Bài giảng bệnh tâm thần phân liệt môn tâm thần

I.ĐẠI CƯƠNG:Tâm thần phân liệt là một bệnh loạn thần nội sinh, tiến triển từ từ, có khuynh hướng mãn tính, người bệnh dần dần tách ra khỏi cuộc sống bên ngoài, thu mình vào vào thế giới

B Ệ N H

T Â M T H Ầ N P H Â N L I Ệ T

I.ĐẠI CƯƠNG:

Tâm thần phân liệt là một bệnh loạn thần nội sinh,

tiến triển từ từ, có khuynh hướng mãn tính, người

bệnh dần dần tách ra khỏi cuộc sống bên ngoài, thu mình vào vào thế giới bên trong, bệnh nhân ngày

càng thụ động, cảm xúc ngày càng khô lạnh cùn

mòn, tư duy & hành vi tác phong ngày càng kì dị, khả năng học tập làm việc ngày càng giảm sút Bệnh

nhân mất dần liên hệ với môi trường xung quanh

- Bệnh thường phát sinh ở lứa tuổi từ 15- 45

- Tỷ lệ Nam – Nữ là 1-1

- Bệnh tâm thần phân liệt là một bệnh khá phổ biến ở hầu hết các nước trên thế giới, tỷ lệ là 0,3 -1% dân số

II.LỊCH SỬ:

- Tâm Thần phân liệt được mô tả đầu tiên trong

y văn vào giữa thế kỷ XIX Năm 1857 Benedict August Morel nhà tâm thần học người Pháp đã

mô tả RL tâm thần ở người trẻ và dẫn đến sa

sút nhanh nên gọi “sa sút sớm”

- Năm 1863, nhà tâm thần học Đức Kalhbaum

đã mô tả một RL tâm thần khởi phát ở người trẻ tuổi, có tiến triển mạn tính nên gọi “bệnh thanh xuân” Năm 1874 ông lại mô tả một dạng khác, biểu hiện bằng các triệu chứng RL vận động và đặt tên “căng trương lực” ( catatonia)

- Năm 1911 Bleuler gọi RL này là TTPL, vì ông nhận thấy bản chất là sự không thống nhất giữa các hoạt động tâm thần Theo ông bệnh cảnh TTPL biểu hiện bằng:liên tưởng rời rạc, cảm xúc thờ ơ/ cùn mòn, tính hai chiều, tính tự kỷ.

- Năm 1937, Schneider đã mô tả 11 triệu chứng hàng đầu là những triệu chứng dương tính như ảo thanh bình phẩm, sai khiến, tư duy vang thành tiếng

- Ngày nay, tâm thần phân liệt là tên gọi chính thức trong hai bảng phân loại chính về RL tâm thần đó là: ICD 10 của WHO và

DSM 5 của hiệp hội tâm thần học Hoa Kỳ

-Bất thường về cấu trúc và chức năng não

-Các giả thuyết khác: bất thường trong quá trình mang thai

IV.TRIỆU CHỨNG LÂM SÀNG:

1.Biểu hiện chung:

Ăn mặc lôi thôi, có khi ăn mặc chải chuốt cầu kỳ,

có thể ăn mặc không phù hợp với thời tiết hoặc hoàn cảnh…

Có thể hợp tác hoặc chống đối khi khám bệnh

2.Ý thức & sự nhận biết bản thân :

Thường không có rối loạn ý thức , nhưng không nhận biết được bản chất và mức độ bệnh tật của mình nên thường có thái độ phủ định bệnh.1

Tư duy ngắt quảng – Tư duy bên cạnh

Nhại lời, giả giọng

3.2.Rối loạn nội dung tư duy:

Hoang tưởng: là những ý tưởng, phán đoán không

không phù hợp về một sự vât hiện tượng nào đó trong thực tế khách quan, người bệnh luôn luôn

cho đó là sự thật, không thể giải thích và đã thông được, hoang tưởng chỉ xuất hiện trong bệnh loạn thần & giảm khi bệnh thuyên giảm

- Hoang tưởng tự cao: giàu có, lãnh đao, lãnh tụ, tài năng, xuất thân cao sang.

- Hoang tưởng tự cao kỳ quái: chúa tể vũ trụ,

làm mưa, có những khả năng kỳ dị

- Hoang tưởng bị chi phối: xâm nhập, chi phối

vật lý

- Hoang tưởng bị hại, bị đầu độc

- Hoang tưởng ghen tuông

- Hoang tưởng tự buộc tội, nghi bệnh

- Hoang tưởng biến hình

- Tư duy bị áp đặt, vang thành tiếng, bị đánh cắp

& tư duy bị phát thanh

4.Rối loạn tri giác

Ảo giác: Tri giác như có thật một sự vật hiện

tượng không hề có trong thực tế khách quan

Có nhiều loại ảo giác như: Ảo thanh, ảo thị, ảo

Cảm xúc hai chiều ( vừa yêu vừa ghét một người một hiện tượng )

Phản ứng cảm xúc đôi khi đột biến không có

duyên cớ ( cơn khóc, cơn cười, cơn giận dữ, cơn

lo sợ )

