Báo in việt nam với vấn đề thông tin giải trí (khảo sát trên báo nhân dân cuối tuần, quân đội nhân dân cuối tuần, lao động cuối tuần, tuổi trẻ chủ nhật từ tháng 62014 đến tháng 62015)

Nhiệm vụ nghiên cứu Để đạt đƣợc mục đích nếu trên, tác giả luận văn chú trọng thực hiện các nhiệm vụ nghiên cứu sau: - Thứ nhất, hệ thống hóa vấn đề lý luận về báo chí liên quan đến thô

HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

NGUYỄN VÂN ANH

BÁO IN VIỆT NAM VỚI VẤN ĐỀ

THÔNG TIN GIẢI TRÍ (Khảo sát trên báo Nhân dân Cuối tuần, Quân đội Nhân dân

Cuối tuần, Lao động Cuối tuần, Tuổi trẻ Chủ nhật

HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

NGUYỄN VÂN ANH

BÁO IN VIỆT NAM VỚI VẤN ĐỀ

THÔNG TIN GIẢI TRÍ

(Khảo sát trên báo Nhân dân Cuối tuần, Quân đội Nhân dân

Cuối tuần, Lao động Cuối tuần, Tuổi trẻ Chủ nhật

Luận văn đã được chỉnh sửa theo khuyến nghị của Hội đồng chấm luận văn thạc sĩ

Hà Nội, ngày tháng năm 2016

CHỦ TỊCH HỘI ĐỒNG

PGS.TS PHẠM HUY KỲ

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan luận văn này là công trình nghiên cứu của riêng tôi, dưới sự hướng dẫn của PGS,TS Hà Huy Phượng, Phó trưởng Khoa Báo chí – Học viện Báo chí và Tuyên truyền Nội dung trích dẫn trong luận văn đều có nguồn gốc rõ ràng và trung thực Nếu sai, tôi hoàn toàn chịu trách nhiệm

Tác giả luận văn

Nguyễn Vân Anh

LỜI CẢM ƠN

Tôi xin trân trọng cảm ơn các thầy cô giáo Khoa Báo chí, các khoa, phòng, ban trong Học viện Báo chí và Tuyên truyền đã truyền đạt kiến thức trong suốt quá trình học tập Tôi xin trân trọng cảm ơn người hướng dẫn khoa học, PGS,TS Hà Huy Phượng đã tận tình chỉ dẫn nghiên cứu, giúp đỡ và khuyến khích tôi hoàn thành luận văn đúng thời hạn Cảm ơn gia đình và bạn

bè, đồng nghiệp đã luôn động viên, khuyến khích giúp tôi hoàn thành công trình nghiên cứu này

Hà Nội, ngày 20 tháng 12 năm 2015

Tác giả luận văn

Nguyễn Vân Anh

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

QĐNDCT : Quân đội nhân dân Cuối tuần

NXB : Nhà xuất bản KHXH&NV : Khoa học Xã hội và Nhân văn

DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU

Bảng 1: Thống kê số lƣợng bài viết mang tiêu chí mới, lạ, hấp dẫn,

độc đáo, gây tò mò và số lƣợng bài viết mang tiêu chí thời điểm

trong tổng số các bài viết về các sự kiện giải trí trên các báo khảo

sát từ tháng 6/2014 đến tháng 6/2015

51

Bảng 2: Thống kê số lƣợng và tỷ lệ bài viết mang tính vấn đề trong

tổng số bài nội dung thông tin giải trí trên 4 báo khảo sát (từ tháng

6/2014 đến tháng 6/2015)

53

Bảng 3: Thống kê số lƣợng và tỷ lệ bài viết mang tính hiện tƣợng

trong tổng số bài nội dung thông tin giải trí trên 4 báo khảo sát (từ

tháng 6/2014 đến tháng 6/2015)

57

DANH MỤC BIỂU ĐỒ, ĐỒ THỊ

Biểu đồ 1: Thống kê số lƣợng bài viết mang đề tài giải trí cụ thể

trong tổng số các bài viết về các sự kiện giải trí trên các báo khảo

sát từ tháng 6/2014 đến tháng 6/2015

43

Biểu đồ 2: Tỷ lệ các bài viết sự kiện mang tính thời điểm và các

bài viết mang tính mới lại hấp dẫn trên báo NDCT 48 Biểu đồ 3: Tỷ lệ các bài viết sự kiện mang tính thời điểm và các

bài viết mang tính mới lại hấp dẫn trên báo QĐNDCT 49

Biểu đồ 4: Tỷ lệ các bài viết sự kiện mang tính thời điểm và các

bài viết mang tính mới lại hấp dẫn trên báo LĐCT

50

Biểu đồ 5: Tỷ lệ các bài viết sự kiện mang tính thời điểm và các

bài viết mang tính mới lại hấp dẫn trên báo TTCT 51

Biểu đồ 6: Thống kê số lƣợng bài viết mang tính vấn đề trong

tổng số bài viết giải trí trên các báo khảo sát

53

Biểu đồ 7: Tỷ lệ bài tác phẩm mang tính hiện tƣợng trên 4 báo

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

Chương 1 : THÔNG TIN GIẢI TRÍ TRÊN BÁO IN - NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN 10

1.1 Các khái niệm liên quan 10

1.2 Vai trò thông tin giải trí trên báo chí 14

1.3 Những yêu cầu đối với việc tổ chức thông tin giải trí trên báo chí 20

Chương 2: THỰC TRẠNG VẤN ĐỀ THÔNG TIN GIẢI TRÍ TRÊN CÁC BÁO KHẢO SÁT 36

2.1 Tổng quan về các tờ báo khảo sát 36

2.2 Thực trạng tổ chức nội dung thông tin giải trí 42

2.3 Thực trạng hình thức thông tin giải trí 62

2.4 Đánh giá kết quả tổ chức thông tin giải trí trên các báo khảo sát 86

Chương 3: GIẢI PHÁP VÀ KHUYẾN NGHỊ NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ TỔ CHỨC THÔNG TIN GIẢI TRÍ TRÊN BÁO IN Ở VIỆT NAM HIỆN NAY 95

3.1 Những vấn đề đặt ra đối với việc tổ chức thông tin giải trí trên báo chí hiện nay 95

3.2 Giải pháp tổ chức nội dung thông tin giải trí trên báo in 100

3.3 Giải pháp về tổ chức hình thức thông tin giải trí 102

3.4 Một số khuyến nghị khoa học 104

KẾT LUẬN 109

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 112 PHỤ LỤC

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Xã hội càng hiện đại, cuộc sống của con người càng chịu nhiều áp lực

Ở các đô thị hiện nay, con người luôn trong trạng thái căng thẳng, áp lực bởi những tác động từ môi trường sống Đây là lý do giải thích vì sao chức năng giải trí của báo chí trong xã hội hiện đại ngày càng được quan tâm và đề cao Giải trí không thuần túy là một chức năng của báo chí mà còn đáp ứng nhu cầu, đòi hỏi của xã hội đối với báo chí

Chức năng giải trí của báo chí, mục đích của nó là tạo điều kiện cho người nghỉ ngơi, thư giãn, thực hiện việc hưởng thụ lý thú,,tăng cường sự tĩnh tâm và giữ sự thăng bằng Các tác phẩm thực hiện chức năng này là các chương trình ca nhạc nhẹ, các buổi truyền hình sân khấu, trên phát thanh và truyền hình Còn trong báo in thì có thể là các bức tranh biếm họa, các câu chuyện cười nhẹ nhàng, các cuộc thi ô chữ, Mặt khác, giải trí không đơn thuần là nghỉ ngơi, duy trì sự hưng phấn về mặt tâm lý, sự thăng bằng tinh thần, xóa bỏ căng thẳng mà còn thúc đẩy sự phát triển trí tuệ, hoạt động tư duy, làm phong phú thêm đời sống tinh thần của công chúng tiếp nhận

Tuy nhiên, bên cạnh số lượng ấn phẩm báo chí, nhà xuất bản, đoàn nghệ thuật, số lượng các tác phẩm văn học - nghệ thuật và sự phong phú về phương tiện, kỹ thuật, thông tin giải trí trên báo in đòi hỏi phải có bước tiến mới, lành mạnh trong cung cấp và xử lý thông tin, cung cấp tri thức văn hoá, trau dồi lý tưởng, khả năng cảm thụ nghệ thuật, nhằm nâng cao chất lượng thông tin văn hóa, giải trí Vì thế, cần nhìn thẳng vào một số hạn chế đã và đang tồn tại trong báo chí giải trí Việc một số tờ báo duy trì sự tồn tại chạy theo chủ nghĩa tiêu thụ, các sự vụ giật gân, tin tức "cướp, giết, hiếp, sâu hàng,

lộ hàng, tình, tiền", trở thành nơi giới hoạt động giải trí "hết khoe thân, khoe

của, nay chuyển sang khoe tình", hình thức trình bày báo lòe loẹt với những tiêu đề tiêu đề giật gân đi kèm minh hoạ là những hình ảnh gợi cảm với mục đích thu hút sự tò mò của công chúng Số lượng sản phẩm báo in ngày nay thực sự thành công về giá trị hiện thực, nghệ thuật, đáp ứng nhu cầu giải trí của công chúng chưa nhiều Mặc dù nguyên nhân khách quan cũng đã được chỉ ra, là do tình hình suy thoái kinh tế có ảnh hưởng nhất định đến hoạt động báo chí và sự bùng nổ thông tin điện tử cũng gây trở ngại lớn cho báo in Làm thế nào để rút ngắn khoảng cách giữa độc giả với báo in giải trí? Đây là một câu hỏi cần lời giải đáp

