Ảnh hưởng của tệ nạn xã hội tới sự hình thành và phát triển nhân cách con người việt nam và hướng khắc phục những ảnh hưởng tiêu cực đó

chừng nào nó dang sống và hành: động » theo Gartr, không thẻ diễn đạt bằng một công thức Néu " Ban chdt " cua con ngttai 1a cae duc veng cu thể mà nó theo đuổi và Các dục vọng đó có th

CHUGNG TRINA KHOA HOC CONG NGHE

ANH HUONG cUA TE NAN MA TUY

Ư HÌNH THÀNH VA PHAT TRIỂN NHÂN CÁCH

CON NGƯỜI VIỆT NAM VÀ HUONG KHAC PHỤC

~ ĐEN §

Ha ndi,1994,

z220-

of 19/96

CHU'O'NG TRINH KHOA HOC CONG NGHỆ

CẤP NHÀ NƯỚC KX - 07

DE TAI KX - 07-11

MỘT SỐ VẤN ĐỀ PHƯƠNG PHÁP LUẬN

nghiên cứu ảnh hưởng của các tệ nạn xã hội đến

sự hình thành nhân cách con người Việt Nam

( Kỷ yếu hội thảo - 1993)

ð2O- 42 -

Hà nội - 1993

#119/46

3M LAROSEVSK1

Trong cuốn " nhân cách và mã hội "

NXB " Tién BỘ " Hoskba , 1975, 535 trang

(Nga ) ( Dịch từ tiếng Balan ra Nga )

Từ " bê mặt " , “" nhân vật " 1À gf 7

ĐỔi với cổ nhân trược hết đó là cái mặt nạ trên san khấu Theo Sarte , ý nghĩa cổ đại của các tử này

càng thành công hơn dad chỗ „ Cho đến ngày nay Các nhà

nhân cách học Thiên chúa giáo ,; các “nhà phân tầm hoc

và, cuối củng ; các nhà mác xịt cũng đều gan cho

thuật ngữ này Nó có nghĩa là đẳng sau chiếc mặt nạ của sân khẩu không &n nau một cái g , cái mà dang le

thật ra tương ứng với nó Chúng ta không phai là các

nhân vật, theo cái nghĩa hiện đại của từ này Chúng tạ

không có nhân cách vững vàng va tinh cach , boi vt

thực chất chúng ta " chang là cái gi " chỉ là một

đề án liên tục trong " Lu rudi nhang “ Vrest noi

rang " Con cho gia của tôi ca bộ nhớ hơn ca tai

nó biết ông chủ của minh Còn tôi có cái gí là của

tôi ” chao ôi , tôi thật tự do ! Sự trông rông trong tâm hôn tôi thực hùng vị làm sao ! "

kết luận tiếp theo rút ra từ các tiên để phi

thống nhất hóa đời sống tâm lý của các cá thé nati

cụ thể , dẫn đến chỗ phú định cái mà tâm lý học hiện

đại quen goi là ° nhân cách con ngươi " Boi vi sự phú định được giai thích là nguyên tắc cơ bạn của sự tồn tại của chúng ta , - chung ta doc thầy trang “ Tén tai va chang là gi " tạo điêu kiên ly giai ý

thức con ngươi là sự chạy trốn ban thân mĩnh " (1)

Nếu can ngừơi xuất hiện trược sự tồn tai của minh :

mà chỉ có chỉnh sự tên tai mới tạo ra bạn chất cua

(1) J.P.Sartre, Létre et le néant,: p62

minh thi con ngừơi được khám phá bằng phương thức tuyệt đối và không thể xác định được cũng bằng

phương thức tuyệt đối , Bởi ví trong sự tồn tại không

Có cải gĩ có thể ràng buộc nổi nó chơ đà là những ` phương pháp và cơ chế tác động „ luật phán và quy tác

hành Vị vào đó ,V.v Vị vay ;¿ con ngừơi “không có một bạn chat nao không những theo cái nghĩa gan gui

ma ngay ca theo cái nghĩa tổ chức đời sống tam ly

Với phương pháp tiếp can nhu vay gitta tửng hành

vi cua các thể cụ thể không có " sự phụ thuộc “ nào

có tỉnh chất cầu trúc cũng như thời qgian " Con ngttai,

~ Orest noi trong " Lũ ruồi nhang " chúng ta đã mất

đi cái quá khứ cá nhân của chúng ta MỖi hành vị của

chúng ta , theo Sartre ; là " chẳnh thể khép kữn đối

với minh ” nó tuyệt đổi tự trị đối với tất cả các hành

ví trứươợc kia của chúng ta Mối Cogito mới h?nh thành một thẻ giới mới hoàn toàn riêng biệt với các bộ luật

mới hữu hiệu đối với một sự kiện cụ thể „ nở cũng

nẩy sinh cùng với sự kiện đó Một hành vị của chúng

ta không thé truyén lai cho ngeai khac “ hữnh mẫu va

quy tắc hãnh động ; chi thi" Cai gi t6i lam ham nay không có cái gỉ chung với cái tôi đã làm ngày qua ,

Còn cái gỉ tôi sẽ làm ngày mai , sẽ không có cái gi

chủng với cái tôi dang làm hôm nay Cái mà tôi

đang là trong khoang khắc này „ là hình chiều caœ những

(2) But ky nay nam trong tap II “Tỉnh hudng “ xem +:

_b’@tre et le néant, p.64-466 L‘imaginaire, Paris, 1940

k nm Pas wen ce teen F56 1A.

quyét định tự do cua tôi , mà một chuối của chung không

bao giờ kết thúc „ và mỗi lần chúng lại làm cho tôi

một cái mới dương như trược đó chưa hể có gi " Tự

do , - cheng ta đọc thấy trong " Tôn tại và không là

gỉ " - Đó là ban chất cua con ngữØởi, loại trừ quá

khử cưa minh „ đang làm ra cái không là gĩ cưa minh "(1)

Do đó khí bắt tay vào một hành đông nào đó , tôi

là cái chăng ra gỉ ,; là không tổn tại Theo Satre

; bất kỳ một sự tồn tại nào cho dù dẫn tới tương

lai , đểu trống rỗng một cách không vấn hổi Quá

khứ — Bao giờ đó cúng là môt cái gỉ đó đã qua , đó

là sự xóa bơ thể giới “ vi minh “ nién tai —- sy

chay trốnkhoi sự thủ địch này của tén tai , khoi

thần chết bám theo chúng ta không mệt moi Thật ra

con ngươi muốn thoát ra khoi cái chẳng là g? luôn luôn

bam lay sự tổn tại của nó Nó muốn trở thành "một cái

.g? đó" , thành " cái ngửừơi như ngừdi ta nhĩn anh " " sông

như những ke khác " ví vậy , thoát khỏi tự dé cua minh

sẽ trợ thanh sự tổn tại khác quan ( L’@tre en soi —

tôn tại — trong — mỉng ) Đôi khi anh ta tín rằng

anh ta đạt được một hình thức thương trực cua cuộc

sống cua minh " sẽ là cái mà tôi là a — nhân vật chính

thất -vọng thốt lên " Tự do ait quá " ~- tôi sẽ trở thành một ke đồng tỉnh luyến ái một gã ăn mày , một thẳng

hàn ; rốt cuộc „ là một thứ rác ruci « MA chang bao

gid đạt tới tồn tai " Tuy vay , tat ca những cái đó

củng chỉ là những tac ma không thực hiện đựược,Hiện

nay chúng ta dang sống x„ ”" chúng ta se phai chết vĩ

tự do " và những đau khô kèm theo nó ( 2) Chỉ khi nào

chết chúng ta mới trở thành cái gĩ đó trược mắt những

ke khác , được xác định bởi tổn tại khép kín -

Ngay trong trừơng hợp này sự sắc sao cua ý kiến

phé phan cua Sarte nh&m chéng bất cứ quan điểm nào

(1) J.P.Sartre, Létre et le néant, p65

(2) Sách đã dẫn , tr, 565

của tôn giáo về tâm hồn con ngửơi là cơ sd ban thể của đời sống tâm ly con ngửơi , “ là tỉnh tồn tại ban

chất " tiếp tục nào đó , là cơ sơ của các hành ví lựa

chọn của con ngờửơi Song , lần này chủ nghĩa vô thần hiện sinh lại chọn các quan niệm tôn giáo về tâm than làm điểm ngắm chống tâm lý hoc , khoa học

Sự tuyệt đối hóa tỉnh biến đổi liên tục , sự lựa

chen thừửơng xuyên dẫn dén phú định cái mà ta gọi là

nhân cách , cấu trúc tâm lý - vật lý độc đáo hoặc

tỉnh cách cua con ngươi , cũng như dẫn đến chế danh gia không dung kha nang cua eac cong triinh nghi@n ceuu khoa học về các động cơ bí an và cỏ y thức của hành ví của con ngửơi , các cơ chế độc đáo cua tư duy va phan

ting cua né trược các động lực bên ngoài Bởi lẽ từ chỗ khẳng định , rằng cá thể con ngươi cụ thể 1À cái

mà nó không là gỉ , " chỉ ca thể chấp nhận nó là cái

không là g? " ( tồn tại~- vi- tự do }, phải hiểu rằng -

không thể tiên trị và nhận thức được hành vi của

"nó „ Con ngửơi chừng nào nó dang sống và hành: động

» theo Gartr, không thẻ diễn đạt bằng một công thức

Néu " Ban chdt " cua con ngttai 1a cae duc veng cu

thể mà nó theo đuổi và Các dục vọng đó có thể được nhận thức khi nhờ các hành động của con ngơi chúng đựợc thực hiện và vỉ vậy tro thành "tồn tại" thể " Ban chất " nay sẽ chỉ nhận thức được khi con ngươi

