Công tác nghiên cứu, biên soạn lịch sử đảng bộ xã, phường, thị trấn ở tỉnh kiên giang hiện nay

Nguyên nhân chủ yếu là do tư liệu thành văn thất thoát, nhân chứng lịch sử còn rất ít, cao tuổi nên không nhớ nhiều; đội ngũ cán bộ làm công tác lịch sử Đảng ở tỉnh thiếu về số lượng, cá

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA

HỒ CHÍ MINH

HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

NGUYỄN THỊ KIM THI

CÔNG TÁC NGHIÊN CỨU, BIÊN SOẠN LỊCH SỬ

ĐẢNG BỘ XÃ, PHƯỜNG, THỊ TRẤN

Ở TỈNH KIÊN GIANG HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ CHÍNH TRỊ HỌC

HÀ NỘI -2016

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA

HỒ CHÍ MINH

HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

NGUYỄN THỊ KIM THI

CÔNG TÁC NGHIÊN CỨU, BIÊN SOẠN LỊCH SỬ

Luận văn đã được chỉnh sửa theo khuyến nghị của Hội đồng chấm luận văn thạc sĩ

CHỦ TỊCH HỘI ĐỒNG

PGS,TS Lương Khắc Hiếu

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của tôi Luận văn được hoàn thành dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS,TS Lưu Văn An Tài liệu và số liệu trích dẫn trong đề tài là hoàn toàn trung thực và đáng tin cậy Kết luận của luận văn không trùng lặp với những công trình đã được công bố trước đây

Tác giả luận văn

Nguyễn Thị Kim Thi

MỞ ĐẦU 1

Chương 1: CÔNG TÁC NGHIÊN CỨU, BIÊN SOẠN LỊCH SỬ ĐẢNG BỘ XÃ, PHƯỜNG, THỊ TRẤN - MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN 11

1.1 Một số khái niệm cơ bản và công tác nghiên cứu, biên soạn lịch sử đảng bộ xã, phường, thị trấn 11

1.2 Vị trí, vai trò và tầm quan trọng công tác nghiên cứu, biên soạn lịch sử đảng bộ 31

Chương 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC NGHIÊN CỨU, BIÊN SOẠN LỊCH SỬ ĐẢNG BỘ XÃ, PHƯỜNG, THỊ TRẤN Ở TỈNH KIÊN GIANG VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA 39

2.1 Những yếu tố tác động đến công tác nghiên cứu, biên soạn lịch sử đảng bộ xã, phường, thị trấn ở tỉnh Kiên Giang 39

2.2 Thực trạng công tác nghiên cứu, biên soạn lịch sử đảng bộ xã, phường, thị trấn ở tỉnh Kiên Giang 46

2.3 Nhận xét về công tác nghiên cứu, biên soạn lịch sử đảng bộ xã, phường, thị trấn ở Kiên Giang thời gian qua 66

Chương 3: CÁC GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG CÔNG TÁC NGHIÊN CỨU, BIÊN SOẠN LỊCH SỬ ĐẢNG BỘ XÃ, PHƯỜNG, THỊ TRẤN Ở TỈNH KIÊN GIANG ĐẾN NĂM 2020 72

3.1 Nguyên tắc trong nghiên cứu, biên soạn lịch sử đảng bộ xã, phường, thị trấn 72

3.2 Nâng cao nhận thức của các cấp ủy, cán bộ, đảng viên và nhân dân về tầm quan trọng của công tác nghiên cứu, biên soạn lịch sử đảng bộ xã, phường, thị trấn 79

3.3 Nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ làm công tác nghiên cứu, biên soạn lịch sử đảng bộ xã, phường, thị trấn 81

3.4 Tăng cường đầu tư kinh phí và nguồn lực phục vụ công tác nghiên cứu, biên soạn lịch sử đảng bộ xã, phường, thị trấn; có chính sách hợp lý, chế độ đãi ngộ cho cán bộ làm công tác nghiên cứu, biên soạn lịch sử đảng bộ xã, phường, thị trấn 85

3.5 Giải pháp về xã hội hóa việc nghiên cứu, biên soạn lịch sử đảng bộ xã, phường, thị trấn, tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục lịch sử Đảng địa phương hiện nay 87

KẾT LUẬN 90

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 93

PHỤ LỤC 99

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Công tác nghiên cứu, biên soạn lịch sử Đảng bộ các cấp là một trong những hoạt động quan trọng trong công tác giáo dục chính trị, tư tưởng của Đảng, nhằm tuyên truyền, giáo dục truyền thống, bồi dưỡng ý chí và tình cảm cách mạng cho cán bộ, đảng viên và nhân dân

Trên hành trình xây dựng chủ nghĩa xã hội, nước ta cũng gặp khó khăn, thách thức, trong đó có sự chống phá của các thế lực thù địch trên lĩnh vực tư tưởng, lý luận Nhiều luận điệu sai trái, xuyên tạc lịch sử, hàng ngày, hàng giờ được tung lên các phương tiện thông tin đại chúng, tác động đến tư tưởng cán

bộ, đảng viên và nhân dân Tình hình đó yêu cầu phải đẩy mạnh công tác tư tưởng, lý luận, nhất là công tác nghiên cứu, biên soạn lịch sử Đảng, khẳng định “pho lịch sử bằng vàng” của Đảng và dân tộc Công tác này cần tiến hành hệ thống từ Trung ương đến cơ sở, làm rõ chặng đường lịch sử và hoạt động đấu tranh cách mạng của Đảng bộ các cấp cũng như cán bộ, đảng viên

và nhân dân Lịch sử Đảng bộ địa phương là bộ phận cấu thành lịch sử toàn Đảng Nghiên cứu, biên soạn lịch sử đảng bộ, bên cạnh là nhiệm vụ cách mạng từng địa phương, còn góp phần khẳng định đường lối cách mạng của Đảng đúng đắn và khoa học

Nghiên cứu, biên soạn lịch sử Đảng bộ có ý nghĩa quan trọng trong công tác xây dựng Đảng và công tác tuyên giáo Kết quả nghiên cứu, biên soạn lịch sử đảng bộ là kênh thông tin đảm bảo độ tin cậy, tổng kết kinh nghiệm lãnh đạo của đảng bộ các cấp và phong trào cách mạng của nhân dân qua các thời kỳ lịch sử; góp phần vào việc nâng cao trình độ nhận thức, giáo dục truyền thống cách mạng, củng cố niềm tin của cán bộ, đảng viên và nhân dân, lòng tự hào và lòng tin của nhân dân với Đảng, đặc biệt là thế hệ trẻ, tạo

sức mạnh tổng hợp thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ, mục tiêu phát triển kinh

tế - xã hội, củng cố quốc phòng - an ninh và xây dựng Đảng

Từ khi ngành Lịch sử Đảng được thành lập, công tác nghiên cứu, biên soạn lịch sử Đảng ở địa phương đã được Đảng rất quan tâm Nhiều văn bản của Trung ương đã dành riêng chỉ đạo về công tác lịch sử đảng bộ ở các địa phương Điều đó cho thấy Trung ương Đảng đã đánh giá cao và dành cho công tác nghiên cứu, biên soạn lịch sử Đảng địa phương sự quan tâm chỉ đạo sâu sắc Các văn kiện của Đảng đã xác định rõ vị trí, vai trò hết sức quan trọng của công tác lịch sử Đảng đối với công tác xây dựng Đảng và công tác

tư tưởng, lý luận của Đảng ta

Năm 2002, để tăng cường tổng kết sự lãnh đạo của Đảng trong các thời

kỳ cách mạng, nhất là trong công cuộc đổi mới đất nước, Ban Bí thư Trung

ương Đảng ra Chỉ thị số 15-CT/TW về tăng cường và nâng cao chất lượng nghiên cứu, biên soạn lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam

Nhận thức được tầm quan trọng của công tác nghiên cứu, biên soạn lịch

sử đảng bộ xã, phường, thị trấn là nhiệm vụ chính trị quan trọng trong việc phổ biến những kinh nghiệm xây dựng Đảng, kinh nghiệm tổ chức thực hiện các nhiệm vụ chính trị của địa phương Những năm qua, Tỉnh ủy Kiên Giang

đã rất quan tâm đến công tác nghiên cứu, biên soạn lịch sử đảng bộ các cấp, nhất là nghiên cứu, biên soạn lịch sử đảng bộ xã, phường, thị trấn nên đã tạo điều kiện về cơ sở vật chất, kinh phí, bộ máy tổ chức; ban hành nhiều văn bản chỉ đạo đẩy mạnh hoạt động, nâng cao chất lượng của công tác này

Các huyện, thị, thành phố và xã, phường, thị trấn trong tỉnh đã triển khai trong nội bộ và tổ chức thực hiện đạt được một số kết quả theo yêu cầu, nhiệm vụ, với nhiều hoạt động thiết thực như: tổ chức sưu tầm, nghiên cứu các tài liệu, viết bài tuyên truyền về các sự kiện lịch sử ở địa phương, gắn với tổng kết lịch sử qua hai cuộc kháng chiến, trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc ở địa phương

Trên cơ sở đó, các cấp ủy đã chỉ đạo biên soạn lịch sử Đảng bộ cấp mình, tập trung nhất là các địa phương, đơn vị được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang nhân dân Theo báo cáo của Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy Kiên Giang, toàn tỉnh hiện có 36/145 xã, phường, thị trấn được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang nhân dân; đến nay đã có 24 xã hoàn thành việc biên soạn, in ấn xuất bản lịch sử truyền thống của đảng bộ giai đoạn 1930-1975, 06 xã đã hoàn thành bản thảo đang chờ Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy thẩm định, 06 xã đã tổ chức hội thảo Riêng lịch sử truyền thống đảng bộ xã, phường, thị trấn giai đoạn 1975 -

2010, Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy đã triển khai kế hoạch sưu tầm tư liệu lịch sử của các đảng bộ xã Anh hùng nhưng đến nay chỉ có 76/145 đảng bộ xã, phường, thị trấn hoàn thành

Qua thực tế, hầu như chất lượng đa số các bản thảo gửi về Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy để thẩm định, thông qua đều không đạt yêu cầu, phải biên tập, bổ sung công phu lại Chính vì vậy, các ấn phẩm xuất bản nói chung có mặt chất lượng chưa cao, thể loại thể hiện chưa tốt Các công trình biên soạn về lịch sử sau giải phóng còn lúng túng về phương pháp và nội dung thể hiện Nguyên nhân chủ yếu là do tư liệu thành văn thất thoát, nhân chứng lịch sử còn rất ít, cao tuổi nên không nhớ nhiều; đội ngũ cán bộ làm công tác lịch sử Đảng ở tỉnh thiếu

về số lượng, cán bộ tuyên giáo phụ trách công tác lịch sử Đảng cấp huyện và xã trình độ không đồng đều, năng lực biên soạn còn hạn chế, phần lớn chưa qua các lớp tập huấn về chuyên môn nghiệp vụ, lại thường xuyên thay đổi; cơ sở vật chất, phương tiện, trang thiết bị còn nhiều thiếu thốn…