Nằm trong hệ thống báo chí Việt Nam, Báo Nhân dân Cuối tuần - Cơ quan Trung ương của Đảng Cộng sản Việt Nam, Tiếng nói của Đảng, Nhà nước và nhân dân Việt Nam; Báo Quân đội nhân dân Cuối tuần – Cơ quan của Quân ủy Trung ương và Bộ Quốc phòng; Báo Lao động Cuối tuần - Cơ quan của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam; Báo Tuổi trẻ Chủ nhật - Cơ quan thuộc Đoàn TNCS Hồ Chí Minh là đều những tờ báo có uy tín hàng đầu

ở Việt Nam Bên cạnh, việc tích cực tuyên truyền, phổ biến đường lối, chủ trương của Đảng và chính sách pháp luật của Nhà nước, tham gia vào cuộc đấu tranh chống tham nhũng, tiêu cực, các tệ nạn xã hội thì các ấn phẩm cuối tuần đều tích cực tham gia cung cấp thông tin, phản ánh, phân tích định hướng về những sự kiện, vấn đề trong lĩnh vực văn hóa – giải trí, nhằm đáp ứng nhu cầu hưởng thụ những giá trị văn hoá – nghệ thuật của công chúng

Bên cạnh những thành tựu đã đạt được, việc tổ chức thông tin giải trí trên Báo Nhân dân Cuối tuần,Quân đội nhân dân Cuối tuần, Lao động Cuối tuần và Tuổi trẻ Chủ nhật không thể tránh khỏi những hạn chế, tồn tại và yếu kém do nhiều nguyên nhân chủ quan và khách quan Vì thế, trong hoạt động thông tin của những tờ báo khảo sát trên có những vấn đề cần được nghiên cứu và làm sáng tỏ Những thành quả và hạn chế của các báo Nhân dân Cuối

tuần, Quân đội nhân dân Cuối tuần, Lao động Cuối tuần và Tuổi trẻ Chủ nhật trong công tác tổ chức thông tin giải trí, từ đó đề ra phương hướng giải quyết

để nâng cao chất lượng thông tin về lĩnh vực này

Xuất phát từ thực tế trên, tác giả luận văn chọn đề tài: “Báo in Việt Nam với vấn đề thông tin giải trí” (Khảo sát báo Nhân dân Cuối tuần,Quân

đội nhân dân Cuối tuần, Lao động Cuối tuần và Tuổi trẻ Chủ nhật từ tháng 6/2014 đến tháng 6/2015) làm nội dung nghiên cứu

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đề đề tài

Qua quá trình tìm hiểu, cho thấy có các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài như sau :

- Giáo trình Lý luận và Đường lối văn hóa của Đảng, NXB Chính trị

Quốc gia, Hà Nội, 2000, phần “Thông tin đại chúng và phát triển văn hóa” đã tập trung nghiên cứu một số nội dung thuộc chức năng, nhiệm vụ của báo chí; đặc trưng của thông tin đại chúng hiện đại; diện mạo hệ thống thông tin đại chúng nước ta… nhằm khẳng định ý nghĩa của báo chí đối với phát triển văn hóa thời kỳ đổi mới, góp phần phát huy vai trò văn hóa với tư cách là nền tảng tinh thần, vừa là mục tiêu, vừa là động lực của xã hội

- Nghị quyết Hội nghị lần thứ 9 Ban Chấp hành Trung ương Đảng

khóa XI về “Xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam đáp ứng

yêu cầu phát triển bền vững đất nước”, khẳng định văn hóa thực sự trở thành

nền tảng tinh thần vững chắc của xã hội, là sức mạnh nội sinh quan trọng bảo đảm sự phát triển bền vững và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Bên cạnh đó, hướng tới mục tiêu hoàn thiện các chuẩn mực giá trị văn hóa và con người Việt Nam, tạo môi trường và điều kiện để phát triển về nhân cách, đạo đức, trí tuệ, năng lực sáng tạo, thể chất, tâm hồn, trách nhiệm xã hội, nghĩa vụ công dân, ý thức tuân thủ pháp luật; đề cao tinh thần yêu nước, tự hào dân tộc, lương tâm, trách nhiệm của m i người với bản thân mình, với gia đình, cộng

đồng, xã hội và đất nước Từng bước thu hẹp khoảng cách về hưởng thụ văn hóa giữa thành thị và nông thôn, giữa các vùng miền và các giai tầng xã hội Ngăn chặn và đẩy lùi sự xuống cấp về đạo đức xã hội

- Cuốn Cơ sở lý luận báo chí của tác giả Tạ Ngọc Tấn, NXB Văn hóa

– Thông tin, năm 1999, đề cập đến những vấn đề chung nhất về hoạt động báo chí; Về vai trò, đặc điểm chung của báo chí hiện đại

- Cuốn Cơ sở lý luận báo chí của tác giả Nguyễn Văn Dững, NXB

Lao Động, năm 2012, cung cấp những kiến thức cơ bản và hệ thống về hệ thống khái niệm cơ bản của lý luận báo chí, trong đó có tổng quan về các loại hình báo chí, đặc biệt về báo in và các ấn phẩn in ấn

- Cuốn Cơ sở lý luận của báo chí (tập 1) của tác giả E.P Prôkhôrốp,

NXB Thông tấn, Hà Nội, năm 2004, trình bày về những vấn đề chung nhất, khái quát nhất về lý luận nghiệp vụ báo chí và những đặc thù của hoạt động báo chí Trong đó, tác giả đi sâu giới thiệu bản chất thông tin đại chúng; vị chí, vai trò của chức năng báo chí trong xã hội và mối quan hệ với xã hội

- Cuốn Lý luận văn học (tập 1) của các tác giả Phương Lựu, Trần Đình

Sử, Lê Ngọc Trà, NXB Giáo dục, năm 1986, bàn về nguồn gốc, bản chất và quy luật phát triển của văn nghệ, tính giai cấp và tính nhân dân, tính dân tộc, tính quốc tế của văn nghệ, chức năng và các phạm trù thẩm mỹ của văn nghệ, văn học nghệ thuật ngôn từ và tài năng quá trình sáng tác của nhà văn

- Cuốn Về văn học nghệ thuật của tác giả Hải Triều, NXB Văn học,

năm 1965 gồm những bài lý luận và phê bình văn nghệ về đường lối văn nghệ của Đảng và Nhà nước

- Cuốn Các thể loại báo chí của tác giả A.A Chertưchơnưi, NXB

Thông tấn, năm 2004, cung cấp những vấn đề lý luận về các yếu tố hình thành thể loại trong báo chí; trình bày về các thể loại báo chí

- Cuốn Các thể loại chính luận báo chí của Trần Quang, NXB Chính

trị quốc gia, Hà Nội, năm 2000, khái quát những thể loại cơ bản của chính luận báo chí, đi sâu phân tích các dạng cụ thể của từng thể loại chính luận, trong đó có thể loại bình luận và giới thiệu sơ lược về bình luận quốc tế

- Cuốn Tác phẩm báo chí (tập 1) của tác giả Tạ Ngọc Tấn, Học viện

Báo chí và Tuyên truyền, năm 2010, bao gồm những vấn đề lý luận chung về tác phẩm báo chí, những vấn đề lý luận, phương pháp và kỹ năng sáng tạo từng thể loại tác phẩm báo chí

- Cuốn Sáng tạo tác phẩm báo chí của tác giả Đức Dũng, NXB Văn

hóa thông tin, Hà Nội, năm 2002, nghiên cứu về lý luận báo chí và những vấn

đề bản chất liên quan đến lý thuyết và kỹ năng sáng tạo tác phẩm cho các loại hình báo chí trong đó có báo in

- Cuốn Tổ chức nội dung và thiết kế, trình bày báo in của tác giả Hà

Huy Phượng, NXB Lý luận chính trị, năm 2006, trình bày những nguyên tắc, phương pháp tổ chức nội dung và thiết kế, trình bày báo, tạp chí; Những phần mềm tin học ứng dụng trong thiết kế báo, tạp chí, in ấn, kỹ thuật sửa bản in

- Cuốn Nhu cầu giải trí của thanh niên của tác giả Đinh Thị Vân Chi,

NXB Chính trị quốc gia, năm 2003 Cuốn sách nghiên cứu về khuôn mẫu giải trí của thanh niên và sự đáp ứng nhu cầu giải trí tại Hà Nội

Bên cạnh những công trình nghiên cứu kể trên còn có một số công trình nghiên cứu khác ở Học viện Báo chí và Tuyên truyền, Đại học KHXH&NV Hà Nội cũng đã đề cập đến vấn đề này Tuy nhiên, cho đến nay, chưa thấy chưa

thấy công trình nghiên cứu nào đề cập một cách trực tiếp đến vấn đề Báo in Việt Nam với vấn đề thông tin giải trí, cụ thể khảo sát trên báo Nhân dân Cuối

tuần, Quân đội nhân dân Cuối tuần, Lao động Cuối tuần và Tuổi trẻ Chủ nhật

từ tháng 6 năm 2014 đến tháng 6 năm 2015.Do đó, đề tài nghiên cứu của tác

giả là hoàn toàn mới

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Luận văn nghiên cứu nhằm mục đích chỉ ra thực trạng thông tin giải trí trên báo in hiện nay trên các tờ báo khảo sát, những thành công và hạn chế trong việc công tác thông tin giải trí với công chúng là cơ sở để tác giả đƣa ra các khuyến nghị, giải pháp để nâng cao hoạt động thông tin giải trí trên báo

in, nhất là đối với Báo Nhân dân Cuối tuần, Quân đội nhân dân Cuối tuần, Lao động Cuối tuần và báo Tuổi trẻ Chủ nhật

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để đạt đƣợc mục đích nếu trên, tác giả luận văn chú trọng thực hiện các nhiệm vụ nghiên cứu sau:

- Thứ nhất, hệ thống hóa vấn đề lý luận về báo chí liên quan đến thông

tin giải trí, cụ thể: Các khái niệm liên quan, vai trò của thông tin giải trí trên báo chí, yêu cầu đối với thông tin giải trí trên báo chí

- Thứ hai, khảo sát, thống kê, phân tích, đánh giá, so sánh đƣợc thực

trạng tổ chức thông tin giải trí trên Báo Nhân dân Cuối tuần, Quân đội nhân dân Cuối tuần, Lao động Cuối tuần và Báo Tuổi trẻ Chủ nhật (Tuổi trẻ Cuối tuần) Cụ thể gồm: Giới thiệu tổng quan về các đơn vị bào chí khảo sát; Kết quả nghiên cứu định lƣợng và định tính về nội dung khảo sát; Chỉ rõ nguyên nhân của thực trạng báo chí thông tin về lĩnh vực giải trí

- Thứ ba, từ kết quả khảo sát thực trạng tổ chức thông tin giải trí trên

các báo Nhân dân Cuối tuần, Quân đội nhân dân Cuối tuần, Lao động Cuối tuần và Tuổi trẻ Chủ nhật, luận văn chỉ ra những mặt tích cực, tiêu cực của vấn đề tổ chức thông tin giải trí trên các báo hiện nay, đồng thời đƣa ra giải pháp và khuyến nghị khoa học nhằm nâng cao hiệu quả chất lƣợng thông tin giải trí trên báo in hiện nay, trong đó có các tờ báo lựa chọn khảo sát

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu đề tài

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Luận văn nghiên cứu báo in Việt Nam với vấn đề thông tin giải trí

4.2 Đối tượng và phạm vi khảo sát

Luận văn khảo sát thông tin giải trí trên các báo: Nhân dân Cuối tuần, Quân đội nhân dân Cuối tuần, Lao động Cuối tuần và Tuổi trẻ Chủ nhật (nay

là Tuổi trẻ Cuối tuần)

Phạm vi khảo sát: Từ tháng 6 năm 2014 đến tháng 6 năm 2015

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

5.1 Cơ sở lý luận

Luận văn nghiên cứu dựa trên cơ sở nhận thức các vấn đề lý luận về báo chí nói chung, báo chí về thông tin giải trí nói riêng Ngoài ra, luận văn còn vận dụng kiến thức lý luận của các ngành khoa học khác liên quan như: văn hóa học, tâm lý học, nghệ thuật học,…

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Trong quá trình thực hiện đề tài, tác giả luận văn đã sử dụng các phương pháp nghiên cứu như sau:

- Phương pháp nghiên cứu tài liệu:Phương pháp này được sử dụng

trong việc hệ thống hóa các quan điểm khoa học về giải trí và thông tin giải trí trên báo chí Phương pháp này còn được sử dụng để tìm hiểu quan điểm, Nghị quyết, Quyết định của Đảng, Nhà nước và Chính phủ về lĩnh vực giải trí và thông tin văn hóa - giải trí trên báo chí

- Phương pháp khảo sát: Khảo sát thực trạng thông tin trên các báo

Nhân dân Cuối tuần, Quân đội nhân dân Cuối tuần, Lao động Cuối tuần và Tuổi trẻ Chủ nhật (nay là Tuổi trẻ Cuối tuần) từ tháng 6 năm 2014 đến tháng

6 năm 2015 theo hai tiêu chí, đó là về nội dung và hình thức thông tin Từ đó phản ánh bức tranh về tổ chức thông tin giải trí trên các báo Nhân dân Cuối

tuần, báo Quân đội nhân dân Cuối tuần, Lao động Cuối tuần và báo Tuổi trẻ Chủ nhật ( nay là Tuổi trẻ Cuối tuần)

- Các phương pháp thống kê, tổng hợp, phân tích, so sánh, chứng

minh: Các phương pháp này được sử dụng để đưa ra những kết luận khoa học

cần thiết, đánh giá được thực trạng tổ chức thông tin giải trí trên các báo Nhân dân Cuối tuần, Quân đội nhân dân Cuối tuần, Lao động Cuối tuần và báo Tuổi trẻ Chủ nhật (nay là Tuổi trẻ Cuối tuần) Từ đó, nêu ra các giải pháp cần thiết

để nâng cao hiệu quả thông tin thời sự về lĩnh vực giải trí, góp phần làm tăng hiệu quả thông tin về lĩnh vực giải trí trên báo in

- Phương pháp nghiên cứu xã hội học bảng hỏi (an-két): Phương pháp

này được sử dụng để rút ra được những kết luận khách quan về thực trạng tổ chức thông tin giải trí trên các báo khảo sát thông qua những ý kiến và đánh giá của độc giả - đối tượng trực tiếp hưởng thụ thông tin giải trí từ báo chí

đưa ra

6 Ý nghĩa lý luận và giá trị thực tiễn của đề tài

6.1 Ý nghĩa lý luận

Đề tài nghiên cứu về thực trạng việc tổ chức thông tin giải trí trên báo

in mà điểm hình là báo Nhân dân Cuối tuần, Quân đội nhân dân Cuối tuần, Lao động Cuối tuần và Tuổi trẻ Chủ nhật (Tuổi trẻ Cuối tuần) hiện nay là một công trình nghiên cứu đã chỉ ra những cơ sở khoa học của mối quan hệ biện chứng giữa báo chí và lĩnh vực giải trí trong đời sống xã hội Dựa vào các kết quả phân tích tổng hợp trên báo Nhân dân Cuối tuần, Quân đội nhân dân Cuối tuần, Lao động Cuối tuần và báo Tuổi trẻ Chủ nhật (Tuổi trẻ Cuối tuần) từ tháng 6/2014 đến tháng 6/2015 để chỉ ra thực trạng về tổ chức thông tin giải trí trên báo in ở Việt Nam hiện nay Việc nghiên cứu đề tài có ý nghĩa như một minh chứng cho thấy sự quan trọng trong công tác tổ chức thông tin giải trí trên báo chí nói chung, báo in nói riêng

Những cứ liệu về đề tài có thể trở thành một nguồn tài liệu tham khảo đáng tin cậy cho những nghiên cứu khác

6.2 Giá trị thực tiễn

Luận văn là tài liệu tham khảo cho những người làm báo về hiện trạng việc tổ chức thông tin giải trí trên các sản phẩm báo chí, từ đó, hình thành các luận cứ khoa học làm cơ sở cho việc hoạch định các chính sách, thực thi việc

tổ chức thông tin giải trí trên báo chí đảm bảo đạt chất lượng tốt, nhất là đối với các báo lựa chọn khảo sát

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Tài liệu tham khảo và Phụ lục, Luận văn gồm 3 chương, 11 tiết, trang cùng các biểu bảng, biểu đồ minh họa Cụ thể:

Chương 1: Thông tin giải trí trên báo in – những vấn đề lý luận cơ bản Chương 2: Thực trạng vấn đề thông tin giải trí trên các báo khảo sát Chương 3: Giải pháp và khuyến nghị nhằm nâng cao hiệu quả tổ chức thông tin giải trí trên báo in ở Việt Nam

Chương 1 THÔNG TIN GIẢI TRÍ TRÊN BÁO IN - NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN

1.1 Các khái niệm liên quan

1.1.1 Khái niệm báo in

Báo in là thuật ngữ chỉ một loại hình báo chí được xuất bản định kỳ, thông tin thời sự các sự kiện, các vấn đề trong đời sống xã hội thông qua việc

sử dụng ngôn ngữ chữ viết và kỹ thuật in ấn để chuyển tải thông tin [31, tr.9]

Hay theo Luật Báo chí nước Cộng hòa XHCN Việt Nam (sửa đổi bổ sung năm 1999) thì: Báo in là sản phẩm định kỳ về thời gian, định kỳ về nội dung, bao gồm: báo, tạp chí, bản tin thời sự, bản tin thông tấn

Báo in chuyển tải nội dung thông tin thông qua văn bản in bao gồm hai ngôn ngữ cơ bản là văn tự và phi văn tự Toàn bộ nội dung thông tin của báo

in xuất hiện đồng thời ngay trước mắt độc giả Việc tiếp nhận thông tin của công chúng đối với báo in chỉ qua thị giác Do đó, người đọc hoàn toàn chủ động trong việc tiếp nhận thông tin từ báo in

Báo in trở thành ngồn tài liệu quý giá đối với người đọc vì những thông tin mà người đọc lưu trữ trong trí não Báo in có thể làm tài liệu, minh chứng cho các công trình nghiên cứu khoa học

Tóm lại, báo in là một loại hình báo chí chuyển tải thông tin thời sự về

các sự kiện, vấn đề đã, đang và sẽ diễn ra trong đời sống hiện thực qua việc sử dụng ngôn ngữ, hình ảnh trên các trang giấy in được xuất bản định kỳ và phát hành rộng rãi tới công chúng

1.1.2 Khái niệm thông tin giải trí

+ Khái niệm thông tin

Theo Philippe Breton và Serge Proulx trong cuốn sách “Bùng nổ truyền

thông”, NXB Văn hoá thông tin, năm 1996, khái niệm thông tin có hai nghĩa:

thứ nhất là, nói về một hành động cụ thể để tạo ra một hình thái; thứ hai là, nói về sự truyền đạt một ý tưởng, một khái niệm hay biểu tượng Hai nghĩa này cùng tồn tại, một nhằm vào sự tạo lập cụ thể, một nhằm vào sự tạo lập kiến thức và truyền đạt Nó thể hiện sự gắn kết của hai lĩnh vực kỹ thuật và kiến thức [30, tr.10]

