- Huyện ủy Văn Lâm, tỉnh Hưng Yên lãnh đạo công tác thanh niên hiện nay, Luận văn thạc sỹ Xây dựng Đảng và Chính quyền Nhà nước của Nguyễn ủy Cầu Giấy đối với Đoàn TNCS Hồ Chí Minh quận
Trang 1HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN
HÀ NỘI - 2016
Trang 2HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS Nguyễn Thọ Ánh
HÀ NỘI - 2016
Trang 3Luận văn đã đƣợc chỉnh sửa theo khuyến nghị của Hội đồng chấm luận văn thạc sĩ
CHỦ TỊCH HỘI ĐỒNG
PGS.TS Trần Thị Anh Đào
Trang 4LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Luận văn được hoàn thành dưới sự hướng dẫn khoa học của TS Nguyễn Thọ Ánh Tài liệu và số liệu trích dẫn trong luận văn là hoàn toàn trung thực và đáng tin cậy Kết quả của luận văn không trùng lặp với những công trình đã được công
bố trước đây
Hà Nội, ngày tháng năm 2016
Tác giả
Phạm Thị Linh
Trang 5MỤC LỤC
MỞ ĐẦU 1
Chương 1: ĐẢNG ỦY XÃ, THỊ TRẤN LÃNH ĐẠO TỔ CHỨC CƠ SỞ ĐOÀN - MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN 9
1.1 Vị trí, vai trò, chức năng, nhiệm vụ của Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh và Tổ chức cơ sở đoàn ở xã 9
1.2 Đảng ủy xã, thị trấn lãnh đạo tổ chức cơ sở đoàn ở xã - quan niệm, nội dung và phương thức 26
Chương 2: ĐẢNG ỦY XÃ, THỊ TRẤN Ở HUYỆN LÝ NHÂN TỈNH HÀ NAM LÃNH ĐẠO TỔ CHỨC CƠ SỞ ĐOÀN HIỆN NAY – THỰC TRẠNG, NGUYÊN NHÂN VÀ KINH NGHIỆM 40
2.1 Những yếu tố tác động đến sự lãnh đạo của đảng ủy xã, thị trấn ở huyện Lý Nhân, tỉnh Hà Nam đối với Tổ chức cơ sở đoàn ở xã 40
2.2 Thực trạng Đảng ủy xã, thị trấn ở huyện Lý Nhân, tỉnh Hà Nam lãnh đạo Tổ chức cơ sở đoàn ở xã hiện nay 51
2.3 Nguyên nhân và một số kinh nghiệm bước đầu trong công tác lãnh đạo của Đảng ủy xã, thị trấn đối với Tổ chức cơ sở đoàn ở xã 68
Chương 3: MỤC TIÊU, PHƯƠNG HƯỚNG GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG SỰ LÃNH ĐẠO CỦA ĐẢNG ỦY XÃ, THỊ TRẤN Ở HUYỆN LÝ NHÂN TỈNH HÀ NAM ĐỐI VỚI TỔ CHỨC CƠ SỞ ĐOÀN THỜI GIAN TỚI 75
3.1 Mục tiêu, phương hướng tăng cường sự lãnh đạo của Đảng ủy xã, thị trấn ở huyện Lý Nhân đối với Tổ chức cơ sở đoàn ở xã 75
3.2 Những giải pháp tăng cường sự lãnh đạo của Đảng ủy xã, thị trấn huyện Lý Nhân, tỉnh Hà Nam đối với Tổ chức cơ sở đoàn ở xã trong thời gian tới 78
KẾT LUẬN 93
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 95
TÓM TẮT LUẬN VĂN 111
Trang 7MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Qua mọi thời kỳ cách mạng, Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn coi trọng công tác thanh niên, hết lòng giáo dục, bồi dưỡng, chăm sóc thế hệ trẻ Làm tốt công tác thanh niên là một nhiệm vụ chính trị có ý nghĩa chiến lược đối với tương lai dân tộc và với vận mệnh của tổ quốc Chính thanh niên đã làm cho dân tộc ta rất trẻ trung, nước nhà ta rất vẻ vang, rất to lớn, phá tan những xiềng xích cũ và xây dựng tương lai mới Chính vì vậy, đào tạo, bồi dưỡng, chăm lo cho thế hệ trẻ là một việc cần thiết và thường xuyên của các cấp ủy đảng cũng như toàn xã hội
Đoàn TNCS Hồ Chí Minh là tổ chức chính trị - xã hội của thanh niên Việt Nam do Đảng Cộng sản Việt Nam và Chủ tịch Hồ Chí Minh sáng lập, lãnh đạo và rèn luyện Đoàn là đội dự bị tin cậy của Đảng Cộng sản Việt Nam, là đội quân xung kích cách mạng, là trường học xã hội chủ nghĩa của thanh niên, đại diện, chăm lo và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của thanh niên và các tổ chức thanh niên Việt Nam Trải qua 85 năm xây dựng, rèn luyện và trưởng thành qua các thời kỳ đấu tranh cách mạng, Đoàn đã tập hợp đông đảo thanh niên phát huy chủ nghĩa anh hùng cách mạng, cống hiến xuất sắc cho sự nghiệp giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc
Tổ chức cơ sở đoàn ở xã là nền tảng của Đoàn được thành lập theo đơn
vị dân cư, theo ngành nghề, theo đơn vị học tập, lao động, nơi cư trú và đơn
vị cơ sở trong lực lượng vũ trang Tổ chức cơ sở đoàn ở xã ở xã, thị trấn có vị trí vai trò đặc biệt quan trọng, là nơi trực tiếp kết nạp, quản lý đoàn viên, đại diện chăm lo và bảo vệ lợi ích chính đáng của của cán bộ, đoàn viên, thanh thiếu nhi Tổ chức các hoạt động, tạo môi trường giáo dục, rèn luyện đoàn viên, thanh thiếu nhi nhằm góp phần thực hiện các nhiệm vụ chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, quốc phòng an ninh của địa phương Phối hợp với chính
Trang 8quyền, đoàn thể và các tổ chức kinh tế - xã hội làm tốt công tác thanh niên, chăm lo xây dựng đoàn, tích cực xây dựng tổ chức cơ sở đoàn ở xã, Hội, Đội
ở địa bàn dân cư, tham gia xây dựng bảo vệ Đảng, bảo vệ chính quyền
Trong những năm qua, tổ chức cơ sở đoàn ở xã ở xã, thị trấn ở huyện
Lý Nhân luôn được các cấp ủy đảng không ngừng quan tâm, lãnh đạo, chỉ đạo định hướng, để có những bước phát triển trưởng thành Các hoạt động do tổ chức cơ sở đoàn ở xã triển khai đã thể hiện sự sáng tạo, đổi mới, thiết thực, phù hợp với nhu cầu nguyện vọng chính đáng của đoàn viên, thanh niên, góp phần tạo môi trường cho thanh niên rèn luyện và cống hiến Qua đó, đã vận động, tập hợp và thu hút đông đảo đoàn viên thanh niên, thiếu nhi tham gia vào các hoạt động đoàn ở cơ sở, đóng góp tích cực và có hiệu quả vào việc thực hiện các nhiệm vụ kinh tế, xã hội, an ninh quốc phòng tại địa phương Tổ chức cơ sở đoàn ở xã đã có đóng góp xứng đáng tài năng và sức trẻ vào công cuộc đổi mới hiện nay, tích cực vào xây dựng nông thôn mới góp phần xây dựng huyện Lý Nhân ngày giàu mạnh, văn minh
Tuy nhiên, một số cấp ủy đảng chưa thực sự quan tâm, chăm lo tới tổ chức cơ sở đoàn ở xã , sự lãnh đạo còn lỏng lẻo, thiếu sự định hướng cho tổ chức cơ sở đoàn ở xã hoạt động Do vậy, ở một số tổ chức cơ sở đoàn ở xã tổ chức còn lỏng lẻo, chất lượng chính trị của người đoàn viên chưa cao, thanh niên còn chưa thiết tha gắn bó với tổ chức đoàn Nội dung hoạt động còn chưa phong phú, hấp dẫn, cuốn hút thanh niên, chưa đáp ứng được nhu cầu, nguyện vọng chính đáng làm giàu chính đáng tại quê hương của thanh niên, chưa phát huy được vai trò xung kích trong mặt trận phát triển kinh tế xã hội của thanh niên
Là cán bộ của tổ chức cơ sở đoàn xã bản thân tôi đã luôn trăn trở trước những tồn tại và cũng là những thử thách nói trên Trước đòi hỏi của thực tiễn, tôi nhận thấy việc tăng cường sự lãnh đạo của đảng ủy xã, thị trấn ở huyện Lý Nhân đối với tổ chức cơ sở đoàn ở xã là một yêu cầu cấp thiết,
Trang 9khách quan để tổ chức đoàn phát huy vai trò của mình, hoạt động theo đúng định hướng của đảng, góp phần xây dựng hệ thống chính trị ở cơ sở vững