Là một cán bộ, đảng viên đang công tác trong ngành tuyên giáo, bản thân tâm huyết, trăn trở trước những khó khăn, hạn chế của địa phương trong công tác nghiên cứu, biên soạn lịch sử đảng bộ cơ sở, tác giả đã mạnh dạn

chọn vấn đề "Công tác nghiên cứu, biên soạn lịch sử đảng bộ xã, phường, thị trấn ở tỉnh Kiên Giang hiện nay” làm đề tài luận văn Thạc sĩ khoa học

Chính trị, chuyên ngành Công tác tư tưởng

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Về công tác nghiên cứu, biên soạn lịch sử đảng bộ địa phương đã được một số tác giả và nhiều nhà khoa học quan tâm nghiên cứu Đến nay có nhiều công trình của nhiều tác giả ở các góc độ khác nhau được công bố

* Những công trình về công tác nghiên cứu, biên soạn lịch sử Đảng

- Nguyễn Minh Cảnh (2005), Giáo trình Lịch sử địa phương, NXB Đại

học Sư phạm, Hà Nội Nội dung cuốn sách giới thiệu một số kiến thức về: đối tượng, nhiệm vụ, vị trí, tầm quan trọng của môn học lịch sử địa phương trong nhà trường, phương pháp nghiên cứu lịch sử địa phương, tổ chức nghiên cứu

và biên soạn lịch sử địa phương, biên soạn bài giảng và giảng dạy lịch sử địa phương trong nhà trường…

- Trương Minh Dục (2009), Góp phần nghiên cứu lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam, NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội Nội dung cuốn sách là kết

quả nghiên cứu và giảng dạy môn Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam trong 30 năm qua, đề cập nhiều vấn đề chung, tổng quát về lịch sử gần 80 năm của Đảng Cộng sản Việt Nam và lịch sử các khu vực, địa phương trong cả nước Tiếp cận vấn đề với các phương pháp lịch sử và lôgíc, các phương pháp tiếp cận liên ngành, phương pháp tổng kết thực tiễn, cuốn sách sẽ là tài liệu học tập, tham khảo hữu ích cho sinh viên và các nhà nghiên cứu

- Phạm Huy Kỳ chủ biên (2010), Lý luận và phương pháp nghiên cứu, giáo dục lý luận chính trị, NXB Chính trị - Hành chính, Hà Nội Nội dung

trình bày một số vấn đề lý luận và phương pháp của công tác nghiên cứu, giáo dục lý luận chính trị Trong đó, các tác giả đã bước đầu nêu ra những khái niệm cơ bản về nghiên cứu lịch sử đảng bộ địa phương; đánh giá thực trạng công tác nghiên cứu, biên soạn, giáo dục lịch sử đảng bộ địa phương ở nước

ta trong những năm gần đây và đưa ra những yêu cầu có tính nguyên tắc trong nghiên cứu, biên soạn, giáo dục lịch sử đảng bộ địa phương

Ngoài ra còn các công trình sau:

- Nguyễn Mạnh Hà (1992), Mấy vấn đề về phương pháp nghiên cứu, biên soạn công trình lịch sử quân sự, Viện Lịch sử quân sự Việt Nam

- Viện Lịch sử Đảng - Viện Nghiên cứu Chủ nghĩa Mác-Lênin và Tư

tưởng Hồ Chí Minh (1996), Về nghiên cứu và biên soạn lịch sử Đảng (dùng cho các lớp tập huấn lịch sử Đảng), đề cương bài giảng, Hà Nội

- Nguyễn Quý (1996), Nghiên cứu nội dung và phương pháp biên soạn lịch sử đảng bộ các địa phương”, đề tài nghiên cứu khoa học cấp cơ sở, Viện

Lịch sử Đảng - Viện Nghiên cứu Chủ nghĩa Mác-Lênin và Tư tưởng Hồ Chí Minh, Hà Nội

- Khổng Đức Thiêm (1999), Báo cáo tổng quan “Đổi mới công tác nghiên cứu, biên soạn lịch sử đảng bộ địa phương trong điều kiện hiện nay”,

đề tài nghiên cứu khoa học cấp cơ sở, Viện Lịch sử Đảng - Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Hà Nội

- Hà Văn Tấn (2007), Một số vấn đề lý luận sử học, NXB Đại học quốc

gia Hà Nội, Hà Nội;

- Nguyễn Tĩnh Khảm (2007), “Về đội ngũ cán bộ làm công tác lịch sử Đảng ở địa phương”, Tạp chí lịch sử Đảng, số 3;

- Phạm Đức Kiên (2008), Quan điểm và sự chỉ đạo của Đảng đối với công tác nghiên cứu và giảng dạy Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam, đề tài

nghiên cứu khoa học cấp cơ sở, Học viện Chính trị - Hành chính quốc gia Hồ Chí Minh, Hà Nội

- Tạp chí Lịch sử Đảng - Viện Lịch sử Đảng, Học viện Chính trị-Quốc

gia Hồ Chí Minh (2008), Về phương pháp nghiên cứu, biên soạn và giảng dạy lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam, NXB Lý luận chính trị, Hà Nội

- PGS, TS Nguyễn Thanh Tâm (2009), Xây dựng các chuyên đề hướng dẫn nghiên cứu, biên soạn lịch sử Đảng bộ địa phương, đề tài nghiên cứu khoa

học cấp cơ sở, Học viện Chính trị - Hành chính quốc gia Hồ Chí Minh, Hà Nội

- PGS, TS Trần Thị Thu Hương (2011), “Đồng Chí Trần Huy Liệu với công tác nghiên cứu, biên soạn Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam”, Tạp chí

viện Chính trị - Hành chính quốc gia Hồ Chí Minh, Hà Nội Luận văn là hệ thống các văn kiện, nghị quyết của Đảng và của Đảng bộ tỉnh Nam Định về công tác Lịch sử Đảng Phân tích, làm rõ chủ trương của Đảng bộ về công tác Lịch sử Đảng về đổi mới nghiên cứu, biên soạn lịch sử Đảng Làm rõ quá trình Đảng bộ tỉnh Nam Định lãnh đạo công tác nghiên cứu, biên soạn, tuyên truyền, giáo dục lịch sử Đảng bộ Các tác giả đã rút ra những bài học kinh nghiệm về công tác này

- Nguyễn Thành Tài (2011), Công tác nghiên cứu, biên soạn lịch sử Đảng bộ tỉnh Bình Thuận từ năm 1992 đến năm 2010, Luận văn Thạc sĩ

ngành Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam, Học viện Chính trị - Hành chính quốc gia Hồ Chí Minh, Hà Nội Luận văn trình bày quá trình Đảng bộ tỉnh Bình Thuận lãnh đạo công tác nghiên cứu, biên soạn lịch sử Đảng, lịch sử truyền thống các cấp Khẳng định những kết quả, chỉ ra những hạn chế trong

công tác nghiên cứu, biên soạn lịch sử Đảng bộ ở Bình Thuận Bước đầu tổng kết kinh nghiệm của Đảng bộ tỉnh Bình Thuận trong việc lãnh đạo công tác nghiên cứu, biên soạn lịch sử Đảng bộ, lịch sử truyền thống các cấp

- Nguyễn Xuân Hậu (2014), Đảng bộ thành phố Hà Nội lãnh đạo công tác nghiên cứu, biên soạn lịch sử Đảng bộ địa phương từ năm 2000 đến năm

2012, Luận văn Thạc sĩ ngành Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam, Học viện

Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Hà Nội Luận văn nêu một số chủ trương của Trung ương Đảng về công tác nghiên cứu, biên soạn lịch sử Đảng bộ; sự lãnh đạo nghiên cứu, biên soạn lịch sử Đảng bộ thành phố Hà Nội trước năm

2000 và từ năm 2000 đến năm 2007

- Lê Văn Hưng (2015), Công tác giáo dục lịch sử đảng bộ địa phương

ở huyện Ứng Hòa, thành phố Hà Nội hiện nay, Luận văn Thạc sĩ ngành Công

tác Tư tưởng, Học viện Báo chí-Tuyên truyền, Hà Nội Luận văn phân tích và làm rõ cơ sở lý luận của công tác giáo dục lịch sử đảng bộ địa phương Phân tích thực trạng công giáo dục lịch sử đảng bộ địa phương ở huyện Ứng Hòa

và khái quát, tổng kết một số kinh nghiệm khi tiến hành công tác này Đề xuất một số quan điểm, giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao chất lượng công tác giáo dục lịch sử đảng bộ địa phương ở huyện Ứng Hòa trong giai đoạn hiện nay

Ngoài ra còn có các công trình:

- Hoàng Thị Kim Thanh (2008), Những giải pháp nâng cao chất lượng công tác nghiên cứu, biên soạn lịch sử Đảng bộ các tỉnh ở khu vực Tây Nguyên, đề tài nghiên cứu khoa học cấp cơ sở, Học viện Chính trị - Hành

chính quốc gia Hồ Chí Minh, Hà Nội

- Huỳnh Văn Tới (2009), “Công tác biên soạn, xuất bản lịch sử ở tỉnh Đồng Nai”, Tạp chí Lịch sử Đảng, số 6

- Hoàng Thị Kim Thanh (2009), Khảo sát công tác nghiên cứu, biên soạn lịch sử Đảng bộ các tỉnh, thành phố Nam Bộ sau khi có Chỉ thị 15- CT/TW, ngày 28-8-2002 của Ban Bí thư Trung ương Đảng (2002-2008), đề

tài nghiên cứu khoa học cấp cơ sở, Học viện Chính trị - Hành chính quốc gia

Nhìn chung, kết quả nghiên cứu của các công trình trên khai thác đề tài

ở nhiều góc độ khác nhau, chủ yếu chuyên sâu về chuyên ngành lịch sử Đảng, chưa có đề tài nghiên cứu khoa học nào đề cập về công tác nghiên cứu, biên soạn lịch sử đảng bộ địa phương theo góc độ công tác tư tưởng và chưa đề ra được những giải pháp cụ thể để đẩy mạnh việc lãnh đạo, chỉ đạo công tác này

