Nâng cao chất lượng chương trình thời sự tổng hợp của đài truyền thanh quận, huyện ở thành phố cần thơ hiện nay (khảo sát đài quận ninh kiều, bình thủy và huyện phong điền từ 112004 đến 42015)

Xuất phát từ những lý do đó, việc triển khai nghiên cứu “Nâng cao chất lượng chương trình thời sự tổng hợp của Đài truyền thanh quận, huyện ở Thành phố Cần Thơ hiện nay khảo sát thực tế

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA

HỒ CHÍ MINH

HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

TRẦN THANH XUÂN

NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG CHƯƠNG TRÌNH

THỜI SỰ TỔNG HỢP CỦA ĐÀI TRUYỀN THANH QUẬN, HUYỆN Ở THÀNH PHỐ CẦN THƠ HIỆN NAY

(Khảo sát đài quận Ninh Kiều, Bình Thủy và huyện Phong Điền

từ 11/2004 đến 4/2015)

LUẬN VĂN THẠC SĨ BÁO CHÍ HỌC

CẦN THƠ - 2016

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA

(Khảo sát đài quận Ninh Kiều, Bình Thủy và huyện Phong Điền

từ 11/2004 đến 4/2015)

Chuyên ngành : Báo chí học

Mã số : 60 32 01 01

LUẬN VĂN THẠC SĨ BÁO CHÍ HỌC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:

TS Trần Thị Thu Nga

CẦN THƠ - 2016

Luận văn đã được chỉnh sửa theo khuyến nghị của Hội đồng chấm luận văn thạc sĩ

CHỦ TỊCH HỘI ĐỒNG

PGS,TS Nguyễn Vũ Tiến

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình do tự tôi nghiên cứu Các số liệu, trích dẫn, thông tin trong luận văn rõ ràng và trung thực Các kết luận trong luận văn chưa từng công bố trong các công trình khác

Tác giả luận văn

Trần Thanh Xuân

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1 Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CHẤT LƯỢNG

QUẬN, HUYỆN 14

1.1 Các khái niệm cơ bản của đề tài nghiên cứu 14 1.2 Vị trí, vai trò của chương trình thời sự tổng hợp của Đài truyền thanh quận, huyện 20 1.3 Một số yêu cầu đối với chất lượng chương trình thời sự tổng hợp của Đài truyền thanh 23 1.4 Tổng quan về hệ thống đài truyền thanh quận, huyện ở thành phố Cần Thơ 30

TRÌNH THỜI SỰ TỔNG HỢP CỦA ĐÀI TRUYỀN THANH QUẬN, HUYỆN TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ CẦN THƠ 39

2.1 Về chất lượng nội dung của chương trình thời sự tổng hợp của Đài truyền thanh quận, huyện trên địa bàn thành phố Cần Thơ 39 2.2 Về chất lượng hình thức của chương trình thời sự tổng hợp của Đài truyền thanh quận, huyện trên địa bàn thành phố Cần Thơ 55 2.3 Những đóng góp của chương trình thời sự tổng hợp của đài truyền thanh quận, huyện đối với địa phương 68

Chương 3: NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG CHƯƠNG TRÌNH THỜI SỰ TỔNG HỢP CỦA ĐÀI TRUYỀN THANH QUẬN, HUYỆN TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ CẦN THƠ 78

3.1 Những vấn đề đặt ra đối với chương trình thời sự tổng hợp quận, huyện tại thành phố Cần Thơ 78 3.2 Giải pháp nâng cao chất lượng chương trình thời sự tổng hợp của Đài truyền thanh quận, huyện trên địa bàn thành phố Cần Thơ 85

KẾT LUẬN 98 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHỤ LỤC

DANH MỤC BẢNG

Bảng 1.1: Số lượng Đài các loại (Đài) 29 Bảng 1.2: Số lượng trang thiết bị hỗ trợ đường truyền (cái) 29 Bảng 1.3: Số lượng nhân sự của các Đài truyền thanh cấp huyện (người) 33 Bảng 1.4: Số lượng người tham gia bồi dưỡng nghiệp vụ (người) 34 Bảng 2.1: Đánh giá về CTTSTH của Đài truyền thanh quận, huyện phản ánh thông tin nhanh, kịp thời và chính xác theo quan niệm thính giả ở các quận huyện khảo sát (%) 39 Bảng 2.2: Đánh giá thông tin trong CTTSTH phản ánh đúng và trúng những vấn đề xã hội theo thính giả ở các địa phương khảo sát (%) 48 Bảng 2.3: Đánh giá tính đa chiều của thông tin trong CTTSTH theo quan niệm thính giả ở các Đài truyền thanh quận, huyện được khảo sát (%) 47 Bảng 2.4: Đánh giá thời gian phát sóng của các Đài huyện theo 58 quan niệm của thính giả (%) 58 Bảng 2.5: Đánh giá thời gian phát sóng của các Đài huyện theo quan niệm của thính giả ở các quận, huyện khảo sát (%) 59 Bảng 2.6: Đánh giá về thời lượng phát sóng CTTSTH của các Đài truyền thanh theo quan niệm thính giả ở các quận, huyện khảo sát (%) 65

DANH MỤC HÌNH

Hình 2.1: Đánh giá thông tin của CTTSTH có tính định hướng xã hội cao theo quan niệm của thính giả ở các địa phương khảo sát (%) 44 Hình 2.2: Đánh giá thông tin của CTTSTH có tính định hướng xã hội cao theo nghề nghiệp của thính giả ở các địa phương khảo sát (%) 45 Hình 2.3: Đánh giá thông tin trong CTTSTH phản ánh đúng và trúng những vấn đề xã hội ở địa phương (%) 47 Hình 2.4: Đánh giá về thời lượng phát sóng CTTSTH của Đài truyền thanh quận, huyện theo quan niệm của thính giả (%) 64 Hình 2.5: Tần suất nghe CTTSTH trên truyền thanh của thính giả (%) 66 Hình 2.6: Tần suất CTTSTH của thính giả ở các quận, huyện khảo sát(%) 67

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

CTTSTH : Chương trình thời sự tổng hợp TSTH : Thời sự tổng hợp

BTV : Biên tập viên PTV : Phát thanh viên PT-TH : Phát thanh – Truyền hình PT&TH : Phát thanh và Truyền hình

ĐTT : Đài truyền thanh TTTT : Thông tin truyền thông TPCT : Thành phố Cần Thơ

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Báo phát thanh là một loại hình báo chí có vai trò quan trọng đối với công tác tuyên truyền, định hướng xã hội về những chủ trương, đường lối của Đảng và Nhà nước Trải qua biết bao thăng trầm trong lịch sử, báo phát thanh

đã khẳng định vị trí, vai trò của mình bằng nhiều ưu việt của nó Tuy nhiên,

sự xuất hiện và cạnh tranh khốc liệt của các loại hình thông tin hiện đại trong những năm gần đây mà đặc biệt là báo mạng điện tử, đã khiến cho phát thanh ít nhiều mất đi “thị phần” và độ “nóng” của mình Đứng trước nhiều sự lựa chọn kênh thông tin, công chúng tiếp nhận từ thế bị động (buộc phải nghe) trước đây sang thế chủ động (được lựa chọn) Thị hiếu của thính giả ngày càng đa dạng và trở nên khó tính Điều đó buộc các đài phải luôn

làm mới chính mình để tồn tại, nhất là đối với các đài truyền thanh - một bộ

phận hữu cơ của báo phát thanh Trong đó, đặt ra vấn đề đổi mới, nâng cao chất lượng chương trình thời sự nhằm tạo điểm nhấn, tạo sức hút đối với thính giả, giữ chân họ trung thành với đài

Những năm qua, Đảng bộ và chính quyền các quận, huyện ở TPCT đã quan tâm đầu tư nhiều chương trình, dự án nhằm cải thiện đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân đồng thời không ngừng tuyên truyền bằng nhiều hình thức để mỗi người dân hiểu, chấp hành và thực hiện các nhiệm vụ chính trị tại địa phương Hệ thống đài truyền thanh cơ sở ở TPCT luôn khẳng định vai trò chủ đạo và là phương tiện hữu hiệu không thể thiếu trong công tác tuyên truyền Đây là lực lượng quan trọng trực tiếp chuyển tải thông tin của các cấp, các ngành và đặc biệt là những thông tin đang diễn ra hàng ngày tại các quận

và cơ sở đến nhân dân, các tổ dân phố, các cơ quan, đơn vị

Với vai trò là phương tiện truyền thông gần cơ sở, có thế mạnh thông tin sát thực, trực tiếp, cụ thể, là kênh phản hồi nhanh, hiệu quả những tâm tư,

suy nghĩ cũng như hành động của người dân, đài truyền thanh đóng vai trò quan trọng trong việc tuyên truyền chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng, Nhà nước; các hoạt động chỉ đạo của cấp ủy, chính quyền địa phương đến các tầng lớp nhân dân, để nhân dân được biết, được tham gia và tổ chức thực hiện nhằm đưa các chủ trương, chính sách của Đảng, chính quyền vào cuộc sống Công tác tuyên truyền đài truyền thanh cơ sở góp phần thúc đẩy các phong trào thi đua, các cuộc vận động sôi nổi, phản ánh những hoạt động hàng ngày của quần chúng cũng như tâm tư, nguyện vọng chính đáng của các tầng lớp nhân dân trong quá trình triển khai công việc cụ thể, trong cuộc sống hàng ngày tại các địa phương [69;tr 01]

