Tài liệu hướng dẫn sinh viên làm đồ án tốt nghiệp

“Tài liệu hướng dẫn sinh viên làm khóa luận tốt nghiệp” sẽ cung cấp cho các sinh viên một số kiến thức cơ bản về khóa luận tốt nghiệp, các công việc phải làm và làm như thế nào để đạt được kết quả mong muốn khi nhận khóa luận tốt nghiệp. Mời các bạn cùng tham khảo để biết thêm về nội dung tài liệu.

Lêi nãi ®Çu

“Tài liệu hướng dẫn sinh viên làm khóa luận tốt nghiệp” sẽ cung cấp cho các sinh viên ngành Công nghệ kỹ thuật ô tô, trường ĐHSPKT Nam Định một số kiến thức

cơ bản về khóa luận tốt nghiệp, các công việc phải làm và làm như thế nào để đạt được kết quả mong muốn khi nhận khóa luận tốt nghiệp

Tài liệu được biên soạn dựa trên các Qui chế của Bộ giáo dục và đào tạo, các biểu mẫu về nghiên cứu khoa học của trường ĐHSPKT Nam Định, các tài liệu về lí luận dạy học và nghiên cứu khoa học

Tài liệu này chắc chắn còn có sai sót, mong được sự góp ý của bạn đọc Mọi đóng góp xin gửi về bộ môn “Cơ khí động lực”, khoa Cơ khí, trường ĐHSPKT Nam Định

Chúng tôi xin chân thành cảm ơn các đồng nghiệp trong bộ môn “Cơ khí động lực”, khoa Cơ khí, trường Đại học SPKT Nam Định đã đóng góp những ý kiến quí báu,

bổ ích cho tài liệu này

T¸c gi¶

Ch-ơng 1:

Khái quát về khóa luận tốt nghiệp

1.1 Khái niệm về khóa luận tốt nghiệp đại học

Khóa luận tốt nghiệp đại học là một công trình nghiên cứu khoa học đ-ợc sinh viên hoàn thành để có thể thay cho một hoặc một số môn thi tốt nghiệp về chuyên môn Khóa luận tốt nghiệp phải đ-ợc coi là một công trình khoa học thực sự, nó phải giải quyết đ-ợc các nhiệm vụ nghiên cứu của một đề tài khoa học nghiên cứu lý luận hay thực tiễn hoặc kết hợp cả lý luận và thực tiễn trên cơ sở vận dụng phối hợp, có hiệu quả các ph-ơng pháp nghiên cứu khoa học khác nhau

Kết quả nghiên cứu của khóa luận tốt nghiệp đ-ợc trình bày với khối l-ợng lớn hơn nhiều so với bài tập lớn hoặc đồ án môn học, góp phần tìm ra cái mới, có ý nghĩa

lý luận và thực tiễn đối với sự phát triển của khoa học công nghệ và đời sống xã hội

1.2 Mục đích, ý nghĩa của việc làm khóa luận tốt nghiệp đại học

1.2.1 Khóa luận tốt nghiệp đại học là một học phần có một khối l-ợng kiến thức qui

định dùng để đánh giá kết quả học tập của sinh viên và làm căn cứ để công nhận tốt nghiệp cho sinh viên

Theo qui chế số 25/2006/QĐ-BGD&ĐT việc đánh giá sinh viên để công nhận tốt nghiệp tr-ớc khi ra tr-ờng có thể thực hiện bằng các hình thức sau:

- Thi tốt nghiệp khối kiến thức giáo dục chuyên nghiệp và thi tốt nghiệp các môn khoa học Mác - Lênin, T− t− ởng Hồ Chí Minh

- Làm khóa luận tốt nghiệp và thi tốt nghiệp các môn khoa học Mác - Lênin,

T− t− ởng Hồ Chí Minh

Thuật ngữ khóa luận tốt nghiệp t-ơng đ-ơng với:

- Đồ án tốt nghiệp dùng cho các ngành kỹ thuật và công nghệ

- Luận văn tốt nghiệp dùng cho các ngành khoa học xã hội, nhân văn

1.2.2 Khóa luận tốt nghiệp đại học là một nghiên cứu khoa học quan trọng nhất của sinh viên trong tr-ờng đại học

Theo qui chế, chỉ có các sinh viên có học lực khá trở lên mới đủ điều kiện để nhận khóa luận tốt nghiệp Để hoàn thành khóa luận tốt nghiệp, sinh viên phải nỗ lực phấn đấu, vận dụng mọi kiến thức, kỹ năng và kinh nghiệm của bản thân tích lũy đ-ợc sao cho đạt kết quả cao nhất