ở cơ sở Vấn đề về công tác nghiên cứu, biên soạn lịch sử Đảng bộ xã, phường, thị trấn ở tỉnh Kiên Giang thì chưa có công trình nào nghiên cứu một

cách toàn diện, có hệ thống Vì vậy, trên cơ sở nghiên cứu, tìm tòi cùng với việc kế thừa, chọn lọc một số kết quả nghiên cứu đã được công bố, tác giả hy vọng góp phần làm cho vấn đề này được nghiên cứu một cách có hệ thống hơn, sáng tỏ hơn

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu một số vấn đề lý luận và khảo sát thực trạng công tác nghiên cứu, biên soạn lịch sử đảng bộ xã, phường, thị trấn ở tỉnh

Kiên Giang, luận văn đề xuất một số nguyên tắc, giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao chất lượng công tác này ở địa phương trong thời gian tới

Để đạt được mục đích trên, tác giả thực hiện các nhiệm vụ:

- Làm rõ một số vấn đề lý luận về công tác nghiên cứu, biên soạn lịch sử đảng bộ xã, phường, thị trấn;

- Khảo sát thực trạng công tác nghiên cứu, biên soạn lịch sử đảng bộ xã, phường, thị trấn ở tỉnh Kiên Giang và nêu rõ những vấn đề đang đặt ra;

- Đề xuất một số nguyên tắc, giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao chất lượng công tác nghiên cứu, sưu tầm, biên soạn lịch sử đảng bộ xã, phường, thị trấn ở tỉnh Kiên Giang trong thời gian tới

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu là: công tác nghiên cứu, biên soạn lịch sử đảng

bộ xã, phường, thị trấn;

Phạm vi nghiên cứu:

Đề tài khảo sát 145 xã, phường, thị trấn ở tỉnh Kiên Giang từ năm 2002

đến năm 2015 (từ năm triển khai thực hiện Chỉ thị 15-CT/TW của Ban Bí thư (khóa IX) về “Tăng cường và nâng cao chất lượng công tác nghiên cứu, biên soạn lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam”)

- Tập trung nghiên cứu hoạt động của cấp ủy về sưu tầm, xác minh tài liệu và tổ chức nghiên cứu, biên soạn lịch sử Đảng bộ xã, phường, thị trấn

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

5.1 Cơ sở lý luận

Luận văn dựa trên cơ sở lý luận là chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm của Đảng ta về lịch sử, khoa học lịch sử, về lịch sử Đảng và công tác nghiên cứu lịch sử Đảng ở các địa phương

5.2 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

Phương pháp luận của luận văn là chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử Các phương pháp cụ thể là: lịch sử - lôgic, phân tích - tổng hợp, so sánh, thống kê, nghiên cứu tài liệu, khảo sát thực tiễn, phỏng vấn sâu

6 Đóng góp của luận văn

- Hệ thống hóa những vấn đề lý luận về công tác nghiên cứu, biên soạn lịch sử đảng bộ của cấp ủy xã, phường, thị trấn ở tỉnh Kiên Giang

- Đánh giá về thực trạng và những vấn đề đang đặt ra đối với công tác biên soạn lịch sử đảng bộ xã, phường, thị trấn ở tỉnh Kiên Giang

- Đề xuất các giải pháp chủ yếu nhằm đẩy mạnh công tác nghiên cứu, biên soạn lịch sử đảng bộ các xã, phường, thị trấn ở tỉnh Kiên Giang trong thời gian tới

7 Ý nghĩa thực tiễn của đề tài

Với kết quả nghiên cứu đạt được, Luận văn có thể dùng làm tài liệu tham khảo cho các cấp ủy huyện, thị, thành và cơ sở trong tỉnh, những tổ chức, cá nhân quan tâm đến vấn đề này Đồng thời, có thể làm tài liệu tham khảo trong công tác nghiên cứu, giảng dạy môn lịch sử Đảng ở Trường Chính trị và các Trung tâm Bồi dưỡng chính trị huyện, thị, thành trong tỉnh Kiên Giang

8 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, phụ lục và danh mục tài liệu tham khảo, luận văn gồm 3 chương, 10 tiết

Chương 1 CÔNG TÁC NGHIÊN CỨU, BIÊN SOẠN LỊCH SỬ ĐẢNG BỘ

XÃ, PHƯỜNG, THỊ TRẤN - MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN

1.1 Một số khái niệm cơ bản và công tác nghiên cứu, biên soạn lịch

sử đảng bộ xã, phường, thị trấn

1.1.1 Một số khái niệm cơ bản

* Khái niệm công tác nghiên cứu, biên soạn lịch sử đảng bộ

Theo Từ điển Tiếng Việt, công tác là “hoạt động, làm việc”, là “công

việc của nhà nước hoặc của đoàn thể” (nói tắt) [61, tr.280]

Công tác nghiên cứu, biên soạn lịch sử Đảng là một bộ phận của công

tác xây dựng Đảng, bao gồm những hoạt động của cấp ủy về sưu tầm, xác minh, tổ chức việc lưu trữ, bảo quản tài liệu, văn kiện về lịch sử Đảng; các hoạt động nghiên cứu và biên soạn các vấn đề về lịch sử Đảng; các hoạt động tuyên truyền, giáo dục lịch sử Đảng cho cán bộ, đảng viên và nhân dân

Từ quan niệm trên cho thấy, công tác nghiên cứu, biên soạn lịch sử Đảng có mục đích, chủ thể, đối tượng, phương pháp, quy trình riêng Ngoài cấp ủy, lực lượng tiến hành công tác nghiên cứu, biên soạn lịch sử Đảng là Ban Tuyên giáo các cấp, tham mưu trực tiếp cho cấp ủy thực hiện các quy trình nghiên cứu, biên soạn lịch sử đảng bộ các cấp

* Khái niệm đảng bộ xã, phường, thị trấn

Hệ thống tổ chức của Đảng ta theo bốn cấp: đảng bộ cơ sở (xã, phường, thị trấn), đảng bộ huyện (quận, thị xã, thành phố trực thuộc tỉnh), đảng bộ tỉnh, thành phố và trung ương

Tổ chức cơ sở đảng được thành lập ở các xã, phường, thị trấn (hay còn gọi là đảng bộ xã, phường, thị trấn), là nền tảng của Đảng, là hạt nhân chính

trị cơ sở, là nơi trực tiếp đưa đường lối, chủ trương, nghị quyết của Đảng và

pháp luật của Nhà nước vào cuộc sống và tổ chức thực hiện thắng lợi đường lối, chủ trương, nghị quyết đó

Các đảng bộ xã, phường, thị trấn là nơi gắn bó mật thiết với nhân dân, qua đó kịp thời nắm bắt tình hình thực hiện đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách và pháp luật của Nhà nước; nắm được tư tưởng, tâm trạng, nguyện vọng của nhân dân để phản ánh với Đảng

Các đảng bộ xã, phường, thị trấn là nơi thực hiện các nguyên tắc tổ chức sinh hoạt Đảng, nơi thực hiện các hoạt động xây dựng nội bộ Đảng, kết nạp đảng viên, kỷ luật đảng viên, nơi đề cử, bầu cử các cơ quan lãnh đạo Đảng

Đảng bộ xã, phường, thị trấn trực tiếp lãnh đạo nhân dân thực hiện đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, chuyển dịch cơ cấu kinh tế, đẩy mạnh sản xuất, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân; xóa đói giảm nghèo, thực hiện các chính sách xã hội và Quy chế dân chủ ở cơ sở; lãnh đạo nhân dân gìn giữ và phát huy những nét văn hóa độc đáo của các vùng miền trong cả nước Đảng bộ xã, phường, thị trấn là nơi kiểm tra, kiểm nghiệm tính đúng đắn đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước; nắm bắt tâm tư, nguyện vọng chính đáng của nhân dân, phản ánh với Đảng để Đảng sửa đổi bổ sung cho đường lối, chủ trương, chính sách ấy đúng đắn hoàn chỉnh hơn; giữ vai trò trong xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc, đoàn kết các tôn giáo; trong xây dựng thế trận an ninh nhân dân và quốc phòng toàn dân ở cơ sở

Điều 10, Điều lệ Đảng năm 2011 quy định: “Hệ thống tổ chức của Đảng được lập tương ứng với hệ thống tổ chức hành chính của Nhà nước” [27, tr.19] Như vậy, đảng bộ xã, phường, thị trấn là tổ chức đảng được lập ra ở đơn vị hành chính cấp xã

* Khái niệm lịch sử đảng bộ xã, phường, thị trấn

Theo giải thích đơn giản, lịch sử là những gì thuộc về quá khứ và gắn liền với xã hội loài người Với ý này, lịch sử bao trùm tất cả mọi lĩnh vực trong xã hội, đa diện, do đó khó định nghĩa chính xác và đầy đủ Vì thế, định

nghĩa về lịch sử được rất nhiều nhà nghiên cứu đưa ra

Theo chủ nghĩa Mác-Lênin, lịch sử được quan niệm như một quá trình

duy nhất của chuỗi các sự kiện, do những quy luật chi phối, dù nó rất phức tạp

và có nhiều mâu thuẫn Con người có thể nhận thức được lịch sử Lịch sử là một khoa học chính xác

Theo Giáo sư Hà Văn Tấn, “lịch sử là khách quan Sự kiện lịch sử là những sự thật được tồn tại độc lập ngoài ý thức chúng ta Nhưng sự nhận thức lịch sử lại là chủ quan Và người ta chép sử vì những mục đích khác nhau” [51, tr.39]

Trong Ban Tư thư khai trí đưa ra ba cách hiểu về lịch sử như sau: “lịch

sử là sự diễn biến của đời sống nhân loại; lịch sử chuyên ghi chép việc đã trải qua của dĩ vãng; lịch sử là điều nên ghi nhớ đã trải qua dính dáng với một người nào, việc gì” [16, tr.511] Ở cách hiểu thứ hai, lịch sử cũng được xem

là ngành nghề; cách hiểu thứ ba thì chưa đủ và cũng chưa trọn vẹn bởi nó mang tính cá nhân, cục bộ, chỉ giữ lại những gì đáng nhớ nhất, nổi trội nhất

Theo Hội đồng Trung ương, lịch sử là “khoa học nghiên cứu về xã hội

và con người của xã hội, nghiên cứu về cuộc sống đã qua của nhân loại một cách toàn diện trong sự vận động, phát triển với những quy luật phổ biến và đặc thù của nó” [33, tr.2]

Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam là khoa học nghiên cứu về quá trình xuất hiện và trưởng thành của Đảng Cộng sản Việt Nam - đội tiên phong cách mạng, bộ tham mưu chiến đấu của giai cấp công nhân và dân tộc Việt Nam;

về quá trình hoạt động đa dạng và phong phú của Đảng trong mối quan hệ

mật thiết với tiến trình lịch sử của dân tộc và thời đại; về tổ chức, hoạt động của Đảng và các phong trào cách mạng của quần chúng diễn ra dưới sự lãnh đạo của Đảng

Lịch sử đảng bộ là sự trình bày sự lãnh đạo của đảng bộ đối với nhân dân địa phương, sự lãnh đạo là ở chỗ vận dụng đúng đắn đường lối của Đảng trong phạm vi địa phương, biến đường lối, chính sách của Đảng thành hiện thực ở địa phương

Từ nhận thức như vậy, ta có thể hiểu lịch sử đảng bộ xã, phường, thị trấn là một bộ phận cấu thành, là biểu hiện sinh động và cụ thể, minh chứng

cho lịch sử Đảng bằng những sự kiện diễn ra trong quá trình phát triển lịch sử

ở địa phương; làm phong phú thêm cho lịch sử Đảng bởi những sự kiện tiêu biểu và những bài học kinh nghiệm ở những địa phương cụ thể Ngược lại, lịch sử Đảng quy định mọi phương hướng và nội dung cơ bản cho toàn bộ quá trình lịch sử đảng bộ Đặc trưng nổi bật của lịch sử đảng bộ xã, phường, thị trấn là trình bày sự vận dụng đường lối để vạch ra chủ trương cụ thể ở địa phương, trình bày những sự kiện xảy ra ở địa phương Ở một khía cạnh nào

đó, nó cũng cho phép ghi chép những đóng góp của Đảng bộ cũng như của các chiến sĩ cách mạng là con em của địa phương vào việc hình thành đường lối và phong trào cách mạng trong cả nước

* Khái niệm nghiên cứu lịch sử đảng bộ xã, phường, thị trấn

Theo Từ điển Tiếng Việt, nghiên cứu là “xem xét, tìm hiểu kỹ lưỡng

để nắm vững vấn đề, giải quyết vấn đề hay để rút ra những hiểu biết mới” [61, tr.876]

Nghiên cứu lịch sử Đảng là nghiên cứu quá trình hình thành, phát triển

và hoàn thiện trong nhận thức lý luận và chỉ đạo thực tiễn việc vận dụng chủ nghĩa Mác-Lênin vào Việt Nam nhằm đạt mục đích mà Đảng và nhân dân đòi

hỏi Sự hòa quyện, đan xen, không tách rời nhau đó đã làm cho lịch sử Đảng tồn tại như một chủ thể, một chuyên ngành khoa học của khoa học lịch sử

Nghiên cứu lịch sử đảng bộ xã, phường, thị trấn là nhiệm vụ rất quan trọng nhằm làm rõ các chặng đường lịch sử và hoạt động đấu tranh của đảng

bộ, tổng kết thực tiễn lịch sử, nêu bật những thắng lợi, những thành tựu của cách mạng và cả những sai lầm, khuyết điểm, làm sáng tỏ những bài học, những vấn đề lý luận của cách mạng Việt Nam, giáo dục truyền thống cách mạng của Đảng, bồi dưỡng tinh thần yêu nước, góp phần nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng bộ trong thời kỳ đổi mới

Dù là lịch sử Đảng nói chung hay lịch sử đảng bộ xã, phường, thị trấn nói riêng đều phải trình bày rõ quá trình vận dụng lý luận vào thực tiễn, chỉ ra những bài học thành công nhìn từ góc độ lý luận làm cho tư duy lý luận của Đảng ngày càng trưởng thành, ngày càng hoàn thiện và nâng cao Nghiên cứu lịch sử Đảng càng làm tốt nhiệm vụ tổng kết thực tiễn, nâng cao năng lực nhận thức và giải quyết những vấn đề thực tiễn đặt ra chính là làm cho tư duy

lý luận của Đảng càng hoàn chỉnh và đáp ứng những đòi hỏi khách quan của nhu cầu phát triển

Mặt khác, nghiên cứu và trình bày kết quả nghiên cứu lịch sử Đảng có quan hệ hết sức chặt chẽ với công tác chính trị, tư tưởng của Đảng, góp phần đắc lực vào công tác đấu tranh tư tưởng, chính trị trước mắt và lâu dài Việc nhận thức đúng, nhận thức rõ sự vận động khách quan có tính quy luật của sự phát triển giúp cho đảng viên và quần chúng thêm hiểu và thêm tin tưởng vào

sự lãnh đạo của Đảng Sự nghiên cứu một cách nghiêm túc, khách quan sẽ tạo

cơ sở khoa học cho niềm tin, cho việc hiểu rõ cái được và cái chưa được, thấy

rõ thắng lợi cũng như thất bại sẽ là cơ sở tạo nên sự ổn định chính trị, sự ổn định tư tưởng để nhân lên hoặc hạn chế những công việc sắp diễn ra

Sự ổn định về chính trị, sự vững vàng về tư tưởng, lòng kiên định của đảng viên và nhân dân là điều cực kỳ quan trọng Để có được những đức tin

đó, phải trải qua một quá trình giáo dục liên tục, giáo dục có hệ thống cho các thế hệ mà lịch sử Đảng là một công cụ đắc lực

Làm tốt công tác nghiên cứu, tổng kết lịch sử Đảng là đưa vào phục vụ nhiệm vụ chính trị của Đảng, là góp phần làm cho công tác giáo dục chính trị

tư tưởng, góp phần đắc lực vào cuộc đấu tranh chống âm mưu “diễn biến hòa bình” của các thế lực thù địch

* Khái niệm biên soạn lịch sử đảng bộ xã, phường, thị trấn

Định nghĩa biên soạn trong Từ điển Tiếng Việt, là việc thu thập, chọn

lọc tài liệu, nghiên cứu để viết thành sách, bài viết [61, tr.94]

Biên soạn lịch sử đảng bộ xã, phường, thị trấn chính là ghi chép, sắp

xếp tư liệu về lịch sử của đảng bộ theo một trật tự và yêu cầu nhất định Trên

cơ sở các kết luận nghiên cứu lịch sử đảng bộ mà tổng kết, trình bày những kết quả đã đạt được trên văn bản (sách) Nghiên cứu và biên soạn lịch sử Đảng bộ là hai khâu gắn liền nhau Có nghiên cứu mới có kết quả mà biên soạn và có biên soạn lại những kết quả đã nghiên cứu, mới có thể lưu giữ và truyền bá lịch sử đảng bộ

Công tác biên soạn lịch sử đảng bộ xã, phường, thị trấn là một yêu cầu thiết yếu nhằm tái hiện khách quan, khoa học lịch sử đấu tranh cách mạng của đảng bộ, chính quyền và nhân dân địa phương dưới sự lãnh đạo của đảng bộ qua các thời kỳ, qua đó tổng kết và giáo dục truyền thống tốt đẹp của nhân dân trong quá trình thực hiện các nhiệm vụ cách mạng, đồng thời rút ra những bài học kinh nghiệm về sự lãnh đạo của cấp ủy, phát huy các nhân tố tích cực và lòng tự hào về quê hương, góp phần hoàn thành nhiệm vụ trước mắt và lâu dài Việc biên soạn lịch sử đảng bộ xã, phường, thị trấn trước hết phục vụ cho công tác giáo dục, tuyên truyền về truyền thống đấu tranh vẻ vang của đảng bộ và

nhân dân địa phương, đồng thời giúp cấp huyện, cấp tỉnh có những tư liệu cần thiết cho công tác nghiên cứu, biên soạn lịch sử đảng bộ huyện, tỉnh

Trong việc nghiên cứu và biên soạn lịch sử đảng bộ xã, phường, thị trấn, vấn đề quan trọng cần được giải quyết thỏa đáng là phạm vi lịch sử của đảng bộ xã, phường, thị trấn Vì mỗi đảng bộ xã, phường, thị trấn đều là một

bộ phận hữu cơ trong cơ cấu tổ chức của toàn Đảng

1.1.2 Công tác nghiên cứu, biên soạn lịch sử đảng bộ xã, phường, thị trấn

1.1.2.1 Mục đích nghiên cứu, biên soạn

Sau khi ra đời và lãnh đạo cách mạng Việt Nam, ngoài những nhiệm vụ lớn, Đảng luôn chú trọng đến việc nghiên cứu, tổng kết, biên soạn và tuyên truyền lịch sử Đảng

Để tăng cường tổng kết sự lãnh đạo của Đảng trong các thời kỳ cách mạng, nhất là trong công cuộc đổi mới đất nước, Ban Bí thư Trung ương Đảng ban hành Chỉ thị số 15-CT/TW, ngày 28-02-2002 về tăng cường và nâng cao chất lượng nghiên cứu, biên soạn lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam Qua đó, các cấp ủy đảng từ tỉnh đến cơ sở xây dựng kế hoạch cụ thể hóa chỉ thị của Trung ương, trong đó chú trọng công tác nghiên cứu, biên soạn lịch sử đảng bộ ở xã, phường, thị trấn, đây là một yêu cầu thiết yếu nhằm ghi lại những sự kiện lịch sử ở cơ sở, qua đó tổng kết và giáo dục truyền thống tốt đẹp của nhân dân trong quá trình thực hiện các nhiệm vụ cách mạng, đồng thời rút ra những bài học kinh nghiệm về sự lãnh đạo của cấp ủy, phát huy các nhân tố tích cực và lòng tự hào về quê hương, góp phần hoàn thành nhiệm vụ trước mắt và lâu dài

Việc nghiên cứu, biên soạn lịch sử đảng bộ xã, phường, thị trấn nhằm làm sáng tỏ toàn bộ quá trình hình thành, phát triển của tổ chức đảng và những hoạt động toàn diện của Đảng ở cơ sở; làm cho mọi cán bộ, đảng viên

và toàn dân “hiểu về Đảng, là giáo dục về Đảng; là tổng kết thực tiễn lịch sử,

làm rõ lý luận về con đường cách mạng Việt Nam dưới sự lãnh đạo của Đảng, làm rõ bài học và lý luận về xây dựng Đảng, là góp phần quan trọng vào công tác tư tưởng, lý luận của Đảng hiện nay” [8, tr.2 - 3]