Có thể nói, trong xu hướng cạnh trạnh khốc liệt của ngành báo chí, thông tin, sự kiện chính trị trong nước và quốc tế được các cơ quan báo chí tập trung khai thác hàng ngày, hàng giờ nhằm mang đến công chúng những dòng tin thời sự nóng và cập nhật nhất Hơn nữa, nhu cầu thông tin của thính giả ngày càng cao hơn và “khó tính” hơn cho nên, yêu cầu việc cập nhật thông tin, các sự kiện diễn ra trong đời sống xã hội cần được quan tâm một cách thỏa đáng hơn Không chỉ vậy, việc thông tin, đưa sự kiện trên các CTTSTH cũng phải có dấu riêng của mỗi đài, bởi lẽ, nếu không tạo ra nét riêng cho các chương trình trên đài truyền thanh địa phương thì vô hình trung, các chương trình dường như giống nhau và sẽ dễ dàng “hòa tan” hoặc không thể thoát khỏi “cái bóng” của các hãng truyền thanh lớn trong nước Vì thế, yêu cầu của việc tạo ra “bản sắc” của các chương trình truyền thanh, đặc biệt

là CTTSTH, là điểm nhấn để có thể thu hút thính giả nghe đài

Do đó, trong những năm qua, Đài truyền thanh của các quận, huyện trên địa bàn thành phố Cần Thơ đã không ngừng nỗ lực nâng cao chất lượng CTTSTH nhằm phản ánh, cung cấp cho người dân một cái nhìn sinh động, toàn cảnh trên nhiều lĩnh vực, tại nhiều địa phương Nhờ đó, nhiều nội dung

tuyên truyền ý nghĩa có sức lan tỏa tích cực, rộng rãi, thể hiện được quyết tâm của Đảng, Nhà nước trong thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia, góp phần tạo nên những chuyển biến sâu sắc về nhận thức, khơi dậy tiềm năng, nỗ lực vượt qua khó khăn của hệ thống chính trị và tầng lớp nhân dân Từ đó, cổ

vũ mạnh mẽ các cấp, các ngành, các tổ chức đoàn thể, xã hội chung sức, đồng lòng trong công cuộc xây dựng quê hương Tuy nhiên, CTTSTH của Đài truyền thanh quận, huyện trên địa bàn thành phố Cần Thơ vẫn còn tồn tại một

số hạn chế như nội dung tuyên truyền chưa phong phú, đa dạng; hấp dẫn, thiếu tính phát hiện, tính phản biện; hình thức thể hiện chậm đổi mới so với

sự phát triển của phát thanh hiện đại; phương thức truyền tải thông qua hệ thống loa công cộng chưa đáp ứng nhu cầu của công chúng

Như vậy, yêu cầu nâng cao chất lượng CTTSTH trên đài truyền thanh của các quận, huyện là rất cần thiết, nhằm mang đến công chúng nghe đài những tin tức, sự kiện của đời sống chính trị, xã hội ở địa phương, trong và ngoài nước một cách nhanh nhất, chính xác nhất Từ đó, nâng cao nhận thức,

mở rộng tầm nhìn cho công chúng nghe đài ở địa phương, góp phần tuyên truyền thành công chủ trương, đường lối của Đảng, Nhà nước Mặc dù vậy, thông qua hoạt động rà soát, tổng quan các tài liệu trước đây cho thấy rằng, các nghiên cứu liên quan đến chủ đề này dường như chưa được quan tâm một cách thỏa đáng

Xuất phát từ những lý do đó, việc triển khai nghiên cứu “Nâng cao

chất lượng chương trình thời sự tổng hợp của Đài truyền thanh quận, huyện ở Thành phố Cần Thơ hiện nay (khảo sát thực tế tại 3 đài quận Ninh

Kiều, Bình Thủy và huyện Phong Điền, từ 11/2014 đến 4/2015) là có ý nghĩa

cả thực tiễn lẫn lý luận Bởi lẽ, nghiên cứu này tập trung giải quyết các vấn đề rằng, chất lượng CTTSTH của đài truyền thanh các quận, huyện trên địa bàn thành phố Cần Thơ hiện nay như thế nào? Điều gì ảnh hưởng đến chất lượng

CTTSTH và làm thế nào để nâng cao chất lượng CTTSTH của đài truyền thanh các quận, huyện trên địa bàn thành phố Cần Thơ trong thời gian tới

2 Tình hình nghiên cứu

Thời gian qua, với chức năng, nhiệm vụ được giao, hệ thống đài truyền

thanh cơ sở đã trở thành phương tiện thông tin có sức lan tỏa mạnh mẽ và hiệu quả Việc nâng cao chất lượng đài truyền thanh đã góp phần đưa chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước đến với đông đảo quần chúng nhân dân, tạo nhịp cầu nối giữa Đảng, Nhà nước và nhân dân, góp phần xây dựng hệ thống chính trị xã, phường, thị trấn vững mạnh Trong quá trình khảo sát các tư liệu liên quan để thực hiện luận văn này, chúng tôi thấy đã thấy có một số công trình nghiên cứu tập trung vào các chủ đề như sau:

Đối với chủ đề về hệ thống lý luận báo phát thanh, có khá nhiều tài liệu

phân tích về khái niệm của Báo phát thanh và vai trò của báo phát thanh đối với đời sống xã hội hiện nay Tác giả V.V Xmirnốp (2004) đã cho rằng, Phát thanh là một sự nối tiếp tự nhiên kinh nghiệm đã tích lũy của loài người trong việc phản ánh và tổ chức thông tin xã hội Phát thanh- đó là kênh chuyển tải những nghệ âm thanh khác, bằng lời nói, chuyển tải khối lượng hoạt động sáng tạo của mình Mặt khác, phát thanh là sản phảm của thực tế ngôn ngũ mới, của sự tồn tại ngôn ngữ trong ê phia (không trung)[46] Cùng quan điểm

về phát thanh, các tác giả Nguyễn Văn Dững (2012) cho rằng, báo phát thanh luôn sử dụng kỹ thuật truyền thanh và chất liệu quan trọng là lời nói, âm thanh và âm nhạc Trong cuốn báo phát thanh của tác giả Đinh Thị Thu Hằng ( 2013) định nghĩa báo phát thanh là một loại hình báo chí sử dụng kỹ thuật sóng điện từ và hệ thống truyền thanh, truyền đi ngôn ngũ âm thanh, trực tiếp tác động vào thính giác cùa đối tượng tiếp nhận Do đó, nó tạo ra một ưu thế riêng của báo phát thanh Điều này được tác giả V.V Xmirnốp (2004) nhấn mạnh rằng, khả năng thâm nhập vào mọi nơi, tốc độ chuyển tải nhân, tính

chất đại chúng và đồng thời cả tính chất cả thể trong việc hướng đến người nghe đã quyết định quy mô phổ biến của loại hình thông tin phát thanh và vai trò của nó trong đời sống con người Việc làm rõ tính đặc thù của loại hình thông tin phát thanh là điều rất cần thiết để nhận thức một cách tốt nhất về bản chất những thể loại của nó [46] Điều này cho thấy, báo phát thanh có sức ảnh hưởng rất lớn đến đời sống xã hội đương đại

Đối với chủ đề nghiên cứu liên quan đến Đài truyền thanh cơ sở, đây là

chủ đề có khá nhiều tác giả quan tâm Nghiên cứu của tác giả Nguyễn Trường

Chinh với đề tài “Hoạt động của đài cấp huyện, thị ở Hòa Bình, Sơn La, Điện

Biên”; luận văn của tác giả Lâm Thị Thu Hồng với đề tài “Nâng cao chất lượng hoạt động truyền thanh cấp huyện, thị các tỉnh miền Đông Nam Bộ”;

luận văn của tác giả Đỗ Thị Minh Loan với đề tài “Đổi mới phương thức hoạt

động của đài truyền thanh cấp huyện trên địa bàn Hà Nội”; luận văn của tác

giả Nguyễn Thanh Lâm với đề tài “Hoàn thiện mô hình tổ chức hoạt động

mạng lưới truyền thanh cơ sở các huyện ven biển tỉnh Bến Tre”; luận văn của

tác giả Nguyễn Thiện Tài với đề tài “Hệ thống đài truyền thanh cơ sở của

tỉnh Bến Tre - thực trạng và giải pháp phát triển” Những cuốn luận văn này

đều khảo sát và đánh giá hoạt động của hệ thống đài truyền thanh cấp huyện

về tổ chức bộ máy - nhân sự, hiện trạng cơ sở vật chất - kỹ thuật và chất lượng, nội dung, hình thức chương trình ở những địa bàn khảo sát khác nhau Bản luận văn của tác giả Nguyễn Trường Chinh có thêm phần lịch sử hình thành phát triển, hoạt động tài chính - quảng cáo; luận văn của tác giả Lâm Thị Thu Hồng có thêm phần công chúng, đối tượng phục vụ, trong phần đề xuất, kiến nghị tác giả đã tách riêng nhóm giải pháp chung về lãnh đạo, quản

lý, cơ chế, chính sách và nhóm các giải pháp cụ thể xuất phát từ chính những nhược điểm của hệ thống đài cấp huyện; luận văn của tác giả Đỗ Thị Minh Loan đã chỉ ra một số yêu cầu cấp thiết đồng thời đề xuất những nhóm giải

pháp tập trung vào đổi mới phương thức hoạt động của hệ thống đài truyền thanh cấp huyện; luận văn của tác giả Nguyễn Thanh Lâm đề xuất hoàn thiện hơn mô hình tổ chức hoạt động mạng lưới đài truyền thanh cấp huyện còn luận văn của tác giả Nguyễn Thiện Tài đã bước đầu đề cập đến hoạt động của

hệ thống đài truyền thanh cấp xã

Đối với chủ đề nghiên cứu liên quan đến chất lượng chương trình thời

sự, đây là chủ đề được nhiều tác giả quan tâm Các nghiên cứu của tác giả

Nguyễn Giang Nam (2010), về nâng cao chất lượng chương trình thời sự truyền hình của Đài PT-TH tỉnh Lạng Sơn; tác giả Nguyễn Thị Thu Hiền (2011) nghiên cứu nâng cao chất lượng chương trình thời sự của Đài THVN; tác giả Trịnh Xuân Lộc (2011) với nghiên cứu nâng cao chất lượng Chương trình truyền hình Nam Định hiện nay; tác giả Nguyễn Thị Quyên (2012) trong nghiên cứu nâng cao chất lượng chương trình thời sự của Đài PT-TH Nghệ