Từ góc nhìn của triết học, thông tin là một hiện tượng vốn có của vật chất, là thuộc tính khách quan của thế giới vật chất Nội dung của thông tin chính là những thuộc tính, tính chất vốn có của sự vật với các sự vật hiện tượng được bộc lộ ra, thể hiện thông qua tác động qua lại của sự vật ấy với sự vật khác Thông tin luôn gắn với quá trình phản ánh Những dấu ấn để lại chính là những thông tin của hệ thống vật chất này đối với hệ thống vật chất khác Phản ánh của vật chất là phản ánh thông tin, không có thông tin chung chung mà thông tin là thông tin về sự vật này đối với sự vật khác

Theo “Từ điển tiếng Việt”, NXB Đà Nẵng, năm 1995, cụm từ “thông

tin” với nghĩa là động từ, đó là truyền tin cho nhau để biết Với nghĩa danh từ

đó là điều được truyền đi cho biết, tin truyền đi (ví dụ bài báo có lượng thông tin cao)

Như vậy, thông tin được hiểu theo hai nghĩa: Thứ nhất, đó chính là nội dung thông tin; Thứ hai, đó là phương tiện thông báo, báo tin

Cách hiểu này phù hợp với khái niệm thông tin được nêu trong phần

mở đầu “Chiến lược phát triển thông tin đến năm 2010” ban hành kèm theo

Quyết định số 219/2005/QĐ – TTg ngày 09/9/2005 của Thủ tướng Chính phủ: “Thông tin được coi là một nhu cầu thiết yếu trong đời sống xã hội, là công cụ để điều hành, quản lý, chỉ đạo của m i quốc gia, là phương tiện hữu hiệu để mở rộng giao lưu hiểu biết giữa các quốc gia, dân tộc, là nguồn cung cấp tri thức mọi mặt cho công chúng và là nguồn lực phát triển kinh tế – xã hội” [35, tr.1]

Tài liệu này cũng đã nêu rõ vai trò của thông tin trong đời sống xã hội như: Sự chênh lệch về trình độ phát triển thông tin giữa các nước là một đặc điểm về quy mô và trình độ phát triển trong thời kỳ cách mạng khoa học và công nghệ Nước nào không vượt qua được những thách thức về thông tin, nước đó mất cơ hội phát triển và có nguy cơ mất khả năng tự chủ Thiếu thông tin, sẽ gặp khó khăn trong việc đưa ra các quyết định hoặc các quyết định sẽ bị sai lệch, thiếu cơ sở khoa học, không thực tiễn và kém hiệu quả

Thông tin là chức năng sơ khai của báo chí, là kết quả lao động sáng tạo của nhà báo Báo chí cung cấp thông tin cho công chúng về các vấn đề, sự kiện của đời sống xã hội, nhằm đáp ứng nhu cầu khám phá, tìm hiểu thế giới

tự nhiên, xã hội

Tóm lại, thông tin là sự truyền đi, cung cấp tin tức về các vấn đề, sự

kiện trong cuộc sống, đáp ứng nhu cầu hiểu biết của con người Thông tin cũng chính là mục đích chủ yếu của hoạt động báo chí, là “cầu nối” giữa báo chí và công chúng Trong một thế giới hiện thực chứa đầy lượng thông tin, báo chí có cách riêng của mình để phản ánh hiện thực với mục đích tác động tới nhiều tầng lớp xã hội với những mối quan tâm, sở thích và nhu cầu khác nhau Chính điều đó đã khiến cho báo chí trở thành một hoạt động thông tin đại chúng

+ Khái niệm giải trí

Theo Từ điển Xã hội học, NXB Khoa học xã hội: “Giải trí là một dạng

hoạt động của con người đáp ứng nhu cầu phát triển của con người về thể chất, trí tuệ và mỹ học” và “Giải trí không chỉ là nhu cầu của từng cá nhân,

mà còn là nhu cầu đời sống cộng đồng” [tr.116]

Bên cạnh đó, trong nghiên cứu về “Nhu cầu giải trí của thanh niên”, năm 2003, tác giả Đinh Thị Vân Chi đã đưa ra khái niệm là: “Giải trí là hoạt động thẩm mỹ trong thời gian r i, nhằm giải tỏa căng thẳng trí não, tạo sự

hứng thú cho con người và là điều kiện phát triển con người một cách toàn diện về trí tuệ, thể lực và thẩm mỹ” [4, tr.40].

Tác giả khẳng định, giải trí là nhu cầu của con người vì nó đáp ứng những đòi hỏi bức thiết từ phía cá nhân Nhu cầu giải trí là động cơ của hoạt động giải trí Khi xuất hiện nhu cầu giải trí, con người bị thôi thúc hành động

để thỏa mãn nhu cầu đó Nhu cầu giải trí thuộc các bậc cao của thang nhu cầu con người do không gắn liền với sự tồn tại sinh học mà là sự vươn cao, nhằm thỏa mãn nhu cầu tinh thần, tự hoàn thiện và tự khẳng định mình Nhu cầu giải trí cũng là một bộ phận quan trọng cấu thành các nhu cầu tinh thần

Như vậy, giải trí là một trong những nhu cầu tất yếu của con người; là

một hoạt động nằm trong hệ thống các loại hoạt động sinh hoạt và phát triển của con người; tuy nhiên không gắn với nhu cầu sinh học nào

Theo tác giả Đoàn Văn Chúc trong cuốn “Xã hội học văn hóa”, NXB

Văn hóa - Thông tin, 1997, có bốn dạng hoạt động mà con người phải thực hiện đó là:

- Hoạt động lao động sản xuất để đảm bảo sự tồn tại và phát triển của các cá nhân và của cả xã hội Đó là nghĩa vụ xã hội của m i người

- Hoạt động thuộc các quan hệ cá nhân trong xã hội như chăm sóc con cái, chăm sóc gia đình, thăm viếng họ hàng, bạn bè… Đó là nghĩa vụ cá nhân của m i người

- Hoạt động thuộc đời sống vật chất của con người như nấu nướng, ăn uống, nghỉ ngơi, vệ sinh cá nhân… Đó là hoạt động thỏa mãn nhu cầu vật chất của m i người

- Hoạt động thuộc đời sống tinh thần của m i cá nhân như thưởng thức nghệ thuật, chơi các trò chơi, sinh hoạt tôn giáo… Đó là hoạt động thỏa mãn nhu cầu tinh thần của m i người [5, tr 224]

Giải trí là dạng hoạt động cuối cùng trong số bốn dạng hoạt động trên

Nó mang tính chất tự do hơn các dạng hoạt động còn lại Vì không gắn với nhu cầu sinh học nào, nó không hề mang tính cưỡng bức; con người có quyền lựa chọn theo sở thích, trong khuôn khổ hệ chuẩn mực của xã hội Nó là bước chuyển từ những hoạt động nghĩa vụ, bổn phận sang những hoạt động tự nguyện Nó đồng thời là những hoạt động không mang tính vụ lợi nhằm mục đích giải tỏa sự căng thẳng tinh thần để đạt tới sự thư giãn, thanh thản trong tâm hồn và cao hơn, đó là sự rung cảm về thẩm mĩ Thời gian dành cho hoạt động này được gọi là thời gian r i

Giải trí cũng là nhu cầu của con người vì nó đáp ứng những đòi hỏi bức thiết từ phía cá nhân Nhu cầu giải trí là động cơ của hoạt động giải trí Khi xuất hiện nhu cầu giải trí, con người bị thôi thúc hành động để thỏa mãn nhu cầu đó Nhu cầu giải trí thuộc các bậc cao của thang nhu cầu con người do không gắn liền với sự tồn tại sinh học mà là sự vươn cao, nhằm thỏa mãn nhu cầu tinh thần, tự hoàn thiện và tự khẳng định mình Nhu cầu giải trí cũng là một bộ phận quan trọng cấu thành các nhu cầu tinh thần

Tóm lại, thông tin giải trí trên báo chí là việc cung cấp thông tin về các

vấn đề, sự kiện trong đời sống văn hoá – giải trí nhằm thoả mãn nhu cầu thưởng thức, thư giãn, giải toả căng thẳng của con người Khác với việc cung cấp giải trí thông thường, thông tin giải trí trên báo chí còn thực hiện chức năng khai sáng, cung cấp thông tin mang giá trị về văn hoá – nghệ thuật, giúp tăng vốn hiểu biết, cũng như tăng khả năng tiếp nhận các giá trị văn hoá, làm phong phú them đời sống tinh thần của công chúng

1.2 Vai trò thông tin giải trí trên báo chí

1.2.1 Cung cấp tri thức văn hóa

Là một trong những chức năng cơ bản của báo chí, chức năng khai sáng, giải trí của báo chí rất đặc biệt, không chỉ phục vụ nhu cầu giải trí đơn

thuần, cung cấp những thông tin giải trí đời thường của cuộc sống mà đứng trước tiên là chức năng khai sáng, cung cấp thông tin, phân tích về các giá trị văn hoá – nghệ thuật, nhằm bổ sung tri thức, mở rộng vốn hiểu biết, nâng cao năng lực và trình độ thẩm mỹ cho công chúng Văn hóa (tiếng Latinh – Cultura có nghĩa là gieo cấy, giáo dục, đào tạo, phát triển) là trình độ phát triển của xã hội và của các tập đoàn người cấu thành xã hội, của những tầng lớp và của từng con người riêng biệt cùng với sức mạnh sáng tạo và khả năng kiến tạo của mình, được thể hiện trong những giá trị vật chất và tinh thần do con người sáng tạo ra, trong tính chất và hình thức các mối quan hệ giữa con người với con người

Chức năng khai sáng, trau dồi tri thức văn hóa của báo chí không có tính định hướng cứng nhắc, mục đích của nó là làm giàu thêm thế giới nội tâm của con người như là một nhân cách đánh giá Đồng thời mở rộng nguyên tắc tự lựa chọn những giá trị văn hóa của m i người, tôn trọng suy nghĩ và sự lĩnh hội của họ cũng có nghĩa là “sự gia nhập” vào thế giới nhân cách Điều