(1) J.F.Sartre, Lêtre et 1# nant, p 550 - 854, Quan điểm cực đoan này của Sartre được ngay những ngửữi

ủng hộ ông tranh luận , hoa giai thích " sy khang

phan khang " còn hơn cả cái chết, " Cộng đồng và xáắác-

suat , — Moris Morio ~ Ponti viết , - Không phải là

sự ghi nhận ; mà các hiện tương ; vỉ vậy , chúng ta

thực hiện mfnh hoàn toàn va „ạ VỸ vậy mà " thôi tôn tại"

chứng nào con ngừơi dang tồn tại „ va vi vậy " khOng là"

„ nẻ không thể nhận thức được , còn ta cũng không thể

tiên trị được hành động cua nó „ BƠI ví " tất ca những

gŸ không 1a’, không 'thể nhận thức được va tiên trí

dược " Trong do những ý kiến riêng cua ca thé cúng

không giúp gỉ cho ta , bơi ví m9 luôn luôn có thể thay

đội ý độ tiêng ngay ca trong tu thức về việc cá thể

này đã làm trược kia s bơi vỉ hiện thời nó dang tồn

tại ;¿ ý nghĩa quá khứ cua nở cö thể thay adi trong moi

tinh huống cúng chăng giúp gỉ duce " giá trị cua quá

khứ mới xác định được tương lai " cá thể cụ thể, cũng

như lịch sử có le chúng ta chỉ nhận thức được khi nào

lịch sư đã hoàn tất

Do 46 , trong triệt học hiện sinh cua Satre cá thể

con ngươi cụ thé ro rang suy đổi bơi những quyết đinh

tuỳ tiên , mà giữa chủng không hề có mối liên hệ

nhân qua ca trong tiết diện cấu trúc củng như tiết

điện thời gian “ Thế giới con ngơi " của Sarte có

lễ bị tha hoá kép ¡ khơi thế giới liên hệ xã hội và

thể giới cá thê riêng biệt „

Thứ nhất , cuộc sống cua cá thể cụ thể bị tha hoá

bơi quyết định luận tự nhiên khách quan và các Liên

hệ wa hội — lịch su, thứ nhỉ , mỗi hành vi tam lý déu

tha hod với các hành vị khác ; diều đó dẫn đến chổ

phú định mối liên hệ bên trong giữa các mặt khác nhau

cua đời sống tâm lý cua các thể Do đó chúng ta đi

phai di tim cơ sơ hiện tượng luận thống k& để tu

duy Nở nhất định phai thuộc về tổn tại được quy

định bơi tỉnh huống và được quan niệm trong thế giới

Eó lễ để tôi có th?ée phá huy ngay tổ hợp không là gi

đến chỗ hoài nghỉ về từnh đồng nhất cưa đới sống tâm

lý của các cá thể Khi chấp nhân luận điểm xuất phát

trong triết học hiện sinh cưa Sartre duce trinh bay

trong " Tổn tại và chăng là gĩ “ không thể xây dựng

được một lý thuyết về nhân cách được giai thích là

một cấu trúc năng đông nhất định „ mà không thể hạn chế

ở từng hành vá tâm lý, hoặc phân huy thành tửng yếu tố

mà không đó lai dấu vết ar , các yêu tô này có tỉnh

én định tương đối „ nhờ nó có thể nói về từnh đồng nhất

và tỉnh kế thừa nhất định trong đời sống riêng cưa cá

cá thê „

- -Møi ngừơi đếu biết , bạn thân Sartre định khắc phục

khó khăn này khi đề ra quan điểm của cải gọi là nhân tâm học hiện sinh phát hiện ra trong các phan tng cua con ngừời trước các tinh hung nhất định ý nghĩa chứng

minh sự hiện diện mới con ngươi một sự thống nhất đặc

thủ, điều đó đến lucth minh là bang chứng của việc

con ngơi là một nhân cách cụ thé

Sau nay trong tac phẩm cua minh * phê phan tri tua biện chứng " Sartre định khÁc phục các luận điểm xuất” phát của minh- Con đường này bản than Sartre goi

là " sự khắc phục chu nghia cá nhân tư sản “ và "chu nghĩa chủ quan trem tương " liên quan đến ý đồ của Ông

" nắm được quan điểm của Mau về con ngửơi " và đời

sống cá nhan Do dé , con đương này là con đương "

khắc phục " và “thanh toán “ chu nghĩa hiện sinh cua

Sartre tuyat đổi hoá từnh công khai ,„ tỉnh biến động

của minh mà tôi quan sát được trong hơn hai chục

năm Điều đó có nghĩa là tôi bị lôi cuốn vào cái chẳng

la gf cua minh , rang tei đã chọn nó làm chỗ hiện

diện của minh „, rang # là quá khứ , mặc dù nó cũng

? + `

:

chăng la gf , tật ca đều có trọng lượng riêng , rằng nó

va tinh khéng nắm bat được cua Các hành động cua con

phai là đối tương khao sat cua chủng tôi Chúng tôi chỉ han chế trong khuôn khổ thởi kỳ hiện sinh " triệt

dé " trong sáng tác cưa Jan Foc sartre,

Sự đối lập triệt dể thể giới vật chất với thế giới

tổn tại cua con ngươi ; sự tuyết đổi hóa mặt chư quan

cua tự do cua chúng ta dia Sartre cđn chế phư định

gỉ chúng ta buộc phai chuyên bị : thiên nhiên mà "chúng

ta bị nẻm vào đó" 3 củng như Ví trừ cua chúng ta trong

di sống xã nod : trong lich se và rốt CUỘC , trong

tỉnh vêu , cam tỉnh cua ngửơi khác đổi với ta Bơi le

những gi ma the giới hấp dan chủng ta ."

Tom lai , theo Sartre s CON ngươi trước hết là một

để án tung trai chu quan , dang le no chi là the bot bào , thie m&c meo hoặc 1à cái SẮP — 1Œ Còn tâm hồn

là sy tréng rỗng „ E0n ngửơi chăng là gi , không ' phai

là cái va làm thành cái Ống , mà là sự trồng rỗng nội

ne không phai là tổng hop các sự kiện đã xay ra dau

dé a xa tôi , mhung lai 1a không khí hiện tại cưa tôi Kha nang lựa chọn giai pháp duy lý - hoặc là hành vi

có thê , hoặc là không , bơi vĩ sự xuất phát tứ tôi

bơi vi na rang buộc từ bên ngoài — không thuộc về thái

độ của chúng ta đối với thế giới và quá khứ cưa chúng

chting ta ma oa trong đó, .„

(1) J.P.Sartre, L&atre et le néant, p 77

Đỗ Thuý Hà tổng thuật

[PHAN VEN HOA VA -

TRB

HA VEN HOA LA Chaco HIEN TLYCmIG,

cua mGr TRUONG xA HOI

Trong cuồn " Xã hội học của Mi “°,M 1970, 320tr _ ees

-

” ( Nga )'

Việc kế hoạc hóa xã hội ag Mi La mot trong các

nhân tố chủ quan chính 'của chính ˆ sách xã hội của

giai cấp tư san nhắm kiểm soát sự phát triển xà hội -

và quan 1Ÿ nó, Hơn nữa đối tương của chính sách xã

hội dude xác định là văn hoa nói chưng qồm nhiều

nhân tổ mâu thuẫn và loại trừ nhau Trong số đó

các thành tổ chính là các thành tố phản văn hóa và

hạ văn hóa „ Nếu văn hóa nói chung được xem là một

hệ thống , kha bao thu thi phan van hoá và hạ văn

"hóa được các nhà xã hội học MĨ xem là các thành tố

nang dong nhất của văn hóa nóä chung, thé hiện trong

ban thân nó các hỉnh mẫu cua tinh không chuẩn myc VÀ

không chỉnh thống , có tiềm tàng những biến động xã

hôi có thể có mà trong số đó nhiều biến động có những

hiệu qua tiêu cực đối với xã hội

Vi vay toàn bộ vần đề của chỉnh sách xã hội chỉ

giới hạn ở nhiêm cụ quan lí các thành tố "Nổi loạn"

của văn hoá truyền thông Song , việc quan ly nay

gia thiết cách đánh giá sơ bộ các quy mô của vấn để

thí các cách giải thích các khái niêm " phản ván haa"

va " ha van hóa “ cùng như sự đo lương xa hội cua

Nhà xã hội học Hilton Inger viết về khái niệm "

“Ha van hoa " nhu sau " Thuật ngữ (hạ văn hóa ITA)

`

đực aut dung dé gây thêm sự chú ý không những đối

với tinh chất đa dang vô củng rông rai cac chuan

mực được phát hiện trong nhiều xã hôi , mà ca trong .khia cạnh chuẩn tnLtC cua hành ví không chính thống