mạnh Xuất phát từ những lý do trên tôi chọn đề tài “Đảng ủy xã, thị trấn ở huyện Lý Nhân, tỉnh Hà Nam lãnh đạo tổ chức cơ sở đoàn ở xã hiện nay”
làm luận văn tốt nghiệp thạc sỹ chuyên ngành Xây dựng Đảng và Chính
quyền Nhà nước
2 Tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài
* Sách, công trình nghiên cứu
- Hồ Chí Minh về giáo dục và tổ chức thanh niên, Nxb Thanh niên,
Hà Nội, 1980
- TS Vũ Văn Hùng (chủ biên), Đảng Cộng sản Việt Nam với công tác vận động thanh niên thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2001
- Trần Đình Nghiêm (chủ biên), Đổi mới phương thức lãnh đạo của
Đảng, Nxb Chính trị Quốc gia, 2002 Nội dung cuốn sách đưa ra một số vấn
đề lý luận về đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng và một số giải pháp để đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng trong thời kỳ mới
- Nguyễn Thọ Ánh, Đoàn TNCS Hồ Chí Minh trong hệ thống chính trị Việt Nam hiện nay, Nxb Thanh niên, Hà Nội, 2004
- TS Trần Quy Nhơn, Tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò thanh niên trong cách mạng Việt Nam, Nxb Thanh niên, Hà Nội, 2004
- GS, TS Phạm Ngọc Quang chủ biên (2009), Đổi mới, hoàn thiện phương thức lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà xuất bản Chính trị
quốc gia, Hà Nội, trong đó có phần trình bày về việc đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam
- TS Lâm Quốc Tuấn - ThS Phạm Tất Thắng (Đồng chủ biên), Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo công tác thanh niên trong giai đoạn hiện nay,
Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2011
Trang 10Các cuốn sách trên đều thống nhất với nhau ở nội dung, đó là nêu lên vị trí, vai trò của thanh niên nói chung, Đoàn TNCS Hồ Chí Minh nói riêng đối với sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa, đối với cách mạng Việt Nam Khẳng định Đảng Cộng sản Việt Nam là chủ thể lãnh đạo công tác thanh niên, Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, để thanh niên phát huy vai trò là lực lượng xung kích của cách mạng Việt Nam
*Luận án, luận văn
- Đoàn TNCS Hồ Chí Minh trong hệ thống chính trị Việt Nam hiện nay,
luận văn thạc sỹ Chính trị học của Nguyễn Thọ Ánh, 2004 Luận văn đã đề cập tới vị trí vai trò của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh trong hệ thống chính trị hiện nay, phương hướng xây dựng và phát triển Đoàn TNCS Hồ Chí Minh
- Sự lãnh đạo của tổ chức cơ sở Đảng đối với Đoàn TNCS Hồ Chí Minh trong các trường Đại học, Cao đẳng ở Hà Nội giai đoạn hiện nay, Luận
án tiến sĩ của Ngô Bích Ngọc (2004) Luận văn đã làm rõ cơ sở lý luận về vai trò lãnh đạo của Đảng, tổ chức cơ sở Đảng đối với Đoàn TNCS Hồ Chí Minh Trên cơ sở phân tích thực trạng, chỉ ra ưu điểm, hạn chế, nguyên nhân trong công tác lãnh đạo qua đó đề ra một số giải pháp nhằm tăng cường sự lãnh đạo của tổ chức cơ sở Đảng đói với Đoàn TNCS Hồ Chí Minh ở các trường Đại học, cao đẳng
- Tăng cường sự lãnh đạo của Tỉnh ủy đối với Đoàn TNCS Hồ Chí Minh tỉnh Nam Định trong thời kỳ hội nhập quốc tế, Luận văn thạc sỹ Xây
dựng Đảng của Trần Hữu Hà, 2013 Luận văn đã trình bày vị trí, vai trò của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh nói chung, của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh tỉnh Nam Định trong thời kỳ hội nhập quốc tế Luận văn đã phân tích thực trạng lãnh đạo của tỉnh ủy đối với Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, từ đó đề xuất một số giải pháp nhằm tăng cường sự lãnh đạo của tỉnh ủy đối với Đoàn TNCS Hồ Chí Minh tỉnh Nam Định trong thời kỳ hội nhập quốc tế
Trang 11- Huyện ủy Văn Lâm, tỉnh Hưng Yên lãnh đạo công tác thanh niên hiện nay, Luận văn thạc sỹ Xây dựng Đảng và Chính quyền Nhà nước của Nguyễn
ủy Cầu Giấy đối với Đoàn TNCS Hồ Chí Minh quận giai đoạn hiện nay
- Huyện ủy Đình Lập, tỉnh Lạng Sơn lãnh đạo Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh tham gia xây dựng nông thôn mới hiện nay, Luận văn thạc
sỹ Xây dựng Đảng và Chính quyền Nhà nước của Ninh Thu Giang, 2016 Luận văn chỉ rõ vị trí vai trò của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh huyện Đình Lập tỉnh Lạng Sơn trong việc tham gia xây dựng nông thôn mới, trên cơ sở phân tích thực trạng, ưu khuyết điểm, nguyên nhân, bài học kinh nghiệm tác giả đề xuất một số giải pháp tăng cường sự lãnh đạo của Huyện ủy Đình Lập tỉnh Lạng Sơn đối với Đoàn TNCS Hồ Chí Minh
* Tạp chí và bài báo
- Nguyễn Phú Trọng, Công tác tư tưởng văn hóa đối với tuổi trẻ là nhiệm vụ trọng yếu của Đoàn Thanh niên, Tạp chí Thanh niên, 2000.Bài viết
khẳng định vai trò của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh trong đó có vai trò tập hợp,
giáo dục, bồi dưỡng, rèn luyện thanh niên
- Trương Tấn Sang, Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác thanh niên trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá, Tạp chí
Cộng sản số 15 (159), 2008
Trang 12- Trần Lưu Hải, Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác thanh niên thời kỳ đấy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa”, Tạp chí Xây dựng Đảng, 2008
- Nguyễn Thị Kim Dung, Đồng chí Lê Duẩn với việc giáo dục, rèn luyện,
tu dưỡng đạo đức cách mạng cho thanh niên, Tạp chí Cộng sản số 6 (126), 2007
Tác giả đã khái quát một số nội dung giáo dục, rèn luyện, tu dưỡng đạo đức cách mạng cho thanh niên theo quan điểm của đồng chí Lê Duẩn
Các bài viết trên đều thống nhất ở nội dung khẳng định vị trí, vai trò của công tác thanh niên, Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, chỉ ra những khuyết điểm, hạn chế trong công tác thanh niên, trong lãnh đạo Đoàn TNCS Hồ Chí Minh Các tác giả đưa ra những nhiệm vụ, giải pháp tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác thanh niên nói chung, Đoàn TNCS Hồ Chí Minh nói riêng, đáp ứng yêu cầu của tình hình mới
Có thể thấy số lượng sách, công trình khoa học, tạp chí và các bài viết
về công tác thanh niên và Đoàn TNCS Hồ Chí Minh là rất phong phú, nghiên cứu ở nhiều khía cạnh, góc độ khác nhau Một số công trình đã đi sâu luận giải cơ sở lý luận và thực tiễn về sự lãnh đạo của Đảng đối với Đoàn TNCS
Hồ Chí Minh ở các cấp, hoặc nghiên cứu riêng về nội dung, phương thức lãnh đạo của Đảng, hay chủ yếu về hoạt động của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh Cho
đến nay, chưa có công trình nào nghiên cứu về đề tài: “Đảng ủy xã, thị trấn ở huyện Lý Nhân, tỉnh Hà Nam lãnh đạo Tổ chức cơ sở đoàn ở xã hiện nay”
Những tài liệu trên sẽ là nguồn tư liệu bổ ích đối với tác giả trong quá trình hoàn thành luận văn