đó sẽ đặt ra vấn đề là buộc nhà báo phải biết tới các lĩnh vực mà công chúng mình say mê, ham thích để cung cấp cho họ những thông tin phù hợp

Báo chí còn có chức năng giải trí Mục đích của nó là tạo điều kiện nghỉ ngơi, thực hiện việc hưởng thụ lý thú, lấp ch trống thời gian một cách

dễ chịu, tăng cường sự tĩnh tâm và giữ sự thăng bằng Bằng việc cung cấp những thông tin giải trí giải trí về các lĩnh vực văn hoá – nghệ thuật, thể thao,

du lịch, cho đến các thể loại giải trí đặc trưng như tranh biếm họa, chuyện cười nhẹ nhàng, các cuộc thi ô chữ,… Thông tin giải trí trên báo chí không đơn thuần là nghỉ ngơi,duy trì sự hưng phấn về mặt tâm lý, sự thăng bằng tin thần mà còn cung cấp các giá trị văn hoá, nhằm phát triển tri thức, năng lực thẩm mỹ, làm phong phú thêm đời sống tinh thần của công chúng

Báo chí là kênh thông tin quan trọng, nhằm phát huy trí tuệ, tinh thần dân chủ, tâm huyết, trách nhiệm của cán bộ, đảng viên và các tầng lớp nhân dân tham gia xây dựng đất nước theo chủ trương, đường lối của Đảng

Xã hội càng hiện đại, nhu cầu tiếp thu tri thức, tiếp nhận và xử lý thông tin, tiếp xúc với các luận giải khác nhau về sự kiện - vấn đề - hiện tượng đã hoặc đang xảy ra, thỏa mãn và nâng cao năng lực, trình độ thẩm mỹ hướng tới

sự hoàn thiện nhân cách, càng trở thành nhu cầu thiết yếu hằng ngày của sự phát triển xã hội - con người Và báo chí, văn học - nghệ thuật chính là các lĩnh vực vừa chứa đựng các giá trị tinh thần, vừa có khả năng tạo dựng hệ thống phương tiện trực tiếp đáp ứng nhu cầu đó

Thực hiện Nghị quyết Trung ương 5 (Khoá VIII) của Đảng, từ nâng cao nhận thức để có đường lối, chủ trương, chính sách phù hợp với sự phát triển văn học - nghệ thuật trong bối cảnh mới, chủ trương xã hội hóa các hoạt động văn học - nghệ thuật đã trực tiếp từng bước làm hình thành thị trường sản phẩm và dịch vụ văn học - nghệ thuật, có một số tác động tích cực tới quá trình "tác giả - tác phẩm - công chúng cảm thụ", tạo ra sự đa dạng khi đưa văn học - nghệ thuật đến xã hội Sau 15 năm, chúng ta đã xây dựng được một nền báo chí, văn học - nghệ thuật khá phong phú, đa dạng, có khả năng đáp ứng nhu cầu thông tin, nhu cầu thẩm mỹ của công chúng có lớp tuổi, trình độ học vấn, nghề nghiệp, khác nhau, sinh sống tại các vùng văn hóa khác nhau Tới hôm nay, hầu hết người dân Việt Nam có thể tiếp cận thông tin về sự kiện

- vấn đề trong nước và quốc tế một cách cập nhật, từ nhiều nguồn, có thể đọc tác phẩm văn học cổ điển, hiện đại của Việt Nam hoặc thế giới được xuất bản khá thường xuyên, kể cả tác phẩm vừa được trao giải thưởng quốc tế như giải Nobel; có thể thưởng thức các tác phẩm âm nhạc, sân khấu, điện ảnh, mỹ thuật, nhiếp ảnh, qua nhiều hình thức chuyển tải, từ sân khấu biểu diễn đến

hệ thống truyền thanh, truyền hình

1.2.2 Là chất liệu cấu thành sản phẩm báo chí

+ Chất liệu cấu thành nội dung sản phẩm báo chí:

Xã hội càng phát triển, kinh tế thị trường càng phát huy tác dụng thì vai trò khơi nguồn, phản ánh, định hướng dư luận của báo chí ngày một nâng cao, sức tác động của báo chí tới cộng đồng, tới m i cá nhân trong xã hội càng mạnh mẽ Dù hoạt động thông tin trong lĩnh vực nào, báo chí cũng cần đảm bảo thông tin hiện thực khách quan, phản ánh, giải thích, giải đáp và bình luận những sự kiện, hiện tượng, vấn đề mà công chúng quan tâm

Thông tin giải trí trên báo chí không nằm ngoài những nhiệm vụ và trách nhiệm xã hội lớn lao ấy Bằng việc phát hiện đề tài, thông tin, phản ánh

sự kiện, nắm bắt vấn đề, lý giải sự vật, hiện tượng, lựa chọn chi tiết phản ánh, nhà báo đáp ứng nhu cầu thông tin công khai, minh bạch của công chúng và

dư luận về những gì họ quan tâm, liên quan mật thiết đến lợi ích của đông đảo quần chúng nhân dân, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống, tri thức của con người, đảm bảo phát triển bền vững trong xã hội

Đối tượng phản ánh của báo chí giải trí chính là con người giải trí, là sự kiện giải trí, sự vật, hiện tượng giải trí đã và đang diễn ra trong cuộc sống hiện thực khách quan được nhà báo nhận thức, khai thác và phản ánh trong tác phẩm của mình Ngược lại, những yếu tố ấy là chất liệu không thể thiếu cấu thành nên một sản phẩm báo chí Việc nhà báo nhận thức, phát hiện, lựa chọn, sử dụng những yếu tố ấy để tạo nên tác phẩm như thế nào có vai trò quyết định đối với sự thành công của tác phẩm, cho thấy khả năng sáng tạo và bản lĩnh nghề nghiệp của nhà báo

Trong thời đại bùng nổ và cạnh tranh thông tin như hiện nay, công chúng có cơ hội tiếp cận với lượng thông tin giải trí khổng lồ được cập nhật từng giây, từng ngày với sự phong phú, đa dạng và đa chiều, không thể tránh khỏi những tình trạng rối loạn thông tin, thông tin sai sự thật, thiếu cân nhắc

đến tác động xã hội, dẫn đến nhận thức sai lệch, gây hoang mang trong công chúng về những quy chuẩn văn hoá, gây tổn thương nghiêm trọng đến những giá trị văn hoá truyền thống thì vai trò dẫn đường, định hướng, giáo dục của báo chí giải trí được đề cao hơn hết Trong lĩnh vực giải trí, cái mới ở nhiều khía cạnh chính là luôn hấp dẫn độc giả Thế nhưng, không phải cái mới nào cũng đồng nghĩa với cái đẹp Do vậy, trách nhiệm xã hội của nhà báo là sàng lọc trong thế giới thông tin thô ráp, h n độn ấy để tìm ra cái đẹp và đưa đến độc giả một cách nhanh nhất, sáng tạo nhất Để làm tốt nghĩa vụ và trách nhiệm ấy nhà báo trước tiên phải là người có đạo đức nghề nghiệp, là nhà văn hoá, là nhà tâm lý,… nắm bắt các nhu cầu giải trí của công chúng về thông tin

sự kiện và vấn đề thời sự, những vấn đề dư luận quan tâm, giải đáp bức xúc kịp thời, phân tích, lý giải những sự vật, hiện tượng để có những can thiệp, định hướng trong tư duy, nhận thức của công chúng, góp phần làm lành mạnh

và văn minh hoá lĩnh vực thông tin văn hoá, giải trí, đảm bảo phát triển con người, xã hội một cách bền vững

+ Chất liệu cấu thành hình thức sản phẩm báo chí:

Không chỉ có ý nghĩa đối với đời sống con người, làm phong phú đời sống tinh thần độc giả, thông tin giải trí trên báo chí còn có ý nghĩa đối với chính bản thân ấn phẩm báo chí đó Không có tờ báo nào mà không có nội dung giải trí, ngay cả một tờ báo chính luận cũng luôn đi kèm những nội dung giải trí trong nó Bởi, các hình thức của thông tin giải trí tạo cho sản phẩm báo chí sự sinh động, phong phú, quan trọng hơn nó làm giảm bớt những khô khan của các loại thông tin khác

Bên cạnh các vai trò cơ bản khác của báo chí vai trò giải trí luôn là đi song song và gắn liền với vai trò thông tin, vai trò giáo dục Thể loại của thông tin giải trí trên báo chí rất đa dạng Trong khi báo chí lĩnh vực khác thường bị bó hẹp trong các nhóm thể loại thông tấn, thể loại chính luận thì thể

loại của thông tin giải trí là sự giao thoa giữa các nhóm thể loại như tin, phỏng vấn, tường thuật, phóng sự,… của nhóm các thể loại thông tấn và các bài viết bình luận, chuyên luận, phê bình,… của nhóm các thể loại chính luận, hơn nữa phải kể đến các thể loại văn học - nghệ thuật như tác phẩm văn học, thơ, âm nhạc, mỹ thuật, truyện cười, tranh biếm hoạ, trò chơi… Người đọc không chỉ đọc báo để tiếp nhận thông tin, để trau dồi trí tuệ, sự hiểu biết về thế giới khách quan mà còn được đáp ứng nhu cầu thư giãn, hưởng thụ các giá trị văn hoá có tính tính thẩm mỹ cao Chính sự phong phú này cùa thông tin giải chí đã giúp cho những sản phẩm báo chí trở nên sinh động, bớt khô khan

và dễ tiếp cận hơn

Chính sự phong phú về các thể loại trong tác phẩm giải trí đã mang lại

sự đa dạng trong kết cấu thông tin giải trí Nó là sự kế thừa kết cấu khuyết của các dạng tin ngắn, tin nhanh mà còn mang kết cấu đẳng lập, đan xen, trật tự thời gian tuyến tính của dạng bài phản ánh, bình luận, phóng sự cho đến kết cấu quy nạp, diễn dịch của những bài viết chuyên luận, xã luận Việc bố trí, sắp xếp, đan xen nhiều dạng bố cục khác nhau đem lại sự sáng tạo, linh hoạt trong cung cấp thông tin của tác phẩm báo chí

