Truyền thông về an ninh văn hóa trên chuyên mục an ninh văn hóa kênh truyền hình công an nhân dân hiện nay (khảo sát trên dữ liệu từ 12017 62018)

ANTV đã tổ chức sản xuất hàng ngàn chương trình, chuyên mục về an ninh văn hoá như: bảo vệ các di sản văn hoá, chống lại sự xâm hại của tự nhiên và con người; an ninh văn hoá với việc ch

HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

CHU ĐỨC THÀNH

TRUYỀN THÔNG VỀ AN NINH VĂN HOÁ

TRÊN CHUYÊN MỤC “AN NINH VĂN HÓA” –

KÊNH TRUYỀN HÌNH CÔNG AN NHÂN DÂN HIỆN NAY

(Khảo sát trên dữ liệu từ 1/2017-6/2018

Ngành: Báo chí học

Mã số: 8 32 01 01

LUẬN VĂN THẠC SĨ BÁO CHÍ HỌC

Người hướng dẫn khoa học: PGS,TS Trương Ngọc Nam

HÀ NỘI - 2018

Tôi xin cam đoan, đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi dưới sự hướng dẫn của PGS, TS Trương Ngọc Nam Các số liệu và kết luận trong luận văn chưa từng công bố trong bất kì một công trình nào trước đây Nếu sai, tôi xin chịu hoàn toàn trách nhiệm

Tác giả

Chu Đức Thành

PGS, TS Trương Ngọc Nam, người trực tiếp hướng dẫn, tận tình giúp đỡ em

về phương pháp nghiên cứu và hoàn thiện luận văn

Xin trân trọng cảm ơn các giảng viên Khoa Báo chí nói riêng và các

giảng viên đã tham gia giảng dạy lớp Cao học Quản lý Báo chí Truyền thông

K22.2 nói chung, thầy cô đã trực tiếp giảng dạy và cung cấp cho em nhiều

kiến thức lý luận cũng như thực tiễn quý báu Những kiến thức này đã và sẽ

giúp ích cho em trong quá trình học tập, nghiên cứu và công tác hiện tại cũng

như trong tương lai

Trân trọng cảm ơn thầy cô Ban Quản lý đào tạo đã tận tâm giúp đỡ và

chỉ bảo cho chúng em trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu tại Học viện

Báo chí và Tuyên truyền

Tôi cũng xin chân thành cảm ơn các đồng chí lãnh đạo Trung tâm Phát

thanh - Truyền hình - Điện ảnh CAND đã tạo điều kiện giúp tôi hoàn thành luận

văn này

Tác giả luận văn

Chu Đức Thành

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

Chương 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG 15

1.1 Một số khái niệm cơ bản 15

1.2 Vai trò của truyền thông về an ninh văn hóa 24

1.3 Nội dung truyền thông về an ninh văn hóa 29

1.4 Nguyên tắc truyền thông về an ninh văn hóa 38

Chương 2: TRUYỀN THÔNG VỀ AN NINH VĂN HÓA TRÊN CHUYÊN MỤC AN NINH VĂN HÓA - KÊNH TRUYỀN HÌNH CÔNG AN NHÂN DÂN – THỰC TRẠNG NGUYÊN NHÂN VÀ BÀI HỌC KINH NGHIỆM 45

2.1 Giới thiệu về Truyền hình Công an nhân dân và chương trình “An ninh văn hóa” trên Truyền hình Công An Nhân Dân 45

2.2 Thực trạng truyền thông về an ninh văn hóa trên chuyên mục An ninh văn hóa của Truyền hình Công an nhân dân 50

2.3 Nguyên nhân của thực trạng và những vấn đề đặt ra 92

Chương 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG CHẤT LƯỢNG CHUYÊN MỤC AN NINH VĂN HÓA TRÊN TRUYỀN HÌNH CÔNG AN NHÂN DÂN 96

3.1 Những kiến nghị 96

3.2 Giải pháp tăng cường chất lượng các chương trình truyền thông về an ninh văn hóa 106

KẾT LUẬN 115

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 117

DANH MỤC BẢNG

Bảng 2.1 Các mảng nội dung văn hóa được đề cập trong chuyên mục An ninh

văn hóa 52 Bảng 2.2 Số lượng TPBC phản ánh hai nhóm đối tượng Giới trẻ và Nhóm đối

tượng khác 55 Bảng 2.3 Nội dung tương ứng với số lượng các vấn đề được đề cập trong vấn

đề bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa dân tộc 69 Bảng 2.4 Những nội dung được thể hiện dưới góc nhìn sáng tạo văn hóa 78 Bảng 2.5 Các TPBC thuộc vấn đề về đấu tranh chống các phản văn hóa, phản

giá trị 82

DANH MỤC BIỂU ĐỒ

Biểu đồ 2.1 Nội dung tương ứng với số lượng tác phẩm báo chí trong thời

gian khảo sát 52 Biểu đồ 2.2 Tỷ lệ 2 nhóm đối tượng được đề cập trong chuyên mục An ninh

văn hóa của ANTV đã đề cập và phản ánh rõ ràng, kịp thời hiện tượng xuống cấp về đạo đức, tha hóa con người của một bộ phận dân cư trong xã hội 55 Biểu đồ 2.3 Nguồn tiếp cận, nghe, đọc về an ninh văn hoá 88 Biểu đồ 2.4 Công chúng đánh giá về các TPBC trong chuyên mục 90

DANH MỤC HÌNH

Hình 2.1 Tác phẩm báo chí “Giới trẻ thờ ơ với lịch sử, trách nhiệm thuộc về

ai?” phát sóng ngày 8/3/2017 57

Hình 2.2 Tác phẩm báo chí “Nhạc chế, rap “bẩn” đang tấn công giới trẻ” phát sóng ngày 18/4/2017 59

Hình 2.3 Tác phẩm “Tà đạo và hành vi nguy hại cho xã hội” 62

Hình 2.4 tác phẩm “Ngoại cảm hay mê tín phần 1, phần 2” ngày 11/4/2018 64

Hình 2.5 “Hầu đồng, thờ Mẫu đừng để tín ngưỡng bị lợi dụng” ngày 15/2/2017 65

Hình 2.6 Tác phẩm “Chung tay xóa bỏ định kiến giới” ngày 07/2/2017 66

Hình 2.7 Tác phẩm “Những câu chuyện về đạo đức người thầy” ngày 28/11/2017 67

Hình 2.8 Tác phẩm “Về đâu những rạp chiếu phim nhà nước?” 70

Hình 2.9 Tác phẩm “Bình yên lễ hội không sát sinh” ngày 13/3/2018 71

Hình 2.10 Tác phẩm “Bàn về văn hóa trong lễ hội” Ngày 17/3/2017 72

Hình 2.11 “Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên – Trăn trở nỗi lo” ngày 24/10/2017 73

Hình 2.12 Tác phẩm “Nỗi buồn nhà rông” ngày 07/11/2017 74

Hình 2.13 có tác phẩm “Tết hay không Tết” ngày 26/2/2018 76

Hình 2.14 Tết qua tác phẩm “Tết nhà ngoại – Tại sao không?” phát sóng ngày 26/2/2018 77

Hình 2.15 Tác phẩm “Hội họa và những vấn đề cần giải quyết” phát sóng này 24/4/2018 79

Hình 2.16 Tác phẩm “Từ thiện – sẻ chia thôi chưa đủ” phát sóng ngày 22/2/2018 80

Hình 2.17 Tác phẩm “Để du lịch cộng đồng phát triển bền vững” ngày 21/2/2017 83

Hình 2.18 Tác phẩm “Đừng để mất đi những trang phục truyền thống dân tộc Việt” ngày 6/3/2017 84

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Hội nhập quốc tế đang là một trong những xu hướng của tất cả các nước trên thế giới Trong điều kiện hội nhập quốc tế hiện nay, an ninh văn hoá có thể coi là "sức mạnh mềm" trong quan hệ đối ngoại Dựa vào chiến lược văn hoá, các quốc gia, dân tộc có thể mở rộng phạm vi ảnh hưởng của mình trên các phương diện chính trị, kinh tế - xã hội và an ninh quốc phòng

An ninh văn hoá có vai trò vô cùng quan trọng đối với sự tồn vong và phát triển của mỗi quốc gia, dân tộc Đó là một bộ phận không thể tách rời của an ninh quốc gia, an ninh cộng đồng Về bản chất, an ninh văn hoá là đảm bảo an toàn cho phát triển văn hoá, trong đó có các giá trị văn hoá, các quyền tham gia sáng tạo và hưởng thụ các giá trị văn hoá của con người Do đó, an ninh văn hoá cũng bao gồm cả những biện pháp cảnh báo, phòng ngừa, răn đe đối với những hành vi xâm phạm các giá trị văn hoá và các quyền văn hoá, nhằm đảm bảo lợi ích cộng đồng, quốc gia, dân tộc

Việt Nam là một quốc gia đang phát triển và đang phải chịu những tác động hết sức to lớn từ tiến trình toàn cầu hóa Toàn cầu hóa đã mang lại cho Việt Nam những cơ hội như: Nâng cao trình học quản lý, thu hút vốn đầu tư nước ngoài, học hỏi được nhiều công nghệ mới để phát triển nền kinh tế đất nước Tuy nhiên bên cạnh những những thành tựu thì những thách thức mà toàn cầu hóa mang lại cũng rất lớn như vấn đề ô nhiễm môi trường, phân hóa giàu nghèo, đặc biệt là vấn đề đảm bảo an ninh văn hóa

Bảo đảm an ninh văn hoá, xây dựng và phát triển nền văn hoá tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc trong hoàn cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng

là một trong những yêu cầu cấp thiết và ưu tiên hàng đầu của nước ta Nhiệm

vụ quan trọng này phải đặt dưới sự lãnh đạo trực tiếp, toàn diện của Đảng, sự quản lý tập trung, thống nhất của nhà nước, phát huy sức mạnh tổng hợp của

cả hệ thống chính trị với sự tham gia tích cực, hiệu quả của các cơ quan, ban ngành, tổ chức xã hội, đoàn thể quần chúng bằng nhiều giải pháp thiết thực, trong đó đặc biệt coi trọng vai trò, sức mạnh của truyền thông, báo chí trong lĩnh vực bảo vệ an ninh văn hoá

Truyền hình Công an nhân dân là một đơn vị thuộc Tổng cục Chính trị -

Bộ Công an, với chức năng, nhiệm vụ là cơ quan truyên truyền, giáo dục chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước, Chỉ thị, Nghị quyết của Đảng uỷ Công an Trung ương và Bộ Công an về lĩnh vực bảo vệ an ninh quốc gia, giữ gìn trật tự, an toàn xã hội, xây dựng lực lượng Công an nhân dân và phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc; tuyên truyền đấu tranh chống luận điệu xuyên tạc, phản động của các thế lực thù địch Tuyên truyền nâng cao tinh thần cảnh giác cách mạng, cổ vũ, động viên nhân dân tích cực tham gia phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc; biểu dương kịp thời gương người tốt việc tốt