Tùy theo đặc điểm của từng xã, phường, thị trấn mà việc thể hiện lịch

sử truyền thống theo nhiều hình thức (thể loại) khác nhau như: lịch sử đảng

bộ, truyền thống đấu tranh cách mạng, biên niên sự kiện lịch sử, sưu tầm địa chỉ đỏ, gương sáng đảng viên; vùng đất và con người (xưa và nay), tổ chức Đảng qua các thời kỳ

Tóm lại, mục đích của công tác nghiên cứu, biên soạn lịch sử đảng bộ

xã, phường, thị trấn nhằm tái hiện khách quan, khoa học lịch sử đấu tranh cách mạng của đảng bộ, chính quyền và nhân dân địa phương dưới sự lãnh đạo của đảng bộ cơ sở qua các thời kỳ, qua đó tổng kết và giáo dục truyền thống tốt đẹp của nhân dân trong quá trình thực hiện các nhiệm vụ cách mạng, đồng thời rút ra những bài học kinh nghiệm về sự lãnh đạo của cấp ủy, phát huy các nhân tố tích cực và lòng tự hào về quê hương, góp phần hoàn thành nhiệm vụ trước mắt và lâu dài, đồng thời giúp cấp huyện và cấp tỉnh có những

tư liệu cần thiết cho công tác nghiên cứu, biên soạn lịch sử đảng bộ

1.1.2.2 Chủ thể nghiên cứu, biên soạn

Thứ nhất, chủ thể tổ chức thực hiện công tác nghiên cứu, biên soạn lịch

sử đảng bộ Đó là cấp ủy đảng cơ sở

Cấp ủy cơ sở quyết định những chủ trương về nghiên cứu lịch sử bộ trong một thời gian dài và những chủ trương cụ thể cho từng thời kỳ Thông thường, cứ một nhiệm kỳ của cấp ủy, chủ trương về nghiên cứu, biên soạn lịch sử đảng bộ được thể hiện trong Nghị quyết đại hội hoặc một nghị quyết, chỉ thị riêng của cấp ủy

Để có một công trình lịch sử đảng bộ đạt chất lượng tốt, trước hết sự lãnh đạo của cấp ủy thể hiện ở các khâu:

- Những chủ trương đã được bàn bạc, thống nhất trong cấp ủy về nghiên cứu, biên soạn lịch sử Đảng bộ nêu trong Nghị quyết Đại hội Đảng bộ hoặc chỉ thị, nghị quyết của cấp ủy

- Ra quyết định thành lập Ban Chỉ đạo, Ban Biên soạn (Tổ biên soạn) lịch sử đảng bộ

- Cấp ủy định ra chế độ xét duyệt, thẩm định một cách thích hợp những cuốn lịch sử đảng bộ, ít nhất Ban Thường vụ cấp ủy phải cho những kết luận

về nội dung, nhất là kết luận về bước ngoặt quan trọng của lịch sử đảng bộ Kết luận và quyết định về việc nêu tên các nhân vật tiêu biểu, tổ chức tiêu biểu trong cuốn lịch sử của đảng bộ

- Kiện toàn bộ máy và tăng cường cán bộ có năng lực, trình độ chuyên môn nghiệp vụ thực hiện công tác nghiên cứu, biên soạn lịch sử Đảng

- Ra quyết định về cung cấp kinh phí cho việc hoàn thành cuốn lịch sử đảng bộ

- Quyết định và chỉ đạo chặt chẽ về công tác xuất bản và phát hành các công trình nghiên cứu lịch sử đảng bộ Nghiêm chỉnh chấp hành Chỉ thị số

25-CT/TW, ngày 25-12-1997 của Bộ Chính trị về “nói và viết những vấn đề liên quan đến lịch sử và các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước” và Kết luận

số 01-KL/TW, ngày 16-7-1998 của Ban Chấp hành Trung ương khóa VIII về

“đấu tranh chống các quan điểm sai trái, bảo vệ Cương lĩnh, Điều lệ và đường lối của Đảng”

- Chỉ đạo triển khai lịch sử đảng bộ, đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục trong cán bộ, đảng viên và nhân dân nhằm phát huy truyền thống vẻ vang của đảng bộ trong những chặng đường tiếp theo

Căn cứ nghị quyết hoặc chương trình, kế hoạch chỉ đạo của cấp huyện

về nghiên cứu, biên soạn lịch sử đảng bộ cấp xã, cán bộ Tuyên giáo cấp xã tham mưu giúp cấp ủy xã xây dựng kế hoạch cụ thể hóa tổ chức thực hiện

việc nghiên cứu, biên soạn ở cấp mình, gắn với dự trù kinh phí biên soạn, in

Hiện nay, do quy định về tổ chức nên ở xã, phường, thị trấn không có cán bộ chuyên trách nghiên cứu lịch sử Đảng mà do đồng chí Phó bí thư Đảng

ủy kiêm Trưởng Ban Tuyên giáo cơ sở chịu trách nhiệm, ngoài ra còn phân công cán bộ Tuyên giáo cơ sở kiêm nhiệm

Ban Tuyên giáo Đảng ủy cấp xã chịu trách nhiệm trước cấp ủy trong tổ chức thực hiện công tác nghiên cứu, biên soạn lịch sử đảng bộ Khi có nghị quyết, chỉ thị của cấp ủy, Ban Tuyên giáo phải triển khai hoạt động nghiên cứu, biên soạn lịch sử đảng bộ theo chức năng, nhiệm vụ của mình Khi triển khai viết lịch sử đảng bộ, cấp ủy xã mới thành lập Ban Chỉ đạo nghiên cứu, biên soạn lịch sử đảng bộ do đồng chí Bí thư hoặc Phó Bí thư Đảng ủy làm trưởng ban, cán bộ Tuyên giáo làm phó ban

Cấp ủy và Ban Tuyên giáo cơ sở nghiêm chỉnh chấp hành những nội dung, trình tự, thủ tục, các yêu cầu của việc biên soạn, xuất bản một cuốn sách lịch sử như: thành lập Ban chỉ đạo, Tổ biên tập; tổ chức nghiên cứu, sưu tầm, khai thác, xác minh các loại tư liệu về lịch sử đảng bộ, có kế hoạch lưu trữ, bảo quản các tư liệu lịch sử; tổ chức biên soạn; lấy ý kiến của các đồng

chí cán bộ tiền khởi nghĩa, lão thành cách mạng, đảng viên cao tuổi, các đồng chí lãnh đạo các cấp qua các thời kỳ là người địa phương; tổ chức các hội nghị để lấy ý kiến tham gia…

Thứ ba, đội ngũ cộng tác viên trực tiếp hướng dẫn, biên soạn lịch sử đảng bộ cơ sở: Do thiếu cán bộ chuyên trách nên khi triển khai biên soạn lịch

sử đảng bộ, cấp ủy xã thường hợp đồng với đội ngũ cộng tác viên, đội ngũ cộng tác viên này là những cán bộ hưu trí tại địa phương, cán bộ lão thành cách mạng có khả năng viết lách; hoặc những người từng là giáo viên dạy môn lịch sử, văn học ở các trường trung học phổ thông; từng là cán bộ ở các ngành có năng lực nghiên cứu, biên soạn là những cây bút ở cơ sở; đồng thời lại có những cộng tác viên của Trung ương (Viện Lịch sử Đảng thuộc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh) về tham gia Đây là biện pháp tốt nhất đối với những cơ sở không có cán bộ chuyên trách; mức chi bồi dưỡng thỏa thuận trong hợp đồng ký kết giữa người biên soạn với cấp ủy

1.1.2.3 Đối tượng nghiên cứu, biên soạn

Xác định đúng đắn đối tượng nghiên cứu, biên soạn lịch sử đảng bộ là cần thiết nhưng cũng không phải dễ dàng và càng khó khăn hơn khi đi vào nghiên cứu một giai đoạn, một thời kỳ hay một vấn đề cụ thể Để không mắc sai lầm và mang lại hiệu quả trong công tác nghiên cứu, biên soạn cần phải phân biệt đối tượng nghiên cứu, biên soạn lịch sử đảng bộ với đối tượng nghiên cứu của lịch sử dân tộc hay lịch sử quân sự hoặc các ngành khoa học khác Cùng một vấn đề, cùng một thời kỳ lịch sử nhưng mỗi chuyên ngành có đối tượng nghiên cứu riêng

Đối tượng nghiên cứu, biên soạn lịch sử đảng bộ là nghiên cứu những

sự kiện lịch sử, những biến cố, hiện tượng lịch sử đã diễn ra trong quá khứ Tức là nghiên cứu những sự kiện của quá khứ, là nghiên cứu toàn bộ các hoạt động của đảng bộ trong quá trình hình thành và phát triển, nghiên cứu toàn bộ

sinh hoạt của xã hội trong quá trình phát triển của nó với lịch sử sản xuất, kinh tế, đấu tranh giai cấp, lịch sử chính trị

- Sự kiện lịch sử là sự kiện đã diễn ra trong quá khứ, diễn ra trong một không gian được xác định, trong một thời gian được khẳng định, tác động đến tiến trình lịch sử

- Phân loại sự kiện: chính trị, kinh tế, văn hóa, an ninh, quốc phòng

- Yêu cầu trình bày sự kiện khách quan trung thực không hư cấu

- Nhận thức sự kiện bằng trực tiếp và gián tiếp (chủ yếu là nhận thức gián tiếp), đòi hỏi phải công phu, tỷ mỉ mới tiếp cận được gần cái đúng của lịch sử

1.1.2.4 Nội dung nghiên cứu, biên soạn

Phát biểu với đội ngũ những người làm công tác nghiên cứu lịch sử Đảng, đồng chí Trường Chinh đã nêu những nội dung cần được nghiên cứu làm nổi bật trong một công trình lịch sử đảng bộ địa phương trên những điểm chính sau đây:

- Trình bày một cách khoa học quá trình nhận thức lý luận mácxít và sự vận dụng lý luận đúng đắn, sáng tạo của Đảng bộ vào thực tiễn Phải làm rõ quá trình hình thành, bổ sung, điều chỉnh đường lối, chủ trương qua thực tiễn kiểm chứng Cần chú ý rút ra sự phát triển từ tư duy có tính chất kinh nghiệm

về tư duy khoa học của Đảng từ cấp Trung ương đến các cấp ở cơ sở, ở các đảng đoàn trong các ban, ngành ở Trung ương đến cơ sở

