Bài giảng đại cương về tâm thần học môn tâm thần

Khoa h cọ Tâm linh... Buồn Trầm cảmUống rượu RL tâm thần do rượu... Tại sao chúng ta quan tâm đến sức khỏe tâm thần  Bệnh tâm thần tương đối phổ biến:  Mọi chủng tộc, mọi tầng lớp, m

Đ I  CẠ ƯƠNG V  TÂM TH N H CỀ Ầ Ọ

 Khái ni m v  các r i lo n tâm th n ệ ề ố ạ ầ

 T m quan tr ng c a vi c chăm sóc s c kh e tâm th n ầ ọ ủ ệ ứ ỏ ầ

 Các nguyên nhân c a r i lo n tâm th n ủ ố ạ ầ

 Phân lo i các r i lo n tâm th n ạ ố ạ ầ

 Các ph ng pháp đi u tr ươ ề ị

LỊCH SỬ NGÀNH TÂM THẦN HỌC

 L ch s  c a các ngành trong y khoa ị ử ủ

 Ngay th i k  c  đ i:  ờ ỹ ổ ạ

 ­ Các b nh t t cho ma qu  và th  l c đen t i gây ra ệ ậ ỷ ế ự ố

 ­ Các nhà khoa h c tìm ki m đ a ra các thuy t khác nhau ọ ế ư ế

 Khi khoa h c phát tri n:  ọ ể

 ­ Ng i ta đã tìm ra d n các nguyên nhân c a b nh t t ườ ầ ủ ệ ậ

 ­ Tuy nhiên v n còn các suy nghĩ b nh t t là do các v n đ  tâm  ẫ ệ ậ ấ ề linh.

Khoa h cọ Tâm linh

VAI TRÒ CỦA BÁC SĨ CHUYÊN KHOA TÂM THẦN

 Xúc ti n nâng cao s c kh e tâm th n: ế ứ ỏ ầ

 Th c hi n các chi n l c d  phòng các r i lo n tâm th n: ự ệ ế ượ ự ố ạ ầ

 Phát hi n s m các r i lo n tâm th n ệ ớ ố ạ ầ

 Đi u tr  s m và phù h p: ề ị ớ ợ

 Ph c h i ch c năng tâm th n ụ ồ ứ ầ

 Ngăn ng a tái phát các r i lo n tâm th n: ừ ố ạ ầ

 Nghiên c u các ch ng pháp d  phòng, ch n đoán và đi u tr  các  ứ ươ ự ẩ ề ị

r i lo n tâm th n: ố ạ ầ

CÁC CHUYÊN NGÀNH LIÊN QUAN

 Tâm lý h c.ọ

 Sinh hóa não ( sinh hóa th n kinh).ầ

 Xã h i h c.ộ ọ

HỆ THỐNG CHĂM SÓC SỨC KHỎE TÂM THẦN

 Hi n t i   Vi t Nam:ệ ạ ở ệ

 Bênh vi n Tâm th n Trung  ngệ ầ ươ

 B nh vi n tâm th n tuy n t nh/thành ph ệ ệ ầ ế ỉ ố

 Chuyên trách tâm th n tuy n qu n/huy nầ ế ậ ệ

 Chuyên trách tâm th n tuy n xã/ph ng.ầ ế ườ

H  TH NG CHĂM SÓCỆ Ố

 Chú tâm nhi u đ n:  ề ế

 ­ B nh nhân ệ

 ­ Đi u tr  h t tri u ch ng ề ị ế ệ ứ

 ­ Cung c p thu c t i c ng đ ng ấ ố ạ ộ ồ

 Các khó khăn:

 ­ Ch a thích  ng k p khi xu t vi n ư ứ ị ấ ệ

 ­ Khó có đi u ki n đ  PHCN ề ệ ể

NGƯỜI CÓ SỨC KHỎE TÂM THẦN TỐT

 M t cu c s ng th t s  tho i mái ộ ộ ố ậ ự ả

 Đ t đ c ni m tin vào giá tr  b n thân, vào ph m ch t và giá tr  c a  ạ ượ ề ị ả ẩ ấ ị ủ

ng i khác ườ

 Có kh  năng  ng x  b ng c m xúc, hành vi h p lý tr c m i tình hu ng ả ứ ử ằ ả ợ ướ ọ ố

 Có kh  năng t o d ng, duy trì và phát tri n th a đáng các m i quan h   ả ạ ự ể ỏ ố ệ interdepend

 Có kh  năng t  hàn g n đ  duy trì cân b ng khi có các s  c  gây m t  ả ự ắ ể ằ ự ố ấ thăng b ng, căng th ng (stress). Eustress ­ Distress ằ ẳ

 eu

và phát tri n ch u trách nhi m các ch c năng tâm th n.  ể ị ệ ứ ầ

 Đ c ph i h p v i s  khó ch u đáng k  ho c khuy t t t v  các ho t  ượ ố ợ ớ ự ị ể ặ ế ậ ề ạ

đ ng xã h i, ngh  nghi p ho c các ho t đ ng quan tr ng khác.  ộ ộ ề ệ ặ ạ ộ ọ

Buồn Trầm cảm

Uống rượu RL tâm thần do

rượu

CÁC HOẠT ĐỘNG TÂM THẦN

 Thay đ i quá m cổ ứ

 Ảnh h ng đ n ch c năng ho t đ ng h c t p/công ưở ế ứ ạ ộ ọ ậ

vi c, ho t đ ng trong gia đình ho c ho t đ ng xã h i.ệ ạ ộ ặ ạ ộ ộ

NGUYÊN NHÂN CỦA RỐI LoẠN TÂM THẦN

 Th c th : ự ể

 ­ T i não:  ạ

 * Ch n th ng, t n th ng não ấ ươ ổ ươ

  * Lo n ch c năng t  bào th n kinh: đi n ho c ch t th n kinh trung gian ạ ứ ế ầ ệ ặ ấ ầ