3 Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài
3.1.Mục tiêu nghiên cứu
Trên cơ sở làm rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn về sự lãnh đạo của Đảng ủy các xã, thị trấn ở huyện Lý Nhân, tỉnh Hà Nam, luận văn đề xuất những giải pháp chủ yếu nhằm tăng cường sự lãnh đạo của đảng ủy xã, thị trấn đối với
Trang 13Tổ chức cơ sở đoàn ở xã trong giai đoạn hiện nay nhằm xây dựng tổ chức cơ sở đoàn ở xã ngày càng vững mạnh, góp phần xứng đáng trong việc xây dựng hệ thống chính trị ở cơ sở, trong thực hiện nhiệm vụ chính trị ở địa phương
3.2.Nhiệm vụ nghiên cứu
Để đạt được mục tiêu trên, luận văn có nhiệm vụ:
- Thứ nhất, làm rõ cơ sở lý luận của vấn đề đảng ủy xã, thị trấn lãnh đạo Tổ chức cơ sở đoàn ở xã giai đoạn hiện nay
- Thứ hai, phân tích, đánh giá thực trạng, nguyên nhân và kinh nghiệm lãnh đạo tổ chức cơ sở đoàn ở xã của các đảng ủy xã, thị trấn ở huyện Lý Nhân, tỉnh Hà Nam hiện nay
- Thứ ba, đề xuất phương hướng và những giải pháp chủ yếu để tăng cường sự lãnh đạo của đảng ủy xã, thị trấn ở huyện Lý Nhân đối với tổ chức
cơ sở đoàn ở xã giai đoạn hiện nay
4 Đối tượng, phạm vi và giới hạn nghiên cứu của đề tài
4.1 Đối tượng nghiên cứu
- Đảng ủy xã, thị trấn lãnh đạo tổ chức cơ sở đoàn ở xã hiện nay
4.2 Phạm vi nghiên cứu
- Không gian nghiên cứu: địa bàn huyện Lý Nhân,tỉnh Hà Nam
- Thời gian nghiên cứu: từ năm 2012 đến nay và phương hướng trong thời gian tới
5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu của đề tài
5.1 Cơ sở lý luận
Dựa trên cơ sở lý luận chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về vai trò của thanh niên, vai trò của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh và công tác thanh niên trong sự nghiệp cách mạng;
về nội dung và phương thức lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam đối với Đoàn TNCS Hồ Chí Minh
Trang 145.2 Phương pháp nghiên cứu
Luận văn thực hiện trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử của học thuyết Mác- Lênin
Luận văn sử dụng một số phương pháp nghiên cứu khoa học cụ thể: phân tích, tổng hợp; logic và lịch sử, tổng kết thực tiễn, điều tra xã hội học…
6 Đóng góp mới của đề tài
- Luận văn làm rõ thêm những vấn đề lý luận và thực tiễn về sự lãnh đạo của Đảng ủy xã, thị trấn đối với tổ chức cơ sở đoàn ở xã hiện nay
- Luận chứng cho việc tăng cường sự lãnh đạo của đảng ủy xã, thị trấn
ở huyện Lý Nhân đối với tổ chức cơ sở đoàn ở xã hiện nay
- Luận văn có giá trị tham khảo đối với các cấp ủy đảng trong huyện Lý Nhân và các huyện khác của tỉnh Hà Nam trong việc lãnh đạo Đoàn TNCS
Hồ Chí Minh ở cơ sở hiện nay
- Luận văn có giá trị đối với các Đoàn cơ sở để nâng cao hiệu quả và chất lượng hoạt động của tổ chức Đoàn cơ sở
7 Kết cấu của đề tài
Ngoài phần mở đầu, kết luận, phụ lục số liệu, danh mục các chữ viết tắt, danh mục tài liệu tham khảo, mục lục, bảng hỏi; nội dung của luận văn gồm 3 chương 7 tiết
Trang 15Chương 1 ĐẢNG ỦY XÃ, THỊ TRẤN LÃNH ĐẠO TỔ CHỨC CƠ SỞ ĐOÀN -
MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN 1.1 Vị trí, vai trò, chức năng, nhiệm vụ của Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh và tổ chức cơ sở đoàn ở xã
1.1.1 Vị trí, vai trò của Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh
* Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh: Đoàn TNCS Hồ Chí Minh
là tổ chức chính trị - xã hội của thanh niên Việt Nam do Đảng Cộng sản Việt Nam và Chủ tịch Hồ Chí Minh sáng lập, lãnh đạo và rèn luyện Đoàn bao gồm những thanh niên tiên tiến, phấn đấu vì mục tiêu, lý tưởng của Đảng là độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, dân giàu nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh
Trong suốt quá trình phát triển của lịch sử nhân loại, vấn đề thanh niên
đã được tất cả các quốc gia, dân tộc coi là vấn đề có tầm quan trọng đặc biệt C.Mác, Ph.Ăngghen và V.I.Lênin đều coi thanh niên là một lực lượng cách mạng hùng hậu, có vai trò quan trọng trong cách mạng và xem xét vấn đề thanh niên luôn gắn bó với giai cấp công nhân và đảng tiên phong C.Mác
khẳng định: “Do những quy luật phát triển khách quan của xã hội, thanh niên
bao giờ cũng giữ vai trò quan trọng trong việc kế thừa và phát triển những thành tựu của người đi trước”[36, tr.23] Chính Mác đã gọi thanh niên là cội nguồn của sự sống, của dân tộc và giai cấp công nhân, là bộ xương của mỗi
cơ thể dân tộc
Ăngghen luôn gắn thanh niên với giai cấp công nhân và đội tiên phong chiến đấu của nó Ông là người đầu tiên đưa ra các quan niệm như “Đội quân xung kích”, “Quyết định của đạo quân vô sản quốc tế”, “Đội hậu bị của
Đảng” để gắn với thanh niên Ông cũng chính là người đề xuất tư tưởng thanh
niên không thể đứng ngoài chính trị, chính trị hiện thực của cuộc sống đã, đang và sẽ thu hút thanh niên vào đời sống chính trị Với nhãn quan chính trị
Trang 16của mình, ông đã sớm thấy vai trò của thanh niên đối với đội tiên phong của
giai cấp công nhân là Đảng Cộng sản, năm 1953 ông đã viết “Chính thế hệ trẻ
sẽ là nguồn lực lượng bổ sung dồi dào nhất cho Đảng”[37, tr.10]
Phát triển sáng tạo những luận điểm của Mác, Ăngghen, Lê Nin đã coi thanh niên là nguồn sinh lực chiến đấu của cách mạng:
Chúng ta không phút giây nào được nghi ngờ về khả năng hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ cách mạng của thế hệ trẻ mà các thế hệ đi trước chưa kịp hoàn thành Các thế hệ tương lai nhất định sẽ kế tục cuộc đấu tranh để giải phóng nhân loại dưới ngọn cờ chiến đấu của chủ nghĩa xã hội khoa học.[31, tr.95]
Lê Nin đã sớm nhận thấy vai trò cách mạng to lớn của thanh niên và ông cho rằng thành công của phong trào thanh niên chính là ở chỗ biết gắn liền nhận thức lý luận chủ nghĩa Mác, tri thức của khoa học với sự tham gia trực tiếp của họ vào cuộc đấu tranh chính trị của giai cấp vô sản Ông viết
“Chúng ta mãi mãi là Đảng của thanh niên, của giai cấp tiên phong” và
“chúng ta đang đấu tranh tốt hơn ông cha chúng ta, con cháu sẽ đấu tranh tốt hơn chúng ta nhiều và chúng ta sẽ chiến thắng” [27, tr.192]
Phát biểu tại Đại hội Đoàn thanh niên cộng sản Nga, Lê nin yêu cầu thanh niên phải học chủ nghĩa cộng sản trong trường học riêng của mình, trong một tổ chức độc lập đó là thanh niên cộng sản Không qua trường học
đó, những người trẻ tuổi chưa từng trải và thiếu kinh nghiệm chưa được học tập lý luận đầy đủ, do quá hăng hái nhiệt tình sẽ rơi vào ảnh hưởng của chủ nghĩa cơ hội Ông cho rằng “nếu không biết tổ chức họ lại và nâng họ dậy thì
họ sẽ đi theo Mensevic Và khi đó thiếu sự chiến đấu và chưa từng trải của họ
