tăng trưởng kinh tế tại Việt Nam", Luận án tiến sỹ kinh tế, Trường Đại học kinh tế

Thành phố Hồ Chí Minh Tác giả đã sử dụng mô hình thực nghiệm có bổ sung biến giải thích là độ mở kinh tế (đo lường bằng tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của địa phương) để giải thích thêm cho tăng trưởng kinh tế ở các địa phương Nghiên cứu sử dụng dữ liệu trong giai đoạn 2000-2011 với phương pháp sử dụng dữ liệu bảng Kết luận của nghiên cứu là phân cấp quản

lý NSNN có ảnh hưởng tích cực đến tăng trưởng kinh tế và biến bổ sung cũng

có ý nghĩa giải thích cho tăng trưởng kinh tế các địa phương ở Việt Nam

+ Lê Toàn Thắng (2013), "Phân cấp quản lý ngân sách nhà nước ở Việt Nam hiện nay", Luận án tiến sĩ Quản lý Hành chính công, Học viện Hành

chính, Hà Nội Tác giả đã nghiên cứu về phân cấp quản lý NSNN ở Việt Nam dựa trên góc độ lý thuyết hành chính công, đã đánh giá phân cấp quản lý NSNN ở Việt Nam theo bốn nội dung: Phân cấp thẩm quyền ban hành luật pháp, chính sách, tiêu chuẩn và định mức NSNN; Phân cấp quản lý nguồn thu, nhiệm vụ chi NSNN; Phân cấp thực hiện quy trình quản lý NSNN; Phân cấp trong giám sát, thanh tra, kiểm toán NSNN Trên cơ sở đó nghiên cứu cũng đề xuất các giải pháp và các điều kiện để thực hiện giải pháp tăng cường phân cấp cho các địa phương ở Việt Nam

+ Nguyễn Xuân Thu (2015), “Phân cấp quản lý ngân sách địa phương

ở Việt Nam”, Luận án tiến sĩ Tài chính - ngân hàng, Trường Đại học kinh tế

quốc dân, Hà Nội Tác giả đã làm rõ tác động của phân cấp quản lý ngân sách địa phương đến quản trị nhà nước của chính quyền địa phương trong trường hợp chính quyền địa phương ở Việt Nam, cụ thể như sau: (1) Khẳng định các nội dung phân cấp quản lý ngân sách địa phương có tác động khác nhau đến từng khía cạnh quản trị nhà nước của chính quyền địa phương; phân cấp ngân sách địa phương có tác động tích cực đến chất lượng cung ứng dịch vụ công, minh bạch và hiệu suất của bộ máy hành chính nhưng lại có tác động tiêu cực đến chi phí không chính thức, tiếp cận và sở hữu đất đai (2) Khẳng định tăng cường phân cấp cho chính quyền cấp dưới trong cung cấp hàng hóa, dịch vụ công sẽ giúp phân bổ nguồn lực hiệu quả cũng phù hợp trong trường hợp chính quyền địa phương được tổ chức thành ba cấp (3) Phát hiện kết quả tác động của phân cấp quản lý NSNN đến quản trị nhà nước của chính quyền địa phương phụ thuộc vào sự phân cấp quản lý NS theo từng nhiệm vụ chi, khả năng kiểm soát của chính quyền cấp trên đối với chính quyền cấp dưới và

năng lực của chính quyền được phân cấp

1.1.3 Các công trình nghiên cứu về cải cách, nâng cao hiệu quả, hoàn thiện quản lý ngân sách nhà nước

Mục đích cuối cùng của nghiên cứu về các vấn đề ngân sách, đó là tìm kiếm những giải pháp để nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách hoặc học tập kinh nghiệm quản lý để vận dụng vào đối tượng và địa bàn nghiên cứu

- Các công trình trong nước:

+ Khamphong Butdavong (1998), “Tiếp tục đổi mới quản lý ngân sách nhà nước ở CHDCND Lào”, Luận án tiến sĩ kinh tế, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Hà Nội Tác giả đã hệ thống hóa cơ sở lý luận làm sáng tỏ thêm những vấn đề chung về NSNN; vai trò NSNN, vai trò quản lý NSNN; yêu cầu tiếp tục đổi mới quản lý NSNN, nêu ra xu hướng vận động ngân sách của các quốc gia trên thế giới Từ việc phân tích, đánh giá thực trạng quản lý NSNN ở CHDCND Lào, luận án làm nổi bật bối cảnh quản lý NSNN của Chính phủ Lào từ 1990 đến nay và những vấn đề đặt ra Chỉ ra tác động của khủng hoảng tài chính - tiền tệ đến quản lý NSNN của Lào Luận án đã đề xuất một số quan điểm và giải pháp chủ yếu nhằm tiếp tục đổi mới quản lý NSNN ở CHDCND Lào, nhất là chính sách tạo nguồn, phân cấp giữa trung ương và địa phương

+ Pangthong Luangvanxay (2010), “Phân cấp quản lý NSNN ở CHDCND Lào - Thực trạng và giải pháp”, Luận án tiến sĩ kinh tế, Học viện Tài chính, Hà Nội Tác giả đã hệ thống hóa những vấn đề lý luận về phân cấp quản lý NSNN và làm sáng tỏ được mô hình phân cấp quản lý NSNN ở CHDCND Lào từ năm 1986-2009 qua 4 giai đoạn gắn liền với những thay đổi

về cơ chế phân cấp quản lý về kinh tế - xã hội qua mỗi giai đoạn đó Trên cơ

sở đánh giá thực trạng của phân cấp quản lý NSNN, luận án đã đề xuất 06 nhóm giải pháp nhằm tăng cường phân cấp quản lý NSNN ở CHDCND Lào những năm 2010-2015

Tuy nhiên, tác giả chỉ mới chỉ nhìn nhận trên giác độ phân cấp về quản

lý nguồn thu, nhiệm vụ chi gắn với cơ quan quản lý các cấp ở CHDCND Lào

mà chưa làm rõ được trách nhiệm của chính các cơ quan quản lý các cấp đó trong việc sử dụng công cụ ngân sách để thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội ở địa phương

- Các công trình ngoài nước:

+ Nguyễn Văn Nhứt (2004), "Giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý và điều hành ngân sách nhà nước ở cấp chính quyền cơ sở tại Việt Nam", Luận

án Tiến sĩ kinh tế, Học viện Tài chính, Hà Nội Tác giả trình bày khái niệm chung về hiệu quả QLNN, các căn cứ đánh giá hiệu quả quản lý nhà nước (QLNN), hiệu quả quản lý và điều hành NSNN ở cấp chính quyền cơ sở Luận án cho rằng hiệu quả là chỉ tiêu phản ánh trình độ sử dụng các yếu tố của lao động, các tiềm năng kinh tế xã hội, ứng dụng khoa học công nghệ, cải tiến biện pháp quản lý… để tạo ra kết quả hoạt động (sản xuất, kinh doanh, dịch vụ, công tác quản lý) sao cho kết quả đạt được tối đa còn chi phí cho kết quả đó ở mức tối thiểu (tiết kiệm nhất) Hiệu quả QLNN là kết quả của sự tác động của các cơ quan trong bộ máy nhà nước đối với mọi lĩnh vực hoạt động của xã hội để đảm bảo các nhu cầu thực tế của sự phát triển mạnh mẽ và đúng hướng, kinh tế và đời sống đảm bảo các yêu cầu phát triển văn hóa, xã hội, khoa học, kỹ thuật, phục vụ công cộng, đảm bảo quốc phòng, trật tự an ninh, pháp luật, pháp chế, kỷ luật, kỷ cương xã hội…trong từng thời kỳ nhất định Nếu không đáp ứng được các yêu cầu đó thì không thể nói là hoạt động QLNN có hiệu quả Đặc biệt luận án đã đưa ra 07 tiêu chí đánh giá hiệu quả quản lý ngân sách xã, đó là: quy mô thu, chi ngân sách và của từng khoản thu, chi; tốc độ tăng thu, tăng chi so với năm trước; tỷ lệ hoàn thành dự toán; tỷ trọng các khoản chi; mức chi bình quân một số khoản trên đầu dân; số tiết kiệm chi; khả năng cân đối và một số chỉ tiêu tổng hợp kinh tế xã hội phản