 ­ Ngoài não:

 * Các b nh lý c  th  tác đ ng toàn thân: hormon, thay đ i n ng đ ệ ơ ể ộ ổ ồ ộ

 * Các ch t t  bên ngoài đ a vào: R u, các ch t tác đ ng th n kinh, các  ấ ừ ư ượ ấ ộ ầ

ch t đ c ấ ộ

Tại sao chúng ta quan tâm đến sức

khỏe tâm thần

 Bệnh tâm thần tương đối phổ biến:

 Mọi chủng tộc, mọi tầng lớp, mọi lứa tuổi đều bị các rối loạn tâm thần

 Tỷ lệ người bệnh tâm thần và có dấu hiệu liên quan đến bệnh tâm thần tại Việt Nam chỉ khoảng 14%

 Bệnh tâm thần ảnh hưởng đến chất lượng sống và sức lao động của chính bệnh nhân:

 Bệnh tâm thần ảnh hưởng đến cuộc sống gia đình:

 Ảnh hưởng đến các hoạt động trong gia đình

 Ảnh hưởng đến kinh tế của gia đình

 Ảnh hưởng đến tâm lý của các thành viên trong gia đình

Tại sao chúng ta quan tâm đến sức khỏe tâm thần

 Bệnh tâm thần ảnh hưởng đến cuộc sống xã hội: Bệnh tâm thần có ảnh hưởng đến

cuộc sống xã hội theo hai hướng chính:

 Các bệnh nhân tâm thần ảnh hưởng đến an ninh trật tự của xã hội

 Chi phí cho điều trị của các bệnh nhân tâm thần ngày càng tăng

 Sức lao động của xã hội bị suy giảm

 Nhiều bệnh nhân chưa được điều trị

 Có sự kỳ thị và phân biệt đối xử với bệnh nhân tâm thần: Điều này thể hiện qua các

mặt sau:

 Xem thường bệnh nhân

 Hạn chế các hoạt động của bệnh nhân tâm thần

 Không đưa bệnh nhân đến các cơ sở điều trị phù hợp

 Cảm thấy xấu hỗ về việc có người thân bị bệnh tâm thần

Phân lo i b nh tâm th n theo B ng phân lo i  ạ ệ ầ ả ạ

Các r i lo n tâm th n và hành vi do s   ố ạ ầ ử

B nh tâm th n phân li t, các r i lo n lo i phân  ệ ầ ệ ố ạ ạ

li t và các r i lo n hoang t ng: ệ ố ạ ưở

 Trong nhóm này ch  y u là các r i lo n lo n  ủ ế ố ạ ạ

th n n i sinh ầ ộ

  Trong đó bênh tâm th n phân li t là r i lo n  ầ ệ ố ạ

th ng g p nh t và quan tr ng nh t c a nhóm  ườ ặ ấ ọ ấ ủ này.

Các r i lo n b nh tâm căn có liên quan  ố ạ ệ

đ n stress và d ng c  th : ế ạ ơ ể

 Ng i ta nh n m nh nguyên nhân tâm lý c a r i lo n này.  ườ ấ ạ ủ ố ạ

 Trong nhóm này th ng k t h p các tri u ch ng lo âu và  ườ ế ợ ệ ứ

Các h i ch ng hành vi k t h p v i các r i lo n  ộ ứ ế ợ ớ ố ạ sinh lý và các nhân t  c  th ố ơ ể

 các y u t  c m xúc k t h p v i lo n ch c năng sinh ế ố ả ế ợ ớ ạ ứ

R i lo n nhân cách và hành vi   ng i  ố ạ ở ườ thanh niên

 trong nhóm b nh này có 2 ph n chính đó là r i lo n ệ ầ ố ạnhân cách  và r i lo n thói quen và xung đ ngố ạ ộ

 R i lo n nhân cách là s  l ch l c các hành vi b n ố ạ ự ệ ạ ề

v ng, nh ng đáp  ng không thay đ i v i các tình ữ ữ ứ ổ ớ

hu ng trong xã h i và cá nhânố ộ

 Không do các b nh th c th    não và các b nh tâm ệ ự ể ở ệ

th n khác gây ra.ầ

Các r i lo n v  phát tri n tâm lý ố ạ ề ể

 R i lo n s  phát tri n đ c hi u c a kh  năng nói và ngôn  ố ạ ự ể ặ ệ ủ ả

Các r i lo n hành vi và c m xúc th ng kh i  ố ạ ả ườ ở phát   tu i tr  em và thanh thi u niên: ở ổ ẻ ế

 Các r i lo n hành viố ạ

 R i lo n c m xúcố ạ ả

 B t đ u th i th   uắ ầ ờ ơ ấ

PH ƯƠ NG  PHÁP Đi U TR Ề Ị

HÓA TR  LI U Ị Ệ

 ­ Đi u tr  tri u ch ng.ề ị ệ ứ

 ­ Gi i quy t nhanh.ả ế

 ­ Tác d ng không mong mu n.ụ ố

 ­ D  b  “l m d ng”ể ị ạ ụ

 ­ S  d ng cho tr  em và ng i l n tu i c n chú ý.ử ụ ẻ ườ ớ ổ ầ

V T LÝ TR  Li U Ậ Ị Ệ

 Shock đi nệ

 Kích thích t  xuyên s ừ ọ

 Li u pháp ánh sáng.ệ

THANK YOU FOR YOUR ATTENTION