An Tác giả Nguyễn Trọng Thành (2012) nghiên cứu về nâng cao chất lượng chương trình thời sự của Đài PT-TH Hưng Yên Nghiên cứu về nâng cao chất lượng và hiệu quả thông tin bản tin 6h chương trình chào buổi sáng VTV1- Đài THVN của tác giả Hoàng Khánh Linh (2015) Nghiên cứu của tác giả Hồ Nam Trung (2012), “Nâng cao chất lượng chương trình thời sự truyền hình của Đài PT-TH Hà Tĩnh” Nhìn chung, các nghiên cứu đã tập trung phân tích đánh giá chất lượng chương trình thời sự truyền hình dựa trên các tiêu chí đánh giá về nội dung, hình thức, kết cấu cấu thời, thời lượng chương trình, người dẫn chương trình… Đa số các nghiên cứu đã chỉ rõ rằng, chất lượng nội dung chương trình thời sự truyền hình trên Đài PT-TH của các địa phương đã phản ánh kịp thời những vấn đề mang tính thời sự, thông tin có tính định hướng cao, thông tin phản biện, giám sát xã hội có chất lượng Ngoài ra, đánh giá về chất lượng hình thức của chương trình thời sự truyền hình thì tác giả cũng đã phân tích rằng, hình thức chương trình được thể hiện qua thể loại tác phẩm, âm thanh, âm nhạc, kết cấu chương trình và người dẫn chương trình đã

đáp ứng nhu cầu của khán giả địa phương Mặc dù có những nỗ lực nâng cao chất lượng chương trình thời sự truyền hình nhưng chất lượng nội dung chương trình còn hạn chế như mức độ cập nhật thông chưa cao, những vấn đề nóng còn ít được đề cập, thông tin thiếu hấp dẫn, tin vụn vặt, tin hội nghị quá nhiều, tin bài thiếu chiều sâu… Và chất lượng hình thức cũng còn một số hạn chế như thể loại chưa phù hợp, chất lượng hình ảnh, âm thanh, kết cấu chương trình… Chính vì thế, đã ảnh hưởng ít nhiều đến sự chất lượng chương trình thời sự truyền hình trên đài PT-TH ở địa phương

Ngoài ra, một nghiên cứu khác của tác giả Trần Thị Lan (2014) về nâng cao chất lượng bản tin thời sự trên kênh truyền hình quốc phòng Việt Nam Đây là nghiên cứu bản tin thời sự có tính đặc thù cho nhóm lực lượng vũ trang Mặc dù vậy, tiêu chí để đánh giá chất lượng bản tin cũng khá thống nhất với các nghiên cứu trên Kết quả nghiên cứu của tác giả Trần Thị Lan (2014) cho thấy, bản tin thời sự trên kênh truyền hình quốc phòng đã đáp ứng yêu cầu kịp thời, có tính toàn quốc, có tầm quốc gia và quốc tế, thể hiện được

sự chuyên biệt rõ nét về quân sự quốc phòng và có tính chính luận cao Đối với hình thức, bản tin cũng đảm bảo về kết cấu bản tin hợp lý, đa dạng về thể loại, hình ảnh thu hút sự chú ý của công chúng, người dẫn chương trình, thời lượng và thời gian phát sóng… Mặc dù vậy, bản tin vẫn còn những hạn chế nhất định về nội dung và hình thức

Đối với chủ đề nghiên cứu về nâng cao chất lượng chương trình phát thanh, đây cũng là chủ đề cũng khá nhiều tác giả quan tâm nghiên cứu Trong

đó, phải kể đến các nghiên cứu như nghiên cứu về nâng cao chất lượng chương trình phát thanh tiếng Cơ-Tu (2010) do cơ quan thường trú đài Tiếng nói VN tại miền Trung chủ trì; đề tài “Nâng cao chất lượng chương trình phát thanh tiếng Ê đê” (2010) do cơ quan thường trú đài Tiếng nói Việt Nam tại Tây Nguyên chủ trì và đề tài “Nâng cao chất lượng chương trình phát thanh tiếng Thái (2009) do cơ quan thường trú đài TNVN tại tây bắc chủ trì; nghiên

cứu về “nâng cao chất lượng chương trình tiếng Khmer của các Đài PT-TH ở khu vực ĐBSCL” do tác giả Thạch Tùng Linh (2010); nghiên cứu của tác giả

Đỗ Thị Giang (2013) về “Chất lượng chương trình phát thanh tiến dân tộc thiểu số trên số Phát thanh- Truyền hình Yên Bái” Nhìn chung, các nghiên cứu tập trung vào mục đích đánh giá thực trạng chất lượng chương trình phát thanh tiếng dân tộc Mặc dù có sự khác biệt về các nhóm đối tượng nghiên cứu, song các nghiên cứu này cũng đã xây dựng một tiêu chí đánh giá khá tương đồng và thống nhất nhau rằng, chương trình phát thanh tiếng dân tộc đã đáp ứng được nhu cầu thông tin thời sự chính trị xã hội của đồng bào dân tộc, chương trình đã góp phần tuyên truyền và thực hiện các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước trong đồng bào dân tộc, chương trình phổ biến và nâng cao nhận thức của đồng bào dân tộc thiểu số về các lĩnh vực kinh tế, văn hóa, xã hội và pháp luật, chương trình cũng đã góp phần giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc Ngoài ra, về hình thức chương trình thì kết cấu chương trình giản đơn, phù hợp với đồng bào dân tộc thiểu số, thời lượng chương trình hợp lý, chương trình khá phong phú về thể loại Mặc dù vậy, nội dung chương chưa bám sát với những vấn đề đồng bào dân tộc thiểu số đang quan tâm, chương trình thiếu những thông tin chuyên sâu, thiếu thông tin mang tính định hướng, nội dung tuyên truyền chưa phù hợp với trình độ nhận thức của đồng bào dân tộc thiểu số, kết câu chương trình còn đơn diệu, dể dẫn đến nhàm chán, chưa thể hiện được đặc trưng của báo phát thanh, giọng đọc của phát thanh viên chưa biểu cảm…

Ngoài ra, chủ đề về công chúng phát thanh cũng được số ít tác giả quan tâm nghiên cứu Trong đó có tác giả Phạm Thị Thanh Tịnh (2004) đã phân tích về đặc điểm và tâm lý của công chúng Đài VOV tại Hà Nội Tác giả đã cho thấy, đặc điểm công chúng phát thanh của VOV khá đa dạng, bao gồm nhiều tầng lớp, giai cấp như nông dân, công nhân, trí thức, học sinh, sinh viên… và ngoài ra, tác giả cũng chỉ rõ những yếu tố tác động đến tâm lý nghe

đài của công chúng như mức sống, giới tính, tuổi tác, nghề nghiệp Qua nghiên cứu này, các đặc điểm của thính giả cần được chú ý để đánh giá chất lượng CTTSTH trong nghiên cứu của chúng tôi

Nhìn chung, các nghiên cứu liên quan đến chương trình thời sự, chất lượng chương trình phát thanh đã được quan tâm khá nhiều Mặc dù, các nghiên cứu ở những bối cảnh không gian, thời gian và khách thể nghiên cứu khác nhau nhưng điểm chung của các nghiên cứu đều đánh giá chất lượng chương trình theo các tiêu chí về nội dung, hình thức, kết cấu, thời lượng, thời gian… Có thể nói, các nghiên cứu này là cơ sở quan trọng đối với việc triển khai nghiên cứu đề tài của chúng tôi Qua ra soát, tổng quan tài liệu nghiên cứu trước đó cho thấy, chủ đề nghiên cứu về chất lượng CTTSTH của đài truyền thanh quận, huyện dường như còn bỏ ngõ và chưa được quan tâm một cách thỏa đáng Do đó, việc triển khai nghiên cứu “nâng cao chất lượng CTTSTH của đài truyền thanh các quận, huyện trên địa bàn thành phố Cần Thơ” là một trong những hướng nghiên cứu có tính bổ sung và đắp đầy

“khoảng trống” đối với chủ đề nghiên cứu về lĩnh vực báo chí, đặc biệt là lĩnh vực báo phát thanh

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Thông qua nghiên cứu, đánh giá, phân tích thực trạng chất lượng chương trình thời sự tổng hợp của Đài truyền thanh các quận, huyện trên địa bàn thành phố Cần Thơ, luận văn đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao chất

lượng các chương trình này

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu: Để đạt được mục tiêu nêu trên, luận văn

cần phải hoàn thành những nhiệm vụ nghiên cứu sau đây:

- Hệ thống hóa cơ sở lý luận về chất lượng CTTSTH như các khái niệm, vị trí, vai trò của chương trình thời sự tổng hợp; các yêu cầu đối với chương trình thời sự tổng hợp trên Đài truyền thanh

- Điều tra, khảo sát để đánh giá chất lượng CTTSTH của Đài truyền thanh các quận, huyện trên địa bàn thành phố Cần Thơ;

- Đề xuất giải pháp để nâng cao chất lượng CTTSTH của Đài truyền thanh các quận, huyện trên địa bàn thành phố Cần Thơ trong thời gian tới

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu: Chất lượng CTTSTH của Đài truyền thanh

quận, huyện ở TPCT hiện nay

4.2 Phạm vi nghiên cứu

- Không gian nghiên cứu: nghiên cứu được triển khai thực hiện trên phạm vi 3 quận, huyện, gồm: Đài truyền thanh Quận Ninh Kiều, Đài truyền thanh Quận Bình Thủy và Đài truyền thanh huyện Phong Điền

- Thời gian nghiên cứu: từ tháng 11/2014 đến tháng 4/2015

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

5.1 Cơ sở lý luận

Những nghiên cứu của luận văn dựa trên nền tảng cơ sở lý luận báo chí truyền thông nói chung và lý luận báo chí phát thanh nói riêng Đề tài là sự vận dụng tổng hợp những kiến thức về lý luận báo chí, truyền thông đã được trang bị trong chương trình đào tạo thạc sĩ để giải quyết những vấn đề đang đặt ra trong thực tiễn đời sống báo chí Việt Nam hiện đại

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Để thực hiện đề tài này tác giả luận văn phải sử dụng phương pháp nghiên cứu sau đây:

- Phương pháp nghiên cứu tài liệu: Nghiên cứu thông tin thu thập được từ

các văn kiện của Đảng, văn bản chỉ đạo của Bộ ngành Trung ương, Thành ủy Cần Thơ; chương trình hành động, kế hoạch tổ chức thực hiện của cấp ủy các quận, huyện; tạp chí, sách chuyên khảo … có liên quan đến vấn đề nghiên cứu Một số sách, báo, tài liệu về báo chí phát thanh, cơ sở lý luận báo chí để tìm kiếm những kiến thức lý thuyết phục vụ cho mục đích nghiên cứu của đề tài

- Phương pháp khảo sát thực tế; được sử dụng để tìm hiểu các số liệu

thực tế về công tác sản xuất CTTSTH của Đài truyền thanh các quận, huyện trên địa bàn thành phố Cần Thơ

- Các phương pháp thống kê, so sánh, phân tích, tổng hợp hiện trạng,

rút ra được những kết luận cần thiết, qua đó đề ra những giải pháp nhằm phát huy ưu điểm, hạn chế điểm yếu, góp phần nâng cao chất lượng các chương trình và vị thế, vai trò của các đài truyền thanh cơ sở trong thành phố

- Phương pháp phỏng vấn sâu: Tác giả luận văn thực hiện phỏng vấn

sâu gần 20 trường hợp là cán bộ lãnh đạo địa phương, Lãnh đạo Sở Thông tin Truyền thông thành phố Cần Thơ, Đài Phát thanh và Truyền hình thành phố Cần Thơ; lãnh đạo, UBND, ban Tuyên giáo và Trưởng Đài của các đài truyền thanh quận, huyện; PV, BTV là những người trực tiếp tham gia sản xuất các CTTSTH ĐTT quận, huyện để có cái nhìn khách quan khi phân tích đánh giá chất lượng CTTSTH của các đài truyền thanh trong diện khảo sát Tất cả các phương pháp

đã được sử dụng đều có đóng góp tích cực vào kết quả của luận văn

- Phương pháp điều tra xã hội học tiến hành phát 150 phiếu khảo sát và

thu về 140 phiếu đối với công chúng của thành phố Cần Thơ để có cái nhìn khách quan khi phân tích đánh giá chất lượng của các đài truyền thanh cơ sở trong diện khảo sát

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài

6.1 Ý nghĩa lý luận: Kết quả nghiên cứu của luận văn góp phần vào

việc đánh giá thực trạng hoạt động và tìm kiếm những giải pháp để nâng cao chất lượng chương trình thời sự nói riêng và hiệu quả của chương trình phát thanh nói chung

Luận văn có thể dùng làm tài liệu tham khảo cho các nhà trường và các trung tâm có đào tạo về phát thanh trong cả nước

6.2 Ý nghĩa thực tiễn

Đây là đề tài đầu tiên khảo sát một cách có hệ thống về chất lượng chương trình thời sự tổng hợp đài truyền thanh các quận, huyện trên địa bàn TPCT Với những cứ liệu thực tế phong phú, luận văn có thể cung cấp các dữ liệu cần thiết để các cấp lãnh đạo, quản lý có chủ trương, định hướng quản lý, lãnh đạo, phù hợp đối với hoạt động quan trọng này

Luận văn có thể tạo ra những so sánh cần thiết cho các đài cấp quận, huyện có cơ sở tham khảo, đối chiếu và vận dụng để nâng cao chất lượng chương trình của mình

Việc nghiên cứu đề tài này cũng là cơ hội để tác giả luận văn có thể nâng cao kiến thức sau thời gian học cao học Báo chí tại Học viện Báo chí và Tuyên truyền

7 Đóng góp mới của luận văn

Đây là đề tài nghiên cứu khoa học đầu tiên về chất lượng chương trình thời sự tổng hợp của Đài truyền thanh quận, huyện trên địa bàn TPCT

Việc khẳng định những thành công, hạn chế và qua đó tìm ra nguyên nhân của những ưu điểm, nhược điểm trong chương trình phát thanh được khảo sát cùng với những giải pháp, khuyến nghị được nêu ra cũng là những đóng góp mới của đề tài nghiên cứu này, có thể góp phần trực tiếp vào việc nâng cao chất lượng chương trình phát thanh đài truyền thanh quận, huyện trong Thành Phố Góp phần phát triển, củng cố hệ thống thông tin đại chúng của Thành Phố Cần Thơ trong tình hình mới Đề tài này được thực hiện từ những kết quả khảo sát tại 3 Đài truyền thanh Quận, huyện Qua đây mong muốn được góp tiếng nói của mình với các cơ quan có thẩm quyền để mọi người có thể nhìn nhận rõ hơn những vấn đề mà các đài cấp quận - huyện ở nước ta hiện nay đang quan tâm

8 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu và kết luận, Luận văn được chia thành 03 chương,

cụ thể như sau:

Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về chất lượng của chương trình thời sự tổng hợp của Đài truyền thanh quận, huyện

Chương 2: Kết quả nghiên cứu thực trạng chất lượng chương trình thời

sự tổng hợp của Đài truyền thanh các quận, huyện trên địa bàn thành phố Cần Thơ

Chương 3: Những vấn đề đặt ra và giải pháp nâng cao chất lượng chương trình thời sự tổng hợp của Đài truyền thanh quận, huyện trên địa bàn thành phố Cần Thơ

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN

VỀ CHẤT LƯỢNG CHƯƠNG TRÌNH THỜI SỰ TỔNG HỢP

CỦA ĐÀI TRUYỀN THANH QUẬN, HUYỆN

1.1 Các khái niệm cơ bản của đề tài nghiên cứu

1.1.1 Khái niệm phát thanh, truyền thanh

1.1.1.1 Phát thanh

Theo tác giả V.V Xmirnốp (2004) cho rằng, phát thanh là một sự nối tiếp tự nhiên kinh nghiệm đã tích lũy của loài người trong việc phản ánh và tổ chức thông tin xã hội Phát thanh- đó là kênh chuyển tải những nghệ thuật âm thanh khác, bằng lời nói, chuyển tải khối lượng hoạt động sáng tạo của mình Mặt khác, phát thanh là sản phẩm của thực tế ngôn ngữ mới, của sự tồn tại ngôn ngữ trong êphia (không trung)[46] Cùng với quan niệm này, tác giả Nguyễn Văn Dững (2012), phát thanh là kênh truyền thông đại chúng sử dụng

kỹ thuật sóng điện từ và hệ thống truyền dẫn, truyền đi âm thanh tác động trực tiếp vào thính giả người tiếp nhận Chất liệu chính của phát thanh là nghệ thuật sử dụng lời nói, tiếng động và âm nhạc trong việc tái hiện thực Thông điệp được mã hóa truyền qua kênh phát thanh và người nhận phải có máy thu thanh mới tiếp nhận được thông điệp[10;tr.111]

Chiến lược phát triển thông tin đến năm 2010 ban hành kèm theo Quyết định số 219/2005/QĐ-TTg ngày 09/09/2005 của Thủ tướng Chính phủ đã

định nghĩa về phát thanh như sau: “Phát thanh là loại hình thông tin đại

chúng mà nội dung thông tin được chuyển tải bằng âm thanh, tiếng nói qua

làn sóng vô tuyến điện và truyền thanh qua hệ thống dây dẫn”[50;tr.09]

nghĩa “truyền” là “lan rộng ra hoặc làm lan rộng ra cho nhiều người, nhiều

nơi biết” Truyền thanh có nghĩa là “truyền âm thanh đi xa bằng radio (vô

tuyến truyền thanh) hoặc bằng đường dây” [48, tr.1119]

Theo tài liệu Bồi dưỡng kiến thức cho cán bộ thông tin và truyền thông

cơ sở (Bộ Thông tin và Truyền thông, năm 2012): “Truyền thanh là phương

thức truyền tải thông tin tiếng động, âm thanh qua dây dẫn tín hiệu từ máy

phát tổng đài đến các loa Hệ thống truyền thanh được vận hành bởi tập hợp

các thiết bị đầu cuối từ thu âm, thu tín hiệu đầu vào sóng radio, thiết bị

khuếch đại tín hiệu âm thanh, hệ thống dây dẫn và các loa” [49, tr.5]

Theo PGS.TS.Nguyễn Văn Dững thì “truyền thanh” là kênh thông đại

chúng sử dụng kỹ thuật sóng điện tử và hệ thống truyền dẫn âm thanh tác

động trực tiếp vào thính giác của người tiếp nhận thông tin Thông điệp được

mã hóa truyền qua kênh truyền thanh và người nhận phải có máy thu thanh

mới tiếp nhận được thông điệp” [10, tr.111]

Theo nhiều tài liệu, “truyền thanh” cũng được gọi là Ra-đi-ô; là một kỹ

thuật để chuyển giao dùng cách biến điện sóng điện từ có tần số ít hơn tần số

của ánh sáng Ra-đi-ô hay vô tuyến truyền thanh là thiết bị kỹ thuật ứng dụng

sự chuyển giao thông tin không dây dùng cách biến điện sóng điện tử có tần

số thấp hơn tần số của ánh sáng, đó là sóng Ra-đi-ô

Ra-đi-ô còn được dùng để chỉ máy thu thanh; một thiết bị đện tử dùng

để nhận về các sóng âm đã được biến điệu qua ăng-ten để khếch đại, phục hồi

lại dạng âm thanh ban đầu và cho phát ra ở loa

Vậy phát thanh, truyền thanh là loại hình báo chí truyền bằng sóng điện

tử, làm lan rộng ra cho nhiều người, nhiều nơi biết và người nhận phải có máy

thu thanh mới tiếp nhận được thông tin

1.1.1.3 Đài truyền thanh

Theo từ điển Tiếng Việt “Đài truyền thanh” là trung tâm truyền phát tin

tức của địa phương (như huyện, xã ….) bằng sóng ra-di-ô hoặc bằng đường dây [48, tr 573]