ánh kết quả như: Tăng trưởng kinh tế, thu nhập bình quân đầu dân, chỉ số phát triển con người, kết cấu hạ tầng…

+ Nguyễn Ngọc Thao (2007), Phát huy vai trò của ngân sách nhà nước

- góp phần phát triển kinh tế Việt Nam, Luận án tiến sĩ Quản lý kinh tế, Học

viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Hà Nội Luận án đã làm rõ vai trò của ngân sách nhà nước; đề xuất những đổi mới trong việc gắn vai trò ngân sách với đổi mới cơ chế quản lý kinh tế, chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa Tác giả đã hệ thống hóa theo tư duy mới một

số vấn đề lý luận cơ bản về NSNN và việc phát huy vai trò của NSNN góp phần phát triển kinh tế ở nước ta trong điều kiện thực hiện cam kết gia nhập WTO Khảo cứu theo tư duy mới những kinh nghiệm của một số quốc gia trong việc phát huy vai trò của NSNN góp phần phát triển kinh tế, tạo cơ sở thực tiễn có giá trị tham khảo trong việc đề xuất giải pháp sử dụng và phát huy vai trò của NSNN góp phần phát triển kinh tế ở nước ta

Phân tích, đánh giá thực trạng việc phát huy vai trò của NSNN góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế ở nước ta trong những năm đổi mới Đề xuất phương hướng và 07 giải pháp: 1) Hoàn thiện chính sách thuế nhằm phát huy vai trò của NSNN góp phần phát triển kinh tế; 2) Đổi mới xây dựng dự toán

và quản lý NSNN theo kết quả đầu ra gắn với tầm nhìn trung hạn nhằm góp phần phát triển kinh tế; 3) Hoàn thiện phân cấp quản lý NSNN để góp phần phát triền kỉnh tế; 4) Đổi mới chính sách chi theo hướng tích cực nhằm phát huy vai trò của NSNN góp phần phát triển kinh tế; 5) Đổi mới kiểm tra, giám sát và kiểm toán NSNN nhằm phát huy tốt vai trò, góp phần phát triển kinh tế; 6) Phát huy vai trò của NSNN góp phần kết hợp giữa phát triển kinh tế với tiến bộ và công bằng xã hội; 7) Thực hiện đồng bộ và kiên quyết các biện pháp phòng, chống tham nhũng nhằm phát huy vai trò của NSNN cho phát triển kinh tế

Để thực hiện được 7 giải pháp, tác giả đề xuất các điều kiện bảo đảm

thực hiện giải pháp, cụ thể: Hoàn thiện hệ thống Luật Ngân sách nhà nước; Hiện đại hóa, đổi mới công nghệ quản lý NSNN và hệ thống thanh toán trong toàn nền kinh tế quốc dân; Đổi mới và nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế; Đẩy mạnh cải cách hành chính, nâng cao hiệu lực quản lý NSNN về kinh tế

+ Phạm Ngọc Dũng và Hoàng Thị Thúy Nguyệt (chủ biên) (2008),

Quản lý ngân sách nhà nước theo kết quả đầu ra và khả năng ứng dụng ở Việt Nam, Nxb Lao động - Xã hội, Hà Nội Qua phân tích bản chất của

phương thức quản lý ngân sách theo kết quả đầu ra, có thể thấy quản lý ngân sách theo kết quả đầu ra có ý nghĩa rất to lớn và cần thiết phải chuyển phương thức quản lý ngân sách theo đầu vào sang phương thức quản lý ngân sách theo đầu ra Đây là một yêu cầu tất yếu khách quan của quá trình phát triển nền kinh tế - xã hội, xuất phát từ yêu cầu thực tiễn cần phải nâng cao hiệu quả các khoản chi tiêu ngân sách