Tĩnh chất nhẹ nhàng cua thuật ngữ này được khoa học

cam nhận , ft nghiên cứu ý nghĩa hiện thực cua na, giá trị hoặc tĩnh chất phức tạp cua nó „ chứng minh tỉnh hữu fch cua nd đối với việc nhân manh các khuyên hứơng mới nhất cua công trnh: nghiên cứu xa hOi hoc

Miêu ta chất 1ượngchuẩn mực cua nghề nghiệp- ai

với các hệ thống giá trị cua gia cấp khác nhau hoặc +

tách ra chỉnh quyền kiểm soát bộ luật cua bọn tôi

phạm có nghĩa là chỉ ra khửa canh xã hôi học cua

các hiện tương này " ( 11, 157 — 158 )-

Các công trnh nghiên cửu nhân chung hoc va xa

hôi ban dau d mi néi vé các vấn để văn hoá làm công việc tim toi những xác nhận tư liệu về sự đa dang cua nở „ trinh bày luận điểm tương đối chung về việc

" đạo đức quyết định văn hóa " ở nua đã thể ky XX

các nhà xã hội học cua HỶ cơ ban nghiên cứu sự dang cua các hình mẫu văn hoá bên trong xa hôi ; mà họ

đa tuyết đối ho&A và định dùng chúng thay thé cho

những cơ bản khác biệt hơn , những khác biệt xa hội

¬ giai cấp giứa ngừơi với ngửơi Và chỉ riéng trong những năm SO va 60 các nhà xa hội học ơ MỸ đã chủ ý đến văn để mâu thuần xã hoi mà ho xem là các vấn

để ung đột cua các giá trị cua truyện thống văn hóa

voi san pham yan hoa hoặc ha văn hóa là sự h'nh thành

tiêu cực cưa văn hóa truyện thống »(12,50-40)

Vĩ tất trong xã hội học Hf hiện đaii co một thuật

ngứ khác nà nó cược sư dụng thương xuyên hơn khái n

niệm hạ văn hóa Hỗi lần ngươi ta dùng nở khi nấy

sinh tinh tat yéu phai mô ta các khfa canh chuẩn mực

cửa hành vị xã hội khác Với chuẩn mực được mọi ngữgi

chấp nhân préu do dấn đến bênh chủ quan

trong cách

ly giai nội dung cua khái niệm này „ Trong

xa& hôi hoc

mi ond dice dùng d ba nghia - Thứ nhất

; nhãn chung

học mà trong đó một gố khuynh hương tổng

hợp thuộc về

“pst kỳ xã hôi nào goi la ha van hoa A-L- Crober

Viết " Các hình thức hoặc CÁC quá trĩnh ït nhiều lặp

lại mà chúng đặc trưng chủ một kiểu văn

hóa s về ban ‘ chat cua nó là hà văn hóa bơi các nhân tố vật

lý

pode to chic “ { 15,187 >

Meet số nhà xã hội học MỸ goi một loạt đặc trưng

„ cua tban nhân loại " là các đặc trung

ha van hoa cha me hiển tành hay nghiêm khẮc s

những đứa con ngoan ngoàn hay vo ky LUật »sWsV«=* 8ð

khác lai cho

'rầng ha van hoa dé 1A cac điểm sinh hoc" tiên văn

hóa " cua cen ngữ ( 14,84 Sang đó là

ya hội s đồng thời nhiều nhà xa hed

hoc hiện đại cua

Mĩ tuyết đói hởớa văn hóa „ không phai

với những khác biệt trong ngôn ngữ ; CÁC

giả tri tối sống - Chăng han ngừữgi ta goi hinh:

mẫu cua nhóm này

là nhóm dân tóc Canada gốc FEFháp

cu tru a Bang Men

ha van hoa d các bang phia nam s

trinh đô văn hoa

cua khoa đ trường đãi học › giao tiếp phố Ha

quyết ding hanh

vi cua từng nhóm cá thse d&t minh

mau thuấn với xã

nôi : hoặc khác biệt với nó boi các thei quen

s tối

sống , hành ví Hã hôi ? Trong văn canh nay " các

Chuẩn mực " cua bọn tôi: Pham và điểu lê của các câu

- lạc bô xã hôi học mi được goi là ha văn hóa mà chính,

“pac hiệp nei nay 1a ‘ha 'văn hea Thay cho những chuẩn

mực đổi thay văn hod trong trừơng này thống trị

“cae chuẩn mực tâm lý xã hôi , bơi ví tổn tại của -

- thỉnh các chuẩn myc „ Củng như cua hạ văn hóa nói

chumg toát ra từ các đặc điểm nhân cách cua từng cả thể „ Ngươi ta cho rằng anh hứơng quyết định đến sự hỉnh thành hạ văn hóa là các nhân t+ 6o như thiên

"hứơng của một số cá thể phan ứng rung cam trược hoàn

;canh hoặc due vong muốn đóng vai trò suất sắc «VsVe» Nói chung ; khi giới hạn toan bộ vấn để xung đột

“Ma HO gitta các cá thể „ Các nhóm các giai cấp

ở vấn đề tác đông qua lại cưa tâm lý xã hội cửa

nhân cách va ha van hoá ¿ các nhà xã hội học Mi

không chỉ đơn qáan hoá nhân tạo bức tranh đời sống

“a hôi „ mà còn làm rối ren nó bơi vĩ "chữ nghĩa chư quan và mâu thuấẫn vốn là cua những ding nahia

về hạ văn hóa "Sự đa dạng của những ly lẽ viễn dẫn

ch: thuật ngữ " hạ văn hóa " thương rất lớn boi vi

- Milon Inger viết : - co the phần biệt các hệ thống

- chuẩn mực cua ha xa hội với nhau theo cách khác nhau

— từ các phân nhánh hành chỉnh: lớn đến các tôn giáo

bị hạn chế ` bơi lối vào rất hẹp Các chuẩn mực khác nhau có thể bao gồm Các khfa canh khác nhau cua đời

sống š ngôn ngữ „ tôn gidéo , các giá trị đạo đức

hoặc thâm chỉ ca mệt số phong tục va thỏi quen thực

tế của những ngừơi thuộc một nhóm nghề nghiệp nào

‘dé Cd thé dar ra những khác biệt giữ các nền văn hóa thậm chỉ theo thời gian (nó tổn tại trong suốt mấy thế hệ ), về thành phần ( thông qua di cư „ sự

cuốn hút của #à hôi thống trị về thành phần xã hội

tt

va thé lực , về chuyên môn hóa ngành nghề cVuVuu.} Cùng như: thông qua thái độ đối với môi trương xung, -

quanh ( từ chỗ không khác biệt đến xung đột )(11,111)

sự định nghĩa khác nhau như vậy về hạ văn hóa”

_ xuất phát từ chu nghia duy tam chu guan trong cach giai thích các nhân tố và hiện tương xa hội được Các nhà xã hội học MỸ xếp vào 'lĩnh vực cưa nó Ñgừơi

ta rất hay su dụng khái niệm hạ văn hóa theo cái nghĩa

là vai trò cưa một vị trï xã hội nhất ding va ” hành

vi cua vai tro " ( 17,315- 360 ) xố

Ngươi cứng thương xác định vai trò là một bộ phân

cua văn hóa tuyển thống được cùng cố dươi hình thức

quyền lợi và nghĩa vự ding sau quy chế nghề nghiệp chức năng nào đó Song trong ban ve thu hep nay vai trò không chỉ đồng nhất với hạ vẫn hỏa , mà còn với văn hóa nói chung Các nhà xã hai ME cho rằng bất

` kỳ một xà hôi nào củng có các vai trò ở một cấp độc

Có phần biệt kha ro ;còn “hạ văn hóa " Chị là thứ

ckác loại , nhiễu lớp tầng bao gồm nhiều nhóm hoạt

déng trên cơ sơ bính đẳng vi vay „ nếu hàng loạt

vai trờ bị văn hóa truyền thống cuốn hút không có

xung đột thỉ hạ văn hóa chỉ tap trung -trong kho

cônmg binh cua minh những vai trò nói lên chống

các vai trò truyền thống và được mọi ngửơi thửa nhận

và theo nghĩa này: chúng đặt mĩnh đếi lận với xã hội Tuy vậy .,mặc dù có Các ý đô phan đoạn lĩnh vực

đặc biệt hạ ván hóa trong biểu hiện hoạt ciông cua

nó và quan niệm nó la một cái gi đó rộng hơn phạm vị

vai trò „, ca hai khái niệm nay trong mã hội hoc mi

hiện đại đều được sử dụng khá nhiêu là các khái niệm ngang bằng giá trị, cđiểu dé càng góp phần nhén nháo ` vào bộ máy khải niệm Tinh trang nhến nhảo này cảng tăng lên vi se không phai _ tất ca các nha xa-hOi học