- Trình bày một cách khoa học phong trào cách mạng của quần chúng nhằm thực hiện nhiệm vụ, đường lối, chính sách của Đảng trong thực tiễn Đây là một vấn đề vừa thể hiện tính nguyên tắc của chủ nghĩa Mác-Lênin khi cho rằng cách mạng là sự nghiệp của quần chúng, rằng chủ nghĩa Mác khác hẳn các chủ nghĩa duy vật cũ là hết sức coi trọng hành động cách mạng của quần chúng, rằng nó không chỉ giải thích mà còn cải tạo thế giới; đồng thời

khẳng định tính biện chứng, giữa chủ trương đường lối (lý luận) và quần chúng vận hành trong thực tiễn còn có một khoảng cách cần bổ sung và hoàn thiện Đây là một trong những đối tượng quan trọng cần nắm vững và tập trung nghiên cứu Chính từ sự nghiên cứu, tổng kết và trình bày kết quả vận hành các chủ trương đường lối của Đảng ở các đảng bộ, các ban, ngành, đoàn thể ở thực tiễn là thiết thực góp phần biến đường lối qua kiểm chứng từ thực tiễn để hoàn thiện cái chung vì mục đích cuối cùng

- Trình bày các chủ trương và biện pháp về xây dựng Đảng, trình bày

sự phát triển về tất cả các mặt về chính trị, tư tưởng và tổ chức của bản thân tổ chức đảng để thực sự làm tốt vai trò là lãnh tụ chính trị, lãnh tụ tinh thần, bộ tham mưu của cách mạng

- Trình bày những kinh nghiệm lãnh đạo cách mạng trong từng thời kỳ

và kinh nghiệm chung nhất, xuyên suốt có tính chất bài học về lãnh đạo cách mạng của các Đảng bộ đối với lịch sử các thời kỳ cụ thể Đảng lãnh đạo phong trào cách mạng diễn ra trong những hoàn cảnh lịch sử cụ thể, trong các nhiệm vụ chính trị được xác định cụ thể, trong các mối tương quan lực lượng quốc tế, trong nước và các khu vực cụ thể; vì vậy, cần phải chỉ rõ, cần phải tổng kết để rút ra các bài học cụ thể, những kinh nghiệm cụ thể Những kinh nghiệm thì chưa có tính phổ biến, nhưng những kinh nghiệm được lặp đi lặp lại nhiều lần, xuyên suốt lịch sử trong những điều kiện khác nhau là phổ biến

và có tính quy luật, là khoa học Đây cũng là một đối tượng quan trọng không chỉ riêng có lịch sử Đảng, lịch sử ngành mà cho khoa học lịch sử nói chung;

nó thiết thực góp phần vào việc hoạch định những đường hướng cơ bản cho

sự phát triển của lịch sử cách mạng, lịch sử phát triển của xã hội loài người

Nội dung của một công trình lịch sử đảng bộ xã, phường, thị trấn bao gồm các phần cơ bản sau:

- Hoàn cảnh ra đời, quá trình phát triển của đảng bộ

- Điều kiện, yêu cầu, nhiệm vụ cách mạng địa phương, những chủ

trương, biện pháp của đảng bộ, sự vận dụng chủ trương, chỉ thị, nghị quyết,

chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước ở địa phương Kết quả và tác

dụng thực tiễn của mọi hoạt động ở mỗi địa phương dưới sự lãnh đạo của

đảng bộ

- Những truyền thống tốt đẹp của đảng bộ, bài học kinh nghiệm (thành

công và thất bại) về tổ chức, lãnh đạo của đảng bộ, về xây dựng, phát triển

đảng bộ

1.1.2.5 Quy trình và phương pháp nghiên cứu, biên soạn

Nghiên cứu, biên soạn lịch sử đảng bộ xã, phường, thị trấn là nhiệm vụ

chính trị của đảng bộ, cấp ủy cơ sở Để biên soạn một công trình lịch sử đảng

bộ xã, phường, thị trấn đảm bảo tính khoa học, chặt chẽ và đúng tiến độ, đòi

hỏi phải thực hiện nghiêm túc quy trình nghiên cứu, biên soạn nhằm tái hiện

khách quan, khoa học lịch sử đấu tranh cách mạng của đảng bộ, chính quyền

và nhân dân địa phương dưới sự lãnh đạo của Đảng bộ qua các thời kỳ Các

quy trình cụ thể như sau:

Thứ nhất, xin chủ trương: Để tiến hành nghiên cứu, biên soạn lịch sử

đảng bộ, trước hết phải có chủ trương của cấp ủy Chủ trương này được bàn

bạc, thống nhất trong cấp ủy và được thể hiện bằng các văn bản chỉ đạo: nghị

quyết, chỉ thị, thông tri,… Nghị quyết, chỉ thị của cấp ủy được gửi lên Ban

Tuyên giáo cấp trên và gửi cho các ban, ngành (tỉnh, huyện) để thực hiện hoặc

tạo điều kiện giúp đỡ, phối hợp

Thứ hai, tổ chức thực hiện

- Trước hết, thành lập Ban Chỉ đạo và Tổ biên tập (Tổ biên soạn): Ban

Chỉ đạo chịu trách nhiệm chỉ đạo việc tổ chức thực hiện quá trình nghiên cứu,

biên soạn Tổ biên tập (Tổ biên soạn) chịu trách nhiệm trước Ban Chỉ đạo về

tổ chức nghiên cứu, biên soạn, bao gồm: sưu tầm và hệ thống tư liệu, xây

dựng đề cương, viết bản thảo, tham mưu tổ chức các cuộc họp, hội thảo (tư liệu, bản thảo)

- Xây dựng kế hoạch nghiên cứu, biên soạn tổng thể và kế hoạch từng

năm theo các nội dung Trong kế hoạch cần nêu rõ: Mục đích, yêu cầu; xác định tư tưởng, công tác chỉ đạo nghiên cứu, biên soạn; xác định nội dung

công việc, tiến độ thực hiện, lực lượng tham gia; tổ chức thực hiện Lưu ý:

Nêu rõ yêu cầu và nhiệm vụ cụ thể của từng công việc như: Sưu tầm, xác minh, hệ thống hóa tư liệu; xây dựng đề cương biên soạn; các cuộc tọa đàm, hội thảo (tư liệu, bản thảo)

- Dự trù kinh phí (căn cứ kế hoạch): Nên dự trù kinh phí cho từng loại

công việc; càng chi tiết càng tốt; tách kinh phí biên soạn, biên tập và kinh phí xuất bản Nguồn kinh phí: từ ngân sách tỉnh, thành phố và ngân sách cấp xã, ngoài ra còn vận động xã hội hóa

- Sưu tầm tư liệu: Yêu cầu của công tác sưu tầm tư liệu là có đủ tư liệu

cần thiết và chính xác Một tác phẩm lịch sử Đảng, đánh giá thành công hay không và thành công ở mức độ nào, điều đó phụ thuộc vào sự thể hiện tính đảng và tính khoa học của nó Muốn có được tác phẩm lịch sử Đảng trước hết phải có đầy đủ tư liệu lịch sử có giá trị cao

Các loại tài liệu:

+ Tài liệu thành văn gồm: Nghị quyết, báo cáo, chỉ thị, thông tri, công văn, mật điện,… của các cấp ủy đảng và chính quyền, các sở, ban ngành, đơn vị; thư của các đồng chí lãnh đạo Trong điều kiện Đảng hoạt động bí mật, chiến tranh ác liệt, nhiều tài liệu thành văn: các loại văn bản nghị quyết, báo cáo, chỉ thị, thông tư Bị thiêu hủy hay thất lạc, việc tìm lại những tài liệu này thường gặp rất nhiều khó khăn Mặc dù vậy chúng ta vẫn phải tiến hành sưu tầm, xác minh lại những tư liệu thành văn quý giá này, đó là nguồn tư liệu

cần thiết, thậm chí phải phục chế lại Nếu thiếu những tài liệu thành văn thì không thể khôi phục được quá trình chân thực của lịch sử đảng bộ

+ Tài liệu sống (hồi ký): Hồi ký, sổ tay chi tiết của các đồng chí lãnh đạo, những tác phẩm tự thuật của các đồng chí cách mạng lão thành đã tham gia trong những sự kiện lịch sử quan trọng liên quan đến lĩnh vực cần nghiên cứu, biên soạn, bản đồ, sơ đồ, địa bạ, hình ảnh,

Tài liệu sống bổ sung phong phú cho tư liệu thành văn những chi tiết lịch sử, những nhận định cụ thể thường không có trong văn kiện, nghị quyết, báo cáo… hoặc những ý kiến khác nhau trong việc nhận định tình hình cách mạng lúc đó của Trung ương Đảng, của đảng bộ

Tài liệu sống giúp cho các đồng chí cán bộ sưu tầm, nghiên cứu thấy được thực tiễn cách mạng sinh động, tạo nguồn cảm hứng công tác Hồi ký góp phần xác minh tư liệu lịch sử, thời điểm lịch sử, bao gồm những ai, xảy ra trong điều kiện lịch sử như thế nào Hồi ký lịch sử không chỉ bao gồm những đồng chí tham gia trực tiếp vào sự kiện như tham gia hội nghị cấp ủy mà cả những đồng chí tham gia phục vụ hội nghị, phục vụ mít tinh, tham gia các phong trào đấu tranh cách mạng những người tưởng chừng đứng ngoài sự kiện nhưng thực sự lại biết khá nhiều về những diễn biến lịch sử cụ thể

Quá trình tập hợp tài liệu:

+ Bước đầu là quá trình sưu tầm tài liệu, sau đó phân loại tài liệu theo thứ tự thời gian, chuyên đề lịch sử và thời kỳ, giai đoạn lịch sử

+ Bước thứ hai tiến hành hệ thống hóa tư liệu chọn lọc tư liệu cần thiết, chính xác để đưa vào sử dụng, phân loại những tài liệu cần phải xác minh độ chính xác Đánh dấu loại tư liệu nào có và chưa có

+ Bước thứ ba là lưu trữ và bảo quản: đánh số, ghi số, chú thích bản gốc, bản chính hay bản sao và cơ quan xác nhận là tư liệu chính thức

- Tiến hành viết bản thảo: Trên cơ sở nguồn tư liệu thu thập được, tiến

hành xây dựng đề cương nghiên cứu (đề cương sơ lược) và đề cương chi tiết Phải xác định tên các chương, mục và nội dung cơ bản sẽ được thể hiện trong từng chương Trong đó, chú trọng đến việc phân kỳ lịch sử tương ứng với từng chương Đề cương chi tiết phải thể hiện được các nội dung: mở đầu, thứ

tự các chương, kết luận Tùy theo nội dung mỗi công trình khoa học để phân chương cho phù hợp, song nếu nghiên cứu, biên soạn toàn bộ lịch sử Đảng bộ hoặc lịch sử truyền thống ngành thì có thể chia chương theo các giai đoạn (Vùng đất, con người và truyền thống; thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp 1930 - 1954; thời kỳ kháng chiến chống đế quốc Mỹ 1954 - 1975; thời

kỳ sau giải phóng 1975 đến nay)