Kinh nghiệm của một số nước (như Cộng hòa Pháp, New Zealand và Hoa Kỳ) cho thấy cần thiết phải chuyển từ phương thức quản lý ngân sách theo kết quả đầu vào sang phương thức quản lý theo kết quả đầu ra Tuy nhiên, do đây là phương thức quản lý hiện đại, không dễ dàng tiếp cận (phương pháp này mới chỉ được áp dụng ở một số nước có nền kinh tế thị trường phát triển), trong khi ở Việt Nam chưa hội tụ đủ các điều kiện để thực hiện (như chế độ thông tin đầy đủ, hệ thống pháp luật đồng bộ, thao tác kỹ thuật mang tính chuyên nghiệp cao), nên cần thiết phải có lộ trình thay đổi cho phù hợp Một số giải pháp có thể áp dụng quản lý NSNN theo kết quả đầu

ra ở Việt Nam là hoàn thiện về thể chế, về kế hoạch; tăng cường về quản lý tài chính, ngân sách; và xây dựng hệ thống theo dõi, đánh giá theo kết quả

+ Hạng Hoài Thành (2008), Quản lý tài chính của Trung Quốc (bản

dịch), Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội Cuốn sách bao gồm 16 chương Nội dung cuốn sách đề cập một cách rất toàn diện các vấn đề quản lý tài chính:

quản lý dự toán ngân sách, Kho bạc nhà nước, chi tiêu công, bảo hiểm xã hội, thuế và phí, nợ quốc gia, vốn nhà nước tại doanh nghiệp… Ngoài ra, tác giả còn trình bày quản lý kế toán, giám sát tài chính, tin học hóa trong quản lý tài chính và một vấn đề đáng quan tâm là quản lý tài chính trong quá trình toàn cầu hóa kinh tế Từ năm 1998 đến nay, Trung Quốc đã thúc đẩy thực hiện cải cách chế độ quản lý dự toán, lấy cải cách dự toán ngành và phân loại thu chi

dự toán làm nội dung chủ yếu và là trọng điểm của cải cách tài chính Đây cũng là bài học kinh nghiệm đối với Việt Nam khi hiện nay, công tác quản lý

dự toán chưa được chú trọng, công tác quản lý chỉ tập trung vào khâu chấp hành và quyết toán Chương 7, tác giả đề cập đến quản lý thu thuế

+ Trần Quốc Vinh (2009), “Đổi mới quản lý ngân sách địa phương các tỉnh vùng đồng bằng Sông Hồng”, Luận án Tiến sĩ kinh tế, Trường Đại học

Kinh tế Quốc dân, Hà Nội Tác giả đã hệ thống hóa được các vấn đề lý luận

cơ bản về quản lý ngân sách địa phương từ khái niệm, nguyên tắc đến nội dung quản lý ngân sách địa phương Luận án đã phân tích làm rõ các yếu tố ảnh hưởng tới quản lý ngân sách địa phương (5 nhân tố khách quan và 6 nhân

tố chủ quan), đúc kết kinh nghiệm quản lý ngân sách địa phương của một số nước mà Việt Nam có thể tham khảo trên cơ sở tìm hiểu quản lý ngân sách địa phương ở một số nơi Luận án đã phân tích, tổng kết thực tiễn quản lý ngân sách địa phương các tỉnh vùng Đồng bằng sông Hồng, trên cơ sở đó đề xuất được 5 giải pháp đổi mới quản lý ngân sách địa phương các tỉnh vùng Đồng bằng sông Hồng, đưa ra 2 kiến nghị cho việc quản lý ngân sách địa phương được hiệu quả hơn

Tuy nhiên, luận án chưa làm rõ tính đặc thù của các tỉnh, thành phố ở vùng Đồng bằng sông Hồng để có thể vận dụng các giải pháp vào từng tỉnh, thành phố cụ thể trong việc đổi mới quản lý ngân sách địa phương của vùng này Trong phần thực trạng, luận án chưa đề cập đến vai trò, tác dụng của cơ quan kiểm tra, kiểm toán, giám sát trong quản lý ngân sách địa phương