Với chức năng, nhiệm vụ của mình, kể từ khi ra đời đến nay (tháng 11/2011), Kênh Truyền hình Công an Nhân Dân (ANTV) luôn bám sát định hướng tuyên truyền và nhiệm vụ chính trị được giao, đặc biệt quan tâm tới lĩnh vực tư tưởng, văn hoá, trong đó chú trọng tới mảng đề tài an ninh văn hoá ANTV đã tổ chức sản xuất hàng ngàn chương trình, chuyên mục về an ninh văn hoá như: bảo vệ các di sản văn hoá, chống lại sự xâm hại của tự nhiên và con người; an ninh văn hoá với việc chống lại các luồng văn hoá độc hại, trái với thuần phong mỹ tục, với đạo lý dân tộc được thâm nhập từ nước ngoài vào nước ta; đấu tranh chống "diễn biến hoà bình" phản bác các quan điểm, luận điều sai trái, thù địch, các vấn đề lợi dụng văn hoá, tư tưởng để truyền bá tư tưởng, chống phá chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng; tuyên truyền nâng cao tri thức về văn hoá và an ninh văn hoá đối với quần chúng nhân dân; tôn vinh, phát huy giá trị văn hoá dân tộc, bảo tồn, gìn giữ, phát triển văn hoá nghệ thuật truyền thống Các chương trình Truyền hình

Công An có tính giáo dục và chiến đấu cao, mang đặc thù chuyên biệt của lực lượng Công an nhân dân trong lĩnh vực bảo vệ an ninh văn hoá Nhiều chương trình, tác phẩm có chất lượng tốt được lãnh đạo các cấp và nhân dân khen ngợi, góp phần tích cực định hướng tư tưởng, thẩm mỹ cho mọi tầng lớp nhân dân, đảm bảo an ninh văn hoá, giữ gìn an ninh chính trị, trật tự an toàn

xã hội

Tuy nhiên bên cạnh những thành tựu đã đạt được thì các chương trình về lĩnh vực an ninh văn hóa của Truyền hình Công an nhân dân vẫn còn nhiều hạn chế đó chính là: Nội dung chưa sâu sắc, phương pháp truyền thông chưa lôi cuốn được công chúng, các chuyên mục đấu tranh để phản bác lại các luận điệu sai trái của các đối tượng thù địch còn ít, nhiều nội dung thông tin trong các chuyên mục còn thiếu khách quan, vẫn còn nhiều thông tin mang tính giật gân câu khách.v v Do vậy chúng ta cần phải cùng nhau tìm ra các giải pháp để nâng cao hiệu quả các chương trình về an ninh văn hóa trên kênh Truyền hình Công an nhân dân

Xuất phát từ những lý do trên em đã lựa chọn đề tài: " Truyền thông về

an ninh văn hoá trên chuyên mục “An ninh văn hóa” - Kênh truyền hình Công an nhân dân hiện nay" (Khảo sát trên dữ liệu từ 1/2017 đến 6/2018)

để làm luận văn thạc sĩ Báo chí học

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến luận văn

An ninh văn hóa là vấn đề quan trọng liên quan một thiết đối với an ninh quốc gia, có tác động mạnh mẽ đến các lĩnh vực khác trong xã hội Đặc biệt trong thời kỳ hiện nay với sự phát triển của công nghệ thông tin, sự chống phá của các thế lực thù địch trên lĩnh vực tư tưởng diễn biến ngày càng tinh vi và phức tạp hơn Do vậy vấn đề an ninh văn hóa đã được rất nhiều nhà nghiên cứu ở trên thế giới và Việt Nam quan tâm và đã có rất nhiều công trình liên quan đến vấn đề có thể kể đến các công trình nghiên cứu sau đây:

- Trên Thế giới

Thuật ngữ an ninh văn hóa xuất hiện khoảng trên nửa thế kỷ nay Tần suất sử dụng thuật ngữ này bắt đầu gia tăng từ những năm 30 của thế kỷ XX Cùng với sự gia tăng về tần suất, nội hàm của khái niệm này cũng ngày một thêm phong phú

Từ góc độ pháp lý, Liên hiệp quốc đã quan tâm đến vấn đề an ninh văn hóa ở những khía cạnh khác nhau: bảo vệ bản sắc văn hóa dân tộc quốc gia trong bối cảnh toàn cầu hóa, đảm bảo quyền tiếp cận và thụ hưởng giá trị văn hóa của mọi người, bảo vệ di sản văn hóa, thúc đẩy sự đa dạng về văn hóa… Liên hiệp quốc đã xây dựng và thông qua nhiều Công ước về văn hóa và con người Đây là những bảo đảm quốc tế đối với quyền văn hóa nói chung, là điều kiện quan trọng cho việc duy trì, thúc đẩy và phát huy đa dạng văn hóa Đồng thời, chính những bảo đảm pháp lý quốc tế về đa dạng văn hóa như các Tuyên ngôn và công ước của Liên hợp quốc về đa dạng văn hóa đã và đang góp phần hiệu quả vào việc tôn trọng, bảo đảm an ninh văn hóa của các quốc gia Chỉ tính từ năm 1970 cho đến nay Tổ chức Khoa học, Giáo dục và Văn hóa của Liên hợp quốc (UNESCO) đã thông qua gần chục Tuyên ngôn và Công ước liên quan đến văn hóa và quyền văn hóa Chẳng hạn, Công ước về Bảo vệ Di sản Thiên nhiên và Di sản Văn hóa (năm 1975), Tuyên bố về hợp tác văn hóa (1966), Tuyên bố về Chủng tộc và Thành kiến chủng tộc (1978), Công ước Bảo vệ Di sản Văn hóa Phi vật thể (năm 2003, hiệu lực năm 2006), Công ước về Bảo vệ và Thúc đẩy Sự Đa dạng của Các Biểu thức Văn hóa (Công ước Đa dạng Văn hóa) năm 2005, Tuyên ngôn về Đa dạng văn hóa (2001), Tuyên ngôn về các quyền về ngôn ngữ (1996)… bên cạnh đó là các Tuyên ngôn và Công ước do Đại hội đồng Liên hợp quốc thông qua như Tuyên ngôn về Quyền của Các dân tộc bản địa (2007), Tuyên ngôn về Quyền phát triển (1986), đều đặc biệt nhấn mạnh đến sự cần thiết phải duy trì và

phát huy đa dạng văn hóa, tôn trọng và bảo vệ các quyền văn hóa, đặc biệt đối với những nhóm xã hội và tộc người yếu thế, có nguy cơ bị đe dọa

Những năm cuối thế kỷ XX, đầu thế kỷ XXI ở Nga đã có một số công trình nghiên cứu liên quan đến vấn đề an ninh văn hóa Vai trò của văn hóa được nhìn nhận như là một nhân tố của an ninh quốc gia, được thể hiện trong

nghiên cứu của A.I Flier (1998), Văn hóa với tính chất là nhân tố của an

ninh quốc gia, Nxb Văn hóa thông tin, Hà Nội Nghiên cứu đã coi văn hóa là

đối tượng của an ninh, cần phải được đảm bảo sự an toàn trong phát triển, đồng thời thấy rõ mối quan hệ khăng khít lẫn nhau giữa an ninh văn hóa và an ninh quốc gia

Một công trình khác của V.P Bonsakov (2002), Những giá trị văn hóa

và thời đại, Nxb Văn hóa thông tin, Hà Nội Đã đề cập đến việc giữ gìn và

phát huy những giá trị văn hóa trong bối cảnh toàn cầu hóa Ảnh hưởng của văn hóa phương Tây đến văn hóa Nga khiến một số học giả Nga cũng chú ý

đến vai trò của an ninh văn hóa Có thể thấy điều đó qua các công trình: "Nhìn

sang phương Tây: Toàn cầu hóa và văn hóa thanh niên Nga" của tec-pua (2004), Nhìn sang phương Tây: Toàn cầu hóa và văn hóa thanh niên Nga, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội; Xanh-pe-tec-pua (2007), Những vấn đề hiện nay của giao tiếp liên văn hóa, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội

Xanh-pe-Vấn đề an ninh văn hóa được đặt thành chủ trương, chính sách của Nhà nước trong quản lý lĩnh vực văn hóa, thể hiện trong các công trình

nghiên cứu: "Quản lý trong lĩnh vực văn hóa: Kinh nghiệm của Nga và

nước ngoài" của Xanh-pe-tec-pua (2007), Những vấn đề hiện nay của giao tiếp liên văn hóa, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội; Xanh-pe-tec-pu (2003), Văn hóa quần chúng và nghệ thuật quần chúng Xây và chống, Nxb Văn hóa thông tin, Hà Nội

Ở Trung Quốc, gần đây vấn đề an ninh văn hóa cũng được nghiên cứu Năm 2011, Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc đã thông qua một quyết định tiếp tục phát triển ngành công nghiệp văn hóa, nâng cao niềm tin của người dân đối với văn hóa quốc gia, tăng cường quyền lực mềm… tất cả được hiểu như là một phần của các nỗ lực để bảo vệ an ninh văn hóa Trung Quốc Chủ tịch Hồ Cẩm Đào đã nhấn mạnh đến việc tăng cường sản xuất văn hóa trong nước để chống lại cuộc tấn công về văn hóa và ý thức hệ của phương Tây Tân Hoa Xã số ra ngày 27 tháng 10 năm 2011 có bài viết nêu lên quan

điểm của các nhà lãnh đạo Trung Quốc về an ninh văn hóa: "An ninh văn hóa

Trung Quốc hướng tới sự cởi mở và trao đổi" của Hồ Cẩm Đào (2011), "An ninh văn hóa Trung Quốc hướng tới sự cởi mở và trao đổi", Tân Hoa Xã, (27), tr.7-8 đã nhấn mạnh duy trì an ninh văn hóa của một quốc gia không có

nghĩa là đóng cửa và nói "không" với phần còn lại của thế giới Đôi khi, nó chỉ đơn giản là an toàn hơn để mở cánh cửa càng rộng hơn Chính phủ Trung Quốc nhấn mạnh đến vấn đề an ninh văn hóa trong các diễn đàn quốc tế và trong chính sách ngoại giao Các nhà lãnh đạo Trung Quốc tuyên bố sẽ phát triển văn hóa Trung Quốc theo hướng hiện đại, sẵn sàng đối mặt với thế giới

và tương lai

Trung Quốc thành lập Trung tâm nghiên cứu an ninh văn hóa quốc gia

và xây dựng ý thức hệ Ngày 28/2 và ngày 1/3 năm 2013, Diễn đàn quốc tế xã hội chủ nghĩa lần thứ nhất được tổ chức tại Bắc Kinh với sự tham gia của các nhà khoa học Trung Quốc, Việt Nam và Lào Vấn đề an ninh văn hóa là 1 trong 5 nội dung chủ yếu của hội thảo này Để có thể ngăn chặn nguy cơ, tiếp nhận cơ hội mà toàn cầu hóa mang lại, xây dựng và bảo vệ an ninh văn hóa của mình, các học giả cho rằng, cần kiên trì vai trò chủ đạo của chủ nghĩa Mác, xây dựng chính đảng vững mạnh, tăng cường giao lưu quốc tế với các nước tiên tiến, sáng tạo lý luận văn hóa xã hội chủ nghĩa cho phù hợp với tình hình mới, dám bảo vệ và biết bảo vệ lợi ích của đất nước mình, bảo vệ bản

sắc dân tộc của mỗi nước, bảo đảm tính hoàn chỉnh và tự chủ của chủ quyền văn hóa mỗi nước Như vậy, theo quan điểm của Chính phủ và các học giả Trung Quốc, an ninh văn hóa bao gồm cả 2 phương diện: một là chống lại các ảnh hưởng tiêu cực của nước ngoài (đặc biệt là phương Tây), hai là xây dựng

và phát triển nền văn hóa dân tộc quốc quốc gia

Ở châu Âu, vấn đề an ninh văn hóa được đặt ra trong các nghiên cứu với tính chất là nhằm bảo vệ các di sản văn hóa, các tác phẩm nghệ thuật cũng như nội dung thông tin và quan trọng hơn là đảm bảo các quyền về văn hóa,

cải thiện đời sống tinh thần của con người Tiêu biểu là các công trình: "Bảo

vệ di sản văn hóa trên Web" của V.Cappelinni (2004), Bảo vệ di sản văn hóa trên Web, Nxb Văn hóa thông tin, Hà Nội ; "An ninh văn hóa:vai trò của nghệ thuật trong an ninh văn hóa" của E Nemetha (2007), An ninh văn hóa:vai trò của nghệ thuật trong an ninh văn hóa, Nxb Chính trị quốc gia, Hà