Theo tài liệu Bồi dưỡng kiến thức cho cán bộ thông tin và truyền thông

cơ sở (Bộ Thông tin và Truyền thông, năm 2012): Đài truyền thanh được hiểu như đài chuyển tiếp tín hiệu truyền thanh, bao gồm tập hợp các thiết bị thu sóng radio, tách sóng và khuếch đại tín hiệu âm thanh, sau đó tiếp tục truyền tín hiệu âm thanh theo đường dây truyền thanh để thực hiện việc chuyển tiếp chương trình phát thanh, chương trình truyền thanh địa phương Cùng với sự phát triển nhanh chóng của khoa học công nghệ, hiện nay hệ thống truyền thanh đang được thay thế chuyển từ hình thức truyền dẫn tín hiệu bằng dây dẫn kim loại (hữu tuyến) sang sử dụng phát sóng ngắn hệ FM có chất lượng tín hiệu tốt, ít bị nhiễu tĩnh [49, tr.6]

Tuy nhiên, trong thực tiễn hiện nay nhiều đài truyền thanh bên cạnh việc tiếp âm các chương trình của Đài tỉnh và đài quốc gia thì còn tổ chức sản xuất các chương trình phục vụ nhu cầu thông tin của người dân trên địa bàn

và thực hiện nhiệm vụ chính trị của địa phương

1.1.2 Chương trình phát thanh thời sự tổng hợp:

Chương trình được hiểu là các mục, các vấn đề, nhiệm vụ đề ra, được sắp xếp theo một trình tự để thực hiện trong thời gian nhất định Theo từ điển tiếng việt của Trung tâm từ điển học (1998) giải thích rằng, thời sự là tổng thể nói chung những sự kiện ít nhiều quan trọng trong một lĩnh vực nào đó, thường là xã hội chính trị, xảy ra trong thời gian gần nhất và đang được nhiều quan tâm Theo quan niệm của tác giả Dương Xuân Sơn (2009) cho rằng, thời

sự cũng được hiểu là toàn bộ sự việc ít nhiều quan trọng vừa mới xảy ra, được nhiều người quan tâm[38;tr.1591] Như vậy, theo cách hiểu này cho thấy

rằng, chương trình thời sự là tổng hợp các sự kiện, sự việc mới xảy ra, thu hút được sự quan tâm của công chúng, được sắp xếp thành các phần, các mục xác định trong thời lượng phát sóng Tác giả Đinh Thị Thu Hằng (2013) nhấn mạnh, thành phần chủ yếu của các chương trình thời sự các tin, bài phản ánh nhanh các sự kiện, vấn đề thời sự trên các lĩnh vực khác nhau của đời sống như: Chính trị, kinh tế, văn hóa, an ninh – quốc phòng, xã hội, y tế, giáo dục, môi trường, thời tiết, thể thao…Mục đích chủ yếu của các chương trình thời

sự là phản ảnh diện mạo đời sống đang thay đổi thông qua các sự kiện, vấn đề mới xuất hiện

Theo quan niệm của V.V Xmirnốp (2004), bản tin phát thanh khá đa dạng về loại hình, sở dĩ có sự phong phú này là căn cứ tính chất của tài liệu, khối lượng, đề tài, tầm bao quát các sự kiện, ý nghĩa và tính thời sự của tài liệu; trong số đó, có bản tin tổng hợp Đây là bản tin bao gồm những thông tin hết sức đa dạng Mục đích của nó là cung cấp bức tranh toàn cảnh cơ động về các sự kiện Đó là những chương trình phát thanh phổ biến nhất Những chương trình này là mối quan tâm của đông đảo công chúng, vì nó giới thiệu với thính giả về một phạm vi tin tức rộng lớn về tình hình trong nước và trên thế giới Như vậy, quan niệm của tác giả V.V Xmirnốp (2004) về bản tin tổng hợp có những đặc điểm khá tương đồng với chương trình thời sự tổng hợp của Đài truyền thanh quận, huyện ở các địa phương hiện nay

Trên thực tế thực hiện chương trình ở các Đài truyền thanh cho thấy, chương trình thời sự tổng hợp thường được hiểu như là một chương trình thời

sự gồm nhiều tin ngắn mà nội dung của nó phản ánh sự việc nhiều quan trọng vừa mới xảy ra, được nhiều người quan tâm Các tin ngắn này được sắp xếp theo một trình tự nhất định và kèm theo đó còn có những chuyên đề, phóng sự các vấn đề xã hội Với cách hiểu này, CTTSTH cũng gần giống cách hiểu của G.V Cudơnnhetxốp, X.L Xvich, A.LaIurôpxki (2004) rằng, chương trình thời

sự đơn giản giống như một bản tin trên báo, thông báo các sự việc, hơn nữa

đó là những việc được phân tích, khái quát… trên thực tế, chủ đề của các tin

là không giới hạn: nông nghiệp, nghệ thuật, kinh doanh, sáng chế, các sự kiện trong đời sống quốc tế.[23;tr.83-84]

Theo quan niệm của tác giả Đức Dũng (2003), đây là dạng chương trình thường có thời lượng khoảng 30 phút và có cấu trúc gồm các phần như sau:

o Bản tin thời sự: gồm tin trong nước và tin thế giới có thời lượng khoảng từ 5-7 phút

o Phần tin bài, tiết mục: có thể là một tác phẩm thuộc các thể loại như phóng sự, ghi nhanh, tường thuật, phỏng vấn hoặc một dạng bài phản ánh… được truyền thực tiếp từ hiện trường về (mỗi tác phẩm có thời lượng từ 2-4 phút)

o Mục: khách mời phòng thu kết hợp với đường điện thoại hoặc phỏng vấn qua điện thoại (có thời lượng khoảng từ 3-5 phút)

o Chuyên mục (có thể được thu băng trước hoặc thực hiện trực tiếp tại hiện trường), mỗi tiết mục nên có thời lượng từ 3-5 phút

Trong chương trình có thể có xen một số ca khúc có chủ đề gắn với nội dung các tin, bài, tiết mục

Như vậy, CTTSTH của đài truyền thanh các quận, huyện là chương trình được phát sóng định kỳ, có thời lượng ổn định, được kết cấu gổm các tin tức, ghi nhanh, chuyên mục, âm nhạc, nhằm phản ánh các sự kiện chính trị, xã

hội được diễn ra ở địa phương một cách nhanh nhất và hiệu quả nhất

1.1.3 Khái niệm chất lượng và nâng cao chất lượng :

ngữ học, xuất bản năm 1998 [51] có hai cách hiểu Thứ nhất, “chất lượng” được hiểu là cái tạo nên phẩm giá, giá trị của một con người, một sự vật, sự việc Thứ hai, “chất lượng” được hiểu như khái niệm về “chất” “Chất” gồm vật chất tồn tại ở một thể nhất định, cái cấu tạo nên các vật thể Chất còn là tính tất yếu, yếu tố cấu tạo của sự vật Chất còn được hiểu là tổng thể nói

chung những tính chất, thuộc tính cơ bản của sự vật, cái làm cho sự vật này

phân biệt với sự vật khác, phân biệt với lượng

Đại từ điển tiếng Việt do Nguyễn Như Ý chủ biên [52], “chất lượng” cũng được hiểu theo hai nghĩa Thứ nhất: “chất lượng” là cái làm nên phẩm chất, giá trị của con người, sự vật Ví dụ như chất lượng hàng hóa, nâng cao chất lượng học tập… thứ hai, “chất lượng” là cái tạo nên bản chất sự vật, làm cho sự vật này khác với sự vật kia; phân biệt với số lượng: tăng trưởng số lượng đến mức nào thì thay đổi chất lượng Thứ ba, chất lượng sản phẩm là toàn bộ những đặc tính của sản phẩm nhằm thỏa mãn những đòi hỏi nhất định tương ứng với công dụng của nó

Căn cứ vào những định nghĩa trên, thì chất lượng được hiểu là là cái cốt lõi để tạo nên phẩm chất, giá trị của một con người, sự vật, sự việc, tạo nên bản chất riêng cho mỗi sự vật, làm cho vật này khác với sự vật khác

Như vậy, chất lượng của một chương trình phát thanh là toàn bộ những đặc tính những cái làm nên giá trị cốt lõi cho chương trình phát thanh đó nhằm thỏa mãn nhu cầu công chúng và đáp ứng nhiệm vụ tuyên truyền được giao, làm cho chương trình phát thanh này có sự khác biệt với chương trình phát thanh khác Nâng cao chất lượng chương trình chính là làm tăng tính hiệu quả biểu đạt về mặt thông tin trong nội dung và hình thức nhằm phát huy giá trị của chương trình đó

- Nâng cao, theo từ điển báo chí là làm tăng thêm hơn trước Như vậy,

có thể nói nâng cao chính là tăng tính hiệu quả của một công việc, một lĩnh vực trong thời gian và phạm vi có thể Tùy vào các đặc điểm, đặc trưng riêng của từng đối tượng mà từ đó có cơ sở tìm ra các nhân tố để làm tăng thêm tính hiệu quả và tạo ra các giá trị phù hợp với chức năng của đối tượng mình cần nâng cao

Vai trò của việc nâng cao nhằm phát huy tính hiệu quả của một sự vật,

sự việc, trong sự tác động của môi trường vật chất chung là một yêu cầu rất

cần thiết để đảm bảo cho vấn đề tồn tại của sự vật, sự việc đó Như vậy nâng cao chính là gia tăng tính hiệu quả của sự tác động của sự vật hiện tượng này lên sự vật hiện tượng khác