¡ MỸ ng hô các vấn để hạ văn hóa, đều tr-nh bày rõ

iL chung ‘Vieéc nghiên cứu văn, học phong phủ vê các

ching tri „ xã hội , hoặc là các khuôn mẫu chuân mực

Viên cửa xã hội, hoặc lÀ một cdi gi khac TS

Tất cả những cái đóo dfn én chỗ tùy tiên thay thé

các khái niêm văn hóa và hạ văn hóa ‹ :

sự lấn lôn ngày càng tăng Ho việc sự dụng khái

các chuẩn mực cua van hóa truyền thống s ma ro rang

còn xung đột với nó " Tôi để nghị sư dụng thuật

thay đổi ấn liên với sự phát triển và qiữ vừng Các

_ em xét các mối liên hê lấn nhau cưa nhóm với loại „

mức độ nhất định ~ Song trong loại phan văn hóa yếu

yt xung đột là yếu tố trung tâm và da #6 gia tri

- không đi đôi với văn hóa thống trị " ( 11,144 )-

\

Trong văn canh này các nhà xã hội học HỄ hoàn

toàn xa lạ với khái niêm văn hoà ở giá trị ban đấu

và sư dụng nó như vat thay thé choi khái niêm quan

ˆ hệ san xuất Phương pháp tiếp cận như vậy thu hep-

` sự đa dang cua đời sống xã hôi chỉ còn là những biểu

hiện cua hệ "tư tương » TƯƠC mất cơ sơ khách quan

“của nó beth vi sinh “hoạt tư tương bị giam xuống

mức thể giới tỉnh thần - của chu thể , Do đó các giá

"trị xung đột cua phan ‘van hóa aude giai thích băng

tỉnh thần nãi loạn của từng "nhân: cách thống nhất lai

thành hiệp hôi tự phát ‘cua những ke truyền bá nó»

Khi đồng nhất hạ: văn hóa va phan van hóa và tách

riêng về sau ra chỉ là da số các giá trị xung đột,

các nhà xã hội học HĨ cho rằng nếu hạ văn hóa gia

thiết sự cộng tác với văn hóa truyền thống trong khối

lượng đẩy dul Ha van hóa tự nó để được giai thích

Vấn để phần văn hóa thi khác Thứ nhất ¡ sự tên

tại cua no không tách rời khơi văn hóa thống trị

Thứ nhĩrzChỉ có thê hiệu nó khí nghiên cứu mối liên

_hê qua lại cưa nó với văn hóa thống trị Phan van

hóa là một thứ gĩ đó tựa như khối u ác tính mọc trên

thân thê văn hóa truyền thống - Nếu ván hóa truyền

_ thống mà chết thí phan văn hóa cũng chết Hặc dù có

khuếch đại nội dụng : xung "đột trong ha văn hóa và

biển nó thành phần văn hóa , hậu qua không thể

đưa xung đột này đến bùng nd bơi vĩ nó không chỉ giết

ch’ éet van hoa truyén thống bằng: điểu đó „ mà ban

thân nó cũng chết Những ke truyền bá phan van hea

biết rö nguy cơ này „ các nhà xã hội học MỸ khăng

định , vĩ vậy.ho hạn chế anh hương cua minh bang

phạm vi rất hẹp các cá thể " khi văn hóa cua nhóm

không chỉnh thống ; ~ Talcot Parsons viết dưỡng như

các băng cứơp vấn là phần văn hóa , nó rất khó tim

«

dược các kênh , mà qua đó nó có thé anh hương rỗng

kiểu từ suo dung hai thuật ngữ này cho việc nghiên

cứu nhân chung hoc cua xa hội là hiệp hội may moc

"các nhóm tuôi và nghề nghiệp khác nhau có các loại

fa văn hóa cưa mĩnh giai thoát khod nhung quyét dinh cua xa hOi Moi qua trinh xa hoi và các hinh thức

sống đu được thuyết giai - trong phạm trủ đạo đức

"BAL ky mOt nén van hóa nào cùng là văn hóa cua nhóm

Devit Rismon viét - Va lại „ bạn thân một sự that

là loại văn hóa như vậy van tồn tại, sự thật đó an

nau trong kHái niêm không re rang chức năng cua nham

` là qiai trí và trò chơi: ®( 19,45 1

—— một xà hội như vậy bị mất đi moi Eiến bộ xã hội *

và thật ra là không thay đôi Giữa các loại văn hóa

còn tên tại tinh trang phad “chin đựng" nhau , Nhe

vậy mà hỉnh thành các chuẩn tực nào đó được mọi

ngươi thừa nhận ; mà chủng bao gem cai mà Các nhà

xa hei hac Mi goi Tà " Văn hóa truyen thống." Còn

một văn để nứa ta một loại hạ văn hóa trong Các loai

hạ văn hóa, đặt minh vao tinh thé xung đột gay gat

adi voi c4c loai hatvSn héa khác và biến thành loại

phan văn hóa v Song bot le phan van hóa không quan tâm tới việc tiêu diệt văn hóa truyện thông wi 20

nhí vậy là tự sát ;¿ cho nên không Cở sự bung nỗ»

Cac lượng nạp xung đột của loại phan van hỏa nà dân

dân can kiệt và nó biến thành loại hạ văn hóa thông

- thừửơng ; nhương vai trò nổi loan cua minh cho loai

~

khác Do đó ban thân xung đột không có hình thức

nhay- vọt , là vĩnh viễn s GOn sự cân bằng là thường

+ Bũng chẳng khó khăn ot ma không thấy , rắng quan

niêm này đang tiêu diệt ; trược hết „ bản thân quan

niệm xa hội là một hộ máy xã hội” thống nhất được

đặc trung bat mot kiểu: quan hệ sản xuất nhất định

về lịch sử và hơi cơ cầu giai cap của nở Nó phủ định cuộc đầu tranh giai cần là động lực phát triển

Ka hội Bay là bức tran xà hội có lợi nhất cho giai

cấp tư sản và giai cap cầm quyền chỉ quan tâm đến

việc bảo về trật tự hiện hành và chỉnh sách 4 hội -

kế hoạch hóa $Y thay thé cho qua trinh lich su cach tang bang Sự thay dBi tiến hóa ter khia cạnh riêng

re cua sự' tồn tại xã hội của chu nghia tu ban vr vậy „ các nhà xà hei hoe tu san nghiên «dtu ky lưỡng cái mà họ goi là từng loại hạ văn hóa cá biệt —-' tội ' phạm nạn ma túy ov Vi :

, Chang han tôi phạm được giai- thich không pHai /

bằng các nhân tố: xa hội ~ kinh tế mà thậm chữ cũng

không phải bằnig- các nhân tổ, dao đức — tâm lý „ mà

bằng ‘van dé ở ngoài lích sử của ngữơi 1ứn và tre con trong tác động qua lai cua he „ Robert R bell viết

at Bat ky một sự nghiên cứu tôi pham nao về mắt xã :

hội đu phai bắt đầu tứ chỗ » that rane la "công dân

_ioai hai "bởi vĩ trang xã hôi nó chỉ Có các quyền? ‘ lợi cá biệt „ Đa số thiểu niên phạm téi hay không

pham “tôi 4c’ déu muén co quychế của nqtiai Tím , muốn

- có đực: các quyền igi va wu tiên ma chung cod thể thay chỉ đến với lửa tuổi thiểu ' niên chưa phải là ngữơi lớn s cũng không con 1A tre con: và chứa có các vai

trò được đánh giá nhất” định ˆ ; mà nó chỉ có thể thực

hiện trong văn hóa truyền thống „ tạo ra môi trương

a văn hóa trai rông có th?ee hiểu nhiều cách khác nhau

„ mà né cho là không thích hợp với ny vong cua née Điều đó có nghĩa là nó xung đột với văn hóa thống trị - cưa ngtữi lớn Con tinh chất vô căn cứ trong

_ hành vị cưa thiếu niên trứược mắt ngờơi lớn hô trợ

cho gự xuất hiện các giá trị hạ văn hóa: ", ( ĐÔ, tr307) Nghĩa la, ở cấp đô cá thể thiếu niên Tà ngửừởới chủ

» no

hành dong dương nh trong sự trồng rỗng xã hội

yếu tạo ra ha văn hóa cua tôi phạm „ Hơn nửa

Cách giai thích duy nhất cho động cơ hành vi cua

nó là ý kiến cho rằng nó phải thụ nhận được những

gia tri, quyén lofi và quyên uu tiên mà ngơi icin

có ; hen nứa nhân được các quyên lợi đó không phai bằng cách nào đó , mà thông qua “su tửược đoạt” chúng

đ ngươi lớn , điểu đó thoạt tiên dấn đến chỗ đặt

thiểu niên đôi lập với ngừơi lớn Theo Bell, viéc khuyến khích thiểu niên có hành vi như vậy là thái

độ không kiên quyết và không chứ ý của ngươi lớn

đổi với nó , Vĩ VAyý , dục vọng cua thiếu niên muốn tạo ra các vai trò mới và loại hạ văn hóa đặc biệt

quất phát từ ý muốn “áp dụng một cải gử kiên quyết

dé giáng tra thái đô không kiến quyết cua ,ngươi lớn

Mac dù ha van hoa được tạo ra phát triên từ bên

‘trong > nad thudc v6 bat kyy - xã hội nào muốn giai dáp các nguyên nhân cua nó Ø mức độ quan điểm tư tương

và văn hóa cua chúng “ Trong bất kỳ ma hội nàc mà,

chúng ta biết ¿, Bernard Rozenberg va Harri Silvertein viết - số thiếu niên nhất định thương xuyen vi pham

luật pháp các thành viên sa hội bất an vĩ hành aang _ của chúng luôn luôn tim tei nguyên nhân của nó «

Nguy cơ do "thanh niên không quan lý dược "tạo ra

thửơng xuyên buộc xã hội phai tĩm tòi nhiều cách 1ý

giai và để ra các khuôn mẫu phan tng trie no" (21,5)