Luận án đã khẳng định quản lý ngân sách địa phương phải được thực hiện ở tất cả các khâu của chu trình ngân sách (lập dự toán ngân sách, chấp hành ngân sách và quyết toán ngân sách) nhưng luận án chỉ tập trung nghiên cứu quản lý thu thuế của địa phương Luận án khẳng định quản lý thu thuế của địa phương gồm các khâu: Đăng ký thuế, kê khai thuế, tính thuế, nộp thuế, ấn định thuế; Hoàn thuế, miễn thuế, giảm thuế; Xóa nợ tiền thuế, tiền phạt; Quản lý thông tin về người nộp thuế; Kiểm tra thuế, thanh tra thuế; Cưỡng chế thi hành quyết định hành chính thuế; Xử lý vi phạm pháp luật về thuế; Giải quyết khiếu nại, tố cáo về thuế theo đúng các quy định của luật quản lý thuế và các chính sách thuế Như vậy, việc tác giả luận án tiếp cận theo nội dung công việc cụ thể của quản lý thuế thì nghiên cứu quản lý NSĐP

+ Tô Thiện Hiền (2012), "Nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách nhà nước tỉnh An Giang giai đoạn 2011 – 2015 và tầm nhìn đến 2020", luận án

tiến sĩ kinh tế, Trường Đại học ngân hàng Thành phố Hồ Chí Minh Trong Luận án, tác giả có một phần nghiên cứu về phân cấp quản lý NSNN giữa Trung ương và địa phương trong trường hợp cụ thể là tỉnh An Giang Thực

trạng phân cấp quản lý NSNN giữa tỉnh, huyện và xã ở tỉnh An Giang về cơ bản giống như luật định Tuy nhiên, tình trạng mất cân đối NSNN của các cấp chính quyền là phổ biến Luận án cũng xem xét mối quan hệ giữa các cấp chính quyền theo quy trình quản lý NS từ lập dự toán, chấp hành, quyết toán

NS và các khuyến nghị giải pháp nhằm cải thiện hiệu quả quản lý NSNN của tỉnh An Giang

+ Đàm Thị Hệ (2013), “Giải pháp nâng cao chất lượng công tác quản lý ngân sách nhà nước cấp huyện thị - trường hợp nghiên cứu điển hình tại thị xã Gia Nghĩa, tỉnh Đắk Nông”, Tạp chí Khoa học và công nghệ Lâm nghiệp số 2

- 2013 Theo tác giả, NSNN được coi là huyết mạch của nền kinh tế, có vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy cho sự phát triển kinh tế xã hội nhanh và bền vững, thực hiện chính sách xã hội, đảm bảo quốc phòng và an ninh, là công cụ để Nhà nước quản lý và điều tiết vĩ mô nền kinh tế, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế, nâng cao hiệu quả quản lý nền kinh tế

Trên cơ sở nghiên cứu thực tiễn công tác quản lý NSNN của thị xã Gia Nghĩa (tỉnh Đắk Nông, Việt nam) trong thời gian vừa qua, bên cạnh những kết quả đạt được, tác giả thấy rằng công tác quản lý NSNN của Gia Nghĩa cũng còn nhiều tồn tại, bất cập cần có giải pháp tháo gỡ kịp thời để tạo động lực, đáp ứng yêu cầu cho sự nghiệp phát triển của thị xã trong thời gian tới

Từ đó, tác giả đề xuất 6 giải pháp nâng cao chất lượng công tác quản lý NSNN cấp huyện, cụ thể: Công khai ngân sách nhà nước trên địa bàn thị xã; Hoàn thiện quy trình lập, chấp hành và quyết toán ngân sách; Tăng cường bồi dưỡng nguồn thu cho NSNN; Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra tài chính NSNN; Nâng cao trình độ cán bộ quản lý ngân sách; Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý ngân sách

+ Lưu Đức Hải (2015), “Kinh nghiệm quốc tế trong quản lý, sử dụng ngân sách và bài học kinh nghiệm cho Việt Nam”, Tạp chí Nghiên cứu Khoa học Kiểm toán Thông qua việc nghiên cứu quy trình lập ngân sách và quản lý

chi ngân sách của Hoa Kỳ và quản lý chi ngân sách của Cộng hòa Liên bang Đức, Lưu Đức Hải đã rút ra hai bài học kinh nghiệm cho Việt Nam Một là, nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng ngân sách nhà nước từ khâu lập dự toán Hai là, tăng cường chức năng giám sát và bổ sung chế tài nhằm bảo đảm thực thi kỷ luật ngân sách