Nội Một công trình tiêu biểu khác ở Anh, nghiên cứu về bản chất của an ninh

văn hóa là: "Tổng quan các lý thuyết về bản chất của an toàn văn hóa" của tác giả F.W Guldenmund (1992), Tổng quan các lý thuyết về bản chất của an

toàn văn hóa, Nxb Văn hóa thông tin, Hà Nội An ninh văn hóa ở đây được

coi là sự bảo đảm an toàn cho các quyền văn hóa, các quan điểm và các giá trị văn hóa An ninh văn hóa cũng đưa ra những cảnh báo, răn đe đối với những hành vi xâm phạm các quyền, các giá trị văn hóa Đồng thời, an ninh văn hóa cũng là chiến lược quốc gia, nhằm bảo đảm an ninh quốc gia Cuốn sách:

"Chính sách an ninh châu Âu và văn hóa chiến lược" của B Zyla (2013), Chính sách an ninh châu Âu và văn hóa chiến lược, Nxb Văn hóa thông tin,

Hà Nội đã đánh giá việc đảm bảo an ninh văn hóa là một nỗ lực của liên minh châu Âu trong việc khẳng định vai trò của mình với thế giới, là một phần trong việc thực thi chính sách an ninh của châu Âu Trong bài viết đăng tải

trên website của nhà trường: "Giữ gìn bản sắc như một chiến lược an ninh

văn hóa" của S Forrest (1998), Giữ gìn bản sắc như một chiến lược an ninh

văn hóa, Đại học Lapland, Phần Lan Đã quan niệm an ninh văn hóa là "khả

năng của một xã hội bảo tồn tính chất đặc thù của nó trước sự thay đổi các điều kiện và các mối đe dọa" Ông cũng cho rằng các khái niệm an ninh đã có

sự thay đổi, mở rộng từ sự hiểu biết quân sự truyền thống sang những hình thức khác, theo tiêu chí mềm dẻo hơn, toàn diện hơn An ninh văn hóa có lẽ là lĩnh vực an ninh mềm dẻo linh hoạt nhất Vì thế, an ninh văn hóa không chỉ là

sự đương đầu với các mối đe dọa mà nó đi kèm với kỳ vọng tích cực vào việc đảm bảo và thúc đẩy các điều kiện mà một nền văn hóa có thể phát triển một cách an toàn theo cách riêng của nó

Ở Mỹ, trong một số công trình nghiên cứu gần đây như: "Làm việc

hướng tới một định nghĩa về an ninh văn hóa" của E Nemetha (2013), Làm việc hướng tới một định nghĩa về an ninh văn hóa, Nxb Văn hóa thông tin, Hà

Nội Đã đề cập đến như một "sức mạnh mềm", đặc biệt là trong ngoại giao

Nó có vai trò vô cùng quan trọng đối với an ninh cộng đồng, an ninh quốc gia

và an ninh quốc tế Cuốn sách "Văn hóa và an ninh: Biểu tượng quyền lực và

chính trị của an ninh quốc tế" của M.Williams (2007), Văn hóa và an ninh: Biểu tượng quyền lực và chính trị của an ninh quốc tế, Nxb Chính trị quốc

gia, Hà Nội Đã xem xét vai trò của văn hóa trong chính sách an ninh hiện đại, cung cấp một cái nhìn tổng quan về vai trò của văn hóa trong việc đảm bảo an ninh quốc gia Cuốn sách xây dựng một khung lý thuyết mà ở đó nhấn mạnh đến mối quan hệ giữa văn hóa, năng lượng, an ninh và chiến lược Tác giả lập luận rằng văn hóa đã là cơ sở cho sự biến đổi chính sách an ninh của châu Âu

và của Mỹ trong bối cảnh Chiến tranh Lạnh - bao gồm cả sự phát triển của NATO và việc mở rộng của EU Michael Williams cho rằng văn hóa tiếp tục đóng vai trò mạnh mẽ trong chính trị quốc tế ngày hôm nay, điển hỉnh là trong chính sách đối ngoại của Mỹ Chính vì vậy, an ninh văn hóa góp phần kiến tạo nên an ninh quốc gia Việc xây dựng chính sách an ninh quốc gia phải quan tâm đến nhân tố văn hóa, đến an ninh văn hóa

Tiến sĩ Robert Albro (Service American University), Chủ tịch Ủy ban nhân quyền của Hiệp hội nhân học Mỹ cũng đã công bố một số bài viết liên quan đến an ninh văn hóa Theo ông, vấn đề an ninh văn hóa gần đây đã thu hút được sự quan tâm của nhiều nhà nghiên cứu Minh chứng cho vấn đề này,

ông liệt kê một số các cuộc hội thảo có chủ đề liên quan như: "Văn hóa và an

ninh" của Viện Aspen (2009), Văn hóa và an ninh, Mỹ, "Ngoại giao văn hóa

và an ninh" của Hội đồng tình báo quốc gia (2010), Ngoại giao văn hóa và an ninh, Mỹ.… Các diễn đàn này đã nhìn nhận an ninh văn hóa là lĩnh vực an

ninh phi truyền thống Văn hóa được nhìn nhận theo hai chiều hướng có vẻ đối lập nhau, thứ nhất, văn hóa tiềm ẩn những dấu hiệu bất an đe dọa an ninh quốc gia, thứ hai, văn hóa là một phần giải pháp để đảm bảo an ninh quốc gia Các thảo luận xung quanh vấn đề an ninh văn hóa tập trung vào việc bảo vệ tác phẩm nghệ thuật, di tích, di chỉ khảo cổ và các hiện vật, chống lại tình trạng phá hoại, buôn bán, cướp bóc bất hợp pháp Trong các bài viết của mình, Robert Albro cũng nhận định rằng chính sách an ninh văn hóa của mỗi quốc gia

có những điểm riêng biệt, phụ thuộc vào văn hóa, bối cảnh của mỗi nước Tuy nhiên, các nước hiện có xu hướng tìm được tiếng nói chung về một số khía cạnh của an ninh văn hóa thông qua luật pháp quốc tế về vấn đề di sản văn hóa, tài sản văn hóa

Như vậy, nhìn chung vấn đề an ninh văn hóa đã được nghiên cứu khá nhiều ở các nước trên thế giới Trong các công trình đó, các tác giả cũng đưa

ra các quan niệm khác nhau cách tiếp cận khác nhau và các nội dung nghiên cứu và quan niệm cũng không hoàn toàn giống nhau Và cho đến nay, chưa có một công trình nào tiếp cận vấn đề an ninh văn hóa một cách hệ thống trên cả hai phương diện lý thuyết và thực tiễn Mặc dù những đường nét cơ bản về bản chất, vai trò của an ninh văn hóa đã được đề cập đến nhưng mỗi quốc gia lại nhấn mạnh tới những vai trò và nội dung nhất định của an ninh văn hóa mà thiếu đi một cái nhìn tổng thể, toàn diện Các công trình nghiên cứu đều

khẳng định, rằng tìm ra giải pháp cho an ninh văn hóa trong điều kiện hội nhập ngày nay là một điều khó khăn và phụ thuộc vào bối cảnh cụ thể của mỗi quốc gia

- Việt Nam

Ở Việt Nam, an ninh văn hóa là một khái niệm khá mới mẻ, chỉ xuất hiện trong khoảng 10 năm trở lại đây Số lượng các công trình khoa học trực tiếp bàn đến vấn đề an ninh văn hóa còn khá mỏng Có thể kể đến các công trình sau:

Sách

- Trần Ngọc Thêm (1998), Bài viết về khái niệm an ninh văn hóa, Nxb

Văn hóa thông tin, Thành phố Hồ Chí Minh Cuốn sách này đã đề cập đến khái niệm an ninh văn hóa, vai trò của an ninh văn hóa và tính cấp thiết của việc đảm bảo an ninh văn hóa trong bối cảnh hiện nay

- Lê Thanh Bình, Vũ Trọng Lâm (Chủ biên) (2015), Truyền thông giao

lưu văn hóa với vấn đề bảo vệ lợi ích và an ninh văn hóa quốc gia, Nxb

Thông tin và truyền thông, Hà Nội Đã đề cập đến khái niệm an ninh văn hóa

và vai trò của truyền thông trong bảo đảm an ninh văn hóa quốc gia

Đề tài khoa học cấp Nhà nước

- Nguyễn Duy Bắc (Chủ nhiệm) (2015), An ninh văn hóa trong điều kiện

hiện nay, Đề tài khoa học cấp Nhà nước, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí

Minh, Hà Nội Đã phản ánh khá toàn diện những vấn đề lý luận và thực tiễn

về an ninh văn hóa ở nước ta

Báo và tạp chí:

Bùi Quảng Bạ (2008), "Đảm bảo an ninh văn hóa ở nước ta hiện nay",

Tạp chí Cộng sản, (13), tr.15-16

Bài viết của tác giả Nguyễn Duy Bắc, Vũ Phương Hậu (2015), "Bảo

đảm an ninh văn hóa quốc gia trong tình hình mới", Tạp chí Cộng sản, (5),

tr.24-25

- Vũ Phương Hậu (2015), "Vai trò của an ninh văn hóa đối với việc xây

dựng nền văn hóa dân tộc hiện nay", Tạp chí Khoa học công nghệ Việt Nam,

(5), tr.13-15

- Vũ Thị Phương Hậu (2015), "An ninh văn hóa - một số vấn đề lý luận

và thực tiễn", Tạp chí Văn hóa học, (2), tr.16-18

Các bài viết này đã đề cập đến khái niệm an ninh văn hóa, vai trò của an ninh văn hóa và tính cấp thiết của việc đảm bảo an ninh văn hóa trong bối cảnh hiện nay

Các công trình kể trên là những tài liệu tham khảo hữu ích cho luận văn Tuy nhiên, cho đến nay, chưa có một công trình khoa học nào bàn thảo đến vấn đề đảm bảo an ninh văn hóa trên một kênh truyền hình, mà cụ thể ở đây là Truyền hình công an nhân dân Chính vì vậy, luận văn cần phải kế thừa các thành tựu nghiên cứu của các công trình khoa học trước đó, đồng thời phải bổ sung những nội dung nghiên cứu mới mang tính hệ thống trên cả hai phương diện lý luận và thực tiễn cho việc đảm bảo an ninh văn hóa quốc gia trong các chương trình của Truyền hình Công An Nhân Dân(ANTV) tiêu biểu là chuyên mục “An ninh văn hóa.”