°

Tội phạm được xã ' hội học pháp quyên nghiên cứu

vô cùng rỗng rãi Việc tách nó sang hạ văn hóa là ` '

đối tương nghiên cứu độc lập vượt ra ngòai khuôn khổ

cua xế hội học pháp quyển 3 vt ra cúng về mặt tuật

ngữ Song chỉnh mục đích ở hai trương hợp thực tế t

tring hop : giai thfch nguyên nhân tôi phạm và tránh

sự gia tăng cua nó s nhung không phai là tội phạm ~

'ban thân nó là cái ác , rằng nó dẫn dén CHẾ làm suy

đổi nhân cách cua con ngucdi, ma boli le no gay tổn

thất kinh tế nghiêm trọng cho hệ thống "trong van

hóa , nơi nguyên tắc tiền mặt có ý nghĩa to lớn

trong sự h?nh thành đạo đức , Hang Zebald viết - các

chuyên viên chịu áp lực mạnh buộc ho phai tim tdi

biện phản chứa trị tuyên chiến với tôi phạm, tiêu

_ diệt nó và giam chỉ phí "( 22,354- 355 )

Chứng nào các nhà xã "hội học MỸ hầu như nhất

trí trong việc thừa nhận thiếu niên là ngừơi truyển

bá chính hạ văn hóa tôi phạm, họ chú ý chỉnh đến

việc nghiên cứu các hình thức tổ chức cửa nó „ cái

chỉnh 1A cưa các bang và bọn tội phạm chưa đến tuổi

thành niên ,„ Thông qua việc nghiên CỨU sự hoạt động

cua chúng; chúng định tim ra chiếc chữa khoá để

hiểu được, nguyên nhân cưa các tôi phạm nói chúng

_«khi xâm nhập vào lĩnh vực luật pháp , các nhà nghiên

Cứu tốn nhiều thời gian cho các cuộc thao luận về

pháp 1uat chuyên ngành hep, rang trong số khiếu niên

ta phat sem ai là tôi phạm ;¿ còn ai chỉ là ngctoi vi

pham luật pháp >» thi dua sự dụng ngôn tử hoặc những

4a xuất cháng có y nghĩa gï, dường nh "một gi nào

đó phai cxác định cho thiếu niên đến triton học riêng

riên hoặc phai có ngwzi bao lãnh no Hột ai đó phai

quyết định nem liêu có tha thiếu niên nay ra khơi

-nhà tủ tuần này , trong tháng sau hoặc năm sau "

*“

( 25,4 ) TẤt nhiên những "kết luận" ït ra "cứng bổ

sung cho bức tranh xà hội học về tôi phan thậm chỉ *

:trong h?nh anh phiến diện mà trong đó: nó nổi lên

trong xã hội học MỄ",

Hoàn toan rò ràng , rang không thể ngắn chắn được

“ey phat triển của tôi phạm liên tục ở MỸ bằng cầu ot trúc lý luận trừu tưởng hoặc ` loại hình tuỳ tiện cửa

‘ne s táng phai hứửơng vào việc tim toi nừng nguyên

nhân xã hội hiện thực năm trong cơ sơ Cua nó

Đảng lẽ như vay thi mat lần nữa lại cócác đội ngủ” ` ngày càng mới các nhà mã hội học MỸ dong ca tam ¬

lv phi ly thầm kữn trong các hành vị cua tôi phạm

miêu ta tinh chất và mức độ bạo lực là đặc hiểm

chính cua hành ví tôi phạm ( 24,20% 1 hàng chục nhà

xã: hôi học đã viết những tập sách dày vê đi tại „ khải

niêm cua ho xề bạo lực viến dấn vào Zimmel va Veber

ho bất đồng ¥ kiên với nhau ở chế " đa sé hanh vi

` bạo lực biểu hiện ra hành động vật lý ‘gay tồn - thương

đến thân thể " (25, 625 )

Mat số ngửơi phạm ví hành vị " oye be" ( theo

cách nói của họ ) bằng bạo lực bac gầm các đông tác

hàng vi kết qua là gây kết qua cho xã hội hoặc đạo

.đỨC , dường ñhứ gây tần thương cho hạnh phúc cua

Nguoi khác ; hoặc sự nhậm tấn cua ca nhận, ‘Do đó ,

bạo lực : tï hôi trên cơ sơ cưa nó có bạo lực của mot

giai cap đối “với qiai cần khác ( trong trương hợp

chu nghia tư bạn — bao lực cưa giai cấp tu san đổi

với giai cấp vô san » bao luc “tri tue" cua mat số

nhân cách khác Sự =4 thê hóa này thực tế là phi

xa hội hóa , bạo lực bắt đu từ Veber, khi ông giai

thích khuynh hứơng phát triển và cưng cố sự độc

quyển là " bạo lực theo nguyên tác ” do một ngừØi

làm ăn thực hiện đổi với ngươi khác , cùng như “hành

`

_ động đạo đức " giứa hai cA the tự trị mà nó thuộc

tự trị 1À ý đổ biểu hiện duy nhất muốn xem xét

bạo lực trong van canh xã had cua nó, Nói chung

xa hội học tưsan Mi ca phương pháp tiếp cân nhân `

chung học đối với vấn dé- bạo lực s ma trong 1A “trung

-Ổ Bạo lực chước giai cua ha van hóa cua tôi Pham; dvec xem 1a một trong ba kiểu

› Đạo lực vất lý

lời đe doạ

tâm phân loại các hành vi bao lực

băng đặc trưng dan đầu cua

hành vi chu yếu thử đoạn - đố i veri ngươi khác „dòng

Các nhà xã hội học MỸ phai chia b

1⁄ Hành vị thê lực thực tế , ma trong quá trình

đó một nattcdi mao dé trợ thành nạn nhân cưa nao ( đảnh

nhau bang chan tay, gì ' Sœt ngừơi chiến tranh)

'2⁄/ De doa bạo lực thể lực

Hơn nứa còn tiến hành các cuộc thao luadn kha lâu

đài vê việc ; liệu có phai bao giờ sự de doa bao lực

trứợc bạo lực thể lực theo sau dé „ty lê phần trăm

thành

cúng nay ra

hOặC ngược lại

de doa: bao lute biến

5ự kiện bạo lực lạ bao nhiêu V«Vvu, 2

Thu đoạn đối với ngửơi khác đặc trưng là hình thức -

mà hậu qua là gây ctác hại choting cá

“a hội và kinh te hoặc tric tue,

có ca cuéc dau tranh giứa các nhóm x

bị nhận nhầm là chuẩn mực cưa bất kỳ xã hội nào: Prong đó ca Mi Su de doa bang lời được xác định

à tác hại tiêm an ve dao đứC , kinh tế hoặc trí

Độc gia lần đầu tiên dụng phai một loai xem xét

` ` các vấn để cấp: thiết - cua xã hội học tư san „ san

“+ ginh ra chu nghia kinh nghiêm không đáng kể , mở

- nhạt Lời chê trách này dành cho các nhà xã hoi

học MỸ phan đồi nó và tra lời, rang: ho nghiên cứu

` đêri sống “a hội trong-các chỉ tiết và biểu hiện nho

-nhât của nó ˆ Thật ra :g đây không có ca cát này lan

cái kia Các công tr?nh nghiên cứu kính nghiêm chủ

nghĩa ‘gia thiết sự nghiêm ngặt về sự kiện và độ: tin

cây cưa thông tin thống kê `; những chu nghĩa che guan

théng trị trong chúng( chúng dựa vào các cuộc- "trưng

_cẩu ý kiến nhiều hơn }), làm cho sự nghiêm khắc này «

“trở thành không có :khả năng Đ®ng thời các thao

tác với những: phân loại chỉ tiết được nghữ ra truyén

dat hoan taan khéng phai những đặc điểm “:tinh tế

'nhất “ cua cudc sống 3 ma chỉ là cấp đô tỉnh tế về-

_ ngôn từ cua các nhà xã hội học MỸ muốn đăng ‘Tae : _ , hương công trĩnh nghiên cứu khơi các nhiệm vụ trực „

tiếp là nghiên cứu các hiện tương tổng hợp mới đặc

trưng cho Chủ nghĩa Tự bạn hiện đại oe +

Chử nghĨa kinh nghiệm không đăng kẽ và mờ nhạt 1A

tác công cụ đấu tứanh tư tương mà nhờ chúng giai

_ cắp tư san hy vọng dim khoa học xã hội vào các cá

biệt , làm cho nó sao lạng các nhiệm vụ phân tích

_ tổng hợp lịch sử hiện đại trong tất ca các biểu ˆ

"hiện cụ thể, "chúnh ta, những ngơi công san a hiểu

ra ban chất xã hội của chỉ nghĩa đế quéc va vi trừ

cua nó trong lich su - Báo cáo của đoàn dai biểu

Đang CSLX đọc tại hôi nghị quốc tế đang ccs và công

nhân năm 194@9~ Tuy nhiên d?ée “ac định: cương tĩnh cụ

thể cua cuộc đấu” tranh chống chủ nghĩa để quốc không

nhứng cần phai có một khái niêm đúng về bạn chất cua

"chu -nghĨa để quốc Còn phai nghiên: cứu ký các hiện

tương mới ; các quả trïnh sâu sắc đang phát triển

trong thể giới “tư ban ( 28, As 3+

Mau thudn “quan | trong nhất cưa ‘chit nghĩa tư ban

hiện đại là lực: lượng san xuất phát triển liên tục

`: kèm theo việc xã hội hóa gia tăng lao động và cơ câu bao thu cua các quan hệ san xuất cua chu nghia tư