sẽ bị kẻ thù lợi dụng và gây nên những thiệt hại gấp bội” [30, tr.226]
Đề cập đến vai trò, nhiệm vụ của tổ chức Đoàn TNCS, Lê nin chỉ rõ: Đoàn thanh niên cộng sản phải là một đội quân xung kích, một đội
mà ở trong mọi việc đều biết giúp đỡ, đều có tinh thần chủ động và
Trang 17có sáng kiến của mình Đoàn phải làm thế nào để cho bất cứ công nhân nào cũng có thể thấy rằng Đoàn gồm những người mà học thuyết của họ đối với anh ta có lẽ còn khó hiểu và có lẽ anh ta chưa thể tin ngay được, nhưng công tác thực tế và sự hoạt động của họ chứng minh với anh ta rằng chính họ là những người chỉ cho anh ta
con đường đúng đắn [32, tr.365,366]
Vì vậy, tổ chức Đoàn thanh niên được khẳng định là một trường học lớn của thanh niên, là nơi giáo dục lý tưởng, đạo đức, lối sống cho thanh niên bước vào đời một cách vững chắc Qua đó, thanh niên biết mình phải làm gì, làm như thế nào để thực sự phát huy khả năng trí tuệ của mình để xây dựng và bảo vệ chế độ xã hội mới, củng cố và phát huy những giá trị truyền thống của dân tộc, những thành quả cách mạng
Kế thừa những di sản quý báu của Mác và Ăngghen, Lênin, Hồ Chủ tịch đã phát triển một cách sáng tạo các luận điểm Mácxít về vai trò, vị trí của thanh niên trong xã hội, về nhiệm vụ giáo dục thế hệ trẻ, về Đoàn Thanh niên Cộng sản Ở Người xuyên suốt nhất quán quan điểm: Thanh niên là một bộ phận của dân tộc, dân tộc nô lệ thì thanh niên cũng bị nô lệ, dân tộc được giải phóng, thanh niên mới được tự do Bác khẳng định:
Thanh niên là người chủ tương lai của nước nhà Thật vậy, nước nhà thịnh hay suy, yếu hay mạnh phần lớn là do thanh niên Thanh niên muốn làm chủ tương lai cho xứng đáng thì ngay hiện tại phải rèn tinh thần và lực lượng của mình, phải làm việc chuẩn bị cho cái tương lai đó.[43, tr.84]
Bằng nhiều hình thức, Chủ tịch Hồ Chí Minh giáo dục cho thanh niên lòng yêu nước, tinh thần quốc tế vô sản, giáo dục đạo đức cách mạng cho thanh niên với quan điểm: “Vì lợi ích trăm năm phải trồng người” Bác luôn khơi dậy những đức tính tốt đẹp, những khả năng “Đào núi và lấp biển” của thanh niên với khẩu hiệu “Đâu cần thanh niên có, việc gì khó có thanh niên”, Người nhắc
Trang 18nhở:“Nhiệm vụ của thanh niên không phải là hỏi nhà nước đã cho mình những
gì, mà phải tự hỏi mình đã làm gì cho nước nhà? Mình phải làm như thế nào cho ích nước, lợi nhà mà hy sinh phấn đấu chừng nào”[43, tr.132]
Người phê phán những thói hư tật xấu của thanh niên như bệnh ham chuộng hình thức, thiếu thực tế, bệnh cá nhân, bệnh anh hùng Người nêu rõ trách nhiệm của thanh niên:
Thanh niên có vinh dự to lớn thì cũng có trách nhiệm lớn Để làm tròn trách nhiệm, thanh niên phải nâng cao tinh thần làm chủ tập thể,
từ bỏ chủ nghĩa cá nhân, chớ phô trương hình thức, chớ kiêu ngạo tự mãn Phải thấm nhuần đạo đức cách mạng, tức là học tập, lao động sinh hoạt theo đạo đức cách mạng của thanh niên xã hội chủ nghĩa,
cộng sản chủ nghĩa.[38, tr.93]
Đồng thời, Người xác định rõ vai trò, vị trí, chức năng, nhiệm vụ của Đoàn thanh niên qua các thời kỳ cách mạng Người viết: Đoàn thanh niên lao động phải là cánh tay đắc lực của Đảng trong việc tổ chức giáo dục thế hệ thanh niên và nhi đồng thành những chiến sỹ tuyệt đối trung thành với sự
nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản” [43, tr.248] Đây là
một chức năng hết sức quan trọng của tổ chức Đoàn với tư cách là một tổ chức quần chúng gần Đảng nhất mà trong Điều lệ Đảng từ trước đến nay đều ghi rõ Tại Lễ kỷ niệm 35 năm ngày thành lập Đoàn (26/3/1965) một lần nữa
Người khẳng định: “Đoàn thanh niên là cánh tay và đội hậu bị của Đảng, là
người phụ trách, dìu dắt các cháu nhi đồng”
Đối với chủ tịch Hồ Chí Minh, việc tổ chức, đoàn kết tập hợp thanh niên là vấn đề thuộc về chiến lược của cách mạng Việt Nam Muốn phát huy sức mạnh của thanh niên thì phải thông qua tổ chức, không có tổ chức thì Đảng không thể thu hút được thanh niên Tổ chức đó chính là Đoàn TNCS, Đoàn TNCS giúp Đảng đoàn kết, tập hợp thanh niên
Trang 19Trước lúc đi xa, Bác đã di chúc lại cho toàn Đảng, toàn dân ta:
Đoàn viên ta nói chung là tốt, mọi việc đều hăng hái xung phong, không ngại khó khăn, có chí tiến thủ Đảng cần chăm lo giáo dục đạo đức cách mạng cho họ, đào tạo họ thành những người vừa
“hồng” vừa “chuyên” Bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau là một việc làm rất quan trọng và rất cần thiết [43, tr.447]
Đứng vững trên lập trường quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin, Đảng ta đã sớm đánh giá vị trí, vai trò của thanh niên và đã có đường lối đúng đắn vận động thanh niên tham gia đóng góp, cống hiến tài năng, sức lực và trí tuệ góp phần to lớn thực hiện đường lối của Đảng trong mọi thời kỳ cách mạng Từ đó, Đảng ta luôn coi công tác thanh niên là nhiệm vụ chính trị có ý nghĩa chiến lược của toàn Đảng Tại hội nghị thành lập Đảng (T2/1930) công tác vận động thanh niên được Nguyễn Ái Quốc và các đại biểu đặc biệt quan tâm Và trong Điều lệ vắn tắt của Đảng đã ghi rõ một điều kiện quan trọng:
“Người dưới 21 tuổi phải vào thanh niên Cộng sản Đoàn”, Ban Chấp hành Trung ương Đảng, ngoài công tác hàng ngày phải tổ chức ngay “Đoàn thanh niên cộng sản” Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương lần thứ nhất (T10/1930)
đã ra “Án nghị quyết về cộng sản thanh niên vận động”, khẳng định “Thanh niên lao động đã trở thành một lực lượng cách mạng rất quan trọng không thể tách rời được” [33, tr.68]
Nhiệm vụ của Đảng là phải cần kíp công tác quần chúng thanh niên, giáo dục quần chúng thanh niên từng bước tham gia vào sự nghiệp cách mạng
Dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản và chủ tịch Hồ Chí Minh các tầng lớp thanh niên đã hăng hái xung phong, không ngại khó khăn, gian khổ, góp phần to lớn vào thành công của cuộc cách mạng tháng Tám lập nên nước Việt Nam dân chủ cộng hòa cũng như những đóng góp xứng đáng vào cuộc kháng chiến thần thánh bảo vệ tổ quốc của dân tộc Đánh giá vai trò của thế hệ trẻ,
Trang 20trong thư của Ban Chấp hành Trung ương Đảng gửi toàn thể cán bộ, đoàn viên, thanh niên (ngày 20/3/1976) có đoạn:
Đoàn thanh niên Lao động Hồ Chí Minh đã trở thành đội tiên phong chiến đấu của thanh niên Việt Nam, đội quân xung kích cách mạng
và là đội hậu bị tin cậy của Đảng Thanh niên cả nước ta rất xứng đáng là con em anh hùng của dân tộc Việt Nam anh hùng Tổ quốc
ta, Đảng và nhân dân ta rất vinh dự tự hào về Đoàn thanh niên lao động Hồ Chí Minh, về thế hệ trẻ nước ta [21, tr.5]