1.2 ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC

1.2.1 Kết quả các công trình đã nghiên cứu

Theo sự tổng hợp và thống kê trên của tác giả luận án, số lượng các công trình nghiên cứu về vấn đề NSNN và quản lý NSNN khá đồ sộ, đặc biệt là những công trình ở Việt Nam Do Việt Nam có nhiều nét tương đồng về chính trị - xã hội với CHDCND Lào, vì thế kết quả các nghiên cứu

ở Việt Nam phục vụ hữu ích cho nghiên cứu về lý luận và thực tiễn quản lý NSNN ở tỉnh Luang Prabang, nước CHDCND Lào Từ khi thực hiện đường lối đổi mới cho đến nay, CHDCND Lào đã có những bước đi đổi mới và cải cách tương tự như nước Việt Nam: từ chuyển đổi mô hình kinh tế sang kinh tế thị trường; đổi mới cơ chế quản lý, đẩy mạnh phân cấp quản lý giữa Trung ương và địa phương và giữa các cấp chính quyền địa phương trên các lĩnh vực tài chính - ngân sách, kế hoạch - đầu tư, đất đai tài nguyên, tổ chức cán bộ, v.v

Thông qua việc nghiên cứu các công trình có liên quan đến đề tài luận

án, có thể thấy các công trình nêu trên đã đạt được các kết quả sau:

Thứ nhất, các công trình nghiên cứu có điểm chung là đều tập trung

hướng đến mục tiêu trong quản lý NSNN, đó là nâng cao hiệu lực, hiệu quả vai trò quản lý của Nhà nước đối với NSNN Tuy nhiên, mỗi công trình lại có cách tiếp cận khác nhau, có phạm vi nghiên cứu khác nhau

Thứ hai, các công trình nghiên cứu về NSNN đều đề cập đến vấn đề

phân cấp quản lý NSNN Đây là khía cạnh được nghiên cứu ở nhiều chuyên

ngành khác nhau, từ chuyên ngành kinh tế, tài chính ngân hàng đến quản lý công Các công trình nghiên cứu về NSNN từ góc độ phân cấp quản lý đều đánh giá thực trạng phân cấp hiện nay và đề xuất giải pháp để quản lý hiệu quả NSNN thông qua phân cấp ngân sách giữa trung ương và địa phương

Thứ ba, một số công trình nghiên cứu về quản lý thu NSNN có nội

dung thu khá phong phú Nội dung chính của các công trình này là: hệ thống hoá cơ sở lý luận quản lý thu NSĐP trong điều kiện kinh tế thị trường; mô tả thực trạng quản lý thu NSNN ở một địa phương cụ thể; đề xuất các quan điểm, giải pháp hoàn thiện quản lý thu NSNN; kiến nghị đổi mới quản lý thu NSNN quốc gia

Thứ tư, một số công trình nghiên cứu về quản lý chi NSNN đề xuất

cách đổi mới quản lý chi NSNN Nội dung quản lý chi bao gồm: 1) Phân tích

hệ thống các nguyên tắc chi NSNN; 2) Phân tích hệ thống quản lý chi NSNN; 3) Mô tả thực trạng quản lý chi ngân sách, chỉ ra các thành công và hạn chế của quản lý chi NSNN trên phạm vi quốc gia, địa phương ở các thời kỳ khác nhau; 4) Phân tích các điểm mạnh và điểm yếu trong chu trình quản lý NSNN; 5) Đề xuất giải pháp cải cách, đổi mới quản lý chi NSNN