ban biểu hiện khác quan trong tổng khung khoang

văn hóa , mà các nhà nghiên cứu tư, san chỉ ghi nhận

a &8p dO tting van dé cá biệt riêng rẻ như sự gia tăng: cua nan doi nghèo „ tội phạm ,ma tuý v.v., Điêu

này loại trừ kha năng, thiết lập các mối hệ nhân

qua trên quy mô toan xã hôi,

Đồng thời những thành công nhất định trong lĩnh

vực khoa học xã hội hanh vi ứng dụng tronh vònh hai hoặc ba chục năm nay , đặc biệt dg Mi aa sinh ra ao

tương - trong nhiều nhà xã hội học MẼ là dương như

trong khái niêm về các đặc điểm ctla thái đệ cua cá

"thể, đổi với nhóm có chia khoá mở ra việc giai thích

os Phai nhan thay răng ; trong trừơng hợp này nhóm ˆ

_ không duce coi là đơn vị do 1ửơng nhân chung hoc |

" nhóm ngang bằng " về lứa tuổi „ lợi ích giá trị

v.v Mặc dù ngữơi ta thương sư dụng các khái niệm

_ nhự.giai cấp ; nhân cách , gid tri chuan mực „ chúng cũng bị tức mất ý nghĩa khách quan và được xem xét không phai trong văn canh xã hội s ma la van canh

_văn hóa Thủ pháp này nhất định tược mất tỉnh cụ

thể cua việc nghiên cứu xã hội học ; bởi vĩ toàn thé

xã hội biến thành tru tượng siêu lich su

Điều nà hiện ro trong các công trĩnh nghiên' cứu

cua các nhà xã hội học cưa HỄ về hạ văn hóa cua giai cấp hạ Tu Tién thể nói thêm , ngay hạ văn hóa

tôi phạm và hạ: văn hóa cua giai cấp hạ lưu cược xem

v

„Song „ các nhà xã hôi học MĨ không làm việc đó trên

‘co sd xã hột học pháp quyển theo ho’ làm công việc ˆ

nghiên cứu các sự kiên tôi phạm 'vBà cơ cấu xà hội:

- cua xa hội "hiện đại dt’ 60ng thởi cúng như Các nhà \ nghiên cứu các loại hạ ván hoá tương ứng: nghiên cứu - các khuôn mẫu hành vi của cá thể trong văn canh xa

“Theo họ phương pháp tiếp cận tương tự có quyển TT

tốn tại độc lập do ban chất hoạt động cưa chính ha van hóa mà nó Muất hiện một lần ; tác động tích cực trong việc tỉm tòi thành viên mới: va biéb dạng

ching trong môi trương cua minh ha van hóa chi vừa

med bắt đấu” tac déng - Robert Bell viét “wo một trong

các chức năng quann trong cua nó là tuyển chọn và

biến dang cac thành viên mới Cá thể vừa bị hạ văn -héa cuốn hút đến mức biến dạng hoàn tan nó trai

qua một khóa học nhất cđịẦ%h 8i muốn thuộc về hạ

-văn hóa : phai nắm vung moi biéu hiện cua no Nó

phai biểu hiện hành vi không chỉnh thống không chỉ

khi nao no mudn nfiu vậy, mà khi hạ văn hóa yêu cầu na

Önó điều đó , hành động cưa nó thoạt tiên phải được

ha van hoa cho phép, rồi sau đá đến chỉnh cá thể

Hoá ra là `cá thể bị lôi cuốn vào một loại ha văn hóa nào đó , bi mặt đi các đặc trưng xã hôi - giai

cấp vốn có ở nó trứdc đây Vi vay „ khải niệm hạ

văn hóa không những a6i lap vdi khai niệm “giai cấp"

mà còn thay the nó „ Như vậy mặc dù trong cách |

diễn đạt " hạ văn hóa cua giai cấp ha lưu và còn sử

dụng thuật ngữ "giai cấp" nó bị mất đi ý nghĨa chỉnh

'của na va duoc Bu dung để sắc định nhóm nã hội —- không

‹hỉnh thai noi bat bơi các đặc trưng hành vi chung

“

"Biai cấp hạ Yưu " một khái niêm,tập hợp để xắc

"xã hei Thương - -hương giai cấp, ha’ 1ưu gồm tất ca

“a hội học là luận điểm cho rằng những ngươi nghèo

tạo nên ha văn hóa riêng s khac với văn hóa truén

vửi hỏ Khải nói đến mốt điểm là những ngươi nghèo

d khấp ngơi, nhôm ngudi di tim ‘cach giải quyết các

ầ chuột ; nếu chúng -muốn trở thành hiện thực +: cũng

ta thương đặc "trưng là "tôi phạm “® hoặc " không "có

_ đông cơ " thật ra là đơn gian hoá nhiều hơn ¿ còn

" phan ting hoan toan xứng với thức tại "(29,245)

‘su dung cho ta đặc trung ya hội cua " giai cấp

giả cưa quan điểm h& văn hóa: cụa " qiai cấp hạ Luu"

Những ngươi bao vé quan điển cha van hoa cua glad

4

cấp hạ: lưu nhân mạnh bằng moi cach mâu thuẫn này

nhận: nhầm nó 1à là bằng chứng cửa cơ sở khác khác

với lý thuyết xổ hội học này, khác với quan điểm

về "Biai cấp hạ lưu " Thức chất của nó là giai cấp

hạ lita duoc quan niém là những ngươi nghèo, đương + như đã tạo ra môi¬ trường xã hội ~ van hoá riêng

không to ra mong muốn thống nhất trong van hoá trvển ' thống , bằng mọi cách bao vệ tỉnh tự trí cua minh

một cách đây gen túc " bó thể tách ra một bộ phận đáng kK@ cua xa hoi MỸ hiện dai, - Uoltoc Miller viết, —

mà lôi “ống cúng như giá tri, va các đặc điểm tiêu

biéu cua hanh vi là san phẩm cua một hệ thống văn

hóa nổi bật , mà có thể goi là " giai cấp ha lưu "

Eó các sẽ liệu nói rằng hệ thông văn hoá nay được

đảnh giá ngày càng rõ hơn và các mức đô cưa nhóm phân chia các truyền thông này được phóng đại

các tiêu chuẩn văn hóa cua gia cấp hạ lưu không

cht adi lập với các tiêu chuan cua giai cấp trung

lướt Đó là các tiêu chuẩn cua giai cấp trung lưu

_ ngược lại ”.văn hóa của giải cấp hạ Tu “một truyền thống độc lập s lửa teed Etia nó — vài thể ky và “ne củ: “diện mạo riêng " ( 30,7 )

kết qua là các ‘tang: lap nghèo khổ cua dan cu MỸ

‘ban thân họ có lỗi về tỉnh cánh cửa mình „ Ơi vì

họ xây dựng hạ văn ‹hóa kữa s tach no ra khơi toàn

the xã hội - Nói chưng các nhà nghiên cứu hạ văn hóa cua giai cấp ha luu than trọng tránh né các khfa

cạnh xã hội — kính tế cưa vấn đe đói nghèo, Đáng lẽ

họ làm cho "Lối sống" “quan niệm về lý tương " tha

năng “hiểu rõ điểu chính ”v -‹v trØ thành đối tương

nghiên cứu,( 31,15 ) Sang ban thân họ chính sư

kiên tổn tại này của ha văn hóa là đã được định sẵn:

và hiển nhiên „ Điểu đó cho họ điểu kiện khước tử

nghiên cứu những nguyên nhần và biểu hiện mua nó

là tự nhiên và họ muốn nghiên cứu các chuẩn mực

dường như tiêu biểu chœ nó ; các giá trị , quá trình tâm lý cua việc cá thể năm được china,

Ban than quá trữnh ứng với các qiá trị truyện

thống „ VIỆC CÁ thể nâng cao kha hang hade không

ca kha năng cua minh tới mức tuân theo chúng va

tiếp tục làm chớ nó thích ứng với một loại ha văn

hoá nào đó , Các nhà xã hội học MỸ gọi LA trò chơi

chuẩn ayc “Trong khuôn Khe ha van hea tra Chơi - chuẩn mực cö đặc thủ riêng Theo họ trược hết nà là đ chế các cad biển: cua văn hóa truyền thống kiểm SOát quá

trinh này cua ew lựa chân giá trị và theo rồi tỉnh

tế biệc các đại biểu cua ha văn hóa giai cấp hạ 1tu tiên: hạnh trò chơi themœ các quy tÁc Thực tế đị@u đó

củ nghĩa là giải cấp: cẮm quyển đủ mm mi phương tian

Mhà xa hội học Li Seimotar khoác che chan lý này

hệ thuật ngữ mgquvy ch tu học rm “" các bê phân xã hội tiểm È

chei cd dav du queen Rut Ro Tuan tiện có thê xoá

bo thành céong hode cham cert cạnh tranh , Khai tinh đến quyền luc nay a 3ã hội QqH⁄ HỢỚC „ mác thanh:

` Thật ca , diểu đố đánh dấu hai, han, và, “đời sống

trong dã hôi, nf _ đối với người dầu và ngừữi nghèo

Trong điểu ˆkiện có đốt kháng xã hội ˆ cua, ‘chu nghia Tư ,

bạn: MỸ đã mất đi các giá trị sống, bình thương và =:

mod “hy: 'vong vào một su giam nhe chủ yếu mào, đã ‘che

tỉnh canh cưa mĩnh - “tử phải , giai cấp kiểm soát qué

trinh xã hội Các nhà xa hoi học cưa MỸ chẳng `

dấu giém nó đẳng sau Các phạm tra “nao ad ma ho thương

phai thera nhan no Li Reimoter chang han viết " Hai

es kiên đặc trung cho -giai cấp hạ lưu,, ma chúng -ắc

định: đời sống cưa mỗi cả thể thuộc về nó từ lúc

ra đời cho đến khí chết Hai sự kiên này, là sự tứợc ˆ đoạt và sử ngoai lê Biai cấp hạ lưu chịu ey tifoc

doat, bơi vĩ nó đã bị gat ra khơi lối nông cua giai

cấp trung lưu Mf Nó bị loại trừ bởi vĩ nó đã bị

tứợc đoạt các trử lượng cần thiết cho sự nhích gần

đến thể chế cơ ban cửa đời sống mi Hinh thức chủ

yếu cưa sự tỨợc đoạt là thụ nhập thấp ( 31,247 1ˆ

`- Tất nhiên các nhà xã hội học mĩ không thể không

chủ thích các hiện tương khủng khoang nhất trong đời * _ sống cua xa hôi MỄ như sự gia tăng cụa nạn đói nghèo

, tôi phạm , ma túy „ ăn hối 19,v.v Biai cấp tư

san củng không thể thờ ơ đối với chúng , bởi vĩ chúng

là gánh nang chất lên toàn bộ xã hôi, làm cho các mâu

thuần cua "nó càng gay gắt thêm Do đó mà các nhà xã - hot hoc MI kiên tre xay dựng các công thức quan điểm

„ nhở chúng có thể khắc phục nạn khung khoan gnay

Khéng the không thấy rang „ khi đẻ nghị xem xét tiling

thành tổ cua các nạn khung khoang xa hội” là các,

loại hạ văn hoá và hy vọng thông qua” kế hoạch hóa

xã hôi nếu không khắc phục được thi ft ra cứng phai

kiém soat su tién hod cua chúng, giai cấp tư san

dùng bàn tay cua các nhà xã hội học cua minh hy vang

z

cuối cùng sẽ thực hiện được việc quan lý xã hội trên hai cấp độ -— xa hội VỀ mô và vi mô, a

¢ cấp độ “xa hội vĩ mô „ trong quy mô tòan thể xã

hôi , nó không khoan nhương „ mọi bứược di cửa nó đều:

phục tùng một nhiệm vụ — cúng cổ nền thống trị cua

minh môt cách tối đa Trên phạm vị xế hội ví mô, ở

cấp độ từng cá thể xã hội „ nó buộc phai đi đến từng

hành vi cá biệt, tách ra tửng phương tiên bổ BUNG s

kế hoạc hoá các chương trỉnh xã hội ;¿ hy vong cai

tổ từng yếu tố cua c’éau-triic vi mô giữ vừng cấu trúc

vĩ mô - hệ thống quan Ne can quất cua chu nghia tư

Song , cơ sd cua phương pháp tiếp cận này hoàn : toàn tuân thủ các khái niêm hoàn toàn thuc tiễn; là quan điểm trung tầm về wa hội là văn hoá tuyên thống mà

nó đối lập với hàng loạt loại văn hóa cá biệt quan

điểm này hạn chế mọi mâu thuẫn khách quan của chủ ;

nghia tư ban ở sự biéu dat chu quan về chúng và vạch

.f#a các chương trinh chỉ chuyển hoá nhân tổ chủ quan

và đề nguyên ca sở khách quan của nd Vi vay s mac

dù có sự xuất hiện trong chính sách xa hội cua giai cắp tư sản các yếu tố thoã hiệp mới của chỉnh sách giai cấp của nó với lợi ích của các _nhóớm xa hei

khác , tĩnh tăng cửơng cua các đối kháng xã hội

- không giam đi „ mà còn tăng hơn , điểu đó dẫn đến

đào sâu hơn nữa nạn khủng khoảng chung cua chu nghia

Liên mính của nhà nƯược và cua cdc độc quyên tạo

ra cơ cầu hành chỉnh quan ly phuc tap „ mà nó muốn

buộc toàn thể quá trình x# hôi tuân thủ sự kiểm

soat chúng - Cầu trúc này trong suét may chục năm

da tăng cttdng ép buộc xã hội học sản chỉnh thống cắp sinh khí cho các viên xã hội học và các công

„

trinh nghiên cứu kinh nghiêm; đề biến nó thành

công cụ chu yếu dự báo và kiểm soát xa hội Song cà" chỉnh nề thủng cua chư nghĩa tu ban độc quyền ~ nhà : nice trong điểu kiện cach mang khoa hoc ky thuat

da di dén chỗ không phù hợp với cần ao phat trién

lực tượng san HuiẤt va ‘san minh ra hàng loạt”

thuấn gay gat Thuéc về saủ có mâu thudn giữ

cầu cua lực lượng "san xuất về phát triển tự do

nhân cach với quan hệ san xuất tư ban go bo su

thành và "biểu hiện các kha năng sáng tạo cua

hể „ ăn cắp và bóc lôt nhân cách con ngừơi „tạo

đ cho sự bất binh đăng hàng: loat cua con ngttai

a héi tu san vĩ muốn san bang những ngoat ngéo

suo phat triển xa hôi cua chu nghia tet ban đấy

mau thuận này.` Nó định bo qua mau thuần mays

én việc nghiên cứu từ cấp đô xa hội sang cấp

a thể — nhân cach , thay thế các phạm tra xa hoi

bang các phạm tra van hóa — nhần chung hee ;- nguy

không những tinh chat quan hê giữa các giai cap

ca các quan hệ gitta các cá nhân trong các nhóm

vi mo ;s tập” trung chú ý vào những chí tiết va cá

„ Do đó „ Sự khUng khoang mã hội không bi thu

ma chỉ được miêu ta và thâm chí được kéo dài

nhiều yêu tÐ tấn lồn , thương là đơn gian hoa

tâm chủ nghĩa Các nhà xã hội học nhận lấy vai

NOG bo nạn hung khoang ,„ trnh bay sự bất lực

minh va biến thành một trong các yếu tố cua nó-/«

Ngươi dịch : ĐỖ Thuý Hà

_—

CUA CHIiNH S4cH NHA nUoc

ĐỐI vorr Ché&c TANG LOF HA Loins

THANH THI

Trang cudn * Các tầng lớp hạ 1ưu thành thị và sự

tiến hóa wã hội cua Các nước phương Đông"

NXB "khoa học " , Moskva , 1986, 290tr.(Nga )

Phai xem x@t chiinh sách xã hội của chữnh phủ

đôi với các tầng lớp hạ lưu thành thi trong van

cảnh chung của toan bộ chính sách xã hội của nhà

nứược Rốt cuộc về sau phần nhiều được quyết định

bơi tổng số quan hệ xã hội — chính trị và đến

lượt mỉnh có anh hương đến chúng -

Ử các nước phương Đông phát triển theo con

đường tư ban chu nghĩa những nổ lực của nhà nttac trong 36 đó trong lĩnh vực xã hội , nham trược hết

dam bao cho su phat triển nhanh chủ nghĩa tư ban,

tăng cửơng hệ thống chính quyền hiện hành , bao vệ

và thực hiện lợi fch kinh tế và chính trị cua Lực

thống trị ; nhờ việc tuyên truyền rang rai các giới

cam quyền muốn thực hiện trong nhân dan ao tương về

kha năng họ hiện co điều chẳnh kinh tế các mauan

hệ phức tạp nhất trong toàn hộ xa hội quá độ kê ca

một bộ phân dang kế hợp thành họ là các tang lớp

ha lưt thành thị

khi để ra chính sách xã hội lâu đài và thậm chỉ

chính sách trong thời hạn trùng bỉnh , các chính

quyền của Các nứợc phát trién xuất phát tử sự tất

yéu khách quan của việc kiến tạo và xác lân trong

không gian toàn bộ cơ cầu xã hội ( và thông qua

nỏ ) mang tĩnh nhà nứược dân tóc ; mà nởỏi riêng dựa

trên cơ sơ " chất liệu “a hội hiện có ~ tan du

cua các dai lượng công xã dân tóc ; tôn giáo (1) Hon neta „ còn tạo nên cam tương rang chúng xuất phát từ mô hữnh caéng đồng xa hội tt nhiêu có gid

trị nhẤt định

Trong qiai đoạn hiện Nay ñngWØ{ ta nhìn thay một trong n trứng mục đfch hiện thức chữnh nhất cua ehinh \ sách ua hội cua chính phu cua Các nỨứữc đang phát

triển d chỗ ngăn ngửa được, làm tr hoàn hoặc suy giam sự phat trién những mau thuận xa hội trong

giai đoạn xứng đột,

Tĩnh không đồng điêu vé không gian — thời gian cua

sự phát triển xã hội quy đính thời kỹ lâu dài, mà

trong ssLUÔ É; thea ky đó vấn ban tôn met phan mâu than

¡ua hội vốn Là cus mot hinh thai da va dang bién mat Những vu ta quan trang cua những mau thuận nã hei được tái san xuất ot cấp độ mới „ VỚI nội dụng mới

và dưới mothinh khác về chất Các kiêu khác nhau cua xã Hội phương Đông được đặc tring bơi tổng

hợp những mâu thuẫn vốnchỉ thuộc - vẻ chúng , Thứ bậc

phức tạp cua những mâu thuẫn phan chiêu vào mâu

thuận gitta cac tang lớp ha lưu và bộ phân còn lai

cla Hã hội , đặc biệt là các giai cấp bác lệt nó

đề ra nh sung biểu hiện khác nhau trong đời sống

, ử phan lớn các nược phương Đông hiện còn chưa

tao dung duce một hệ thống qQuan Tiêu thống nhật

có dư suc bao trunmlan caéc tang lớp ha lưới thành

là hạ viên phụ trách công tác sa tội houẶc một bộ

nao dé ( lao đông di dan v.v ), đdƯƠC trao những chức năng tương ứng Ứ các nước có chế đô chuyên