Nghị quyết 25 của Bộ chính trị khoá V (1985) đã chỉ rõ: “Làm tốt công tác thanh niên là đảm bảo sự kế tục và phát triển không ngừng của chế độ ta, đảm bảo hiện tại cũng như tương lai tươi sáng của dân tộc Việt Nam” Nghị quyết Hội nghị Trung ương 4 khoá VII đã đánh giá một cách toàn diện và sâu sắc về thanh niên, xác định “Công tác thanh niên là vấn đề sống còn của dân tộc, là một trong những nhân tố quyết định sự thành bại của cách mạng” Tại Đại hội Đoàn toàn quốc lần thứ VIII tháng 12/2002, Tổng Bí thư Nông Đức Mạnh đã đánh giá cao đóng góp của thanh niên, đồng thời chỉ rõ: “Ngày nay nhiệm vụ lịch sử của thanh niên là phải ra sức học tập, nâng cao trí tuệ, tiến quân vào khoa học công nghệ và là lực lượng chủ yếu gánh vác sự nghiệp đổi mới, đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước” Và Nghị quyết số 25-NQ/TW ngày 25/7/2008 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa X) về
“Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác thanh niên thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa” một lần nữa thể hiện sự quan tâm Đảng đối với thanh niên và công tác thanh niên:
Thanh niên là rường cột của nước nhà, chủ nhân tương lai của đất nước, là lực lượng xung kích trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, một trong những nhân tố quyết định sự thành bại của sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, hội nhập quốc tế và xây dựng chủ nghĩa xã hội Thanh niên được đặt ở vị trí trung tâm
Trang 21trong chiến lược bồi dưỡng, phát huy nhân tố và nguồn lực con người Chăm lo, phát triển,thanh niên vừa là mục tiêu, vừa là động lực bảo đảm cho sự ổn định và phát triển vững bền của đất nước [12, tr.3]
Nghị quyết Đại hội XI của Đảng chỉ rõ:
Làm tốt công tác giáo dục chính trị tư tưởng, truyền thống, lý tưởng đạo đức và lối sống, tạo điều kiện học tập, lao động, giải trí, phát triển thể lực, trí tuệ cho thế hệ trẻ Khuyến khích cổ vũ thanh niên nuôi dưỡng ước mơ, hoài bão lớn, xung kích sáng tạo, làm chủ khoa học công nghệ hiện đại Hình thành một lớp thanh niên
ưu tú trên mọi lĩnh vực, kế tục trung thành và xuất sắc sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa Thu hút rộng rãi thanh niên, thiếu niên nhi đồng vào các tổ chức do Đoàn TNCS Hồ Chí Minh làm nòng cốt phụ trách
[14, tr.242,243]
Trong quá trình lãnh đạo đất nước, Đảng ta luôn đề cao vai trò, vị trí của thanh niên, xác định thanh niên là lực lượng xung kích cách mạng, Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh là đội dự bị tin cậy của Đảng; công tác thanh niên là vấn đề sống còn của dân tộc Đồng thời, Đảng đã đề ra nhiều chủ trương giáo dục, đào tạo, bồi dưỡng, tổ chức thanh niên thành lực lượng hùng hậu, trung thành, kế tục sự nghiệp cách mạng của Đảng và dân tộc Qua mỗi thời kỳ, dù bất
cứ hoàn cảnh nào các thế hệ thanh niên đều hoàn thành xuất sắc sứ mệnh lịch sử của mình…
Đảng đã đề ra các biện pháp để phát huy vai trò của Đoàn Thanh niên trong cách mạng Nhờ đó, Đoàn TNCS Hồ Chí Minh và thanh niên Việt Nam
đã đóng góp to lớn vào thắng lợi của Đảng và của dân tộc trong các giai đoạn cách mạng và trong công cuộc đổi mới toàn diện đất nước do Đảng khởi xướng và lãnh đạo
Trang 221.1.2 Chức năng, nhiệm vụ của Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh
1.1.2.1 Chức năng của Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh
Đoàn TNCS Hồ Chí Minh là một tổ chức chính trị - xã hội, Đoàn có 3 chức năng là: Đội dự bị tin cậy của Đảng Cộng sản Việt Nam; trường học xã hội chủ nghĩa của thanh niên Việt Nam; Người đại diện chăm lo bảo vệ quyền lợi của tuổi trẻ
Thứ nhất, Đoàn TNCS Hồ Chí Minh là đội dự bị tin cậy, đội quân xung kích cách mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam
Đoàn TNCS Hồ Chí Minh là tổ chức do Đảng, Chủ tịch Hồ Chí Minh trực tiếp sáng lập, lãnh đạo và rèn luyện Đoàn bao gồm những thanh niên tiên tiến tự nguyện phấn đấu thực hiện mục tiêu, lý tưởng của Đảng; đó là những đoàn viên cộng sản trẻ tuổi, nguồn bổ sung lực lượng quan trọng đảm bảo cho Đảng phát triển không ngừng
Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh là tổ chức chính trị - xã hội của thanh niên Đảng trực tiếp giao cho Đoàn giáo dục, giúp đỡ những thanh niên tiên tiến trở thành đoàn viên, từ những đoàn viên ưu tú trở thành đảng viên Đoàn Thanh niên là đội xung kích cách mạng của Đảng, đi đầu trong mọi khó khăn trên mọi lĩnh vực kinh tế - chính trị, văn hóa - xã hội Trong tất
cả các mặt trận lao động, sản xuất, học tập, nghiên cứu khoa học, làm công tác xã hội và bảo vệ Tổ quốc đều có vai trò đóng góp to lớn của thế hệ trẻ Ở mọi nơi, mọi lĩnh vực, Đoàn Thanh niên đều tỏ rõ tính xung kích, sáng tạo, dám nghĩ dám làm, dám đi vào việc mới, việc khó, dám xả thân vì lý tưởng cách mạng
Đoàn tuyên truyền giáo dục, giới thiệu để thanh niên nhận thức và hiểu sâu sắc về Đảng, đóng góp ý kiến cho Đảng, phê bình cán bộ, đảng viên, tích cực tham gia cuộc vận động xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh Đoàn bồi dưỡng những cán bộ, đoàn viên xuất sắc để bổ sung vào đội ngũ cán bộ cho
Trang 23Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân Đoàn Thanh niên là đội quân xung kích cách mạng của Đảng, đi đầu trong mọi khó khăn
trên mọi lĩnh vực kinh tế - chính trị, văn hóa - xã hội Ngày nay, bước vào
thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước và hội nhập quốc tế, Đoàn càng thể hiện rõ chức năng, nhiệm vụ của mình trong động viên đông đảo đoàn viên, thanh niên phát huy vai trò xung kích, sáng tạo, đi đầu trong
phát triển kinh tế - xã hội phấn đấu vì sự nghiệp đổi mới của Đảng, xứng đáng
là đội dự bị tin cậy của Đảng, là đội quân xung kích cách mạng, là nơi bổ sung nguồn sinh lực mới quan trọng cho Đảng
Thứ hai, Đoàn TNCS Hồ Chí Minh là trường học xã hội chủ nghĩa của thanh niên
Là tổ chức chính trị - xã hội, là trường học xã hội chủ nghĩa của thanh
niên, vì thanh niên, Đoàn TNCS Hồ Chí Minh người bạn thân thiết của thanh niên, định hướng cho thanh niên đến với lý tưởng cách mạng và những giá trị cao đẹp, đồng hành với thanh niên lập thân, lập nghiệp, xung kích phát triển kinh tế - xã hội và bảo vệ Tổ quốc
Là tổ chức của những người Cộng sản trẻ tuổi, Đoàn TNCS Hồ Chí Minh trực tiếp giúp Đảng làm tốt công tác vận động thanh niên, đoàn kết, tập hợp thanh niên dưới ngọn cờ của Đảng thông qua hoạt động tổ chức và các phong trào hành động cách mạng Thông qua các hoạt động Đoàn, giáo dục cho đoàn viên, thanh niên Việt Nam về chủ nghĩa Mác – Lê nin, tư tưởng