1.2 Vị trí, vai trò của chương trình thời sự tổng hợp của Đài truyền thanh quận, huyện

Tại hội nghị phát thanh châu Á Radio Asia 2014 diễn ra tại Colombo, thủ đô Sri Lanka, với chủ đề “Định vị vai trò của phát thanh trong xã hội tri thức”, các đại biểu tại Hội nghị đã khẳng định rằng, có thể ở đâu đó trên thế giới, khi truyền hình, Intenet phát triển đã làm mờ đi đôi chút vai trò của phát thanh trong xã hội, nhưng tại hội nghị, các ý kiến thảo luận đều đưa ra những kiến giải và những ví dụ thành công cụ thể để khẳng định vai trò không thể thay thế của phát thanh trong thời đại công nghệ mới Phát thanh luôn đóng vai trò cốt yếu trong việc cung cấp thông tin đa dạng tới người nghe và được công nhận là một loại hình truyền thông tiêu biểu và căn bản nhất Trong tương lai, phát thanh sẽ tiếp tục phát triển với những lợi thế cạnh tranh mà các loại hình truyền thông mới không thể có được, đó là “rộng và không giới hạn” Điều này được thể hiện thông qua bài phát biểu của Tổng Giám đốc Đài Phát thanh Quốc gia Romania, khi ông nhấn mạnh vai trò của phát thanh trong đời sống văn hóa, kinh tế và xã hội của Romania rằng, Phát thanh đã góp phần thúc đẩy các giá trị văn hóa sáng tạo, bản sắc dân tộc và ngoại giao văn hóa trong bối cảnh có nhiều loại hình truyền thông mới khác Chính vì vậy, nhiều sáng kiến đã được đưa ra, trong đó có ý kiến của bà Joan Warner (Australia) cho rằng, hiện nay phát thanh không thể dừng lại ở việc cung cấp thông tin mà phải chủ động thu hút khán giả Ngoài nội dung phù hợp, phát thanh phải duy trì các hình thức mới như giao lưu trực tiếp, tương tác, vừa đáp ứng nhu cầu thông tin vừa tạo điều kiện và buộc công chúng phải chia sẻ Và nếu làm được như vậy, phát thanh không chỉ còn là công cụ cung cấp thông tin mà đã giúp công chúng thể hiện quyền công dân, dân chủ.[25]

Như vậy, trong xu hướng hội nhập toàn cầu hiện nay, thông tin của đời sống kinh tế, chính trị, xã hội luôn không ngừng vận động và biến đổi Do đó, con người luôn mong muốn được cập nhật và làm chủ thông tin Cuộc sống đương đại với nhiều phương tiện thông tin đại chúng đã giúp cho con người

dễ dàng tiếp cận thông tin, trong số đó, con người có thể biết cập nhật thông tin từ các chương trình thời sự trên chương trình phát thanh

Đài truyền thanh các quận, huyện là cơ quan ngôn luận, đại diện cho tiếng nói của Đảng, Chính quyền ở địa phương Cho nên, các chương trình thời sự trên đài truyền thanh quận, huyện cũng phải thực hiện đầy đủ chức năng, nhiệm vụ của cơ quan tuyên truyền của Đảng, Nhà nước, Chính quyền địa phương Với vị trí “sức sống” của CTTSTH trên chương trình phát thanh thì CTTSTH cũng đóng vai trò quan trọng đối với sự tồn tại và phát triển của chương trình phát thanh ở đài truyền thanh quận, huyện

Đối với cung cấp thông tin, trong dòng thác lớn thông tin về đời sống

trên hành tinh chúng ta thì không nghi ngờ gì nữa, những bản tin chiếm vị trí hàng đầu, xét về mặt ý nghĩa của chung Chính những bản tin, trước hết đã vẽ lên bức tranh chính trị- xã hội, bức tranh kinh tế, xã hội, văn hóa luôn thay đổi của thế giới Chúng là thông tin quan trọng nhất đối với hoạt động của xã hội Khi được biết về những tin tức diễn ra ở những nơi khác nhau trên trái đất này

và trước hết ở trong nước mình mọi người theo với sự lo lắng và hy vọng- diễn biến của các sự kiện chủ yếu trên thế giới và ở nước mình Những sự kiện ấy đang có thể tác động trức tiếp đến đời sống của họ Trong hệ thống các phương tiện truyền thông đại chúng, đài phát thanh đã giành vị trí là kênh chuyển tải tin tức thuận nhất, dễ tiếp cận nhất và đều dặn nhất và giá thành thông tin rẻ nhất Do đó, tin tức của các đài phát thanh lớn chiếm phần lớn thời gian, nó giống như dòng nước chảy Nhìn tổng thể, dòng tin tức ấy tạo ra một bức tranh toàn cảnh về những sự kiện đang diễn ra, nếu xem xét rộng hơn

về khuôn khổ thời gian thì đó là sự chuyển động sống động, một day truyền liên tục cung cấp tin thức Ý nghĩa của tin tức đối với công chúng, khối lượng tin tức và những hình thức cung cấp tin khác nhau trên làng sóng có vai trò quyết định đối với việc tổ chức hoạt động phát thanh thông tin Như vậy, CTTSTH có vai trò cung cấp thông tin, giúp cho thính giả có nắm bắt thông tin một cách nhanh nhất, kịp thời và hiệu quả nhất

Đối với định hướng dư luận xã hội, đây là một vai trò quan trọng của

các chương trình thời sự tổng hợp trên đài truyền thanh quận, huyện Báo chí nói chúng, báo phát thanh nói riêng là lực lượng chủ lực và xung kích trên mặt trận tư tưởng, tạo ra sự thống nhất và liên kết trong xã hội, nhằm giải quyết các nhiệm vụ xã hội Do đó, các chương trình thời sự trên truyền thành không chỉ có cung cấp thông tin mà cần phải có nhiệm vụ hướng dẫn và hình thành dư luận xã hội tích cực đúng đắn trên cơ sở thông đúng đắn, đầy đủ và phong phú về các sự kiện thời sự, các vấn đề nảy sinh trong đời sống xã hội Bởi lẽ, nếu thông tin đưa đến công chúng không sàn lọc thì rất dễ dẫn đến

“ngộ đọc” thông tin và hơn nữa, nguồn thông tin các sự kiện chính trị, xã hội rất đa dạng, trong đó, phải kể đến các thế lực thù địch đã lợi dụng về tự do thông tin, báo chí đã đưa ra những thông tin sai lệch với sự thật với mưu đồ chính trị nhằm bôi nhọa uy tín của Đảng và chế độ ta Do đó, những tin tức của chương trình thời sự trên các đài quận, huyện sẽ là nguồn chính thức để thính giả có thể tiếp cận thông tin theo hướng chính thống, tạo niềm tin đối với thính giả về những thông tin sự kiện chính trị, xã hội diễn ra ở địa phương

truyền thống cách mạng, nâng cao dân trí, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao đời sống tinh thần của nhân dân Chương trình có nhiều tin, bài phản ánh tâm tư nguyện vọng của quần chúng, những vấn đề bức xúc trong đời sống xã hội; kiên quyết đấu tranh chống tham nhũng, tiêu cực, quan liêu lãng phí và suy thoái đạo đức Mặt khác, trong quá trình đổi mới và hội nhập, tin tức trong CTTSTH của Đài truyền thanh đã góp phần nâng cao chất lượng thông tin, thực hiện đường lối chủ trương của Đảng và Nhà nước…

Với lợi thế âm thanh sinh động và thông tin nhanh, CTTSTH đã phát huy vị trí, vai trò của mình, thu hút sự chú ý theo dõi của đông đảo thính giả Thông tin trong CTTSTH có vai trò quan trọng trong tiến trình tham gia tổ chức xã hội, không chỉ tuyên truyền nâng cao nhận thức, hiểu biết của công chúng về chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước và các thông tin phản hồi từ cuộc sống, tâm tư nguyện vọng và những vấn đề bức xúc trong cuộc sống, nó còn tham gia trực tiếp vào quá trình tổ chức và quản

1.3.1 Yêu cầu chất lượng nội dung

Để đánh giá chất lượng nội dung CTTSTH hay, ngoài những yếu tố đặc thù của truyền thanh thì chất lượng của nó cũng phụ thuộc vào nhiều tiêu chí Theo EricFikhteliru [43] dẫn theo tác giả Hồ Nam Trung (2012) đã nghiên cứu cho thấy về quan niệm để có một chương trình thời sự hay, cần có những yêu cầu sau:

Sốt dẻo: Tin tức càng nóng hổi càng có giá trị cao Đây là những yếu tố

hàng đầu đảm bảo chất lượng nội dung và uy tín của chương trình thời sự tổng hợp nói riêng và sản phẩm báo chí nói chúng

Chưa được biết trước: Phản ánh hiện tượng mà nhiều người chưa biết,

đó là thông tin mới, kể cả sự kiện đã diễn ra trước đó một thời gian

Gần gũi với công chúng: Sự gần gũi với chúng ta về địa lý hoặc văn

hóa luôn khiến chúng ta thích thú hơn là những điều gì đó diễn ra ở đâu đó xa xôi Giá trị của thông tin mới giảm đi một cách tỷ lệ thuận với việc gia tăng khoảng cách thực tế từ công chúng đến chỗ có sự kiện

Bất thường: Ví như thông báo về tai nạn máy bay là thông tin thu hút

người đọc, người nghe hơn là việc máy bay đã bay tới đích

Sự trì trệ: Sự thông thay đổi hoặc trì trệ trong thế giới xung quanh

nhiều khi cũng có thể trở thành những thông tin quan trọng

Liên quan đến các cá nhân nổi tiếng: cậu chuyện về một cá nhân nổi

tiếng thì có sức lôi cuống nhiều hơn so với chuyện về một người bình thường

Thông tin về những sự kiện chưa có kết thúc, chờ công bố tiếp: Đó là

những thông tin mà kết cục chưa rõ ràng, ngay cả thời điểm cuối cùng còn hẹn độc giả theo dõi tiếp số báo sau, được giới nhà báo gọi là “cliff hanger” nhằm tạo sự căng thẳng

Thông tin “của cá nhân”: là những thông tin do Ban biên tập hay

phóng viên khai thác được, là người sở hữu đầu tiên và duy nhất

Điều đặc biệt quan trọng: trong việc chọn tin tức, người phóng viên

không chỉ dự vào cảm giác của mình, mà còn phải dựa vào sử dụng cả tư duy sáng suốt Để bảo đảm nhận được nhiệm vụ mà xã hội giao phó, người phóng viên cần làm sáng tỏ những điều thực sự quan trọng đối với mọi người, với điều kiện sống của họ, giúp họ hiểu và lý giải các sự kiện diện ra Thông tin phải thật thiết thực với công chúng, nhằm đảm bảo sự gần gủi của chương trình thời sự với khán giả cũng như tăng tính hấp dẫn của chương trình