"quyền và quan phiệt cac co quan nam ngöài hiển pháp có tong vai tro to lớn

Thue te W cae mite dang phat triên các dai bá đu

cua tảng lớp hạ Ltái Ehưường xung đốt với các cari

sát nhiều hơn s với những công dân khác bơi vt chinh nó chơ phén hoặc cấm ho Ông gd thành pha, buôn ban med xƯƠng haag ca sơ khác „ là một việc gf

do „ tóm lại , thậm chỉ ca việc ăn xin

khâu tiệp theo Là các chính quyển tự quan dia

phương là cac co quan mà CƠ câu cua chúng và các nguyên tác bộ nhiệm hoặc bau cư có quang phổ trông nhất cua các yeu ES cua hé thống có truyện ( hoặc Marg dấu ấn cua chang i Chana han Manida réna lean

củ năm cơ quan ti quan bau cư: mà hàng loạt chưc nang cua GIEH\nqQG VỚI tdi các cơ ad truyén thông cus

wa HOA Fhilippin - barangai g hàng loạt thành phổ cua Ad cap các tộc truc q cam quyển moi mgj££1 trong số họ là Ông chủ cua dja phương , boi vi ong

ta Cỏ một hô phận đáng k@ bat động Sản và ông ta

có truyền thông san xuất tàu biển đ giacata d

Biôcacta vẫn giữ thứ bậc nhiều cấp quan ly thành phố « Ha ne gan liên với nơi cu trú truyền thống cua 32 Trên lãnh thô craton 1a trưng tâm thành phố có một santan cai tri kê với nó LÀ các khú

nha dam cu theo nguyên tắc biên kê dóng họ khác

cua suntan Ma trong mỗi suntan co mOt ngươi than cận nhật cai trị „ còn g các khu dan khác thành lận các hài đồng gam các hội, đến q hàng xóm rất độc đáo thường có 3ö -40 gia dinh Tinh chất biến

>

thê cưa các hội dang nay con co g hang loat thành

phổ khác cua nước này ( SOS, 1985, tr.19,Mol,tre8

~49 )

Các khoan tiên cần cho các hạ viên phụ trách công tác xà hội và một số khâu hành chính khác có nhiệm vụ thực hiện chữnh sách xa hội a tuyệt dai da số Các nƯỚớc nhương Đông rat không dáng kể ( nói riêng ngöại lệ Có các nứợơc khai thácNW dầu khf cận đông ; Xanhgapo, Bruney) ngoai ra s sự đồng bộ biên chế

của chúng thương có tính chất ngẫu nhiên và ở nhiều

nước khác hiện van chưAưcó các chuyên gia cào tạo

ử Indonezia chang hạn , biên chế cua hạ viên phy trách công tác wa hội ( a trung ương và địa phương) trên qgianh qiới những năm ĐÓ là 7 nghĩn quan chức

» trong số đó chỉ có chữn công tác viên có trinh độ

song với hệ thống quan liêu nhà nỨợc , mà hoạt động

của nó trong các tầng lớn hạ lưu thành thị thậm chữ

có hiệu qua hơn so với hoạt động của các tổ chức

chính phủ Các kênh của màng lứơi này được các tô

chức tôn giáo theo nguyên tác quae tế và khu vực khác nhau nhất sử dụng rỗng rai

Các tổ chức cua màng lứửơi không nhà nược sử dụng các quy khác nhau và có không những tiền riêng ; mà

ca mục đích trong công tác với tầng lớp hạ lu thành

thị Trong các trưởng hợp khi mà hoạt động của các

tổ chức này thoát khỏi sự kiểm soát của các nhà cầm quyền kết qua của nó bộc - lộ trong những thei ky

khủng khoang và chuyển biến ; khi mà các lực lượng

đố 1 lập khác nhau bứợc lên vu đài chính tri của

fac dai biểu cua tầng lớp hạ 1ưu thành thị

Việc khơi thao và tuyển ngôn chỉnh sách wa hôi

kinh tế phần nhiều mang tĩnh chất truyền quang cáo

nhưng đồng thời cứng là bứợc đầu thực hiện nó Ngay -

ở giai đoạn này các nhà cam quyên budc phai tinh

đến tế chức kinh tế cua thành phố, he théng hanh

chinh cua no, Các BỘ máy dua mat bộ phận dan cit thanh

thị và phạm ví tác động cưa các đạo luật va nghi

quyết nhất định Thâm chỉ để có duce quy che cua

thành phe củng diễn ra cuộc đâu tranh ngam

Theo hộ phương pháp các ấn phẩm thống kê cua

liên hiệp quốc manh gioi phía dứơi đối với thành

phố đổi với các nước đang phát triên được quyết

định bơi dân số là Z0 nghĩn người Cứ cho răng

quá tr?nh hình thành cơ cấu xã hội „ kinh tế chỉnh tri va van hoa khác với cua nénqg thon bắt đâu với

việc tập trung dân cư nhứ vậy , Song ;s g tuyết dai

đã sở các nược dang phat triển quy chế thành phố

chỉ được cung cố băng các khu dân cử lớn hơm ,VvVUGIE lên cấp độ xuất: phát kê trên rất nhiều „ Nói chung van dé nay chang phai ngấu nhiên vận là vấn để

chưa điều chỉnh được Tĩnh chất không hỉnh thức cua

các khu dân cư dan thương hộ trợ khách quan cho

điều này «

Trong sách báo sô viết do hệ phiutang phap Maxit

"đã chấp nhận loai hinh hoc va các công thức phân loại thành phố x xuất phát tử các chức năng cua chúng

Điều nàucho phép xac định ca cơ cu xã hội cua

cháng Sống ở đây chúng tôi buộc phai tĩnh đến

nhiều phương pháp tiếp cận đối với việc đính nghĩa thành phổ „

Thương trong sách báo nứược ngoài ta gap thay Su

ph&n chia " loại " "thành phố riéng" ( sity ) va

khu dân cự biểu thành phố { Mrban ) Theo định nghĩa cua Liên hiện quốc và ngân hàng quốc te xây dựng

và phát triển khái niệm " wrban " đánh dấu khu

dân cu có số dân cu ÿŸt nhật là 2Ó ngh†n, còn "siti”

là sự hổn hop qiữa các khu dân cư như vậy vai dan

a6 tran 160 nghin ngươi ¢ ZL, tr 147, )

ở Ấn độ thành phd cá dân trên 3000 noted với

mật đô dân số trên 1000 ngtici/ km = và với điều

kiên tran 75 1⁄ dân số không làm nông nghiện đ các

thành phố kiểu này tập trung 1⁄4 dân số thành thi của nứợc này ( 251, tr 117 ) Nhóm thành phố loại

một được tách ra , với dân số trên 100 nahin ngươi

bao agm 142 thanh phe g nutoc may ter nhứng nam 7O

( 191, tr 73 ) iy Indonezia g do tai lava thậm chữ

g cac ving n@ng than mật đi dân số có thể qua 1

nghin ngửơi trên lkm= , thanh phố có khu dan cue mới đặc trưng thành phố biểu hiện rõ ràng ( 160, tr 42) Trong nhieu trương hợp sự thiếu hat cua thanh phố van can ma he : hein nửa phương pháp tiến can

đối VỚI các thành phế có kiểu khác nhau không tương ứng với sự thua nhậm duy chế cua chúng khi án dụng

chỉnh sách xã hội ~ kinh tế „ Chữnh trị cụ thể

(việc cấp kinh phỉ cho công trĩnh xây dựng thành phố việc quy định các mức tra tiền công lao động khác nhau , trong đó tiên lượng tai thiểu, việc xay dựng trưởng học , bệnh viên đa khoa , việc cấp giay phép chö thương nghiệp ,v.v J ThŸ dụ š khi tiến hành

thống kê 1971 Œ Tndonszia các khúi dâm cu lớn được

đăng kí xếp vào loại thành phố , nởi đa số dân cư

làm việc không phai băng nông nghiệp va cad ba thành

tổ hạ tầng cơ sơ cua thành phố ~ bênh viện „ trương

"học và điện ( 321, 1979, t.7, Mo 4, tr 55 ), Nhưng

"sau khi tiến hanh thống kê các' khu dân củ , mặc dủ