Cũng như thể loại và kết cấu thông tin giải trí, ngôn ngữ trong thông tin giải trí không chỉ phong phú mà còn rất sinh động, độc đáo Đó là sự pha trộn giữa phong cách ngôn ngữ báo chí và phong cách ngôn ngữ văn học, ngôn ngữ đời sống làm cho ngôn ngữ giải trí mang tính thẩm mỹ cao Không chỉ mang tính chính xác, tình hàm súc của nội dung thông tin báo chí, các tác phẩm giải trí sử dụng những ngôn ngữ có tính biểu cảm cao, gợi sự liên tưởng

và gây ấn tượng mạnh đến người đọc, nổi bật là ngôn ngữ trong các bài viết

về thông tin, bình luận thể thao, âm nhạc, phim ảnh Ngôn ngữ trong thông tin giải trí độc đáo ở ch , có thể vay mượn ngôn ngữ từ các lĩnh vực khác trong đời sống giúp thông tin gần gũi hơn với công chúng, bằng việc gây ấn tượng

trong ngôn ngữ giúp mục đich, thông điệp trong m i tác phẩm được chuyển tải tốt hơn

Tóm lại, thông tin giải trí trên báo chí không chỉ có vai trò đáp ứng nhu

cầu giải trí đơn thuần của độc giả mà cao hơn, nó có giá trị cung cấp, truyền tải các giá trị văn hoá, củng cố tri thức, nâng cao năng lực thẩm mỹ, định hướng đời sống tinh thần của con người Đây chính là vai trò khai sáng của thông tin giải trí trên báo chí Không chỉ có ý nghĩa đối với đời sống, con người và xã hội, thông tin giải trí trên báo chí còn là chất liệu cấu thành nên sản phẩm báo chí, là chất liệu làm tăng tính hấp dẫn, làm phong phú, sinh động cho sản phẩm báo chí, giảm sự bớt khô khan cho các thông tin báo chí khác, mang lại sự thoải trong quá trình tiếp nhận thông tin của độc giả

1.3 Những yêu cầu đối với việc tổ chức thông tin giải trí trên báo chí

1.3.1 Đối với tổ chức nội dung thông tin

+ Về đề tài, chủ đề:

Đề tài, chủ đề báo chí tồn tại trong đời sống hiện thực, là phạm vi đời sống hiện thực được phản ánh vào các tác phẩm báo chí Đề tài và chủ đề thường được hiểu theo hai nghĩa, ở cấp độ tổng quát, đề tài và chủ đề được hiểu tương ứng với các lĩnh vực trong đời sống hiện thực như kinh tế, xã hội, văn hóa, chính trị, quốc tế, khoa học kỹ thuật, giáo dục,… Theo nghĩa hẹp, đề tài, chủ đề được hiểu cụ thể là những sự kiện, vấn đề nảy sinh từ hiện thực cuộc sống mà nhà báo nhận thức và phản ánh vào tác phẩm báo chí

Trước những biến động về tình hình kinh tế, chính trị thế giới kéo theo những thay đổi, nảy sinh nhiều vấn đề mới, phức tạp trong đời sống xã hội, đề tài cho tác phẩm báo chí có thể tìm thấy ở mọi nơi, trong mọi hoàn cảnh và ở nhiều lĩnh vực của cuộc sống Là những vấn đề nảy sinh trong thực tiễn vận động, có thể diễn ra ngay trước mắt chúng ta nhưng cũng có thể ẩn sâu, giấu kín mà chỉ những con mắt tinh tế mới nhận ra được Ngay trong những đề tài,

chủ đề muôn thuở của đời sống như pháp luật, an toàn giao thông, vệ sinh an toàn thực phẩm, y tế, giáo dục,… vẫn luôn ẩn chứa và nảy sinh những vấn đề cấp thiết, luôn được chú ý và quan tâm của cả xã hội Nhưng quan trọng để có một đề tài, chủ đề hay và hấp dẫn vẫn phụ thuộc vào con mắt tinh tường và bản lĩnh, cũng như khả năng khai thác và góc độ tiếp cận đề tài, chủ đề của tác giả bởi mọi sự việc diễn ra trong cuộc sống luôn ẩn chứa những nguyên nhân sâu xa, phản ánh nhiều mặt cắt của một vấn đề, m i mặt lại gợi mở ra nhiều đề tài Có thể nói, trong thành công của một tác phẩm báo chí, có đề tài, chủ đề hay chiếm đến 80%

Trong lĩnh vực giải trí cũng vậy, khi các hoạt động giải trí diễn ra m i ngày, nhu cầu giải trí của con người ngày càng lớn thì môi trường cho các đề tài, chủ đề càng phong phú Đề tài, chủ đề trong lĩnh vực giải trí không chỉ đơn thuần cung cấp thông tin cho độc giả về những chương trình nghệ thuật nào nổi bật? Thể thao hôm nay có gì? Âm nhạc, phim ảnh có gì mới? Xu hướng giải trí là gì? Do giải trí là một dạng hoạt động của con người, đáp ứng những nhu cầu của con người về mặt thể chất, trí tuệ và mỹ học, nhằm mục đích giải tỏa căng thẳng tinh thần để đạt được sự thư giãn, thanh thản trong tâm hồn, bởi vậy các hoạt động thông tin giải trí cần hướng tới những

đề tài, chủ đề gắn liền với đời sống, sinh hoạt, tâm tư, tình cảm của công chúng

+ Về sự kiện:

Sự kiện có vị trí quan trọng nhất trong các yếu tố nội dung của tác phẩm báo chí Nó là chất liệu để sáng tạo nên tác phẩm báo chí, là tiêu chí đầu tiên, quan trọng nhất để đánh giá chất lượng thông tin Theo Từ điển tiếng Việt, Nxb Đà Nẵng, năm 1995, sự kiện là sự việc có ý nghĩa ít nhiều quan trọng đã, đang và sẽ xảy ra trong cuộc sống thực tiễn [46, tr.846]

Sự kiện được được hiểu theo hai nghĩa là sự kiện bản thể và sự kiện nhận thức Trong đó, sự kiện bản thể được hiểu là sự kiện xảy ra khách quan, theo quy luật tự nhiên và không phụ thuộc vào ý muốn chủ quan của con người Sự kiện nhận thức là sự việc xảy ra hằng ngày trong cuộc sống thực tiễn nhà báo ghi nhận, tiếp cận và tư duy, xem xét đến ý nghĩa, mức độ ảnh hưởng của nó đến xã hội, công chúng sẽ đón nhận và quan tâm đến sự việc ấy như thế nào, rồi mới lựa chọn và phản ánh trong tác phẩm của mình

Trong đời sống hiện thực luôn có vô số những sự kiện xảy ra m i ngày,

ở các lĩnh vực khác nhau với quy mô, tính chất phong phú, đa dạng Khi lựa chọn phản ánh một sự kiện nảo đó, trước hết nhà báo phải ý thức được ý nghĩa và mực độ ảnh hưởng của sự kiện đó đến xã hội, đến công chúng như thế nào Tính chất của sự kiện mang đến giá trị cho tác phẩm báo chí, nhưng tác phẩm mang ý nghĩa xã hội như thế nào và sức mạnh tác động tới công chúng theo hướng tiêu cực hay tích cực phụ thuộc vào quan điểm chính trị, khả năng tiếp cận, nhận thức cũng như tư tưởng của nhà báo

Không chỉ mang mục đích giúp công chúng thư giãn sau những mỏi mệt hằng ngày bằng những thông tin, câu chuyện trong thể thao, âm nhạc, phim ảnh, hội họa hay những câu chuyện về người nổi tiếng,…, là một trong những lĩnh vực quan trọng trong việc xây dựng và phát triển con người, xã hội, việc lựa chọn, thông tin và phản ánh các sự kiện văn hóa, giải trí cần được nhà báo cân nhắc, xem xét kỹ lưỡng sự tác động của sự kiện phản ánh tới nhận thức công chúng, tới văn hóa dân tộc Bởi vậy, việc xác định các tiêu chí để xem xét sự kiện báo chi không chỉ phụ thuộc vào trình độ hiểu biết, trình độ văn hóa cũng như nhận thức của nhà báo mà còn gắn liền với tiêu chí chọn lọc của m i cơ quan báo chí, phù hợp với tôn chỉ, mục đích, nhiệm vụ chính trị và với công chúng của tờ báo mình

Trước nhất, sự kiện giải trí đáp ứng tiêu chí mới, lạ, hấp dẫn, độc đáo, chứa đựng những điều mà con người tò mò muốn biết Đây là tiêu chí cơ bản

nhằm thu hút độc giả của m i tờ báo M i ngày lượng thông tin được đăng tải trên các trang báo vô cùng lớn, phong phú và đa dạng, nhất là trong kỷ nguyên bùng nổ thông tin hiện nay, sức cạnh tranh thông tin ngày càng lớn, nhu cầu thông tin của độc giả ngày càng cao, đòi hỏi sự nhạy bén, phát hiện thông tin kịp thời của nhà báo

Thứ hai, sự kiện giải trí mang ý nghĩa xã hội, chứa đựng vấn đề nhiều người quan tâm Giá trị của m i sự kiện báo chí được thể hiện qua mức độ

quan tâm của công chúng như thế nào? Có ảnh hưởng gì đến đời sống xã hội?