Ngoài ra, theo quan niệm của V.V Xmirnốp (2004) cho rằng, thông tin phát thanh thường gắn với thời gian Vì vậy, nó mang tính chất không thể đảo ngược, xảy ra trong một thời điểm và có tính chất tuyến tính trong sự vận động, người nghe không thể dừng nói lại Những dữ liệu được hấp thụ liên tục trong dòng thác sự việc và tư duy mới Thông tin phát thanh tác động và hướng cảm xúc của thính giả Nó làm tăng khả năng diễn tưởng và sự hình thành cảm xúc cho người nghe Phát thanh đặc biệt thuận tiện trong tạo trạng thái cảm xúc Dòng thông tin liên tục, dòng chuỗi những phát biểu, đánh giá,

ý kiến, một mặt làm cho tư duy logic trở nên hết sức phức tạp, mặt khác nó lại giúp tạo được một tâm trọng cảm xúc nhất định” B.Pastecnac đã nói “thính giác là con mắt của tâm hồn”

Với cách tiếp cận trên, một tác phẩm báo chí nói chung hay, CTTSTH

có giá trị cao đòi hỏi rất khắt khe về thông tin Từ đó, yêu cầu về chất lượng nội dung của CTTSTH cần phải đảm bảo các điều kiện sau:

 Thứ nhất, thông tin phải là vấn đề thời sự Điều này có nghĩa rằng, thông tin được phản ánh trong CTTSTH là những thông tin được dư luận xã hội quan tâm Nếu thông tin đưa ra mà công chúng quay lưng hoặc ít quan tâm thì thông tin của CTTSTH hoàn toàn thất bại

 Thứ hai, thông tin phải chính xác, đảm bảo tính định hướng Đây là điều kiện tiên quyết thứ hai nhằm đảm bảo chất lượng của nội dung CTTSTH, bởi lẽ, nếu thông tin sai sự thật và tính định hướng kém thì niềm tin của thính giả đối với CTTSTH sẽ giảm xuống và hệ quả là, thính giả quay lưng với chương trình

 Thứ ba, thông tin phải nhanh nhạy, kịp thời Điều này có nghĩa rằng,

“tin của báo chí không cần phải có lửa cháy, máu trào mà trước hết phải là chuyện mới yêu cầu của tin tức không phải là những chuyện sống động, giàu hình tượng mà trước hết phải là những câu chuyện của hôm nay… Nếu ai đọc

cả tuần những tờ báo cũ thì chả khác gì anh ta đang lạc trong thế giới biên niên cổ xưa, đó không phải là xem báo mà đang xem biên niên cổ” [12,tr.206] Như vậy, thông tin của CTTSTH không chỉ chính xác mà còn phải nhanh, kịp thời Bởi lẽ, trong xu hướng cạnh tranh khóc liệt của các loại báo, đặc biệt là báo mạng, thông tin luôn thường xuyên được cập nhật cho nên, công chúng, đặc biệt là thanh niên, dễ dàng cập nhật thông tin thông qua Internet Khi đó, công chúng nghe đài sẽ dần quay lưng với những thông tin trên truyền thanh

 Thứ tư, thông tin phải thiết thực, bổ ích đối với thính giả Đây là sự

kỳ vọng của thính giả đối với các chương trình phát thanh và truyền hình Bởi

lẽ, thính giả không chỉ nghe để biết thông tin mà còn mong muốn sử dụng những thông tin đó vào trong cuộc sống hàng ngày của họ

 Thứ năm, thông tin phải phong phú, đa dạng Bởi lẽ, tâm lý của thính giả luôn muốn nghe nhiều thông tin, phản ánh nhiều sự kiện trong đời sống xã hội Cho nên, thông tin nghèo sẽ dễ dẫn đến sự nhàm chán

 Thứ sáu, thông tin phải gọn gàng, súc tích, dễ hiểu Trên phát thanh,

lời nói xuất hiện chỉ một lần rồi biến mất theo dòng thời gian, nên dù không

hiểu hay nghe không rõ một chi tiết nào đó, một từ ngữ nào đó, thính giả cũng không thể “tua” để nghe lại Nếu không bắt kịp thông tin vào thời điểm lời nói

được phát đi, mặc nhiên những thông tin đó sẽ biến mất Cũng vì tính thoảng

qua, nên mật độ thông tin đọng lại trong tâm trí người nghe không nhiều

Theo điều tra của Đài Phát thanh Mat-xcơ-va: Nếu nói 1-3 phút, người nghe

tiếp nhận 100% lượng thông tin; từ 4-5 phút: 80%, và từ 6-8 phút: chỉ còn 60% [4;tr.21] Do đó, việc đòi hỏi thông tin trên CTTSTH truyền thanh phải

ngắn gọn, súc tích và dễ hiểu

1.3.2 Yêu cầu chất lượng hình thức

Thứ nhất, để thu hút thính giả quan tâm thì đòi hỏi CTTSTH phải có thể loại phải đa dạng, linh hoạt Bởi lẽ, thính giả của các chương trình phát thanh

có nhu cầu ngày càng cao và “khó tính” hơn trong việc tiếp nhận các chương trình phát thanh Cho nên, chương trình thời sự trên truyền thành cần phải kết hợp nhiều thể loại nhằm tránh sự đơn điệu và tạo sự nhàm chán cho thính giả Thứ hai, âm thanh sóng động, chân thật Theo quan niệm của V.V Xmirnốp (2004), Âm nhạc là loại hình nghệ thuật phản ánh thực tế thông qua hình tượng nghệ thuật âm thanh và tác động mạnh đến tâm lý con người Xét

về bản chất, âm nhạc rất gần với tính chất thời điểm của thông tin phát thanh Cũng giống như lời nói, âm nhạc tác động lên cảm xúc của thính giả, “âm nhạc là nước từ nguồn chảy ra” Trong chính luận phát thanh, người ta hiểu

âm nhạc đệm theo không phải phải sự đệm theo bài hát một cách máy móc mà như là sự tham gia tích cực của tư liệu âm nhạc vào quá trình hình thành các tác phẩm thuộc nhiều thể loại khác nhau Âm nhạc thực hiện các chức năng

đa dạng và được sử dụng dưới các hình thức: (1) Phần xen kẽ giữa những thông tin trong một trong chương trình phát thanh; (2) Chiếc mũ âm nhạc của chương trình phát thanh được dùng để nhận biết một chương trình phát thanh nào đó; (3) Phân trang trí bằng âm thanh giúp người nghe hình dung được nơi diễn ra sự việc và thể hiện đặc trưng của hoàn cảnh lịch sử cần thông tin; (4)

Âm nhạc nền để nhấn mạnh nhịp điệu của bài nói; (5) Chuyển tải bầu không khí âm thanh giúp nhà báo mô tả tình huống, trạng thái của nhân vật và giới thiệu người nghe về những trạng thái đó; (6) Xác định nhịp điệu và nhịp độ của các trích đoạn bài viết có sử dụng phần đẹm nhạc; (7) Phương tiện nghệ thuật để tạo ra một hình ảnh âm thanh hoàn chỉnh [46;tr.20-22]

Đối với âm thanh diễn ra sự kiện thì phải chân thật, đúng với bối cảnh

sự kiện Trong thời sự, không được sử dụng tiếng động giả, trong những trường hợp hết sức cần thiết, việc sử dụng tiếng động phải phù hợp với sự kiện và đảm bảo liền mạch Đối với loại tiếng động thứ hai, đòi hỏi phải rõ ràng, ngôn ngữ phổ thông vì đây liên quan đến âm thanh của người trả lời và

PV thực hiện dẫn

Thứ ba, kết cấu chương trình là sự sắp xếp bố trí các tin bài một cách hợp, logic theo mảng đề tài, sự kiện Theo nhóm tác giả G.V Cudơnnhetxốp, X.L Xvich, A.La Iurốpxki đã cho rằng, việc xây dựng chương trình thời sự, việc dàn dựng một chương trình như vậy là sự thể hiện tài năng hết sức cao của nhà báo, đòi hỏi phải có nhiều kinh nghiệm, một sự trưởng thành về chính trị và ý thức công dân, một trình nghề nghiệp đích thực [24, trang 105] Do

đó, nguyên tắc xây dựng một kết cấu chương trình thời sự: (1) Sắp xếp bản tin một cách khoa học, nhuần nhuyễn, hợp lý: người sắp xếp bản tin phải biết linh hoạt trong từng trường hợp, sự kiện nào được ưu tiên trước, sự kiện nào đưa sau (2) Việc sắp xếp bản tinh theo mảng đề tài, sẽ giúp công chúng có xâu chuỗi, so dánh và tiện theo dõi những lĩnh vực mà mình quan tâm (3) Việc sắp xếp bản tin cũng phải cân đối được các thể loại, về nội dung, sự kiện, lĩnh vực Việc sắp xếp này sẽ cho khán thính giả có một cái nhìn toàn diện hơn về những gì đang diễn ra xung quanh mình

Thứ tư, ngôn ngữ diễn đạt rõ ràng, giàu cảm xúc Theo quan niệm của V.V Xmir nốp (2004), trong thông tin phát thanh điều có ý nghĩa quan trọng không chỉ là nói gì, mà còn là nói như thế nào Các sắc thái, giọng điệu, sự nhấn mạnh về logic và cảm xúc, những đoạn tạm dừng, nhấn mạnh và giảm bớt cường độ âm thanh, nhịp độ, nhịp điệu- tất cả những điều đó là những cách hướng tới người nghe, đều là nhân tố tác động đến công chúng Như vậy, lời nói đóng vai trò chủ đạo trong phát thanh Tuy vật, trong các thể loại thì lời nói

sẽ thể hiện khác nhau: Trong phát thanh chính luận, lời nói là tư liệu gốc, là sản phẩm giao tiếp và định hướng mục tiêu, tuân theo các quy luật của hoạt động phát sóng Lời nói tải trọng cả nội dung ý nghĩa, cảm xúc Hai chức năng ấy không thể tách rời nhau, vì theo nhận xét của L.X Vưgốtxky, lời nói cũng chính

là hình thức hiện suy nghĩ và tình cảm [46;tr.14] Do đó, khi đánh giá những khả năng diễn đạt của lời nói, trước hết là cần tách riêng ngữ điệu Trong giao tiếp bằng lời nói, ngữ điệu giữ vai trò quan trọng Nhiều nhà ngôn ngữ học định

nghĩa ngữ điệu là phương tiện chính yếu tạo ra tính đặc thù của lời nói Hơn nữa, ngữ điệu không chỉ chuyển tải trạng thái cảm xúc của người nói mà còn chứa đựng một lượng đáng kể về nội dung, ý nghĩa Thậm chí người ta đã cố gắng thể hiện về số lượng giữa những thông tin do nội dung của văn bản chuyển tải và khâu phát âm văn bản ấy Ngữ điệu là hình thức thể hiện quan hệ cảm xúc- ý chí của người đối với đối tượng được nói tới và đối với người nghe Hình thức quan hệ này được thể hiện qua các tham số vật lý của âm thanh và được định chế bởi hình thức giao tiếp, bởi mục đích, tính chất, những đặc điểm cảu sự tiếp xúc bằng lời nói và bởi tình huống của hành vi thông tin Heghen