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu của luận văn là nhằm làm sáng tỏ những vấn đề lý luận cơ bản và thực tiễn truyền thông về an ninh văn hóa, từ đó tiến hành khảo sát thực trạng và đề xuất những giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động truyền thông về an ninh văn hóa trên chuyên mục“An ninh văn hóa” của Kênh Truyền hình Công an nhân dân

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Hệ thống những vấn đề lý luận về khái niệm, bản chất, đặc điểm của an ninh văn hóa

- Khái quát về hoạt động của Truyền hình Công an nhân dân

- Khảo sát, phân tích, đánh giá thực trạng bảo đảm an ninh văn hóa trên chuyên mục “An ninh văn hóa” của Truyền hình Công an nhân dân

- Làm rõ thêm một số vấn đề lý luận về an ninh văn hóa và truyền thông

về an ninh văn hóa

- Khảo sát, phân tích, đánh giá thực trạng truyền thông về an ninh văn hóa trên chuyên mục “An ninh văn hóa” của Truyền hình Công an nhân dân hiện nay

- Đề xuất các giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động truyền thông về an ninh văn hóa trên chuyên mục “An ninh văn hóa” - Kênh truyền hình Công an nhân dân hiện nay

4 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài này là hoạt động truyền thông về an ninh văn hóa trên chuyên mục “An ninh văn hóa” của Kênh truyền hình Công

an nhân dân

4.2 Phạm vi nghiên cứu

- Giới hạn về không gian nghiên cứu: Luận văn tập trung nghiên cứu nội dung an ninh văn hóa được thể hiện trên chuyên mục của Truyền hình Công

an nhân dân, đó là chương trình “An ninh văn hóa.”

- Giới hạn về phạm vi thời gian nghiên cứu: Luận văn nghiên cứu chương trình An ninh văn hóa của Truyền Hình Công An Nhân Dân từ năm tháng 1-2017 đến tháng 6-2018

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

5.1 Phương pháp luận

Đề tài được nghiên cứu dựa trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác- V.I.Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, các quan điểm, đường lối, chính sách của

Đảng và Nhà nước về hoạt động báo chí và công tác quản lý nhà nước về hoạt động an ninh văn hóa

Luận văn được triển khai dựa trên các lý thuyết: Lý thuyết truyền thông,

cơ sở lý luận báo chí, lý luận về báo truyền hình, tác phẩm báo chí, công chúng báo chí, phương pháp nghiên cứu xã hội học…

5.2 Phương pháp cụ thể

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu liên ngành: văn hóa học, báo chí Bên cạnh đó luận văn còn sử dụng phương pháp thống kê, phân tích số liệu, tổng hợp, so sánh Đặc biệt coi trọng phương pháp tổng kết thực tiễn

Quá trình nghiên cứu được tiến hành qua ba bước: Phân tích tác phẩm; Nghiên cứu định tính; Nghiên cứu định lượng

- Phương pháp phân tích tác phẩm: Để đánh giá thực trạng chất lượng trên các phương thức thể hiện nội dung và hình thức của các tác phẩm báo chí thuộc phạm vi nghiên cứu, từ đó phát triển nghiên cứu về vấn đề được nghiên cứu

- Nghiên cứu định tính: Tìm hiểu cơ sở lý luận và xây dựng mô hình nghiên cứu, thông qua điều tra xã hội học, phỏng vấn sâu với dàn bài soạn sẵn

để khai thác các vấn đề xung quanh nghiên cứu

- Nghiên cứu định lượng: Với kỹ thuật thu thập dữ liệu thông qua điều tra bảng hỏi Dữ liệu thu thập được dùng để đánh giá thang đo, kiểm định mô hình giả thuyết nghiên cứu

6 Đóng góp mới của luận văn

- Góp phần làm rõ những vấn đề lý luận về hoạt động truyền thông về an ninh văn hóa

- Luận văn đưa ra những thành tựu và hạn chế hoạt động truyền thông

về an ninh văn hóa trên chuyên mục “An ninh văn hóa” của Truyền hình Công an nhân dân Từ đó đó đánh giá, rút ra những kinh nghiệm và đề xuất các giải pháp để nâng cao hiệu quả hoạt động truyền thông an ninh văn hóa

trên chuyên mục “An ninh văn hóa” của Truyền hình Công an nhân dân trong thời gian tới

7 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

- Sản phẩm nghiên cứu của luận văn có thể được sử dụng làm tài liệu tham khảo giúp các cơ quan quan quản lý an ninh văn hóa thực hiện tốt hơn hoạt động truyền thông về an ninh văn hóa

- Luận văn có thể được nghiên cứu vận dụng giúp cho Truyền hình Công

an nhân dân trong việc nâng cao hiệu quả truyền thông về an ninh văn hóa trên các chương trình của Kênh đặc biệt là chuyên mục “An ninh văn hóa.”

8 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo, phụ lục, đề tài có kết cấu gồm 3 chương, 9 tiết

Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG

1.1 Một số khái niệm cơ bản

1.1.1 Khái niệm truyền thông

Lịch sử loài người đã chứng minh, con người có thể sống được với nhau, giao tiếp và tương tác lẫn nhau trước hết là nhờ vào truyền thông (thông qua ngôn ngữ hoặc cử chỉ, điệu bộ, hành vi… để chuyển tải những thông điệp, biểu lộ thái độ cảm xúc ) Qua quá trình truyền thông liên tục, con người tạo ra mối liên hệ với nhau, đồng thời làm thay đổi nhận thức và hành vi và tạo nên mối liên kết xã hội hoàn chỉnh Theo PGS,TS Tạ Ngọc Tấn, ông đưa ra khái niệm truyền thông như sau: Truyền thông là sự trao đổi thông điệp giữa các thành viên hay các nhóm người trong xã hội nhằm đạt được sự hiểu biết lẫn nhau [45, tr.8]

Còn PGS,TS Nguyễn Văn Dững (chủ biên) và cộng sự trong cuốn

“Truyền thông: lý thuyết và kỹ năng cơ bản” cho rằng: Truyền thông là quá trình liên tục trao đổi thông tin, tư tưởng, tình cảm…, chia sẻ các kỹ năng và kinh nghiệm giữa hai hoặc nhiều người nhằm tăng cường hiểu biết lẫn nhau, thay đổi nhận thức, tiến tới điều chỉnh hành vi và thái độ phù hợp với nhu cầu phát triển của cá nhân/nhóm/cộng đồng [17, tr.13]

PGS,TS Nguyễn Văn Dững trong cuốn sách “Báo chí truyền thông hiện đại - Từ hàn lâm đến đời thường” đã đưa ra quan niệm truyền thông như sau: Truyền thông ở bình diện tổng quát được hiểu là quá trình liên tục trao đổi thông tin, tư tưởng, tình cảm…, chia sẻ kĩ năng và kinh nghiệm giữa hai hoặc nhiều người nhằm góp phần nâng cao (thay đổi) nhận thức, mở rộng hiểu biết, tiến tới thay đổi thái độ và hành vi của công chúng - nhóm đối tượng phù hợp với mục tiêu phát triển bền vững [18, tr.10]

Và một điểm được đề cập trong nghiên cứu của tác giả Đỗ Thị Thúy Hằng Truyền thông có gốc từ trong tiếng la tinh là “communice” nghĩa là biến

nó thành thông thường, chia sẻ truyền tải Truyền thông được hiểu đơn giản như việc truyền ý nghĩ, thông tin, ý tưởng, ý kiến hoặc kiến thức từ một người/một nhóm người sang một người người/một nhóm người khác bằng lời nói, hình ảnh, văn bản hoặc tín hiệu [17, tr.12]

Theo John R.Hober (1954), truyền thông là quá trình trao đổi tưu duy hoặc ý tưởng bằng lời

Theo Frank Dance(1970), truyền thông là quá trình làm cho cái trước đây là độc quyền của một hoặc vài người trở thành cái chung của hai hoặc nhiều người

Truyền thông có gốc từ tiếng Latinh là “Communicare” - nghĩa là biến

nó thành thông thường, chia sẻ, truyền tải Truyền thông được mô tả như việc truyền ý nghĩ, thông tin, ý tưởng, ý kiến hoặc kiến thức từ một người/ một nhóm người khác bằng lời nói, hình ảnh, văn bản hoặc tín hiệu

Truyền thông thường gồm ba phần chính : Nội dung, hình thức và mục tiêu Nội dung truyền thông bao gồm các hành động trình bày kinh nghiệm, hiểu biết, đưa ra lời khuyên hay mệnh lệnh, hoặc câu hỏi Các hành động này được thể hiện qua nhiều hình thức động tác, bài phát biểu, bài viết hay bản tin truyền hình Mục tiêu có thể là cá nhân khác hay tổ chức khác, thậm chí là chính người/ tổ chức gửi đi thông tin

Như vậy, truyền thông là quá trình liên tục trao đổi thông tin, tư tưởng, tình cảm…, chia sẻ kỹ năng và kinh nghiệm giữa hai hoặc nhiều người nhằm tăng cường hiểu biết lẫn nhau, thay đổi nhận thức, tiến tới điều chỉnh hành vi

và thái độ phù hợp với nhu cầu phát triển của cá nhân/ nhóm/ cộng đồng/ xã hội, truyền thông là cơ sở để thiết lập các mối quan hệ giữa con người với con người, là nền tảng hình thành nên cộng đồng, xã hội Hay nói cách khác,

truyền thông là một trong những hoạt động căn bản của con người hay bất cứ một tổ chức, một xã hội nào

1.1.2 Khái niệm văn hóa

Trong lịch sử, khái niệm văn hóa xuất hiện rất sớm ở phương Đông cũng như ở phương Tây Trong thời kỳ Cổ đại ở Trung Quốc, văn hóa được hiểu là cách thức điều hành xã hội của tầng lớp thống trị dùng văn hóa và giáo hóa, dùng cái hay, cái đẹp để giáo dục và cảm hóa con người Văn đối lập với

vũ, vũ công, vũ uy dùng sức mạnh để cai trị

Ở phương Tây, từ văn hóa bắt nguồn từ tiếng La - tinh, có nghĩa là vun trồng, tạo ra những sản phẩm phục vụ cho nhu cầu của con người Khái niệm văn hóa về sau phát triển ngày càng phong phú Tùy cách tiếp cận khác nhau, cách hiểu khác nhau, đã có mấy trăm định nghĩa khác nhau về văn hóa

Văn hoá là thước đo nhân bản trong con người, là trình độ người của các quan hệ xã hội Văn hoá cũng chính là yếu tố làm nên bản sắc của mỗi dân tộc, là nền tảng tinh thần của xã hội Chủ tịch Hồ Chí Minh định nghĩa về văn hóa: Vì lẽ sinh tồn cũng như mục đích của cuộc sống, loài người mới sáng tạo và phát minh ra ngôn ngữ, chữ viết, đạo đức, pháp luật, khoa học, tôn giáo, văn học, nghệ thuật; những công cụ cho sinh hoạt hàng ngày về ăn, mặc,