Thứ năm, các công trình nghiên cứu về QLNN đối với NSNN, đã đạt

những kết quả nhất định trong việc đổi mới, hoàn thiện quản lý NSNN Đó là

đã đề xuất được những giải pháp hữu hiệu để đổi mới, hoàn thiện công tác QLNN đối với NSNN nói chung và NSNN địa phương nói riêng Các giải pháp mà các công trình này đề xuất là hoàn thiện chu trình ngân sách, bồi dưỡng nguồn thu, kiểm soát nguồn chi, phân cấp việc quản lý NSNN, tăng cường thanh tra, kiểm tra đối với hoạt động NSNN Đặc biệt có giải pháp quản lý NSNN theo kết quả đầu ra Nội dung mà các công trình nghiên cứu về QLNN đối với NSNN đề cập sẽ là cơ sở, là sự gợi mở để tác giả tham khảo cho đề tài luận án của mình

1.2.2 Những khoảng trống trong quản lý ngân sách nhà nước cần tiếp tục nghiên cứu

Nghiên cứu về quản lý NSNN có khá nhiều công trình đề cập ở nhiều hình thức và góc độ nghiên cứu khác nhau, từ bài báo khoa học, luận án tiến

sĩ đến sách, giáo trình tham khảo; từ chuyên ngành kinh tế đến chuyên ngành quản lý công Các công trình nghiên cứu đã đạt được nhiều kết quả đáng ghi nhận, song vẫn còn một số khoảng trống sau đây:

Thứ nhất, hầu hết các công trình nghiên cứu đều đề cập ít nhiều đến

phân cấp quản lý NSNN Có thể thấy phân cấp quản lý NSNN là một nội dung quan trọng trong quản lý NSNN Tuy vậy, các công trình nghiên cứu mới chỉ tập trung vào vấn đề phân chia phạm vi quản lý giữa chính quyền trung ương và chính quyền địa phương trong nguồn thu - nhiệm vụ chi, chứ chưa xem xét trên khía cạnh cơ sở, căn cứ phân chia gắn với đặc thù của từng địa phương

Thứ hai, đối với các công trình nghiên cứu về quản lý thu - chi NSNN,

chưa làm rõ được một số vấn đề sau: 1) điều kiện để chính quyền địa phương

có thể thực hiện quản lý thu - chi NSNN trong dài hạn, trung hạn và theo kết quả đầu ra; 2) phạm vi tự chủ tối ưu của chính quyền các cấp trong điều kiện quản lý NSNN thống nhất; 3) tiêu chí đánh giá hiệu quả quản lý thu - chi NSNN ở các cấp chính quyền; 4) năng lực và cơ cấu tổ chức hợp lý của bộ máy quản lý thu - chi NSNN của chính quyền địa phương

Thứ ba, nhiều công trình nghiên cứu về NSNN được nghiên cứu từ

góc độ kinh tế, tập trung vào các khoản thu, chi, định mức, chỉ tiêu cơ bản

và chủ yếu của NSNN, các dòng tiền trong nền kinh tế… Một số công trình nghiên cứu quản lý NSNN song cách tiếp cận chưa hoàn toàn dựa trên góc

độ quản lý công như nghiên cứu cách thức, phương pháp quản lý của các cơ quan nhà nước đối với NSNN… hướng tới hiệu quả, hiệu lực của chính quyền địa phương, với các lý thuyết quản lý ngân sách theo kết quả đầu ra,

lý thuyết chủ sở hữu và người đại diện,… Như vậy, việc nghiên cứu quản lý NSNN dưới góc độ chuyên ngành quản lý công vẫn còn khoảng trống đặt ra cần giải quyết

Thứ tư, đã có một số công trình nghiên cứu về quản lý NSNN ở nước

CHDCND Lào trên phạm vi cấp tỉnh như tỉnh Appatư, Chămpasak, thủ đô Viêng Chăn… Tuy vậy, chưa có công trình nghiên cứu nào ở cấp độ luận án tiến sĩ nghiên cứu chuyên sâu vào vấn đề quản lý NSNN cấp tỉnh trên địa bàn tỉnh Luang Prabang từ góc độ tổng thể: từ quản lý nguồn thu; quản lý nhiệm

vụ chi; quản lý cân đối ngân sách địa phương, quản lý theo chu trình ngân sách và phân cấp ngân sách giữa NSTW và NSĐP…