1.2.3 Khóa luận tốt nghiệp là một cơ hội rất tốt để sinh viên thể hiện năng lực toàn diện của của bản thân về kiến thức, kỹ năng và thái độ

- Kiến thức, kỹ năng chuyên môn

- Kiến thức kỹ năng về ph-ơng pháp

- Kiến thức, kỹ năng về xã hội

- Tính tự chủ, tinh thần trách nhiệm tr-ớc nhiệm vụ đ-ợc giao

1.3 Điều kiện để sinh viên đ-ợc nhận khóa luận tốt nghiệp

Theo qui chế, sinh viên đại học có điểm trung bình chung học tập từ đầu khóa học đến tr− ớc kỳ cuối cùng của khóa học đạt 7,00 điểm trở lên và không còn học phần có điểm < 5,00 điểm có thể đ− ợc đăng ký làm khóa luật tốt nghiệp

Sinh viên cao đẳng có đủ các điều kiện trên muốn đăng ký làm khoá luận tốt nghiệp phải viết đơn và đ− ợc tr− ởng khoa đề nghị, Hiệu tr− ởng xem xét quyết định

- 12 đơn vị học trình đối với ch− ơng trình đào tạo 4 năm trở lên

- 7 đơn vị học trình đối với ch− ơng trình đào tạo chuyển tiếp

b) Trình độ cao đẳng:

- Khối l− ợng kiến thức 5 đvht

2.1.2 Về điều kiện thực hiện:

a) Trình độ đại học

- Thời gian: khoảng 3 - 6 tháng

- Điều kiện thực hiện: có tính khả thi cao, sinh viên có thể thực hiện đ-ợc trong

điều kiện hiện tại

b) Trình độ cao đẳng:

- Thời gian: khoảng 3 tháng

- Điều kiện thực hiện: có tính khả thi cao, sinh viên có thể thực hiện đ-ợc trong

điều kiện hiện tại

2.2 Nội dung đề khóa luận tốt nghiệp

Đề khóa luận tốt nghiệp đại học có các nội dung cơ bản sau:

- Thời gian thực hiện

Trong các nội dung trên chúng tôi thấy cần chú ý tên đề tài tốt nghiệp nh- sau:

Tên đề tài đ-ợc đặt sao cho có số chữ ít nhất nh-ng l-ợng thông tin nhiều nhất,

có thể là:

- Tên đề tài là mục tiêu nghiên cứu

- Tên đề tài là mục tiêu + mục đích nghiên cứu

- Tên đề tài là mục tiêu + ph-ơng tiện nghiên cứu

- Tên đề tài có thể là mục tiêu + ph-ơng tiện + môi tr-ờng nghiên cứu

Từ đó, chúng tôi đề xuất mẫu đề khóa luận tốt nghiệp đại học theo phụ lục1

2.3 Nguồn đề tài

2.3.1 Từ Nhà tr-ờng:

Trên cơ sở các khối l-ợng kiến thức đã học, bộ môn chuyên môn có thể đề xuất các đề tài mang tính chất tổng hợp kiến thức, vận dụng kiến thức để giải quyết một bài toán, một nhiệm vụ mang tính khoa học và công nghệ

2.3.2 Từ cấp trên:

Khóa luận tốt nghiệp có thể là một nhiệm vụ hoặc một phần nhiệm vụ từ cấp trên yêu cầu thực hiện hoặc đặt hàng

2.3.3 Từ thực tiễn giảng dạy hoặc xã hội

Nhiều khi trong thực tiễn giảng dạy của Nhà tr-ờng hoặc từ thực tiễn sản xuất, cần thực hiện một số nhiệm vụ hoặc giải quyết một số bài toán cụ thể có tính cấp thiết

Đây cũng là nguồn đề tài cần quan tâm

2.3.4 Từ sinh viên:

Trong quá trình học tập ở tr-ờng, sinh viên đã làm quen với nghiên cứu khoa học ở các mức độ khác nhau, thông qua bài tập lớn các môn học, tham gia làm các đề tài nghiên cứu khoa học Vì vậy, có thể họ đã có những dự định, ý t-ởng cho một đề tài khoa học nào đó Nếu phù hợp và đ-ợc sự đồng ý của Nhà tr-ờng và giảng viên h-ớng dẫn, ý t-ởng nghiên cứu của sinh viên có thể dùng làm nguồn cho đề tài tốt nghiệp