Hồ Chí Minh, chủ trương đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước, từ đó bồi dưỡng phẩm chất đạo đức cho đoàn viên thanh niên, xây dựng lý tưởng, hoài bão cho đoàn viên thanh niên Qua phong trào Đoàn đã bồi dưỡng, rèn luyện nên bao lớp cán bộ, đoàn viên, thanh niên trẻ tuổi có trình độ, tâm huyết, bản lĩnh chính trị vững vàng luôn nỗ lực phấn đấu trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa
Trang 24Đoàn tổ chức cho thanh niên tích cực tham gia các chương trình phát triển kinh tế - xã hội; chủ động đảm nhận các việc khó, việc mới các công trình, phần việc thanh niên; đi đầu thực hiện các công trình xây dựng kết cấu
hạ tầng kinh tế - xã hội nông thôn, bảo vệ môi trường, bảo đảm an toàn giao thông; cổ vũ trí thức trẻ tình nguyện tham gia phát triển kinh tế nông thôn, miền núi
Với nhiều hoạt động phong phú, phù hợp, gần gũi với tâm lý, nhu cầu, nguyện vọng của thanh niên, Đoàn đưa tuổi trẻ vào rèn luyện trong môi trường tập thể có tổ chức, có kỷ luật Chính từ môi trường hoạt động theo định hướng, có mục tiêu đã bồi dưỡng, rèn luyện nên nhiều lớp cán bộ trong các thời kỳ cách mạng, nhiều thanh niên đã trưởng thành, có đóng góp lớn cho đất nước Trưởng thành từ công tác Đoàn, đã có nhiều người trở thành những cán bộ lãnh đạo các cấp của Đảng, Nhà nước, các tổ chức, đoàn thể nhân dân
Môi trường của Đoàn, Hội còn giáo dục rèn luyện nên những người lao động trẻ tuổi có trình độ văn hóa, tay nghề, có ý thức lao động, nếp sống mới
và có sức khỏe tốt để tham gia xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Thông qua các hoạt động giáo dục pháp luật, hướng nghiệp dậy nghề, đặc biệt là các phong trào hành động cách mạng, thi đua yêu nước thu hút hàng triệu đoàn viên thanh niên và thiếu nhi tham gia, Đoàn Thanh niên tạo ra một trường học thực
tế bồi dưỡng lý tưởng, giáo dục đạo đức, hoàn thiện nhân cách, giúp thanh niên trở thành đoàn viên ưu tú giới thiệu cho Đảng và giới thiệu đội viên ưu tú
để kết nạp Đoàn
Thông qua các phong trào hành động cách mạng, góp phần đáp ứng nhu cầu, lợi ích chính đáng của thanh niên, vì sự tiến bộ của thanh niên, vì sự phát triển của đất nước; hỗ trợ thanh niên học tập, nâng cao trình độ học vấn, chuyên môn, nghiệp vụ; tư vấn hướng nghiệp, giải quyết việc làm, nâng cao
Trang 25đời sống văn hóa tinh thần; phát triển kỹ năng xã hội, đồng thời tạo môi trường để thanh niên phát huy tiềm năng của mình
Thứ ba, Đoàn TNCS Hồ Chí Minh là người đại diện chăm lo và bảo vệ quyền lợi hợp pháp và chính đáng của tuổi trẻ
Đoàn tạo mọi điều kiện tối thiểu, từng bước đáp ứng nhu cầu chính đáng về đời sống vật chất và tinh thần cho đoàn viên giúp đoàn viên thực hiện tốt mọi quyền lợi và nghĩa vụ đảm bảo sự công bằng trong học tập, lao động trước pháp luật
Đoàn có nhiệm vụ khuyến khích bảo vệ và phát huy những mặt tích cực của đoàn viên thanh niên giúp họ trưởng thành về mọi mặt Đồng thời chống những hiện tượng tiêu cực, tệ nạn xã hội góp phần bảo vệ nhân cách, sự phát triển về thể chất và tinh thần của đoàn viên thanh niên
Tổ chức Đoàn đại diện cho đoàn viên, thanh thiếu niên trước pháp luật
về việc bảo vệ những quyền lợi lợi ích hợp pháp chính đáng của thanh thiếu nhi được pháp luật quy định; tham mưu xây dựng những cơ chế, chính sách liên quan đến sự phát triển của thanh niên Để đạt được điều này, Đoàn cử đại diện tham gia vào công việc của Đảng, Nhà nước (ứng cử vào cấp ủy, vào Hội đồng nhân dân và Quốc hội)
Với các chức năng đó Đoàn TNCS Hồ Chí Minh có vai trò rất to lớn trong hệ thống chính trị và đời sống xã hội, là đội quân xung kích cách mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam và nhà nước Cộng hòa XHCN Việt Nam
1.1.2.2 Nhiệm vụ của Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh
Đoàn TNCS Hồ Chí Minh có những nhiệm vụ sau:
Thứ nhất, đoàn kết, tập hợp rộng rãi các tầng lớp thanh thiếu nhi
Xây dựng đội ngũ cán bộ Đoàn đáp ứng yêu cầu công tác Đoàn và phong trào thanh thiếu nhi trong giai đoạn hiện nay với yêu cầu cơ bản là: Tôn trọng thanh thiếu nhi, gần gũi và có trách nhiệm với thanh thiếu nhi, phải thực sự “Nói đi đôi với làm”
Trang 26Mở rộng mặt trận tập hợp đoàn kết thanh niên, phát triển tổ chức Hội Liên hiệp thanh niên Việt Nam, Hội sinh viên Việt Nam, Hội các nhà doanh nghiệp trẻ Việt Nam và các tổ chức thanh niên do Đoàn thanh niên làm nòng cốt
Thứ hai, giáo dục lý tưởng xã hội chủ nghĩa cho thanh niên
Với chức năng “Đoàn TNCS Hồ Chí Minh là trường học xã hội chủ nghĩa của thanh niên Việt Nam” Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định “Bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau là một việc làm rất quan trọng và rất cần thiết” để “Đào tạo họ thành những người thừa kế xây dựng chủ nghĩa xã hội vừa hồng vừa chuyên” Vì vậy công tác giáo dục của Đoàn nói chung xác
định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm, cơ bản nhất của tổ chức Đoàn, được triển khái một cách toàn diện, chu đáo và kiên trì, trong đó tập trung vào giáo dục chính trị tư tưởng Đây là một trong những giải pháp quan trọng của
Nghị quyết 25- NQ/TW về “Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác thanh niên trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa”
Thứ ba, đưa thanh niên tham gia vào các chương trình hành động cách mạng(Tham gia phát triển kinh tế, văn hóa, chính trị, xã hội, an ninh quốc phòng tiến thân theo con đường lập thân lập nghiệp, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc)
Nghị quyết Hội nghị lần thứ 4 Ban Chấp hành Trung ương khóa VII khẳng định:Phát huy vai trò làm chủ và tiềm năng to lớn của thanh niên để thanh niên thực hiện được sứ mệnh lịch sử, đi đầu trong công cuộc đấu tranh chiến thắng nghèo nàn, lạc hậu, xây dựng và bảo vệ đất nước giàu mạnh, xã hội văn minh, nhân dân có cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc
Điều này thể hiện quan điểm nhất quán của Đảng trong việc giáo dục
thanh niên, đó là: “Học đi đôi với hành”, “Nói đi đôi với làm”, đưa thanh
niên vào hoạt động thực tiễn và coi việc thanh niên tham gia phát triển kinh
tế, văn hóa, chính trị, xã hội, an ninh quốc phòng là quá trình rèn luyện thanh niên thành những chủ nhân của đất nước