đã chỉ rõ, lời nói trong việc phản ánh thế giới tinh thần của con người vì cho rằng giọng nói là phương tiện chủ yếu mà thông qua đó, con người có thể bọc

lộ bản chất bên trong của mình[46;tr.15] Như vậy, yêu cầu ngôn ngữ diễn đạt trong các CTTSTH cần cũng phải chú ý

Thứ năm, người dẫn chương trình Đây xem là linh hồn của chương trình Người dẫn chương trình thời sự là người đại diện cho ban biên tập dẫn dắt người nghe đến các sự kiện Người dẫn chương trình có vai trò đặt biệt quan trọng trong việc tạo sự hấp dẫn, lôi cuốn người nghe và tạo ra dấu ấn của chương trình Vì thế, theo tác giả Dương Xuân Sơn cho rằng, người dẫn chương trình tin tức không nhất thiết phải là có ngoại hình đẹp, nhưng nhất thiết phải gây được thiện cảm với khán giả… Theo tác giả, người dẫn chương trình phải là: (1) Có khả năng trình bày vấn đề, làm chủ được tình huống, biết cách dẫn dắt, xâu chuỗi tin tức; (2) Có sự hiểu biết rộng các vấn đề, nhất là có khả năng biên tập tin tức; (3) Có giọng đọc chuẩn, truyền cảm, giọng đọc phải phù hợp với địa phương

Thứ sáu, thời lượng chương trình thời sự, tùy theo khả năng nhân lực, vật chất kỹ thuật và phạm vi phủ sống, vai trò nhiệm vụ của mỗi đài đặt ra thời lượng sản xuất chương trình thời sự truyền thanh Việc xây dựng thời lượng chương trình thời sự truyền thanh căn cứ vào vấn đề thông tin, phạm vi

thông tin, nhu cầu của công chúng và mục đích của nhà truyền thông, nhằm đáp ứng đầy đủ để truyền tải thông tin thời sự cho công chúng Trong một chương trình thời sự truyền thanh bao gồm nhiều thể loại báo chí được sắp xếp liến nhau có thời lượng nhất định tùy theo từng sự kiện, vấn đề

Thứ bảy, yêu cầu đối với thời điểm phát sóng, loại hình phát thanh tin tức hướng đến công chúng thính giả rộng rãi nhất Do vậy, nó phải kết hợp được những vấn đề của đời sống xã hội mà thính giả có thể tiếp cận được Khi soạn các chương trình phát thanh, lựa chọn địa điểm có tính đến thời gian phát sóng (các bản tin sáng, trưa, tối và khuya), các chương trình tin tức này

có tính chất rất khác nhau Khối lượng phát thanh (từ 3,4 phút đến 10 phút) quyết định chủ đề, nội dung và tính chất bao quát, tính chất ưu tiên của những

sự kiện chủ yếu, sự phát triển của trong ngày, tâm lý cảm thụ cảm tai [46;tr.69] Đồng thời, yêu cầu thời điểm phát sóng cần bố trí, sắp xếp thời điểm phát sóng không trùng với giờ chương trình thời sự của đài quốc gia hay thành phố

1.4 Tổng quan về hệ thống đài truyền thanh quận, huyện ở thành phố Cần Thơ

1.4.1 Cơ sở vật chất của Đài truyền thanh cấp huyện

Cơ sở vật chất là một trong những yếu tố đóng vai trò quan trọng đối với hiệu quả hoạt động của Đài truyền thanh nói chung, Đài truyền thanh cấp huyện nói riêng Do đó, việc đầu tư cơ sở vật chất cho hoạt động truyền thanh của các Đài Truyền thanh là cần thiết Chính vì thế, trong những năm qua, các Đài truyền thanh cấp huyện trên địa bàn thành phố Cần Thơ đã được sự quan tâm của lãnh đạo địa phương đầu tư một cách thỏa đáng về cơ sở vật chất Tính đến năm 2014, có 85 Đài truyền thanh xã, phường, thị trấn ở 9 quận, huyện trên địa bàn thành phố Cần Thơ Trong đó, quận Ninh Kiều và huyện Thới có số lượng Đài truyền thanh xã, phường, thị trấn cao nhất và thấp nhất

là huyện Ô Môn Điều này đã góp phần nâng cao cơ hội tiếp cận của người

dân đối với những thông tin kinh tế- xã hội, chủ trương, đường lối của Đảng, Nhà nước và địa phương Từ đó, người dân địa phương nhận thức và chấp hành tốt hơn các quy định của Nhà nước và chính quyền địa phương

Để có thể truyền tải những thông tin đến người dân, trong những năm qua, các quận, huyện trên địa bàn thành phố Cần Thơ đã có trang bị khá nhiều Đài với các loại công suất khác nhau Ở bảng số liệu 1.1 cho thấy, trong 85 Đài truyền thanh xã, phường, thị trấn có tới 2/3 Đài loại I với công suất hoạt động trên 1200 w Có thể nói, việc đầu tư Đài loại I với công suất cao này đã góp phần nâng cao chất lượng âm thanh, tránh được tình trạng nhiễu sống và nhờ đó, thông tin đến thính giả nghe đài được tốt hơn

Bảng 1 1: Số lượng Đài các loại (Đài)

Đơn vị

TS ĐTT XÃ,PHƯỜNG

(Nguồn:điều tra của tác giả luận văn tổng hợp từ T3 – T6/2016)

Bên cạnh đầu tư các loại Đài có công suất cao, các quận, huyện cũng đã rất quan tâm đến kỹ thuật truyền dẫn thông tin Bởi lẽ, kỹ thuật truyền dẫn thông tin là bộ phận quan trọng của hoạt động truyền thanh Do đó, trong những năm qua, thành phố Cần Thơ có sự đầu tư một cách thỏa đáng về kỹ thuật này cho các Đài truyền thanh cấp huyện Ở bảng số liệu 1.2 cho thấy, toàn thành phố có 13 máy phát sóng FM, trong đó có một số quận, huyện như

quận Bình Thủy, huyện Vĩnh Thạnh, Cờ Đỏ, Thới Lai được trạng bị 2 máy phát sóng FM Sở dĩ là vì, đây là những địa phương có sóng FM chưa ổn định Vì thế, tăng cường máy phát sóng để dự phòng khi hỏng hóc, không để gián đoạn sóng phát thanh

Bảng 1 2: Số lượng trang thiết bị hỗ trợ đường truyền (cái)

Đơn vị

TS máy phát

FM (Cái)

Đài quận, huyện

TS máy phát điện (Cái)

Đài quận, huyện

TS máy tăng

âm ( Cái)

Đài quận, huyện

Đài

xã phường ngành

Trạm xóm, ấp,cơ quan

TS Loa các loại (Cái)

TS đưởng dây các loại ( km)

(Nguồn:điều tra của tác giả luận văn tổng hợp từ T3 – T6/2016)

Ngoài ra, các Đài truyền thanh của các huyện cũng còn được trang bị các thiết bị khác như máy phát điện, máy tăng âm, loa các loại và đường dây truyền tải các loại (xem bảng 1.2), góp phần nâng cao chất lượng hoạt động của các Đài Tuy nhiên, tùy theo những đặc điểm của các Đài mà có sự đầu tư khác nhau Chẳng hạn, huyện Vĩnh Thạnh được xác định là huyện có vị trí địa lý khá

xa trung tâm thành phố cho nên, việc đầu tư đường dây truyền tải khá nhiều so với Đài truyền thanh của các quận, huyện khác Điều này góp phần đảm cơ hội tiếp cận thông tin của người dân ở các huyện các xa trung tâm thành phố

1.4.2 Nguồn nhân lực của Đài truyền thanh cấp huyện

Nguồn nhân lực là yếu tố cực kỳ quan trọng đối với các hoạt động trong phát triển kinh tế- xã hội Bởi lẽ, nó là yếu tố quan trọng để cấu thành lực lượng sản xuất Do đó, trong hoạt động truyền thanh, nguồn nhân lực cũng không phải là trường hợp ngoại lệ Nguồn nhân lực hoạt động trong lĩnh vực truyền thông đòi hỏi phải có những tố chất của người làm báo như nhạy bén thông tin, năng động

Về số lượng, tính đến năm 2014, toàn thành phố Cần Thơ có 174 biên

chế hoạt động ở Đài truyền thanh ở các huyện Trong đó, Đài truyền thanh quận Ninh Kiều có số lượng biên chế cao nhất (26 người) và thấp nhất là huyện Ô Môn (16 người) Các biên chế này thường được phân bổ cho các Đài ở quận, huyện và Đài ở xã, phường (xem bảng 1.3) Số lượng nhân sự được phân bổ cho các Đài dường như có sự hợp lý vì căn cứ vào điều kiện của từng quận, huyện Song, xét về việc đảm bảo đầy đủ cho hoạt động thì ngần ấy con người cho mỗi Đài không đủ để có thể khai thác và sản xuất thông tin, bởi lẽ nhu cầu thông tin của thính giả ngày càng nhiều và ngày càng

“khó tính” hơn về tiếp nhận thông tin Vì thế, cần có sự bổ sung nhân sự cho các Đài để đáp ứng nhu cầu thông tin của thính giả nghe đài hiện nay

Bảng 1.3: Số lượng nhân sự của các Đài truyền thanh cấp huyện (người)

Đài TT các Quận Tổng số Đài quận, huyện Đài xã, phường Ngành