-Về lâu dài cảm xúc trở nên cùn mòn, khô lạnh, người bệnh mất cảm tình với người xung quanh -Bàng quan, lạnh nhạt với những thú vui trước

đây

Có thể có những cơn trầm cảm hoặc hưng cảm

6.Rối loạn hoạt động có ý chí:

Người bệnh mất sáng kiến, mất động cơ, khả năng học tập và lao động giảm sút Những việc trước kia làm dễ dàng, nay cố gắng cũng không làm được thói quen nghề nghiệp mất dần đến chổ không thể làm gì được nữa, không chú ý đến vệ sinh cá nhân, đi lang thang

7.Rối loạn hành vi tác phong:

Thường xa lánh mọi người, sống độc thân, đi lang thang không có mục đích

Có những cơn xung động bộc phát khó hiểu: đột

nhiên bỏ chạy, đánh người, đập phá, cướp giật, đốt nhà …

-Xung động bản năng: Ăn mãi không thấy no, chống đối ăn, thủ dâm, hiếp dâm…

-Hành vi định hình hoặc tinh nghịch: nháy mắt, xoa tay, nhếch mép nhún vai

Đặc biệt có trạng thái căng trương lực( bệnh

nhân nằm bất động, sững sờ nhìn xa xăm, uốn sáp tạo hình, gối không khí),

Có bệnh nhân ban ngày nằm tại giường đêm lại

đi lại bình thường, trời nắng mang áo ấm, trời lạnh đi tắm biển

8.Trí năng & trí nhớ:

Trong giai đoạn đầu trí nhớ ít ảnh hưởng

- Giảm sút trí tuệ có thể xuất hiện sớm

- Giai đoạn cuối của bệnh tâm thần phân liệt có tình trạng sa sút trí tuệ

V.CHẢN ĐOÁN TÂM THẦN PHÂN LIỆT

b Các hoang tưởng bị kiểm tra, bị chi phối có liên

quan trực tiếp rõ rệt với vận động thân thể hoặc có

liên quan với những ý nghĩ, hành vi hay cảm giác đặc biệt

c Các ảo thanh bình luận thường xuyên về hành vi

của bệnh nhân hay thảo luận với nhau về bệnh nhân,

ảo thanh sai khiến hoặc các loại ảo thanh xuất phát từ một bộ phận nào đó của thân thể

d.Các loại hoang tưởng dai dẳng khác không thích hợp về mặt văn hóa, những loại hoang tưởng có khả năng quyền lực siêu nhiên ( khả năng điều khiển thời tiết…)

2.Tiêu chuẩn phụ:

a.Ảo giác dai dẳng bất cứ loại nào, có khi kèm theo hoang tưởng thoáng qua hay chưa hoàn chỉnh.

b.Tư duy ngắt quảng, tư duy không liên quan, lời nói không thích hợp hay ngôn ngữ bịa đặt c.Căng trương lực, giữ nguyên dáng, uốn sáp, sững sờ không nói hoặc kích động căng

trương lực.

d.Các triệu chứng âm tính như bàng

quan vô cảm, ngôn ngữ nghèo nàn, các đáp ứng cảm xúc cùn mòn hay không thích hợp, cách ly xã hội hay giảm hiệu xuất lao động Các triệu chứng trên

không do trầm cảm hay thuốc An

Thần Kinh gây ra.

e.Biến đổi thường xuyên về tập tính cá nhân biểu như mất hứng thú, sống

thiếu mục đích, lười nhác, thái độ mê

mải suy nghĩ về bản thân.

B.Tiêu chuẩn thời gian:

Các triệu chứng ở trên phải tồn tại rỏ

ràng trong phần lớn thời gian hơn 1

tháng

C.Tiêu chuẩn loại trừ:

Không chẩn đoán bệnh tâm thần phân liệt khi

có bệnh não rõ rệt hoặc bệnh nhân đang ở

trong trang thái nghiện ma túy

Không chẩn đoán bệnh tâm thần phân liệt nếu

có các triệu chứng trầm cảm hay hưng cảm, trừ khi đã rõ là các triệu chứng phân liệt xuất hiện trước

ĐIỀU KIỆN ĐỂ CHẨN ĐOÁN BỆNHTÂM THẦN PHÂN LIỆT  

1.Tiêu chuẩn lâm sàng ( 1 tiêu chuẩn chính hoặc 2 tiêu chuẩn phụ )

2.Tiêu chuẩn thời gian

3.Tiêu chuẩn loại trừ

VI.ĐIỀU TRỊ:

1 Hóa liệu pháp: Được dùng xuyên suốt

trong toàn bộ thời gian

Thuốc an thần kinh cổ điển:

Chlopromazine ( aminazin), Haloperidol, Levomepromazin( Tisercin)

Thuốc an thần kinh thế hệ mới:

Olanzapine, Risperidol, clozapin,

quetiapine

2.Phục hồi chức năng tâm lý xã hội:

Nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống cho bệnh nhân

PHCN : tự chăm sóc phục vụ cho bản thân

PHCN: giao tiếp

PHCN: nghề nghiệp.

3 Phương pháp trị liệu vật lý :

- Sốc điện ( Electro Convulsions Therapy)

- Kích thích từ trường xuyên sọ ( Transcranial Magnetic Stimulation )

4 Tâm lý trị liệu :