Sự quan tâm của công chúng càng lớn, sức tác động tới dư luận càng mạnh

mẽ thì thông tin về sự kiện đó càng có giá trị Để đạt được tới giá trị đó, đòi hỏi nhà báo phải có sự tinh tường, kinh nghiệm nghề nghiệp và trải nhiệm sống nhất định

Thứ ba, sự kiện cần mang tính cụ thể, xác thực M i sự kiện được phản

ánh cần đáp ứng những yêu cầu cơ bản như việc gì xảy ra? (What), xảy ra ở đâu? (Where), vào thời gian nào? (When), như thế nào (How), liên quan đến

ai (Who), tại sao xảy ra (Why) Mọi thông tin đưa ra cần phải khách quan, xác thực, rõ ràng, có thể kiểm chứng

Thứ tư, sự kiện mang tính thời điểm Tính thời điểm của sự kiện báo

chí được quy định bởi mức độ quan tâm của công chúng, tác động tới dư luận

xã hội tại thời điểm nó xảy ra, cũng như ý nghĩa cộng đồng, xã hội

Thứ năm, sự kiện có khả năng chứng minh hay ý giải về một phần tiến trình vận động mang tính quy uật của tự nhiên và xã hội

Sự kiện không bao giờ tồn tại độc lập mà luôn là một bộ phận không tách rời của một hoặc một số hệ thống sự kiện khác nhau M i sự kiện bao giờ

cũng là kết quả vận động lô-gic của sự kiện trước đó và là nguyên nhân hay tiền đề cho sự kiện tiếp theo

Cùng một sự kiện lại biểu hiện bản chất khác nhau trong hệ thống sự kiện khác nhau Vấn đề đặt ra đối với nhà báo là trong khi thông tin về những

sự kiện riêng rẽ phải nhìn thấy chúng trong mối quan hệ với hệ thống, phát hiện ra những mối quan hệ tồn tại giữa các sự kiện là một trong những điều kiện đảm bảo hiệu quả của tác phẩm báo chí

+ Về vấn đề:

Vấn đề được định nghĩa là điều cần được xem xét, nghiên cứu và giải quyết [46, tr.1066] Có thể hiểu vấn đề là những điều tồn tại lâu dài, có thể tồn tại từ rất nhiều năm cho đến thế kỷ này sang thế kỷ khác, bản chất không thay đổi, mang tính cấp thiết, ảnh hưởng lớn đến con người, xã hội, cần được xem xét, nghiên cứu và giải quyết

Mọi lĩnh vực trong cuộc sống luôn tồn tại những vấn đề cần được xem xét và giải quyết Trong văn hóa, giải trí cũng vậy luôn tồn tại những vấn đề phức tạp, có những vấn đề chưa được giải quyết đã phát sinh thêm vấn đề mới với biểu hiện và diễn biến phức tạp hơn Vấn đề là chu i các tình huống phức tạp, là tổng hợp nhiều mối quan hệ, mâu thuẫn giữa các đối tượng Ban đầu các vấn đề khi mới nhen nhóm, chưa rõ hậu quả, thường khó nhận diện, đòi hỏi nhà báo phải có nhận thức, sự hiểu biết sâu rộng về lĩnh vực mình quan tâm, nhanh nhạy nắm bắt kịp thời các tình huống, xu hướng vận động cũng như những yêu cầu, đòi hỏi đang đặt ra nhằm đưa ra các định hướng, nhận định khái quát, sáng tỏ những rủi ro tiềm ẩn Để phát hiện, nhận diện vấn đề, nhà báo cần hiểu rõ đặc điểm của nó từ ngay trong những tình huống hình thành ban đầu như sau:

- Vấn đề bao gồm nhiều sự kiện cùng bản chất hợp thành;

- Vấn đề chứa đựng mâu thuẫn cần được giải quyết, có những vấn đề có thể giải quyết ngay nhưng cũng có những vấn đề phức tạp cần có thời gian xem xét, nghiên cứu lâu dài;

- Vấn đề mang tính thời đại, giai đoạn lịch sử;

Việc phát hiện và phản ánh những vấn đề cụ thể, đưa ra câu trả lời xác đáng, giải quyết các mâu thuẫn kịp thời mang ý nghĩa xã hội cao, thu hút sự quan tâm của công chúng, từ đây góp phần tạo nên giá trị của tác phẩm báo chí

+ Về sự vật và hiện tượng:

Khác với vấn đề, hiện tượng có sự biểu hiện bên ngoài tình huống rõ ràng, được nhận diện trực tiếp Về bản chất, hiện tượng là điều mới xuất hiện hoặc manh nha mới cảm nhận thấy nhưng đã ẩn chưa những mâu thuẫn cần phải phân tích, nhận diện các yếu tố tích cực và tiêu cực tác động tới đời sống

xã hội để có giải pháp, giải quyết kịp thời trước khi hiện tượng trở thành vấn

đề lớn

- Sự vật, hiện tượng mới xuất hiện hoặc mới manh nha (hoặc tiêu cực, hoặc tích cực);

- Sự vật, hiện tượng có tính chất tiêu biểu;

- Sự vật, hiện tượng có xu hướng vận động rõ rệt hoặc không;

- Sự vật, hiện tượng không dễ xác định bản chất trong thời gian ngắn;

+ Về con người:

Trong các tác phẩm báo chí, không thể không kể đến vai trò của các nhân vật được phản ánh Chân dung con người là đối tượng phản ánh chính yếu trong các tác phẩm Sự xuất hiện của các nhân vật mang lại cho tác phẩm báo chí tính xác thực cao, giúp độc giả có cái nhìn đa chiều với sự việc xảy ra Khác với nhân vật trong văn học – nghệ thuật, nhân vật được phản ánh trong

tác phẩm báo chí là những con người có danh tính cụ thể, xác thực có địa chỉ

rõ ràng, bản chất, tính cách, hành động, đời sống của nhân vật không chịu sự chi phối của nhà báo Trong một tác phẩm có nhiều nhân vật cùng xuất hiện với vai trò khác nhau, mang tính chất khác nhau như nhân vật chính, nhân vật phụ, nhân vật trung tâm

Nhân vật chính là nhân vật xuất hiện chủ yếu trong tác phẩm, có vai trò quan trọng trong việc thể hiện chủ đề và tư tưởng của tác phẩm được nhà báo phản ánh khách quan qua hình dáng, tính cách, hành động và số phận cụ thể Nhân vật chính được tác giả phản ánh trong tác phẩm có thể là nhân vật chính diện (người có lý tưởng, đạo đức cao đẹp, cần được ca ngợi, biểu dương, học tập và làm theo), nhân vật phản diện (người có phẩn chất xấu xa, tha hóa, gây tổn hại tới lợi ích chung, cần phê phán và loại bỏ), người nổi tiếng, người có

số phận đặc biệt (người nghèo khó, tật nguyền nhưng cố gắng vượt lên số phận),… nhân vật là ai, phụ thuộc vào chủ đề, đề tài và tư tưởng của tác phẩm

Nhân vật phụ là những người có liên quan trực tiếp hay gián tiếp đến nhân vật chính, là những người có mối quan hệ trong cuộc sống với nhân vật chính như người thân, đồng nghiệp, bạn bè… Nhân vật phụ có vai trò cung cấp, bổ sung thông tin về nhân vật chính

Nhân vật trung tâm được coi là nhân vật đóng vai trò quan trọng trong câu chuyện về nhân vật chính, là người có tác động, chi phối đến nhân vật chính, có thể làm thay đổi số phận của nhân vật chính

+ Về các chi tiết:

Trong cuốn Tác phẩm báo chí (tập 1), NXB Thế giới, tác giả Tạ Ngọc

Tấn đã có định nghĩa về chi tiết trong tác phẩm báo chí như sau: Chi tiết (hay tình tiết) là những bộ phận nhỏ nhất của sự kiện Chi tiết có thể là một hành

vi, một lời nói, một cử chỉ của con người hay một trạng thái cụ thể của hoàn

cảnh diễn ra sự kiện Thông qua các chi tiết nhà báo mô tả, phản ánh sự kiện, lô-gic vận động của sự kiện trong tác phẩm là mối quan hệ giữa các chi tiết cụ thể [36, tr.11].

Có thể hiểu đơn giản về chi tiết trong tác phẩm báo chí là những mảnh ghép nhỏ tạo nên nội dung của sự kiện, là những tình huống, hành vi, lời nói, trạng thái tâm lý của các nhân vật trong sự kiện Quan trọng hơn, chi tiết chính là nhwunxg bằng chứng, cơ sở khách quan để nhà báo tìm hiểu, đánh giá, xem xét nhằm trả lời cho các câu hỏi: ai?, cái gì?, ở đâu?, khi nào?, như thế nào?, tại sao?, làm rõ diễn biến và bản chất của sự việc

Chi tiết được phân loại nhiều góc độ tiếp cận, theo phương pháp thể hiện, chi tiết gồm: chi tiết tả, chi tiết kể, chi tiết bình – bàn, chi tiết cái tôi cảm xúc của nhà báo Bên cạnh đó, xét theo góc độ yếu tố nội dung, chi tiết được phân loại gồm: chi tiết bối cảnh, chi tiết hoàn cảnh, chi tiết tình huống, chi tiết không gian, chi tiết thời gian, chi tiết về hình dáng nội tâm, tính cách, hành vi, hành động,… M i sự kiện bản thể luôn bao gồm rất nhiều các chi tiết khác nhau M i chi tiết mang giá trị biểu đạt tư tưởng, ý nghĩa xã hội ở nhiều mức

độ khác nhau Dù được xem xét góc độ nào thì việc lựa chọn những chi tiết để đưa vào phản ánh trong tác phẩm góp phần bộc lộ quan điểm của nhà báo trước sự việc hoặc con người cụ thể