Ch-ơng 3:

Ph-ơng pháp thực hiện khóa luận tốt nghiệp

3.1 Đối với giảng viên h-ớng dẫn:

3.1.1 H-ớng dẫn sinh viên xây dựng đề c-ơng khóa luận tốt nghiệp

Đề c-ơng khóa luận tốt nghiệp có các nội dung chính sau:

- Lí do chọn đề tài (tính cấp thiết của đề tài)

- Mục tiêu nghiên cứu:

Đó là các công việc cần thực hiện trong quá trình nghiên cứu Một đề tài có thể có nhiều mục tiêu, tuy nhiên, tùy điều kiện cụ thể, có thể giới hạn chỉ thực hiện một số mục tiêu nhất định

- Đối t-ợng nghiên cứu

- Nhiệm vụ nghiên cứu

- Phạm vi nghiên cứu

- Giả thuyết khoa học

- Ph-ơng pháp nghiên cứu

- Nội dung chính của đề tài

Đây là phần quan trọng nhất của đồ án Phần này có thể chia thành các ch-ơng, mục t-ơng đối chi tiết làm cơ sở cho việc viết thuyết minh sau này Sau mỗi ch-ơng nên có tiểu kết

3.1.2 H-ớng dẫn sinh viên xây dựng kế hoạch nghiên cứu

Một giảng viên có thể h-ớng dẫn nhiều sinh viên làm khóa luận tốt nghiệp (Nhà tr-ờng có thể qui định số sinh viên tối đa cho một giảng viên h-ớng dẫn), vì vậy cần lập kế hoạch thời gian thực hiện chi tiết để quản lý tiến độ thực hiện đề tài của sinh viên Đối với mỗi sinh viên cần có một kế hoạch thời gian riêng cho việc thực hiện nghiên cứu do giáo viên h-ớng dẫn và sinh viên thống nhất lập ra

- Lập kế hoạch thời gian chi tiết: các nội dung cần nghiên cứu đ-ợc sơ bộ định thời gian thực hiện d-ới dạng bảng biểu hay sơ đồ

- Điều chỉnh tiến độ: trong quá trình thực hiện, khó tránh khỏi công việc điều chỉnh Tuy nhiên, nếu lập kế hoạch thời gian theo sơ đồ mạng, ta vẫn có thể quản lý

đ-ợc “ đ-ờng căng” để điều chỉnh tiến độ thực hiện

3.1.3 H-ớng dẫn sinh viên xác định ph-ơng pháp nghiên cứu, ph-ơng pháp thu thập

và sử lý thông tin

Tùy đề tài cụ thể mà xác định ph-ơng pháp nghiên cứu Trong các tr-ờng S- phạm kỹ thuật có thể dùng ph-ơng pháp nghiên cứu ứng dụng hoặc nghiên cứu triển khai Trong các ph-ơng pháp thu thập và sử lý thông tin, có thể dùng ph-ơng pháp nghiên cứu tài liệu hoặc các ph-ơng pháp quan sát khách quan, ph-ơng pháp thực nghiệm

3.1.4 H-ớng dẫn sinh viên chuẩn bị ph-ơng tiện nghiên cứu

Công việc này cũng rất quan trọng Ph-ơng tiện nghiên cứu khi đ-ợc chuẩn bị

đầy đủ sẽ đẩy nhanh quá trình nghiên cứu và ảnh h-ởng không nhỏ đến kết quả nghiên cứu

3.1.5 H-ớng dẫn sinh viên tiến hành nghiên cứu

Giai đoạn này cần chú ý đến tiến độ và kết quả từng phần theo kế hoạch đã đề ra

Định h-ớng sinh viên giải quyết các nhiệm vụ nghiên cứu và khắc phục các khó khăn gặp phải trong quá trình nghiên cứu

3.2 Đối với sinh viên

3.2.1 Nhiệm vụ, yêu cầu đối với sinh viên và những tr-ờng hợp sinh viên không đ-ợc bảo vệ khóa luận tốt nghiệp

a) Nhiệm vụ, yêu cầu:

- Sinh viên phải có trách nhiệm gặp thầy giáo h-ớng dẫn hàng tuần để báo cáo công việc đã làm trong tuần và xin ý kiến về các công việc tiếp theo Hình thức, địa