Trong quá trình biên soạn phải phục dựng khách quan, phản ánh trung thực, tránh tô hồng lịch sử; cùng với việc trình bày những thành tựu đạt được, phải chỉ ra khuyết điểm, hạn chế của Đảng bộ trong việc lãnh đạo phong trào cách mạng ở địa phương; khi viết Lịch sử Đảng bộ hoặc lịch sử truyền thống ngành, tác giả viết phải đặt trong mối quan hệ toàn cục (lịch sử Đảng bộ tỉnh

là một bộ phận của lịch sử toàn Đảng, lịch sử Đảng bộ huyện, thị là một bộ phận của lịch sử Đảng bộ tỉnh…); trong quá trình nghiên cứu, biên soạn, phải nắm vững đối tượng, phương pháp nghiên cứu; nắm vững tính Đảng, tính khoa học; ngoài ra, khi đánh giá những sự kiện, nhân vật lịch sử hoặc những thắng lợi, hạn chế phải trên quan điểm lịch sử cụ thể, khách quan, khoa học, tránh lệch lạc về tư tưởng hoặc chủ nghĩa cá nhân…

- Tổ chức lấy ý kiến góp cho bản thảo: Để góp phần nâng cao chất

lượng bản thảo, xác nhận lại các thông tin, sự kiện, Tổ biên tập cần xây dựng

kế hoạch xin ý kiến của các nhà khoa học; các đồng chí lãnh đạo và nguyên lãnh đạo chủ chốt của Đảng bộ, chính quyền địa phương qua các thời kỳ; các nhân chứng lịch sử Do đó, bản thảo phải được gửi trước cho các nhân chứng

lịch sử, các đại biểu dự hội thảo từ 15 đến 20 ngày, trong đó nêu rõ yêu cầu, nội dung góp ý

Trên cơ sở các ý kiến góp ý, Tổ biên tập tiến hành phân tích và phân loại các ý kiến chuẩn bị nội dung để hội thảo khoa học đạt kết quả Sau các đợt hội thảo, ban biên soạn tiếp tục chỉnh sửa, bổ sung theo góp ý tại hội thảo

và hoàn thành bản thảo lần cuối

- Xin ý kiến thẩm định cơ quan chuyên môn theo quy định: Tổ biên tập

gửi bản thảo hoàn thiện lần cuối xin ý kiến của Ban Chỉ đạo biên soạn hoặc Ban Chấp hành Đảng bộ, Ban Thường vụ cấp ủy xã Gửi bản thảo cho Ban Tuyên giáo cấp trên thẩm định về nội dung, sau đó hoàn thiện hồ sơ để tiến hành nghiệm thu và thanh lý hợp đồng

- Tổ chức việc in ấn: Chú ý đọc và sửa bản in để tránh sai sót

- Phát huy tác dụng cuốn sách Lịch sử: Cuối cùng, xuất bản và phát

huy tác dụng của công trình khoa học Lịch sử Đảng Đẩy mạnh công tác tuyên truyền trong toàn Đảng bộ địa phương, trong các nhà trường, mặt trận

và các đoàn thể quần chúng, nhất là trong thế hệ trẻ Sử dụng giảng dạy trong Trường Chính trị, Trung tâm Bồi dưỡng chính trị, các trường cao đẳng, đại học, trung học phổ thông; tuyên truyền trên các phương tiện thông tin đại chúng (báo, đài phát thanh, truyền hình, mạng điện tử…) nhằm giáo dục truyền thống cách mạng địa phương cho tất cả các đối tượng: cán bộ, đảng viên, đoàn viên, hội viên, học sinh, sinh viên, học viên và quần chúng nhân dân

Khi nghiên cứu, biên soạn một công trình lịch sử, việc xác định và sử dụng thành công các phương pháp nghiên cứu là yêu cầu quan trọng đối với người nghiên cứu, biên soạn lịch sử đảng bộ Các phương pháp nghiên cứu lịch sử rất phong phú, từ phương pháp chung đến các phương pháp chuyên ngành Sau đây là một số phương pháp chủ yếu được sử dụng trong nghiên cứu, biên soạn:

* Phương pháp chung

- Phương pháp lịch sử: Đây là phương pháp chung nhất, người nghiên

cứu, biên soạn phải nắm vững và sử dụng trước hết và thường xuyên Sử dụng phương pháp lịch sử để nghiên cứu là phải hết sức coi trọng tính lịch sử, tôn trọng hiện thực lịch sử, tính khách quan của lịch sử Không hiện đại hóa lịch

sử, càng không được tô hồng, bóp méo hoặc xuyên tạc, phủ định lịch sử

- Phương pháp lô-gíc: Lô-gíc là khoa học nghiên cứu các quy luật, các

hình thức tư duy, cách thức phát triển tri thức và xây dựng các hệ thống tri thức khoa học Phương pháp lô-gíc có nhiệm vụ vạch rõ vai trò của từng yếu

tố của hệ thống trong một chỉnh thể đã phát triển, là cách tìm kiếm để đi đến chân lý khoa học

* Phương pháp nghiên cứu lịch sử chuyên ngành

- Phương pháp đồng đại: Phương pháp này nghiên cứu mặt cắt ngang

của xã hội Đó là phương pháp nghiên cứu những sự kiện và hiện tượng khác nhau trong xã hội xảy ra trong cùng một thời gian

- Phương pháp lịch đại: Phương pháp này nghiên cứu các sự kiện và

hiện tượng lịch sử trong sự vận động và biến đổi của chúng theo trình tự thời gian lịch sử

- Phương pháp phân kỳ: Quá trình nghiên cứu những giai đoạn phát

triển nhất định hoặc những hiện tượng hay quá trình riêng lẻ, đó chính là phân chia thời kỳ

Ngoài ra, khi nghiên cứu, biên soạn một công trình lịch sử đảng bộ, cần

sử dụng một số phương pháp như:

- Phương pháp thu thập tài liệu, hiện vật: Là bước đầu tiên người

nghiên cứu, biên soạn lịch sử phải thực hiện khi bắt tay nghiên cứu một công trình lịch sử đảng bộ Người nghiên cứu tiến hành xác định nguồn tài liệu, tìm kiếm và lựa chọn những tài liệu cần thiết nhằm làm sáng tỏ những vấn đề lý

luận và thực tiễn Về nguyên tắc, tất cả những tài liệu chứa đựng các thông tin liên quan đến công trình lịch sử đảng bộ mà người nghiên cứu đang thực hiện, với các nguồn thông tin khác nhau, các hình thức lưu trữ khác nhau đều phải được thu thập

- Phương pháp phỏng vấn (nhân chứng sống ): Là đưa ra câu hỏi với

người đối thoại (nhân chứng sống, những người đã từng chứng kiến hoặc tham gia trong các sự kiện lịch sử ) để thu thập thông tin Người nghiên cứu cần lựa chọn cách phỏng vấn trước mỗi đối tượng phỏng vấn khác nhau Có nhiều loại phỏng vấn như: phỏng vấn trực tiếp, phỏng vấn qua điện thoại, phỏng vấn có hoặc không chuẩn bị trước

- Phương pháp phân tích, xử lý tài liệu: là sự chia nhỏ cái toàn bộ thành

từng cái bộ phận để đi sâu vào nhận thức đúng bản chất từng cái bộ phận đó Phân tích tài liệu là phương pháp nghiên cứu tài liệu về một chủ đề bằng cách tách chúng thành từng bộ phận, từng mặt theo lịch sử thời gian để hiểu chúng một cách đầy đủ toàn diện Tìm những thông tin quan trọng phục vụ vấn đề nghiên cứu Trên cơ sở phân tích tài liệu, người nghiên cứu xác định mức độ phải xử lý tài liệu theo mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu của mình

- Phương pháp tổng hợp tài liệu: là phương pháp liên kết, thống nhất

các bộ phận đã được phân tích thành cái toàn thể nhằm mục đích nhận thức đúng cái toàn thể đó Tổng hợp tài liệu là thao tác thực hiện dựa trên các kết quả phân tích tài liệu Tổng hợp tài liệu là phương pháp liên kết từng thông tin, từng sự kiện theo thời gian từ các tài liệu đã được thu thập nhằm tạo ra được chuỗi liên kết giữa các sự kiện với nhau Tổng hợp tài liệu cho người biên soạn những thông tin toàn diện và khái quát hơn về vấn đề nghiên cứu dựa trên những tài liệu đã có

1.2 Vị trí, vai trò và tầm quan trọng công tác nghiên cứu, biên soạn lịch sử đảng bộ

1.2.1 Vị trí, vai trò công tác nghiên cứu, biên soạn

Ngay từ khi tìm đường cứu nước, sáng lập Đảng và lãnh đạo cách mạng Việt Nam, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc và Đảng Cộng sản Việt Nam đã nhận thức rõ vị trí, vai trò, tầm quan trọng của việc nghiên cứu, biên soạn, giáo dục lịch sử dân tộc, lịch sử Đảng để tuyên truyền, phục vụ nhiệm vụ cách mạng

Hệ thống tổ chức, bộ máy và hoạt động nghiên cứu, biên soạn Lịch sử Đảng

từ Trung ương đến địa phương ở hai miền Nam - Bắc được hình thành và ngày càng phát triển

Mặt khác, Đảng ta không những quan tâm đến công tác Lịch sử toàn Đảng mà còn quan tâm đến Lịch sử đảng bộ địa phương Hầu hết các văn bản chỉ đạo đều đề cập tới công tác Lịch sử Đảng bộ địa phương, quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của Ban Nghiên cứu Lịch sử Đảng các tỉnh, thành phố và đặc khu trong cả nước

Tại Hội nghị ngày 13-3-1978, đồng chí Trường Chinh - Trưởng Ban Nghiên cứu Lịch sử Đảng Trung ương đã phát biểu khẳng định vị trí, vai trò hết sức quan trọng của công tác nghiên cứu lịch sử Đảng trong công tác tư

tưởng, lý luận của Đảng và trong công tác xây dựng Đảng: “Công tác nghiên cứu lịch sử Đảng có tầm quan trọng lớn: nó quan hệ hữu cơ với công tác xây dựng Đảng, đặc biệt là công tác tư tưởng; công tác bồi dưỡng cán bộ, đảng viên” [20, tr.3] Từ đó, đồng chí Trường Chinh khẳng định: “Việc nghiên cứu lịch sử Đảng có ý nghĩa to lớn về lý luận cũng như về thực tiễn” [20, tr.5]

nhằm đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ cách mạng trong giai đoạn mới