Trang 27Để phát huy lực lượng và tiềm năng to lớn của thanh niên, Đảng và nhà nước đã ban hành các chính sách khuyến khích thanh niên lập nghiệp, tự tạo việc làm và giúp nhau tạo việc làm, huy động thanh niên tham gia các chương trình kinh tế - xã hội của đất nước, các chính sách cho thanh niên vay vốn để sản xuất, kinh doanh, xuất khẩu lao động; đầu tư ngân sách cho các chương trình giải quyết việc làm;mở rộng mạng lưới dạy nghề và giới thiệu việc làm cho thanh niên cũng bằng những chính sách cơ chế cụ thể, nhà nước khuyến khích và hỗ trợ các tổ chức trong hệ thống chính trị, trước hết là Đoàn thanh niên, các tổ chức kinh tế- xã hội, vươn lên tự lập cuộc sống
Thứ tư, Phụ trách thiếu niên nhi đồng
Điều lệ Đội Thiếu niên tiền phong (TNTP) Hồ Chí Minh khẳng định
“Đội TNTP Hồ Chí Minh là tổ chức của thiếu nhi Việt Nam do Đảng cộng sản Việt Nam và Chủ tịch Hồ Chí Minh sáng lập, Đoàn TNCS Hồ Chí Minh phụ trách” Điều lệ của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh khẳng định chức năng phụ trách Đội TNTP Hồ Chí Minh Vì vậy, Đoàn thanh niên phải nhận thức rõ quan điểm phụ trách Đội TNTP Hồ Chí Minh và chăm sóc, giáo dục thiếu niên, nhi đồng là vinh dự, tự hào và trách nhiệm của tổ chức Đoàn và cán bộ, đoàn viên, thấy rõ hơn vai trò chủ động của Đoàn Mặt khác, sinh thời Chủ tịch
Hồ Chí Minh không chỉ yêu thương thiếu niên, nhi đồng, Bác Hồ còn khẳng định vai trò quan trọng của thiếu nhi đối với tương lai mai sau của đất nước và xác định trách nhiệm chăm sóc, giáo dục, đào tạo và bồi dưỡng lớp măng non - thế hệ chủ nhân tương lại của đất nước không phải của riêng ngành nào, tổ chức nào mà là trách nhiệm của toàn Đảng, toàn dân, toàn xã hội
Xác định được vai trò quan trọng của lực lượng hậu bị, chủ tịch Hồ Chí Minh thường nhắc nhở các cấp, các ngành, đoàn thể trước hết là tổ chức Đoàn phải làm tốt công tác chăm sóc và giáo dục thiếu niên, nhi đồng Đội TNTP
Hồ Chí Minh là trường học giáo dục thiếu nhi Việt Nam trong và ngoài nhà trường, là đội dự bị của Đoàn, nơi đào tạo, rèn luyện đội ngũ đoàn viên tương
Trang 28lại của tổ chức Đoàn,thiếu niên, nhi đồng là những “Thanh niên tương lai” vì
vậy xây dựng Đội cần được xác định là xây dựng Đoàn trước một bước
Thứ năm, Đoàn tham gia xây dựng Đảng
Đoàn thanh niên tham gia xây dựng Đảng là nhiệm vụ xuất phát từ quy luật đòi hỏi khách quan và quy luật sinh tồn của Đảng - Đoàn - Hội - Đội Đây là trách nhiệm và quyền lợi chính trị của đoàn viên thanh niên và tổ chức Đoàn là nhiệm vụ quan trọng thường xuyên của các cấp bộ Đoàn Xây dựng Đảng là nhiệm vụ quan trọng thường xuyên của các cấp bộ Đoàn Báo cáo chính trị của BCH Trung ương Đảng khóa VII, tại Hội nghị Đại biểu toàn quốc khóa VII đã chỉ ra: Xây dựng Đảng là “Nhiệm vụ có ý nghĩa quyết định đối với toàn bộ sự nghiệp cách mạng của nước ta và có ý nghĩa sống còn đối
với Đảng ta” Chính vì vậy việc giữ vững vai trò lãnh đạo của Đảng, không
ngừng tăng cường sức mạnh, nâng cao sức chiến đấu của Đảng để Đảng thật
sự trong sạch vững mạnh làm tròn sứ mệnh cao cả của dân tộc giao phó, lãnh đạo cách mạng Việt Nam giành thắng lợi và xây dựng thành công CNXH là nhiệm vụ chung của toàn xã hội, trong đó có tổ chức Đoàn thanh niên
1.1.3 Vị trí, vai trò, chức năng, nhiệm vụ của tổ chức cơ sở đoàn ở xã
* Tổ chức cơ sở đoàn ở xã : Theo khoản 1 điều 17 Điều lệ Đoàn (khóa
X) thì Tổ chức cơ sở đoàn ở xã bao gồm Đoàn cơ sở và chi đoàn cơ sở, là nền tảng của Đoàn, được thành lập theo địa bàn dân cư, theo ngành nghề, theo đơn vị học tập, lao động, nơi cư trú và đơn vị cơ sở trong lực lượng vũ trang nhân dân
Chi đoàn là tổ chức tế bào của Đoàn, là hạt nhân nòng cốt đoàn kết tập hợp thanh thiếu nhi
Chi đoàn cơ sở: Những chi đoàn có tính chất đặc thù về nhiệm vụ chính trị, về địa lý hành chính hoặc đối tượng, được sự thống nhất của cấp ủy Đảng cùng cấp (nếu có) thì thành lập chi đoàn cơ sở do Ban Thường vụ Đoàn cấp huyện, cấp tỉnh hoặc tương đương quyết định Chi đoàn cơ sở được sử dụng con dấu theo quy định và có nhiệm vụ, quyền hạn như Đoàn cơ sở
Trang 29* Vị trí, vai trò, chức năng, nhiệm vụ của Tổ chức cơ sở đoàn ở xã
Khoản 1 Điều 6 Điều lệ Đoàn TNCS Hồ Chí Minh đã xác định: “Hệ thống tổ chức của Đoàn gồm 4 cấp: cấp Trung ương, cấp tỉnh và tương đương, cấp huyện và tương đương, cấp cơ sở (gồm Đoàn cơ sở và chi đoàn cơsở)”.[17, tr.6]
Điều 20 quy định:Tổ chức cơ sở đoàn ở xã có nhiệm vụ: 1.Đại diện, chăm lo và bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp chính đáng của cán bộ, đoàn viên, thanh thiếu nhi 2.Tổ chức các hoạt động, tạo môi trường giáo dục, rèn luyện đoàn viên, thanh thiếu nhi nhằm góp phần thực hiện các nhiệm vụ chính trị, kinh tế, văn hóa – xã hội, quốc phòng, an ninh của địa phương đơn vị 3.Phối hợp với chính quyền, các đoàn thể và các tổ chức kinh tế - xã hội làm tốt công tác thanh niên, chăm lo xây dựng Đoàn, tích cực xây dựng cơ sở Đoàn, Hội, Đội ở địa bàn dân cư, tham gia xây dựng, bảo vệ Đảng và chính quyền.[17, tr.8]
Điều 21 quy định:Tổ chức cơ sở Đảng có quyền: 1.Kết nạp đoàn viên mới, quản lý đoàn viên, tiếp nhận, chuyển sinh hoạt Đoàn; giới thiệu đoàn viên ưu tú cho Đảng bồi dưỡng, kết nạp; giới thiệu cán
bộ, đoàn viên vào quy hoạch đào tạo, sử dụng cán bộ của Đảng, Nhà nước, các đoàn thể và tổ chức kinh tế xã hội 2.Tổ chức các hoạt động, các phong trào nhằm đoàn kết, tập hợp thanh niên, đáp ứng nhu cầu, lợi ích chính đáng, hợp pháp của tuổi trẻ, phơi hợp với các ngành đoàn thể, các tổ chức kinh tế - xã hội tạo môi trường, điều kiện thuận lợi trong công tác thanh niên 3 Tổ chức các hoạt động tạo thêm việc làm và thu nhập cho cán bộ, đoàn viên, tạo nguồn kinh phí cho hoạt động của Đoàn; được sử dụng con dấu hợp pháp [17, tr.9]
Như vậy, trong hệ thống tổ chức của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, tổ chức cơ
sở đoàn ở xã là cấp thấp nhất, cấp cuối cùng trong hệ thống tổ chức của Đoàn
Trang 30nhưng lại có vị trí, vai trò đặc biệt quan trọng Tổ chức cơ sở đoàn ở xã là nền tảng, là hạt nhân nòng cốt đoàn kết tập hợp thanh thiếu nhi ở cơ sở Tổ chức cơ sở đoàn ở xã có vai trò nắm vững chủ trương, đường lối, định hướng hoạt động của các cấp ủy đảng, nghị quyết của đoàn cấp trên, căn cứ vào đặc điểm của công tác đoàn và phong trào thanh thiếu nhi ở địa phương để trực tiếp tổ chức các hoạt động cụ thể, thiết thực, phù hợp với nguyện vọng, nhu cầu của đoàn viên thanh niên, từ đó thu hút đông đảo đoàn viên thanh thiếu nhi tham gia hoạt động đoàn và thực hiện các nhiệm vụ chính trị ở địa phương
Tổ chức cơ sở đoàn ở xã gồm: Đoàn cơ sở và chi đoàn cơ sở được thành lập theo địa bàn dân cư, theo ngành nghề, theo đơn vị học tập, công tác, lao động, nơi cư trú và đơn vị cơ sở trong lực lượng vũ trang nhân dân