Việc tác giả nghiên cứu đề tài Quản lý NSNN tại tỉnh Luang Prabang nước CHDCND Lào từ khía cạnh quản lý công là không trùng lặp hoàn toàn với các công trình nghiên cứu khác đã công bố mà tác giả luận án từng biết Trên cơ sở tham khảo, kế thừa kết quả nghiên cứu về quản lý NSNN của các công trình đi trước, đề tài luận án đặt ra các hướng nghiên cứu sau cần giải quyết:

Một là, xây dựng hoàn thiện cơ sở lý luận về quản lý đối với NSNN

xuất phát từ hệ thống pháp lý của nước CHDCND Lào, làm sáng tỏ các khái niệm về NSNN và quản lý NSNN cấp tỉnh dựa trên quy định của Lào, sự cần thiết, các nguyên tắc và nội dung quản lý NSNN cấp tỉnh tại các địa phương của nước CHDCND Lào, gắn với đặt thù về thể chế, tinh hình kinh tế - xã hội của đất nước

Hai là, thu thập số liệu, dữ liệu, thông tin thực tiễn về NSNN và hoạt

động quản lý ngân sách của chính quyền tỉnh Luang Prabang; đi sâu phân tích, đánh giá thực trạng quản lý NSNN tại tỉnh Luang Prabang dựa vào những khoảng trống đã chỉ ra ở phần trên

Ba là, xác định những hạn chế, bất cập còn tồn tại trong quản lý NSNN

của tỉnh Luang Prabang, chỉ ra đâu là nguyên nhân khách quan, đâu là nguyên

nhân từ sự quản lý yếu kém, thiếu hụt nguồn nhân lực của riêng tỉnh, đâu là nguyên nhân thuộc về cơ chế quản lý chung, do những bất cập trong quy định pháp lý…

Bốn là, mục đích cuối cùng của luận án là đề xuất một hệ thống giải

pháp có tính khả thi, tính thực tiễn, tính mới nhằm khắc phục bất cập để tiếp tục hoàn thiện quản lý NSNN tỉnh Luang Prabang nước CHDCND Lào Những giải pháp này được kỳ vọng không chỉ dành riêng cho tỉnh Luang Prabang, mà tác giả hy vọng sẽ có thể vận dụng có chọn lọc vào cải thiện công tác quản lý NSNN của các địa phương khác trên cả nước Lào

Kết luận chương 1

Vấn đề quản lý NSNN đã có rất nhiều tác giả nghiên cứu ở nhiều khía cạnh chuyên ngành và thể loại công trình khác nhau, từ chuyên ngành kinh tế đến chuyên ngành quản lý công, từ luận án đến sách chuyên khảo Thông qua việc tổng hợp, phân tích, đánh giá các công trình nghiên cứu về quản lý NSNN, tác giả đã thu lượm được những kết quả cho việc nghiên cứu đề tài luận án Kết quả nghiên cứu của các công trình đi trước đã tạo cơ sở hoặc gợi

mở cho đề tài luận án của tác giả những ý tưởng, hướng nghiên cứu mới Các công trình nghiên cứu đã cung cấp nhiều kết quả có thể tham khảo,

đó là: Nghiên cứu quản lý NSNN đều hướng đến mục tiêu QLNN một cách hiệu lực, hiệu quả đối với NSNN; đánh giá thực trạng phân cấp hiện nay và đề xuất giải pháp để quản lý hiệu quả NSNN thông qua phân cấp ngân sách giữa trung ương và địa phương; nội dung thu NSNN phong phú, nội dung chi NSNN đều đề xuất cách đổi mới quản lý chi NSNN

Tuy vậy, vẫn còn một số khoảng trống có thể khai thác, đó là: các công trình nghiên cứu mới chỉ tập trung vào vấn đề phân chia phạm vi quản lý giữa chính quyền trung ương và chính quyền địa phương, mà chưa xem xét trên khía cạnh cơ sở, căn cứ phân chia gắn với đặc thù của từng địa phương; chưa làm rõ được điều kiện để chính quyền địa phương có thể thực hiện quản lý