Đại hội VI (năm 1986) đề ra đường lối đổi mới toàn diện, trong đó xác định việc nghiên cứu, tổng kết, biên soạn Lịch sử Đảng là một trong những biện pháp quan trọng, góp phần nâng cao trình độ lý luận trong Đảng, giáo

dục truyền thống cách mạng, xây dựng niềm tin và quyết tâm thực hiện đường lối đổi mới Sau đại hội, Trung ương Đảng chủ trương đổi mới, sắp xếp lại chức năng, nhiệm vụ, cơ cấu, tên gọi của cơ quan nghiên cứu lịch sử Đảng, đồng thời tổ chức tốt các ngày kỷ niệm lớn của đất nước, xuất bản sách Hồ Chí Minh toàn tập, Văn kiện Đảng toàn tập

Đại hội VII (1991), định hướng phát triển các ngành khoa học xã hội, vận dụng sáng tạo và phát triển học thuyết Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí

Minh, tổng kết kinh nghiệm thực tiễn Đồng thời, phải “góp phần xứng đáng trong việc đổi mới tư duy, xây dựng luận cứ khoa học cho con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta, xây dựng lập trường quan điểm, ý thức và nhân cách đúng đắn, khắc phục những tư tưởng sai lầm…” [22, tr.64]

Đại hội VIII (tháng 6-1996) nêu quan điểm “phát triển khoa học xã hội

và nhân văn, nắm vững những luận điểm cơ bản của học thuyết Mác-Lênin và

tư tưởng Hồ Chí Minh, nghiên cứu những vấn đề lý luận của công cuộc đổi mới và phát triển trong thời kỳ mới; làm rõ bản chất của nền kinh tế nhiều thành phần vận hành theo cơ chế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa” [22, tr.64] Đại hội VIII chỉ đạo phải tăng cường giáo dục lòng yêu

nước, chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, giáo dục đạo đức và nhân văn, lịch sử dân tộc và bản sắc văn hóa dân tộc

Tầm quan trọng của công tác nghiên cứu, biên soạn lịch sử Đảng được tiếp tục nhắc lại tại Hội nghị kỷ niệm 35 năm nghiên cứu lịch sử Đảng (24/01/1962 - 24/01/1997) Đồng chí Nguyễn Đức Bình, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng nhận định:

Bằng những tác phẩm lịch sử Đảng, làm cho cán bộ, đảng viên và nhân dân hiểu rõ hơn, đầy đủ hơn về Đảng của mình, về dân tộc mình, gây niềm tự hào ở đồng chí và đồng bào về dân tộc anh hùng,

về Đảng quang vinh, một Đảng đã lãnh đạo nhân dân ta lập nên

những kỳ tích đánh thắng bọn đế quốc to, sừng sỏ, vẫn trụ vững và tiếp tục tiến lên chủ nghĩa xã hội trong khi Liên Xô tan rã và chủ nghĩa xã hội ở Đông Âu sụp đổ… [17, tr.27 - 28]

Ngày 25-12-1997, Bộ Chính trị ban hành Chỉ thị số 25-CT/TW về nói và viết những vấn đề liên quan đến lịch sử và các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước và Hội nghị TW5 khóa IX có Kết luận số 01, ngày 16-7-

1998 về đấu tranh chống các quan điểm sai trái, bảo vệ Cương lĩnh, Điều

lệ và đường lối của Đảng Nội dung hai văn bản này vạch ra cho công tác

tư tưởng, lý luận phải vững vàng trước các thế lực thù địch thực hiện nhiều âm mưu, thủ đoạn mới, chống phá Đảng và Nhà nước quyết liệt

Những năm đầu thế kỷ XXI, tình hình thế giới và khu vực vẫn chứa đựng nhiều yếu tố phức tạp Tình hình thế giới biến đổi nhanh chóng với

xu thế toàn cầu hóa Tranh chấp xung đột cục bộ, hoạt động quốc tế khủng bố có thể gây mất ổn định khu vực và thế giới Những hoạt động chính trị, diễn biến hòa bình, bạo động, khủng bố diễn ra với số lượng và quy mô ngày càng tăng Giương cao ngọn cờ dân chủ, nhân quyền, các thế lực thù địch, phản động chĩa mũi nhọn vào nền hòa bình các nước xã hội chủ nghĩa, trong đó có Việt Nam

Đại hội IX (4-2001) tiếp tục định hướng ngành khoa học xã hội và nhân

văn “giải đáp các vấn đề lý luận và thực tiễn, dự báo các xu thế phát triển, cung cấp luận chứng khoa học cho việc hoạch định đường lối, chủ trương, chính sách phát triển kinh tế-xã hội” [22, tr.228] Từ đó cần tăng cường giáo

dục chính trị, tư tưởng, đạo đức, lối sống cho học sinh, sinh viên

Nhận thức rõ vị trí, vai trò và tầm quan trọng của công tác nghiên cứu, biên soạn lịch sử Đảng trong giai đoạn cách mạng mới Ngày 28-8-2002, Ban

Bí thư Trung ương Đảng ban hành Chỉ thị số 15-CT/TW về “tăng cường và nâng cao chất lượng nghiên cứu, biên soạn Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam” Đó là kết quả của quá trình nghiên cứu lý luận, thực tiễn từ các hội

nghị tổng kết ngành, mở ra hướng đi mới cho công tác lịch sử Đảng Chỉ thị

15 nêu lên ý nghĩa, kết quả công tác lịch sử Đảng góp phần làm rõ sự ra đời, phát triển và vai trò lãnh đạo của Đảng; đấu tranh chống lại thế lực thù địch xuyên tạc lịch sử, chống lại Đảng Nhiệm vụ công tác lãnh đạo được khẳng định, chỉ ra những thành quả, tồn tại cần khắc phục và phương hướng cụ thể trong thời kỳ đổi mới, đổi mới công nghiệp hóa, hiện đại hóa

Trong Chỉ thị 15-CT/TW , Ban Bí thư đưa ra một số yêu cầu:

- Phải nâng cao nhận thức và trách nhiệm về công tác Lịch sử Đảng:

“các cấp ủy Đảng từ Trung ương đến địa phương và toàn thể đảng viên cần nhận thức sâu sắc về vị trí, vai trò của công tác nghiên cứu, biên soạn Lịch sử Đảng” [8, tr.2]

- Khẳng định rõ vị trí, vai trò, đồng thời giao nhiệm vụ cho Viện Lịch

sử Đảng - Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, là cơ quan chuyên môn đầu ngành tổ chức việc nghiên cứu, biên soạn lịch sử toàn Đảng; chỉ đạo chuyên môn và hướng dẫn nghiệp vụ nghiên cứu, biên soạn lịch sử toàn Đảng đối với các địa phương Ngoài ra Viện Lịch sử Đảng còn thẩm định các công trình lịch sử Đảng của địa phương

Chỉ thị 15-CT/TW của Ban Bí thư ra đời đẩy mạnh việc nghiên cứu, biên soạn lịch sử Đảng từ Trung ương đến địa phương So với Thông tri số 18 (năm 1982), Chỉ thị số 15 thể hiện rõ quan điểm đổi mới của Trung ương Đảng (khóa IX) về vị trí, vai trò của công tác này, nhiệm vụ và mối quan hệ của các đơn vị liên quan

Tháng 6-2006, Nghị quyết Đại hội X của Đảng yêu cầu “phải coi trọng công tác tư tưởng, công tác nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tiễn, xây nền tảng tư tưởng, lý luận vững chắc cho sự nghiệp đổi mới, xây dựng và bảo vệ

Tổ quốc, giữ vững mục tiêu lý tưởng…” [25, tr.279]

Văn kiện Đại hội XI của Đảng nêu quan điểm “Khẩn trương ban hành quy chế dân chủ trong nghiên cứu lý luận chính trị Nâng cao chất lượng hoạt động

của các cơ quan nghiên cứu lý luận, cải tiến tổ chức nghiên cứu lý luận phù hợp hơn với nhu cầu thực tiễn Tổng kết 30 năm đổi mới đất nước” [26, tr.97]

Đại hội XII (năm 2016) đề ra đường lối đổi mới toàn diện, trong đó xác định: Tiếp tục đổi mới tư duy lý luận, làm rõ cơ sở lý luận, thực tiễn, hoàn thiện hệ thống các quan điểm về chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam, đẩy mạnh công tác tổng kết thực tiễn, nghiên cứu lý luận, cung cấp các luận cứ khoa học, lý luận cho việc hoạch định, phát triển đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước [28, tr.134]

Tóm lại, việc nghiên cứu, biên soạn lịch sử Đảng nói chung và lịch sử đảng bộ xã, phường, thị trấn nói riêng có ý nghĩa to lớn về lý luận cũng như

về thực tiễn, nếu làm tốt công tác nghiên cứu, biên soạn lịch sử đảng bộ các cấp thì nhất định sẽ góp phần đáng kể thúc đẩy mọi mặt công tác và tính chiến đấu của toàn Đảng và của từng đảng bộ

1.2.2 Tầm quan trọng của công tác nghiên cứu, biên soạn

- Một là, có ý nghĩa trong giáo dục truyền thống lịch sử, chủ nghĩa yêu nước, đạo đức cách mạng cho thế hệ trẻ

Biên soạn lịch sử đảng bộ xã, phường, thị trấn chủ yếu là làm tài liệu giáo dục truyền thống yêu nước, cần cù lao động, cách mạng cho nhân dân, thanh, thiếu niên của địa phương đó và có thể để giảng dạy cho học sinh các trường phổ thông đóng trên địa bàn, làm tài liệu để xây dựng nhà bảo tàng, phòng truyền thống cách mạng Bởi vậy, phải có sự tham gia, đóng góp ý kiến của nhân dân, cán bộ địa phương

Nghiên cứu, biên soạn lịch sử đảng bộ xã, phường, thị trấn để ghi lại những công tích mà đảng bộ và nhân dân đã đạt được qua các cuộc kháng chiến thần thánh của dân tộc cũng như trong sự nghiệp đổi mới đất nước dưới

sự lãnh đạo của đảng bộ các cấp, để một mặt góp phần làm rõ hơn và tô thắm lịch sử hào hùng của toàn Đảng, của dân tộc, mặt khác thông qua việc nghiên cứu, biên soạn, tuyên truyền lịch sử đảng bộ làm cho truyền thống của quê