ở và các phương thức sử dụng Toàn bộ những sáng tạo và phát minh đó tức

là văn hoá

Theo đó, văn hoá theo nghĩa rộng là toàn bộ những sáng tạo vật chất và tinh thần của con người, nhằm phục vụ con người Văn hoá hiểu theo nghĩa hẹp là toàn bộ đời sống tinh thần của xã hội, là hệ các giá trị truyền thống, tư tưởng, đạo đức lối sống, năng lực sáng tạo, là bản sắc của một dân tộc

Hồ Chí Minh khẳng định văn hoá là vốn quý của dân tộc Văn hoá là một mặt trận, "Văn hoá, nghệ thuật cũng như mọi hoạt động khác, không thể đứng ngoài, mà phải ở trong kinh tế và chính trị" Dốt là thứ giặc nguy hiểm Văn hoá phải mở đường cho quốc dân đi Nền văn hoá mới vừa kế thừa

truyền thống văn hoá dân tộc và tiếp thu tinh hoa văn hoá nhân loại Nhân dân

là chủ thể sáng tạo văn hoá và phải được hưởng thụ, tiếp nhận, lưu giữ và truyền bá văn hoá Văn hoá phải có nội dung xã hội chủ nghĩa về và tính dân tộc Phải xây dựng một nền văn hoá dân tộc, khoa học, đại chúng Văn hoá Việt Nam được hình thành và phát triển là thành quả hàng nghìn năm lao động sáng tạo, đấu tranh kiên cường dựng nước và giữ nước của cộng đồng các dân tộc Việt Nam, là kết quả giao lưu và tiếp thu tinh hoa văn hoá thế giới Văn hoá Việt Nam là sợi chỉ đỏ xuyên suốt toàn bộ lịch sử của dân tộc,

nó làm nên sức sống mãnh liệt, giúp cộng đồng dân tộc ta vượt qua sóng gió, thác ghềnh để không ngừng phát triển, viết nên những trang sử hào hùng trong giữ nước và dựng nước

Nguyễn Trãi viết: “ Nước Đại Việt ta từ trước; Vốn xưng nền văn hiến

đã lâu” Văn hoá Việt Nam đã hun đúc lên tâm hồn, khí phách, bản lĩnh Việt Nam, trở thành nguồn sức mạnh chiến thắng mọi kẻ thù, làm rạng rỡ lịch sử dân tộc Tuy nhiên, thực dân Pháp xâm lược xâm lược nước ta, chúng thi hành chính sách văn hoá “ngu dân” Chúng xây nhà tù nhiều hơn trường học, chúng đàn áp, kiểm duyệt ngặt văn hoá cách mạng; tuyên truyền văn hoá thực dân Hậu quả là hơn 90% nhân dân ta mù chữ, , trình độ dân trí của nhân dân còn thấp Chúng ta còn chịu hậu quả của văn hoá thực dân mới ở miền Nam, nhiều công trình văn hoá bị phá huỷ trong chiến tranh Từ lý luận và thực tiễn trên đòi hỏi Đảng ta phát huy trí tuệ, xây dựng đường lối văn hoá phục vụ sự nghiệp cách mạng phát triển Như vậy với định nghĩa giá trị về văn hóa trên, chúng ta có thể sử dụng để nghiên cứu lối sống, lối suy nghĩ, lối ứng xử của một dân tộc, một cồng đồng người ví dụ như nghiên cứu văn hóa Việt Nam là chúng ta nghiên cứu lối sống của các dân tộc Việt Nam Ngoài ra với định nghĩa trên cũng giúp phân biệt được đâu là một giá trị văn hóa, đâu không phải là giá trị văn hóa - Đề cương văn hoá năm 1943 của Đảng: “Văn hoá bao gồm cả tư tưởng, học thuật, nghệ thuật” - Hội nghị BCHTW5, Khoá VIII

của Đảng (7-1998) đề cập văn hoá gồm 8 lĩnh vực lớn là tư tưởng, đạo đức và lối sống; giáo dục và đào tạo; khoa học và đào tạo, văn học, nghệ thuật; thông tin đại chúng; giao lưu văn hoá với nước ngoài; thể chế văn hoá Trong 8 lĩnh vực đó thì tư tưởng, đạo đức, lối sống và các lĩnh vực của đời sống văn hoá được coi là những lĩnh vực quan trọng nhất Tóm lại: văn hoá là toàn bộ những giá trị sáng tạo về vật chất và tinh thần do con người tạo ra và được sử dụng phục vụ cho con người - Mọi định nghĩa đều thống nhất văn hoá có các đặc điểm sau: Thứ nhất, văn hoá là sáng tạo của con người, thuộc về con người, những gì không do con người làm nên không thuộc về khái niệm văn hoá Từ đó, văn hoá là đặc trưng căn bản phân biệt con người với động vật, đồng thời cũng là tiêu chí căn bản phân biệt sản phẩm nhân tạo với sản phẩm

tự nhiên Văn hoá xuất hiện do sự thích nghi một cách chủ động và có ý thức của con người với tự nhiên, nên văn hoá cũng là kết quả của sự thích nghi ấy Thứ hai, sự thích nghi này là sự thích nghi có ý thức và chủ động nên nó không phải là sự thích nghi máy móc mà thường là sự thích nghi sáng tạo, phù hợp với giá trị chân - thiện - mỹ Thứ ba, văn hoá bao gồm cả những sản phẩm vật chất và tinh thần, chứ không chỉ riêng tinh thần mà thôi Thứ tư, văn hoá không chỉ có nghĩa chỉ là văn học, nghệ thuật như thông thường ta hay nói Văn học nghệ thuật chỉ là bộ phận cao nhất trong lĩnh vực văn hoá

1.1.3 Khái niệm an ninh

Thuật ngữ "an ninh" (security) xuất hiện lần đầu tiên vào giữa thế kỷ XVI, được sử dụng theo nghĩa là "cảm giác không bị đe dọa" ('feeling no

apprehension') Thuật ngữ này có nguồn gốc sâu xa từ tiếng La-tinh "securus"

được kết hợp từ từ "se" (nghĩa là không có, hay 'without' trong tiếng Anh) và

từ "cura" (nghĩa là chú ý, quan tâm, đếm xỉa, hay "care" trong tiếng Anh)

Như vậy, securus (hay security) nghĩa là không cần phải chú ý, quan tâm

đến, Hay nói cách khác, một trạng thái mà ở đó con người không cần phải chú ý, bận tâm, lo âu, sợ hãi,…Tức là, một trạng thái thoải mái, thanh thản và

tự do Từ điển Oxford, Vương quốc Anh định nghĩa "An ninh" (Security) nghĩa là trạng thái không bị nguy hiểm hay đe dọa (The state of being free from danger or threat) [2] Nghĩa là, không bị rơi vào trạng thái hay cảm giác

sợ hãi, lo âu và nguy hiểm, không bị rơi vào trạng thái hoài nghi và không đoán định

An ninh (security) là trạng thái cao hơn an toàn (safety), mặc dù giữa chúng có mối liên hệ khăng khít với nhau An toàn (safety) là điều kiện cần được bảo vệ khỏi, hay hầu như không dẫn đến, mối hiểm nguy, rủi ro hay sự tổn thương Trong khi đó, an ninh không chỉ là điều kiện cần được bảo vệ khỏi mối hiểm nguy, sự rủi ro và tổn thương, mà là trạng thái thoát khỏi mối hiểm nguy, sự rủi ro và tổn thương ấy Nghĩa là an ninh là trạng thái mà ở đó cần đến sự an toàn như là một điều kiện thiết yếu để không bị lệ thuộc vào sự

lo sợ và hiểm nguy

Như vậy, an ninh, hiểu theo nghĩa đơn giản nhất, là khả năng giữ vững

sự an toàn trước các mối đe dọa An ninh không phải là một khái niệm tĩnh

mà là một khái niệm động và trải qua nhiều thay đổi về cách hiểu cũng như cách tiếp cận Từ một ý niệm truyền thống xoay quanh các chủ đề quân sự, chiến tranh và bạo lực, khái niệm an ninh với những kết nối mới đã mở ra những chiều kích xuất phát từ nhiều lĩnh vực khác nhau Từ góc nhìn ban đầu tập trung vào Nhà nước (với vai trò vừa là chủ thể, vừa là cấp độ phân tích) các học giả đang nói về những "hình thái an ninh" mới, với sự thay đổi về chủ thể lẫn khách thể, cũng như phạm vi hoạt động và ảnh hưởng của những tác nhân mới này

Từ chỗ tập trung vào cấp độ quốc gia và hệ thống quốc tế, khái niệm

"an ninh" cũng đã chuyển động theo hướng tập trung vào cả cấp độ cá nhân,

mà khái niệm an ninh con người là một trong những cách tiếp cận nổi bật nhất trong những thập kỷ gần đây Trong những năm 1990, khái niệm này đã được nhiều nước phát triển trên thế giới sử dụng như một tiêu chí và kim chỉ nam cho các chính sách viện trợ phát triển Nó cũng được ghi nhận chính thức

trong "Báo cáo phát triển con người" năm 1994 của Liên Hiệp quốc Điều này cho thấy một sự thay đổi cả về chủ thể, lẫn khách thể: cá nhân con người vừa

là tâm điểm nghiên cứu của các vấn đề an ninh, vừa là động lực để thúc đẩy những biện pháp đảm bảo an ninh của mình

Khía cạnh cuối cùng của phần mở rộng khái niệm an ninh liên quan đến cách thức mà con người định lượng và xử lý các vấn đề an ninh Nếu trong bối cảnh Chiến tranh lạnh đảm bảo an ninh trước các đe dọa tấn công quân sự với việc xây dựng các hệ thống tên lửa, nâng cao khả năng quốc phòng, cùng duy trì các liên minh, thì trong thời đại ngày nay, ứng xử với vấn đề an ninh trở nên đa diện hơn, bao gồm ít nhất ba mức độ: triệt tiêu các mối đe dọa, giảm thiểu mức độ tổn thương và đánh giá các khả năng rủi ro

Cho dù khái niệm an ninh đã có nhiều biến đổi theo thời gian, nhưng có một điều hầu như không đổi, đó chính là việc đảm bảo an ninh vẫn là một mục tiêu tối thượng của mỗi một quốc gia cũng như mọi cá nhân con người

1.1.4 Khái niệm an ninh văn hóa

Thuật ngữ "an ninh văn hóa" đã được sử dụng trong khoảng một thế kỷ nay Theo Ngram Viewer của Google, thuật ngữ này xuất hiện lần đầu tiên vào năm 1916 và được sử dụng phổ biến từ năm 1930, tần suất sử dụng bắt đầu tăng Đến năm 1944 thuật ngữ này xuất hiện với tần suất sử dụng cao nhất rồi sau đó giảm dần từ năm 1951 đến năm 2000 Bước sang thiên niên kỷ mới, thuật ngữ an ninh văn hóa lại được quan tâm sử dụng trong bối cảnh quốc tế đa dạng với 3 loại hình (hình thái): bảo tồn văn hóa bản địa, bảo vệ văn hóa dân tộc và sức mạnh của văn hóa dân tộc

Xuất phát từ cách tiếp cận liên ngành về an ninh văn hóa, đặt trong bối cảnh kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội của Việt Nam, chúng tôi quan niệm:

An ninh văn hóa là một bộ phận của an ninh quốc gia nhằm duy trì sự ổn định

và phát triển của nền văn hóa dân tộc theo hướng khoa học, dân chủ, tiến bộ,

nhân văn, bảo đảm quyền sáng tạo và hưởng thụ văn hóa của người dân, chống lại các phản văn hóa, phản giá trị

Như vậy, nội hàm của khái niệm an ninh văn hóa bao gồm:

Thứ nhất, an ninh văn hóa là một bộ phận của an ninh quốc gia, an ninh

phi truyền thống, nó có quan hệ mật thiết với an ninh kinh tế, an ninh chính trị, an ninh con người, an ninh quốc phòng

Thứ hai, an ninh văn hóa là sự bảo tồn, bảo vệ các giá trị di sản văn

hóa, bảo vệ bản sắc văn hóa dân tộc và thể chế văn hóa quốc gia (gắn với thể chế chính trị)

Thứ ba, an ninh văn hóa là việc đấu tranh chống lại sự xâm hại của tự

nhiên và con người đối với văn hóa; đấu tranh chống lại việc xâm nhập của các luồng tư tưởng, các hành vi sản xuất, truyền bá sản phẩm phi văn hóa, thiếu lành mạnh, đi ngược lại với đường lối, chính sách của đảng, nhà nước cầm quyền; đấu tranh chống lại các phản văn hóa, phản giá trị;

Thứ tư, an ninh văn hóa là việc sáng tạo và truyền bá những giá trị văn

hoá khoa học, tiến bộ, dân chủ, nhân văn; xây dựng môi trường văn hóa và nền tảng tinh thần tiến bộ và lành mạnh của xã hội ; đảm bảo quyền tự do sáng tạo và hưởng thụ văn hóa của mọi người dân

1.1.5 Khái niệm truyền thông về an ninh văn hóa

Trong điều kiện giao lưu và hội nhập quốc tế, các dòng văn hóa với vai trò là “sức mạnh mềm” đang tác động mạnh mẽ đến mọi phương diện của đời sống xã hội Trong những dòng chảy văn hóa đó vừa có những yếu tố tích cực, tiến bộ nhưng cũng có những yếu tố tiêu cực, nguy hại đối với các giá trị truyền thông về an ninh văn hóa dân tộc, những luồng tư tưởng phản động, chia rẽ, kích động làm ảnh hưởng đến an ninh quốc gia Trong tư tưởng Hồ Chí Minh, yêu cầu để bảo đảm an ninh văn hóa được khái quát ở những điểm sau: cố gắng học tập chính trị, đứng vững trên lập trường giai cấp vô sản; nâng cao trình độ văn hóa và chuyên môn nghiệp vụ, hiểu biết về văn hóa các

nước trên thế giới; học hỏi kinh nghiệm của các nước anh em; thực hiện tốt đạo đức công dân, tức là yêu Tổ quốc, yêu nhân dân, yêu lao động, yêu khoa học, bảo vệ của công; triệt để tẩy trừ mọi ảnh hưởng nô dịch của văn hóa đế quốc, đồng thời, phát triển những giá trị tốt đẹp của văn hóa dân tộc và hấp thụ những tinh hoa văn hóa tiến bộ thế giới; tăng cường sự lãnh đạo của Đảng

về văn hóa

Như vậy, tiếp cận theo quan niệm của Hồ Chí Minh, truyền thông về an ninh văn hóa là bảo đảm các điều kiện an toàn cho sự phát triển của truyền thông về văn hóa dân tộc và tiếp thu các giá trị văn hóa thế giới

Về bản chất, truyền thông về an ninh văn hóa là bảo đảm an toàn cho phát triển văn hóa, trong đó có các giá trị văn hóa, các quyền tham gia sáng tạo và hưởng thụ các giá trị văn hóa của con người Do đó, truyền thông về

an ninh văn hóa cũng bao gồm cả những biện pháp cảnh báo, phòng ngừa, răn

đe đối với những hành vi xâm phạm các giá trị văn hóa và các quyền văn hóa, nhằm bảo đảm lợi ích của cộng đồng, quốc gia và dân tộc

Truyền thông về an ninh văn hóa có vai trò vô cùng quan trọng đối với mỗi quốc gia, dân tộc Nó là một bộ phận không tách rời của an ninh quốc gia, an ninh cộng đồng Trong điều kiện hội nhập quốc tế hiện nay,truyền thông về an ninh văn hóa có thể được coi là “sức mạnh mềm” trong quan hệ đối ngoại Dựa vào chiến lược phát triển văn hóa, các quốc gia, dân tộc có thể

mở rộng phạm vi ảnh hưởng của mình trên các phương diện chính trị, kinh tế

- xã hội và an ninh quốc phòng

Trong điều kiện giao lưu và hội nhập quốc tế, truyền thông về an ninh văn hóa với vai trò là “sức mạnh mềm” đang tác động mạnh mẽ đến mọi phương diện của đời sống xã hội Trong những dòng chảy văn hóa đó vừa có những yếu tố tích cực, tiến bộ nhưng cũng có những yếu tố tiêu cực, nguy hại đối với các giá trị văn hóa dân tộc, những luồng tư tưởng phản động, chia rẽ, kích động làm ảnh hưởng đến an ninh quốc gia

1.1.6 Truyền hình

Hình ảnh chiếc ti vi không còn xa lạ đối với con người Gắn liền với ti vi chính là truyền hình Ở phương diện ngôn ngữ, Television có nghĩa là

“Truyền hình” Trong tiếng La Tinh Television là từ ghép “Tele” có nghĩa là

“xa” còn “vision” là “nhìn” Như vậy sự kết hợp của nó cho thấy nghĩa: “nhìn

từ xa” Truyền hình ra đời đánh dấu mốc quan trọng khi mong muốn nhìn được “từ xa” của con người trỏ thành hiện thực

Trong lĩnh vực điện tử viễn thông, truyền hình là một công nghệ thuộc lĩnh vực điện tử viễn thông, nó bao gồm tập hợp nhiều thiết bị điện tử Có khả năng thu nhận tín hiệu sóng vô tuyến cũng như truyền dẫn các tìn hiệu điện mang hình ảnh và âm thanh được mã hóa, được phát dưới dạng sóng vô tuyến hoặc thông qua hệ thống cáp quang, hoặc cáp đồng trục Truyền hình đáp ứng cùng một lúc cả hai chức năng nghe và nhìn, những hình ảnh sẻ được trình chiếu trên các màn hình và âm thanh được phát trên hệ thống loa

Về mặt nội dung, truyền hình là loại hình truyền thông mà thông điệp được tuyền trong không gian tích hợp cả hình ảnh và âm thanh tạo cho người xem cảm giác sống động của hiện thực cuộc sống

Trong lĩnh vực báo chí, truyền hình là một loại hình báo chí, tồn tại cùng với các loại hình báo chí khác như báo in, báo phát thanh, báo mạng điện tử Qua quá trình nghiên cứu, tác giả rút ra ý hiểu về khái niệm Truyền hình

như sau: “Truyền hình là kỹ thuật truyền tín hiệu bằng hình ảnh và âm thanh

đến với người xem, thị giác, thính giác của con người được tác động bởi những hình ảnh chuyển động và những âm thanh sống động trên màn hình.”

1.2 Vai trò của truyền thông về an ninh văn hóa

- Truyền thông về an ninh văn hóa góp phần bảo đảm các quyền văn hóa của con người, của công dân

Quyền văn hóa là quyền cơ bản của mỗi cá nhân hay cộng đồng được tham gia vào đời sống văn hóa, được hưởng thụ và sáng tạo ra các giá trị văn hóa nhằm khẳng định mình với tư cách là những nhân cách văn hóa và nhân

tính tự do Quyền văn hóa là những quyền của con người trên lĩnh vực văn hóa, bao gồm quyền: quyền tiếp cận văn hoá (right to access to culture-QTCVH), thụ hưởng (right to enjoyment) và sáng tạo các giá trị văn hóa (right to creation of cultural values)

Quyền văn hóa là một quyền con người cơ bản được quy định trong

hệ thống pháp luật quốc tế và quốc gia Công ước quốc tế về Quyền kinh tế

- xã hội và văn hóa (ICESCR) năm 1996 (Việt Nam gia nhập năm 1982) có những quy định về quyền văn hóa và đã được nội luật hóa vào trong hệ thống pháp luật Việt Nam, đặc biệt là trong Hiến pháp, Bộ Luật Dân sự và rất nhiều luật khác

Xét từ góc độ pháp lý, an ninh văn hóa không tách rời các quyền văn hóa An ninh văn hóa được đảm bảo điều đó cũng đồng nghĩa với việc các quyền văn hóa được thực hiện và ngược lại

Hiến pháp năm 2013 (được Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa (XHCN) Việt Nam thông qua ngày 28/11/2013 và có hiệu lực từ 1/1/2014) đã hiến định quyền hưởng thụ các giá trị văn hóa Đây là một thành tựu rõ rệt về lập pháp đối với quyền thụ hưởng các giá trị văn hóa trong quá trình hội nhập quốc tế

và phát triển ở nước ta hiện nay Sự nghiệp đổi mới và phát triển trong suốt gần ba thập kỷ vừa qua cũng đã mang lại những thành tựu to lớn, cả về mặt lập pháp, tư pháp và hành pháp, trong việc bảo đảm và thực hiện các quyền con người nói chung, các quyền văn hóa và quyền thụ hưởng các giá trị văn hóa nói riêng

Tuy nhiên, để đường lối chính sách của Đảng và Nhà nước về thực thi các quyền văn hóa đi vào thực tiễn đòi hỏi phải có các giải pháp đồng bộ Truyền thông an ninh văn hóa chính là kênh quan trọng để tuyền truyền, phổ biến, nâng cao nhận thức của nhân dân về các quyền văn hóa, góp phần đưa các quyền văn hóa đi vào cuộc sống Truyền thông về an ninh văn hóa với những nội dung cốt lõi là xây dựng môi trường văn hóa, hình thành tư tưởng, đạo đức, lối sống lành mạnh, điều chỉnh các hoạt động văn hóa, dịch vụ văn

hóa, hành vi văn hóa …sẽ tạo điều kiện thuận lợi để người dân tham gia sáng tạo và hưởng thụ văn hóa, tiếp cận các quyền văn hóa của mình

- Truyền thông về an ninh văn hóa góp phần xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, làm nền tảng và động lực cho an ninh quốc gia và sự phát triển bền vững của quốc gia-dân tộc

Môi trường văn hóa vừa là một bộ phận của môi trường sống nói chung, vừa là sự "đan bện" rất phức tạp và đa dạng giữa các hệ môi trường với nhau, đồng thời tích hợp những tố chất của các hệ môi trường khác, hình thành một môi trường đặc biệt - môi trường nhân văn gắn với sự sống của con người Môi trường văn hoá tác động tới con người thông qua hệ thống các giá trị, các truyền thống được kết tinh lại trong các phong tục, tập quán, khuôn mẫu ứng xử của cộng đồng nhằm phối hợp điều hoà, kiểm soát cuộc sống, thế ứng xử của các thành viên trong gia đình, gia tộc và của cả cộng đồng Truyền thông về an ninh văn hóa góp phần điều chỉnh các quan hệ xã hội, xây dựng

tư tưởng, đạo đức, lối sống của từng cá nhân và cả cộng đồng theo hướng ngày càng tốt đẹp hơn; giảm thiểu những nguy cơ làm phương hại đến môi trường văn hóa, góp phần xây dựng một môi trường văn hóa lành mạnh