điểm, thời gian gặp có thể theo kế hoạch hoặc do giảng viên quyết định

- Liên hệ và bàn bạc với thầy h-ớng dẫn về điều kiện và ph-ơng tiện làm việc Khi đ-ợc thầy h-ớng dẫn bố trí nơi làm thì sinh viên phải có trách nhiệm và tuân thủ nội qui nơi đ-ợc bố trí làm việc (phòng thí nghiệm, x-ởng tr-ờng…)

- Đảm bảo thời gian làm việc theo kế hoạch: về nguyên tắc, sinh viên phải có mặt tại nơi làm việc 8 giờ/ngày Khi sinh viên đi làm tại các cơ sở khác, sinh viên phải tuân thủ mọi chế độ làm việc, thời gian làm việc và chịu sự quản lí của cở sở mình làm việc

b) Những tr-ờng hợp sinh viên không đ-ợc bảo vệ khóa luận tốt nghiệp:

Trước khi bảo vệ tốt nghiệp, Khoa tổ chức Hội đồng xột duyệt tư cỏch bảo vệ tốt nghiệp và xem xột nghiờm tỳc cỏc trường hợp sau:

- Sinh viên cả đợt làm khóa luận tốt nghiệp không gặp thầy giáo h-ớng dẫn sau lần giao nhiệm vụ đầu tiên, hàng tuần không báo cáo tiến độ thực hiện sẽ bị xử lí nh-

là không làm khóa luận và bị đình chỉ, không đ-ợc bảo vệ đồ án

- Đến hạn không nộp báo cáo sẽ bị coi nh- không làm khóa luận

- Giảng viên h-ớng dẫn đánh giá khóa luận không đạt yêu cầu thì khóa luận sẽ không đ-ợc xét cho bảo vệ

- Phản biện đọc thuyết minh khóa luận tốt nghiệp không đồng ý cho bảo vệ

3.2.2 Các b-ớc công việc phải thực hiện của sinh viên

- Nhận đề tài

- Tìm tài liệu tham khảo:

Công việc thu thập tài liệu phục vụ nghiên cứu rất quan trọng Khi có đủ tài liệu

và tài liệu có chất l-ợng sẽ hứa hẹn kết quả nghiên cứu tốt đẹp

- Nghiên cứu sơ bộ tài liệu và đề tài, sau đó viết đề c-ơng (sơ bộ) của khóa luận

và thông qua giảng viên h-ớng dẫn Đề c-ơng sẽ giúp sinh viên biết các nhiệm vụ và nội dung công việc phải làm nên sinh viên chủ động và không bị bỏ sót các công việc

- Tiến hành nghiên cứu lí thuyết đồng thời làm thực nghiệm theo nội dung đề tài

đã đ-ợc xây dựng trong đề c-ơng để kịp thời gian và dễ xử lí

- Báo cáo sơ bộ với thầy h-ớng dẫn tình hình thực hiện đề c-ơng và kết quả nghiên cứu

- Hoàn chỉnh khóa luận tốt nghiệp

- Nộp khóa luận cho thầy h-ớng dẫn duyệt lần cuối

- Nộp khóa luận cho bộ môn hoặc khoa

- Chuẩn bị bảo vệ tốt nghiệp: chuẩn bị phim chiếu, bảo vệ thử, viết tóm tắt nội dung bảo vệ, chuẩn bị máy tính và máy chiếu, bản vẽ các loại

3.2.3 Bố cục khóa luận tốt nghiệp

a) Qui định về loại chữ, font chữ, cỡ chữ, kiểu chữ

b) Bố cục khóa luận tốt nghiệp:

1- Trang bìa (phụ lục3)

2- Trang bìa trong

- Mục đích nghiên cứu

- Đối t-ợng nghiên cứu

- Nhiệm vụ nghiên cứu

- Thực hiện ph-ơng án đã chọn:

Đây là các công việc cụ thể đ-ợc tiến hành để hoàn thành nhiệm vụ đề ra nh- tính toán, chế tạo thử hoặc đề xuất các giải pháp giải quyết vấn đề và cuối cùng là sản phẩm đạt đ-ợc

Cách ghi chú tài liệu tham khảo nh- sau:

[số thứ tự] tên tác giả tên tài liệu tên nhà xuất bản năm xuất bản

Trong đó :

- Số thứ tự ghi trong móc vuông

- Tên tác giả ghi theo thứ tự abc

- Tên nhà xuất bản có thể viết tắt nếu quá dài nh-ng phải dễ hiểu

3.2.4 Chuẩn bị và bảo vệ khóa luận tốt nghiệp

a) Chuẩn bị

- Thuyết minh:

+ Độ dài khoảng 40-60 trang (không kể phụ lục)

+ Số l-ợng quyển = số thành viên trong hội đồng + 2 (nộp cho Nhà tr-ờng và cho bản thân)

- Tóm tắt thuyết minh (khoảng 10 trang)

- Phim chiếu, máy chiếu:

+ Khi bảo vệ, nếu có máy Projector là tốt nhất Phần trình bày đ-ợc soạn thảo trên phần mền Power Point rất đẹp, hơn nữa rất thuận tiện khi cần minh họa với các mô phỏng, đoạn phim video

+ Có thể dùng máy chiếu OverHead Đây là ph-ơng án đơn giản nh-ng cũng rất hiệu quả Tuy nhiên, khi thiết kế phim chiếu cần chú ý các điểm sau: độ lớn của chữ phụ thuộc và khoảng cách và số l-ợng các thành viên của hội đồng cũng nh- không gian hội tr-ờng; thống nhất font chữ, không nên dùng quá 3 font chữ cho một phim,

quá 6 từ cho 1 dòng và quá 6 dòng cho một phim, thời gian trình bày một phim khoảng

3 phút Nh- vậy, chỉ nên chuẩn bị không quá 5 phim

- Bảo vệ thử

Nên tổ chức tập bảo vệ thử giữa các sinh viên với nhau để:

+ Làm quen với việc diễn thuyết tr-ớc nhiều ng-ời, tạo tâm lí tự tin

+ Thuộc các nội dung chính cần trình bày của đồ án, diễn đạt rõ ràng, trôi chảy, ngắn gọn

+ Tập trả lời các câu hỏi do “ Hội đồng bảo vệ thử” nêu ra, dễ dàng bổ xung kiến thức còn thiếu hoặc rèn luyện kỹ năng trả lời câu hỏi

+ Rút kinh nghiệm, chỉnh sửa, bổ xung các nội dung cần trình bày của đồ án b) Bảo vệ

- Phần trình bày:

Tiến hành trong thời gian 10 – 15 phút Phần này cần nói ngắn gọn, đi vào trọng tâm đề tài, cố gắng nêu lên đ-ợc các kết quả đạt đ-ợc Muốn vậy, cần có sự chuẩn bị tốt khi bảo vệ thử

- Phần bảo vệ (trả lời các câu hỏi của hội đồng):

Ng-ời bảo vệ phải nắm chắc và ghi nhanh các câu hỏi của hội đồng Khi ch-a rõ câu hỏi, nên hỏi lại cho chắc chắn Không nhất thiết phải trả lời các câu hỏi theo thứ tự hỏi, phần nào nắm chắc nên trả lời tr-ớc và cố gắng trả lời hết các câu hỏi của hội đồng

3.3 Đánh giá khóa luận tốt nghiệp

3.3.1 Đánh giá

Đánh giá nói chung đ-ợc hiểu là quá trình thu thập các thông tin, chứng cứ đầy

đủ, phù hợp, có mục đích, đo đạc chúng rồi so sánh với tiêu chuẩn đánh giá để cuối cùng đ-a ra quyết định Nh- vậy, đánh giá cần trải qua các giai đoạn :

- Thu thập thông tin và đo đạc chúng

- So sánh với chuẩn đánh giá, tiêu chí đánh giá

- Đ-a ra quyết định

3.3.2 Đánh giá khóa luận tốt nghiệp:

a) Các tiêu chí đánh giá

Việc đánh giá khóa luận của sinh viên có thể theo các tiêu chí sau:

- Tính cấp thiết, độ khó của đề tài: 10%

- Ph-ơng pháp nghiên cứu đề tài: 10%

- Nội dung khoa học và công nghệ của đề tài: 50%

- Hiệu quả kinh tế, xã hội, giáo dục mà đề tài mang lại: 15%

- Cách trình bày đề tài: 15%

b) Điểm đánh giá

Điểm khóa luận gồm 3 điểm:

- Điểm của thầy giáo h-ớng dẫn

- Điểm của thầy phản biện đọc quyển,

- Điểm bảo vệ khóa luận tr-ớc hội đồng

Cách tính điểm khóa luận tốt nghiệp theo qui định của Nhà tr-ờng

Các tiêu chí đánh giá đ-ợc trình bày ở phụ lục 4./