Một tác phẩm báo chí được đánh giá cao là người viết phải biết nắm bắt, sử dụng những chi tiết giá trị, phản ánh rõ nhất bản chất sự việc, thể hiện

rõ quan điểm khách quan của tác giả Để có được những chi tiết đắt giá ấy phụ thuộc vào trình độ nghề nghiệp và năng lực sáng tạo của nhà báo, đòi hỏi nhà báo phải có sự hiểu biết, bao quát mọi khía cạnh của sự kiện, tìm hiểu, phân tích, so sánh, quan sát tỉ mỉ từng bộ phận, từng biểu hiện của sự việc

+ Về chính kiến của tác giả trong tác phẩm:

Trong tác phẩm báo chí giải trí, chính kiến thể hiện thái độ, quan điểm của nhà báo đối với một sự kiện hoặc vấn đề giải trí cụ thể M i nhà báo đều

có chính kiến riêng của mình, thể hiện qua cách phân tích, đánh giá, bình luận

và nhận định về sự việc theo cách hiểu, theo góc độ mà nhà báo nhận thức Ngược lại, chính kiến của nhà báo góp phần làm rõ bản chất, ý nghĩa của sự việc tới công chúng tiếp nhận, nó có khả năng hướng dẫn dư luận xã hội về sự việc, sự kiện giải trí được phản ánh trong tác phẩm

Tuy nhiên, chính kiến của nhà báo thể hiện trong tác phẩm phải dựa trên quan điểm chung, tôn chỉ, mục đích của tờ báo, dựa trên thể chế chính trị, phù hợp với văn hóa dân tộc, pháp luật Trên hết, chính kiến của nhà báo phải được xuất phát từ những chứng cứ rõ ràng, xác thực của sự việc và các mối quan hệ xã hội nằm trong sự việc, toàn bộ sự lý giải, phân tích, đưa ra nhận định, đánh giá, kiến nghị phải dựa trên những tài liệu, chứng cứ rõ ràng Nhà báo không có quyền bóp méo sự thật hoặc quá tô hồng sự thật Bởi công chúng luôn có tâm lý cảnh giác khi tiếp nhận những thông tin bị chi phối bởi những quan điểm, thái độ, nhận thức của cá nhân Trước khi thể hiện chính kiến cá nhân trong tác phẩm, nhà báo cần thận trọng lựa chọn sự việc, con người để phản ánh, chọn góc độ tiếp cận, chọn chi tiết dẫn dắt, phân tích, chứng minh, lý giải có tính thuyết phục cao, chọn ngôn từ để biểu đạt, chọn lý

lẽ để bộc lộ quan điểm, thái độ cá nhân nhà báo khách quan về vấn đề

Tóm lại, những yếu tố nội dung của giải trí phải phản ánh rõ nét đề tài,

chủ đề, sự kiện, vấn đề, sự vật, hiện tượng, con người, chi tiết và chính kiến của tác giả Đảm bảo tốt các yếu tố nội dung sẽ tạo ra tác phẩm, sản phẩm giải trí có chất lượng cao và tạo ra hiệu quả dư luận xã hội tốt

1.3.2 Những yêu cầu đối với tổ chức hình thức thông tin

+ Về thể loại tác phẩm:

Thể loại báo chí được tác giả Tạ Ngọc Tấn viết là một khái niệm để chỉ tính quy luật loại hình của tác phẩm báo chí…là sự thông nhất có quy luật – lặp lại của các yếu tố trong một loạt tác phẩm bảo chí [36, tr.27]

Trong cuốn Thể loại báo chí chính luận, nghệ thuật, tác giả Dương

Xuân Sơn cho rằng: Thể loại báo chí là hình thức biểu hiện cơ bản thống nhất

và ổn định của các bài báo, là cách lựa chọn công cụ, phương tiện phương pháp và hình thức trình bày tác phẩm báo chí để phù hợp với nội dung, thích ứng với từng tình huống sự kiện và có thể chứa đựng được nội dung hình thức bài báo cần trình bày [45, tr.9]

Thể loại báo chí còn được hiểu đó là hình thức sáng tạo tác phẩm báo chí, được nhà báo lựa chọn làm phương pháp thể hiện tác phẩm để phù hợp với nội dung, mục đích, tư tưởng cũng như phong cách của tác giả Thể loại được phân loại theo theo ba tiêu chí cơ bản là đối tượng phản ánh, phương pháp phản ánh, mục đích thông tin (nhu cầu của công chúng)

Về phân chia hệ thống nhóm thể loại báo chí, đã có rất nhiều quan điểm khác nhau được đưa ra Tác giả Tạ Ngọc Tấn – Nguyễn Tiến Hài đã phân chia các thể loại theo 3 nhóm, gồm:

- Nhóm tác phẩm thông tấn: Tin, Tường thuật, Phỏng vấn, ghi nhanh,…

- Nhóm tác phẩm chính luận: Bình luận, Xã luận và chuyên luận

- Nhóm tác phẩm thông tấn – nghệ thuật: Bút ký, Tiểu phẩm, ký sự,…

[36, tr 27- 48]

Còn tác giả Dương Xuân Sơn cũng chia thánh 3 nhóm:

- Nhóm thông tấn: Tin, phỏng vấn, tường thuật, bài phản ánh,…

- Nhóm chính luận: Bình luận, bài phê bình, chuyên luận,…

- Nhóm chính luận – nghệ thuật: Ký, phóng sự, tiểu phẩm, ghi nhanh, điều tra [45, tr.16-21].

Tác giả Đức Dũng phân chia hệ thông các thể loại báo chí như sau:

- Nhóm thông tấn: tin, tường thuật, phỏng vấn, điều tra,…

- Nhóm chính luận: xã luận, bình luận, chuyên luận,,…

- Nhóm ký báo chí: phóng sự, ghi nhanh, ký chân dung,,…

- Ngoài ra, ở một số thể loại trong các nhóm trên còn có các tiểu loại hoặc biến thể [6, tr.28-32]

Trong luận văn này, tác giả không chọn tiếp cận vấn đề theo góc độ hệ thống các thể loại tác phẩm báo chí mà chọn theo góc độ khảo sát, phân tích

hệ thống những thể loại được dùng phổ biến trên các sản phẩm báo khảo sát Bởi, mục đích đề tài luận văn tập trung phân tích, làm rõ thực trạng tổ chức thông tin giải trí mà cụ thể bao gồm tất cả những tác phẩm mang tính giải trí được được đăng tải trên các báo như các tác phẩm văn học, thơ, âm nhạc, hội họa,… Khác với những lĩnh vực khác, báo chí giải trí với mục đích đáp ứng nhu cầu thông tin giải trí, nhu cầu hưởng thụ văn hoá, văn nghệ của công chúng, tác phẩm báo chí giả trí rất đa dạng và phong phú về thể loại Không chỉ đăng tải các tác phẩm văn học - nghệ thuật đơn thuần, báo chí giải trí ngày nay hướng tới sự phong phú về thông tin với các tác phẩm thông tấn như tin, ghi nhanh, phỏng vấn,… các sự kiện đã, đang và sẽ diễn ra trong đời sống giải trí; tham gia phản ánh, hướng dẫn dư luận những vấn đề gắn liền với đời sống con người dưới góc nhìn giải trím hướng tới chất lượng thông tin sâu rộng, phân tích, bình luận các vấn đề cấp thiết Dù thông tin phản ánh được thể hiện qua thể loại tác phẩm nào thì thể loại mà nhà báo lựa chọn phải chuyển tải được đầy đủ, rõ ràng nội dung sự kiện, vấn đề, cũng như mục đích và tư tưởng mà nhà báo muốn phản ánh qua tác phẩm

+ Về kết cấu tác phẩm:

Kết cấu của tác phẩm báo chí là sự sắp xếp, bố trí, tổ chức các bộ phận của tác phẩm, phản ánh ý đồ, trình độ, cách nhận thức của nhà báo với sự việc Xét về mặt văn bản một tác phẩm báo chí hoàn chỉnh cơ bản được tổ chức như sau: đầu đề chính, dẫn nhập, đầu đề xen, các đoạn chính văn, chi tiết, hình ảnh, hộp thông tin mở rộng, kết luận, tên tác giả Kết cấu của tác phẩm thường chịu chi phối bởi hai yếu tố: Yếu tố khách quan như quy mô, tính chất, cấp độ của đề tài, mục tiêu và nhiệm vụ chính trị của nhà báo, khả năng khai thác và tiếp nhận thông tin, nhu cầu tiếp nhận thông tin của công chúng, phương tiện truyền tải; Yếu tố chủ quan như phương pháp sáng tạo, trình độ nhận thức, trình độ hiểu biết, tu duy, phong cách của nhà báo

Kết cấu có khả năng làm nổi rõ chủ đề, làm sự việc trở lên rõ ràng, liền mạch, khoa học, dễ hiểu Kết cấu tốt giúp cho công chúng tiếp nhân các thông tin từ tác phẩm nhanh chóng, hợp lý và đầy đủ tạo sức thuyết phục cao

Kết cấu tác phẩm báo chí rất đa dạng và phong phú, có thể kể đến những dạng kết cấu cơ bản như:

- Kết cấu đẳng lập;

- Kết cấu theo mức độ quan trọng;

- Kết cấu theo trình tự thời gian;

- Kết cấu theo lô-gic tư duy (quy nạp hoặc diễn dịch);

- Kết cấu đan xen (đối lập);

- Kết cấu liên tưởng (cốt truyện)

+ Về ngôn ngữ:

Ngôn ngữ là phương tiện quan trọng hàng đầu được nhà báo sử dụng để chuyển tải toàn bộ nội dung tác phẩm báo chí tới công chúng Ngôn ngữ báo chí là loại hình ngôn ngữ mang phong cách và quy tắc đặc trưng được quy