Xây dựng môi trường văn hoá lành mạnh là góp phần bảo vệ an ninh văn hóa, bảo vệ an ninh quốc gia, bảo vệ an ninh nội bộ; có vai trò quan trọng trong bảo

vệ Đảng, bảo vệ chế độ XHCN, góp phần làm thất bại âm mưu, hoạt động "diễn biến hòa bình", phá hoại tư tưởng của các thế lực thù địch; chống "tự diễn biến’, "tự chuyển hoá" trong nội bộ, góp phần làm cho chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh nói riêng và nền văn hóa tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc nói chung trở thành nền tảng tinh thần vững chắc của xã hội, là mục tiêu, là động lực phát triển kinh tế - xã hội bền vững

- Truyền thông về an ninh văn hóa góp phần kiểm soát quá trình giao lưu và hợp tác quốc tế về văn hóa

Giao lưu, tiếp biến văn hóa là hiện tượng các nền văn hóa có sự gặp gỡ, tiếp xúc và biến đổi lẫn nhau Đây là một quy luật để mỗi nền văn hóa vận

động và phát triển Mỗi nền văn hóa quốc gia dân tộc dù phát triển đến mức

độ như thế nào nhưng nếu không tự làm mới mình bằng việc tiếp thu những giá trị ngoại sinh thì đến một lúc nào đó sẽ bị suy yếu, thậm chí là suy vong Lịch sử văn hóa nhân loại đã chứng minh điều đó Đặc biệt, trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế đang diễn ra mạnh mẽ như hiện nay, giao lưu, tiếp biến văn hóa trở thành một tất yếu Có thể nói, không một quốc gia, dân tộc nào có thể thờ ờ, đứng ngoài quá trình toàn cầu hóa và hội nhập quốc

tế về mọi phương diện, trong đó có văn hóa

Để quá trình giao lưu văn hóa diễn ra đúng quy luật trên tinh thần đón nhận những giá trị ngoại sinh làm giàu cho những giá trị nội sinh, hiện đại hóa nền văn hóa dân tộc, góp phần đưa đất nước hội nhập với khu vực và thế giới mà vẫn khẳng định được vị thế quốc gia đòi hỏi có một bản lĩnh, bản sắc văn hóa Nếu như bản sắc văn hóa là nền tảng, là tài sản - một thứ vốn đối ứng - để tiến hành giao lưu văn hóa thì bản lĩnh văn hóa là thái độ chúng ta ứng xử với các nền văn hóa khác trong quá trình giao lưu tiếp biến văn hóa Khi có một bản lĩnh văn hóa đủ mạnh, chúng ta có thể vừa tiếp thu những tinh hoa văn hóa thế giới nhưng đồng thời vẫn gìn giữ được bản sắc dân tộc Ngược lại, nếu bản lĩnh văn hóa kém thì có hai thái độ: một là quá đề cao bản sắc dân tộc mà quay lưng lại với các nền văn hóa khác, hai là choáng ngợp trước những giá trị ngoại sinh mà coi thường những giá trị văn hóa truyền thống An ninh văn hóa vừa quy định, vừa tạo điều kiện để phát huy bản sắc, bản lĩnh trong giao lưu văn hóa quốc tế An ninh văn hóa chính là duy trì sự

ổn định, duy trì những giá trị văn hóa cốt lõi - cái tạo nên bản sắc văn hóa của mỗi dân tộc Đồng thời, an ninh văn hóa cũng tham gia điều chỉnh hành vi của các chủ thể tham gia vào quá trình giao lưu văn hóa bằng luật pháp và những chuẩn mực xã hội

Bên cạnh đó, an ninh văn hóa còn là việc bảo tồn và phát huy các giá trị

di sản văn hóa Việt Nam là một quốc gia có mật độ di sản văn hóa dày đặc, trong đó có nhiều di sản văn hóa thế giới Quá trình giao lưu hội nhập quốc tế

một mặt giới thiệu, quảng bá hình ảnh đất nước tươi đẹp thông qua các di sản văn hóa, nhưng mặt khác cũng đưa đến nguy cơ làm hủy hoại, biến dạng các

di sản văn hóa nếu không khai thác hợp lý Việc đảm bảo an ninh văn hóa góp phần làm cho các giá trịvăn hóa vật thể và phi vật thể tránh khỏi bị xâm hại trong quá trình giao lưu văn hóa An ninh văn hóa đảm bảo cho các tài sản văn hóa quốc gia như các cổ vật, các sản phẩm văn hóa nghệ thuật… lưu thông quốc tế một cách hợp pháp, tránh các nguy cơ mua bán trái phép

Truyền thông về an ninh văn hóa với các thế mạnh của mình góp phần phản ánh kịp thời vấn đề giao lưu, hợp tác quốc tế về văn hóa Bằng việc tác động kiến tạo một môi trường văn hóa lành mạnh cũng như đảm bảo các quyền văn hóa, truyền thông về an ninh văn hóa góp phần thúc đẩy sự hiểu biết lẫn nhau giữa các quốc gia, dân tộc thông qua việc tham gia các công ước quốc tế, các Hiệp định, Hiệp ước liên quan đến lĩnh vực văn hóa, hướng tới việc xây dựng các giá trị chung toàn nhân loại Trong bối cảnh hội nhập quốc

tế diễn ra mạnh mẽ như hiện nay, truyền thông về an ninh văn hóa, với cả hai chiều cạnh, "xây" và "chống" như đã nói ở trên, đều góp phần thúc đẩy giao lưu, tiếp biến văn hóa theo hướng hội nhập quốc tế và giữ gìn bản sắc dân tộc

- Truyền thông về an ninh văn hóa góp phần đấu tranh chống lại các phản văn hóa, phản giá trị, phản nhân văn

Quá trình toàn cầu hóa và giao lưu hội nhập quốc tế về văn hóa mang đến nhiều thời cơ và thách thức đối với mỗi nền văn hóa Chúng ta có cơ hội hiện đại hóa nền văn hóa dân tộc, tăng cường nguồn lực để phát triển văn hóa,

kế thừa, tiếp biến những tinh hoa văn hóa nhân loại… Nhưng bên cạnh đó, văn hóa dân tộc phải đối diện với rất nhiều thách thức đến từ trong và ngoài biên giới lãnh thổ Đó là sự gia tăng âm mưu, hoạt động lợi dụng tiến trình hội nhập quốc tế chống phá Việt Nam của các thế lực thù địch trên lĩnh vực tư tưởng - văn hóa; đó là sự thâm nhập của trào lưu tư tưởng tư sản và lối sống phương Tây; đó là những biến động về chính trị, kinh tế ở các nước luôn tác

động và lan tỏa nhanh, ảnh hưởng trực tiếp đến an ninh quốc gia của Việt Nam, trong đó có lĩnh vực tư tưởng - văn hóa; đó là mặt trái của cơ chế thị trường với xu hướng thương mại hóa cực đoan làm xói mòn đạo đức, lối sống; … đó là chưa kể đến những yếu tố tiêu cực, hạn chế từ trong chính nền văn hóa dân tộc truyền thống Chính vì vậy, hơn bao giờ hết, truyền thông về

an ninh văn hóa hiện đang được đặt ra một cách cấp thiết

Đồng thời với việc xây dựng một nền văn hóa dân chủ, nhân văn, tiến bộ, một yêu cầu cũng không kém phần quan trọng đặt ra với truyền thông về an ninh văn hóa là sự đấu tranh kiên quyết chống lại các hành vi phản văn hóa, phản giá trị, phản nhân văn của các tổ chức và cá nhân; Thực hiện các hoạt động, các biện pháp duy trì trạng thái an toàn, ổn định và phát triển của nền văn hóa dân tộc Việc đấu tranh chống lại các phản văn hóa, phản giá trị, phản nhân văn góp phần thanh lọc nền văn hóa dân tộc, giữ lại những chân giá trị, loại bỏ những yếu tố tác động, ảnh hưởng xấu tới nền văn hóa dân tộc

1.3 Nội dung truyền thông về an ninh văn hóa

Trong quá trình phát triển, đất nước ta cũng không đứng ngoài xu thế toàn cầu hóa đang diễn ra mạnh mẽ Việc bắt kịp với xu thế này đã giúp đất nước đạt được những thành tựu lớn về kinh tế Bên cạnh đó, mặt trái của toàn cầu hóa cũng tác động tiêu cực đến đời sống kinh tế, chính trị, xã hội, văn hóa của Việt Nam Hiện tượng "tự diễn biến, tự chuyển hóa" diễn ra trên lĩnh vực

tư tưởng đang là mối quan ngại của toàn xã hội Sự xuống cấp về đạo đức, lối sống cũng đang là vấn đề nhức nhối trong xã hội

Kênh truyền hình Công an nhân dân coi đây là một nội dung quan trọng, các chương trình An ninh văn hóa, Chuyển động cuộc sống, Góc nhìn văn hóa đã phát nhiều chương trình đề cập đến vấn đề này

Tư tưởng là vấn đề cốt lõi của văn hóa, đây cũng chính là mặt trận quan trọng mà ANTV luôn quan tâm chú ý Từ trước đến nay, lĩnh vực tư tưởng

vẫn luôn là một "mặt trận" nóng bỏng Trên "mặt trận" này, chúng ta đang thấy những rạn nứt về niềm tin vào sự nghiệp xã hội chủ nghĩa mà chúng ta đang xây dựng Cùng với nó là sự thoái hóa, biến chất về chính trị, tư tưởng,

sa sút về đạo đức, lối sống, xa rời mục tiêu, tôn chỉ, mục đích của Đảng mà Đảng và Nhà nước ta đã nhiều lần nhắc đến và khẳng định "Đó là một nguy

cơ lớn liên quan đến sự sống còn của Đảng, của chế độ" [22]

Có thể nói, lĩnh vực văn hóa tư tưởng đang có nhiều diễn biến phức tạp Trong xã hội hiện nay, các hiện tượng tích cực và tiêu vực đan xen, người ta dùng văn hóa để truyền tải cái phi văn hóa, phản văn hóa; sự mở rộng văn hóa của dân tộc này làm mất dần văn hóa của dân tộc khác, bản sắc văn hóa dân tộc theo đó cũng dần biến mất - điều đó cũng đồng nghĩa với sự diệt vong của một dân tộc

Bản thân tư tưởng là một lĩnh vực rất nhạy cảm, phức tạp Thêm vào

đó, chúng ta luôn phải đối mặt với âm mưu chống phá Đảng, Nhà nước của kẻ thù, đặc biệt là âm mưu "diễn biến hoà bình" của các thế lực thù địch Hiện nay, trên thế giới, xu thế "đối thoại", hợp tác đang chiếm ưu thế Song, Đảng ta nhận định cuộc đấu tranh dân tộc, đấu tranh giai cấp vẫn diễn ra hết sức quyết liệt dưới nhiều hình thức Cuộc đấu tranh ấy không dừng lại ở lĩnh vực chính trị, kinh tế mà còn diễn biến phức tạp trên lĩnh vực văn hóa Đối với Việt Nam, các thế lực thù địch luôn ráo riết thực hiện âm mưu "diễn biến hòa bình" nhằm xoá

sổ chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam Chúng lợi dụng văn hóa để thực hiện âm mưu

đó Chúng luôn tìm cách làm lan rộng những nếp sống, phong tục tập quán lạc hậu còn rơi rớt lại, khuyến khích thói ích kỷ và lối sống tiêu thụ, dung dưỡng cho những hoạt động phi văn hóa, phi nhân tính, gây ra những hiềm khích dân tộc… Trong khi đó, sự hạn chế về trình độ lãnh đạo, quản lý của một số cán bộ làm công tác văn hóa, đặc biệt là ở cơ sở, đang là nhược điểm không dễ khắc phục trong thời gian ngắn Sự sa sút về đạo đức, tư tưởng, lối sống của không ít cán

bộ, đảng viên và người dân đang là vấn đề đáng lo ngại Những sai lầm trong

thực hiện cách mạng văn hóa của các nước xã hội chủ nghĩa trên thế giới và Việt Nam thời gian trước vẫn đang là bài học đắt giá đối với Đảng và Nhà nước ta Tất cả những điều đó chứng tỏ văn hóa là một mật trận đầy gay go, phức tạp đòi hỏi người làm văn hóa phải thực sự là người chiến sĩ Họ phải luôn nêu cao ý chí cách mạng, vững vàng, kiên định, ra sức học tập, đi sát thực tiễn cuộc sống, biết

tổ chức và lãnh đạo nhân dân đấu tranh chống lại những thói hư, tật xấu, phá tan âm mưu của các thế lực phản động

Cùng với nó là sự chống phá không ngừng của các thế lực thù địch trên lĩnh vực văn hóa tư tưởng Chúng sử dụng các phương tiện thông tin đại chúng và tăng cường liên kết giữa các tổ chức phản động người Việt lưu vong

ở nước ngoài để chống phá Việt Nam Theo báo cáo của Bộ Công an, hiện có khoảng 418 tổ chức phản động; 64 đài phát thanh và truyền hình, 390 báo và tạp chí phản động và 88 nhà xuất bản ở hải ngoại, 400 trang web chống phá Đảng, Nhà nước và nhân dân Việt Nam [8]

Để chống lại âm mưu diễn biến hòa bình của các thế lực thù địch, Các chương trình của ANTV đã có các số đặc biệt như: Phía sau chiêu bài dân chủ, nhân quyền; Vạch trần âm mưu lợi dụng vấn đề dân tộc và tôn giáo; Chống diễn biến hòa bình; Trào lưu tự ứng cử Quốc hội; Vạch mặt tội ác của

tổ chức khủng bố Việt Tân (gồm 6 phần); Việt Nam hòa hợp tôn giáo; Đảm bảo an ninh là đảm bảo quyền con người; Tự do tôn giáo, tin ngưỡng tại Việt Nam; Thực trạng nhân quyền tại Việt Nam; Người Việt Nam ở nước ngoài với vấn đề nhân quyền tại Việt Nam; Việt Nam và vấn đề tự do ton giáo, tín ngưỡng; Quyền được yêu nước; Quyền tự do sáng tạo; Tự do tôn giáo ở Việt Nam và thế giới; Tổ quốc nơi đầu sóng; Bảo vệ an ninh văn hóa, tư tưởng là giải pháp sống còn bảo vệ an ninh quốc gia

- Vấn đề bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa dân tộc

Bảo tồn và phát huy giá trị của các di sản văn hóa dân tộc là một việc làm thiết yếu để xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm

đà bản sắc dân tộc Đây là nội dung quan trọng trong việc giữ gìn an ninh văn hóa được ANTV quan tâm khai thác với nhiều chiều cạnh khác nhau Giữ gìn

và phát huy giá trị di sản văn hóa dân tộc chính là đảm bảo mạch nguồn của văn hóa luôn trôi chảy Nó giúp chúng ta biết chúng ta là ai, từ đâu mà sinh

ra, có vị trí như thế nào trong nền văn hóa chung của nhân loại

An ninh văn hóa có: Nỗi buồn làng cổ, "Xâm thực" văn hóa nhìn từ

lànsóng giải trí Hàn Quốc, Tiếp lửa cho sân khấu cải lương…

Trong qua trình hình thành và phát triển dân tộc, nhân dân ta đã hun đúc nên tinh thần đoàn kết Đoàn kết đã trở thành một giá trị của dân tộc Nó góp phần tạo nên sức mạnh vô địch giúp dân tộc ta vượt qua được những thách thức trong lịch sử dựng nước và giữ nước Để hình thành và bồi đắp cho giá trị văn hóa này, người Việt Nam đã vượt qua mọi sự khác biệt về điều kiện tự nhiên, văn hóa vùng miền… để hướng đến một mục tiêu chung Điều

này được thể hiện rất sâu sắc trong chủ đề Hòa hợp là sức mạnh dân tộc, Bình

đẳng giữa các dân tộc Mỗi dân tộc đều có những đóng góp to lớn cho quá

trình xây dựng và phát triển đất nước Họ có vai trò quan trọng trong việc hình thành nên văn hóa dân tộc, tạo ra bản sắc cho nền văn hóa dân tộc Xét trên mọi khía cạnh, 54 dân tộc trong đại gia đình Việt Nam đều có những đòng góp to lớn cho quá trình phát triển đất nước, khẳng định vị trí của văn hóa Việt Nam trong văn hóa nhân loại

Nỗi buồn làng cổ, "Xâm thực" văn hóa nhìn từ làn sóng giải trí Hàn Quốc, Quản lý và trùng tu di tích, bao giờ hết bất cập? cho chúng ta cái nhìn

trái chiều trong quá trình bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa dân tộc

Nỗi buồn làng cổ đề cập đến tình trạng người dân làng Việt cổ ở Đường

Lâm (Hà Nội) không mặn mà với danh hiệu làng cổ đã được Nhà nước phong tặng Để tìm hiểu về vấn đề này, ANTV cho thấy nhiều vấn đề bất cập trong quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa của làng Việt cổ Với những quy định không hợp lý của Nhà nước trong việc quy hoạch phát triển làng cổ,

người dân gặp rất nhiều khó khăn trong việc sửa chữa, cải tạo, xây dựng nhà

ở đáp ứng được nhu cầu sinh hoạt hàng ngày Việc phát triển du lịch gắn với làng Việt cổ không đem lại lợi ích cho toàn cộng đồng Ấn tượng về làng Việt

cổ khiến người dân cũng gặp nhiều trở ngại khi muốn tiếp thu những giá trị văn hóa mới… Tất cả những vấn đề nảy sinh sau khi được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chính thức công nhận là Di tích kiến trúc - nghệ thuật cấp quốc gia vào năm 2006 - làng Việt cổ đầu tiên được công nhận của cả nước đã đặt ra một vấn đề lớn trong bảo tồn, phát huy giá trị của các di sản văn hóa Thứ nhất, việc quản lý của Nhà nước không nên can thiệp quá sâu, làm ảnh hưởng đến cuộc sống thường nhật của người dân trong vùng quy hoạch làng Việt cổ Thứ hai, quá trình khai thác giá trị văn hóa làng Việt cổ phải phù hợp với điều kiện của địa phương, chú ý đến sự hài hòa trong lợi ích của cá nhân

và cộng đồng Thứ ba, mọi vấn đề liên quan đến làng Việt cổ cần được sự đồng thuận của người dân.Điều đó cho chúng ta thấy, trong quá trình hội nhập việc giữ gìn, phát huy giá trị văn hóa của dân tộc ra ngoài cương vực quốc gia

có thể được tiến hành bằng nhiều cách khác nhau Bên cạnh đó, việc giữ gìn, phát huy giá trị của di sản văn hóa cũng phải đối diện với nhiều thách thức trong xu thế hội nhập Điều đó cũng có nghĩa là chúng ta cần tỉnh táo trong các hoạt động giao lưu văn hóa để tiếp nhận những giá trị văn hóa ngoại lai trong tâm thế chủ động

- Vấn đề sáng tạo, phổ biến các giá trị văn hóa

Song hành cùng việc giữ gìn, phát huy giá trị của các di sản văn hóa, sáng tạo và phổ biến các giá trị văn hóa là vấn đề luôn được chú trọng nhằm không ngừng làm phong phú thêm văn hóa dân tộc Sự phong phú, đa dạng của văn hóa dân tộc không những tạo nên sức sống mạnh mẽ cho chính nền văn hóa dân tộc mà còn tạo nên sức lôi cuốn đối với người Việt Nam và người ngoại quốc Người nước ngoài đến với Việt Nam bởi bị hấp dẫn của sự độc đáo trong văn hóa dân tộc, những giá trị văn hóa dân tộc mang tầm nhân loại Đây là một

yếu tố quan trọng đảm bảo cho an ninh văn hóa được thực thi

An ninh văn hóa có: Văn hóa sống xanh, Vinh danh các di sản văn hóa

dân tộc…

Từ khi Đảng ra đời, đặc biệt là sau khi giành độc lập dân tộc, cách mạng Việt nam đã có nhiều đóng góp to lớn cho sự nghiệp giải phóng của nhân loại trong quá trình đổi mới, hội nhập quốc tế, Việt nam ngày càng khẳng định vị trí của mình trong hành trình đấu tranh cho sự tiến bộ và hạnh phúc của nhân loại

Đến nay, Việt Nam đã tham gia vào nhiều công ước quốc tế Đây là những hoạt động quan trọng nhằm đưa Việt Nam phát triển trong sự hòa hợp với cộng đồng quốc tế mà không làm mất đi đặc trưng riêng của dân tộc Mặt khác, việc tham gia vào các công ước quốc tế cũng làm cho các giá trị văn hóa của dân tộc được tích hợp thêm các giá trị nhân loại, mở rộng tầm ảnh hưởng của nó vượt ra ngoài biên giới quốc gia Một loạt chủ đề của ANTV về nội dung này đã được thực hiện như: Công ước về quyền con người; Việt Nam và sự gia nhập Hội đồng Nhân quyền Liên hợp quốc, Tình trạng thực thi quyền trẻ em ở Việt Nam, Nhân quyền Việt Nam năm 2014 nhìn từ góc độ Ngoại giao, Nhân quyền 2014 và 10 sự kiện được quan tâm, Việt Nam thông qua công ước Chống tra tấn…

Từ tuyên ngôn độc lập của Hồ Chí Minh đến Hiến pháp 2013 là chủ đề

thể hiện rõ sự sáng tạo và phổ biến giá trị văn hóa Ngày 2/9/1945, giữa quảng trường Ba Đình lịch sử, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã công bố bản Tuyên ngôn Độc lập khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ cộng hoà Mở đầu bản Tuyên ngôn, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã trích dẫn từ Bản Tuyên ngôn Độc lập năm

1776 của nước Mỹ và Tuyên ngôn Nhân quyền và Dân quyền năm 1791 của nước Pháp: Mọi người sinh ra đều có quyền bình đẳng, tạo hóa cho họ những quyền không ai có thể xâm phạm được, trong những quyền ấy có quyền sống, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc ANTV khẳng định: đây là sự phổ