Theo hướng dẫn thi hành Điều lệ Đoàn thì Đoàn cơ sở là cấp trên trực tiếp của chi đoàn Đơn vị có từ 2 chi đoàn trở lên và có ít nhất 30 đoàn viên thì thành lập Đoàn cơ sở
Đối với xã, phường, thị trấn có từ 2 chi đoàn trở lên và không đủ 30 đoàn viên vẫn thành lập Đoàn cơ sở
Tổ chức cơ sở đoàn ở xã xã, thị trấn được thành lập theo địa bàn hành chính cấp xã, thị trấn đặt dưới sự lãnh đạo trực tiếp của đảng ủy xã, thị trấn
BCH Đoàn xã, thị trấn do Đại hội đại biểu Đoàn TNCS Hồ Chí Minh cùng cấp bầu ra với nhiệm kỳ 5 năm một lần Phụ trách chủ yếu công tác Đoàn ở địa phương là đồng chí Bí thư đoàn và đồng chí Phó bí thư đoàn BCH Đoàn xã, thị trấn có trách nhiệm chỉ đạo các chi đoàn thực hiện vai trò giáo dục, rèn luyện đoàn viên, kết nạp, quản lý đoàn viên, tập hợp, vận động đoàn viên, thiếu nhi tham gia các hoạt động đoàn ở địa phương, tham gia phong trào xây dựng nông thôn mới, tham gia công tác xây dựng Đoàn và Đoàn tham gia xây dựng Đảng, công tác phụ trách đội TNTP Hồ Chí Minh
Tổ chức cơ sở đoàn ở xã có vai trò quan trọng trong việc cụ thể hóa chủ trương, nghị quyết của đoàn cấp trên cho phù hợp với đặc điểm tình hình
Trang 31chung của địa phương, với nhiệm vụ phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, quốc phòng, an ninh và nhu cầu, nguyện vọng chính đáng, hợp pháp của đoàn viên, thanh niên địa phương Từ đó hướng dẫn, chỉ đạo các chi đoàn tiến hành tổ chức các hoạt động của Đoàn và phong trào thanh thiếu nhi nhằm đạt hiệu quả cao nhất
Tổ chức cơ sở đoàn ở xã là nơi trực tiếp tổ chức các hoạt động của
đoàn cấp trên Trực tiếp tổ chức các phong trào cụ thể như phong trào “xung kích, tình nguyện phát triển kinh tế - xã hội, bảo vệ Tổ quốc” và “Đồng hành với thanh niên lập thân, lập nghiệp”
Tổ chức cơ sở đoàn ở xã phải sáng tạo trong việc tổ chức nhiều hoạt động với hình thức phong phú đa dạng, thu hút đông đảo đoàn viên thanh niên tham gia, tạo dấu ấn trong đoàn viên thanh niên Trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, phải kịp thời nắm bắt các khó khăn, vướng mắc, những tâm
tư, thắc mắc, nguyện vọng của đoàn viên, thanh niên, thiếu nhi để kịp thời báo cáo với cấp ủy đảng, chính quyền địa phương và đoàn cấp trên để tìm cách tháo gỡ, giải quyết
Tổ chức cơ sở đoàn ở xã phối hợp với các ngành, đoàn thể, Ban giám hiệu các trường học, các tổ chức xã hội để tạo môi trường đoàn kết, tập hợp, giáo dục, rèn luyện đoàn viên thanh niên
Vận động đoàn viên, thanh niên gương mẫu chấp hành, thực hiện pháp luật, chính sách của Nhà nước, Quy chế dân chủ ở cơ sở; tích cực tham gia đóng góp ý kiến xây dựng luật pháp, chính sách, nhất là những chính sách có liên quan đến công tác thanh niên
Tổ chức cơ sở đoàn ở xã xã, thị trấn chịu sự chỉ đạo, hướng dẫn về công tác chuyên môn trực tiếp của Huyện Đoàn và chịu trách nhiệm trước đảng ủy xã, thị trấn về toàn bộ công tác đoàn và phong trào thanh thiếu nhi trên địa bàn xã, thị trấn
Tổ chức cơ sở đoàn ở xã ở cấp xã là tổ chức đại diện chăm lo, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của đoàn viên, thanh niên, thiếu nhi
Trang 32tại địa phương, tổ chức các hoạt động, tạo môi trường lành mạnh trong việc giáo dục, rèn luyện, bồi dưỡng, kết nạp, quản lý đoàn viên, tập hợp, vận động đoàn viên, thanh niên, thiếu nhi tham gia các hoạt động đoàn, thực hiện có hiệu quả các nhiệm vụ chuyên môn mà Đoàn cấp trên giao phó đồng thời góp phần thực hiện các nhiệm vụ chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, quốc phòng, an ninh tại địa phương
Tích cực chăm lo xây dựng Đoàn, Hội LHTN, Đội TNTP, tích cực tham gia xây dựng bảo vệ Đảng, chính quyền
Tăng cường tuyên truyền giáo dục, nâng cao nhận thức cho đoàn viên, thanh niên về chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, nâng cao nhận thức của thanh niên về Đảng, tích cực tham gia bảo vệ Đảng, chính quyền và các đoàn thể nhân dân Tiếp tục thực hiện tốt Chỉ thị 03 của Bộ
Chính trị, chú trọng vào việc làm theo Bác Chủ động, tích cực trong công
tác đào tạo, bồi dưỡng và tạo nguồn cán bộ trẻ cho Đảng; tạo môi trường thuận lợi để đoàn viên, thanh niên rèn luyện, phấn đấu trở thành đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam
1.2 Đảng ủy xã, thị trấn – nội dung và phương thức lãnh đạo tổ chức cơ sở đoàn ở xã của Đảng ủy xã, thị trấn
1.2.1 Đảng ủy xã, thị trấn
* Quan niệm về đảng ủy xã, thị trấn
Ban Chấp hành đảng ủy xã, thị trấn (gọi tắt là đảng ủy xã, thị trấn) do Đại hội Đảng bộ bầu ra theo nhiệm kỳ 5 năm một lần Đảng ủy xã, thị trấn là
cơ quan lãnh đạo giữa hai kỳ Đại hội Đảng bộ xã, thị trấn chịu trách nhiệm trước Huyện ủy, trước Đảng bộ mọi công việc giữa hai kỳ đại hội, có nhiệm
vụ lãnh đạo và chấp hành tổ chức thực hiện mọi chủ trương đường lối chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, các Chỉ thị, Nghị quyết của cấp ủy cấp trên, Nghị quyết đại hội Đảng bộ xã
Trang 33* Chức năng, nhiệm vụ của đảng ủy xã, thị trấn
Căn cứ vào Quy định số 94 của Ban Bí thư ngày 03/03/2004 thì Đảng
ủy xã, thị trấn có những chức năng, nhiệm vụ sau:
Xây dựng, thảo luận, quyết định chương trình công tác toàn khóa và hàng năm về những vấn đề quan trọng thuộc thẩm quyền, ra các Nghị quyết hàng tháng, hàng quý hoặc Nghị quyết chuyên đề và những biện pháp lớn để
thực hiện Nghị quyết
Xây dựng và thực hiện Quy chế dân chủ ở cơ sở, chăm lo đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân, công tác đấu tranh phòng, chống quan liêu, tham nhũng, lãng phí và các biểu hiện tiêu cực khác;
Lãnh đạo công tác quốc phòng toàn dân và thực hiện chính sách hậu phương quân đội, giữ vững an ninh chính trị và trật tự, an toàn xã hội ở địa phương, đơn vị
Phổ biến, quán triệt và lãnh đạo đảng viên, quần chúng thực hiện đường lối, chủ trương, nghị quyết của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước.Phát hiện, ngăn ngừa, đấu tranh với những biểu hiện về tư tưởng và hành vi (nói, viết, làm ) trái với quan điểm, chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước
Cấp uỷ thường xuyên kiểm tra tổ chức đảng và đảng viên chấp hành Điều lệ, nghị quyết, chỉ thị của Đảng, pháp luật của Nhà nước và Quy định của Bộ Chính trị về những điều đảng viên không được làm Phối hợp với các
tổ chức, cơ sở đảng trên địa bàn và các tổ chức, cơ sở đảng có đảng viên, cán
bộ, công chức đang cư trú trên địa bàn thực hiện các nghị quyết, chỉ thị của Đảng, pháp luật của Nhà nước và các nhiệm vụ của địa phương
Cấp uỷ xây dựng kế hoạch, biện pháp quản lý, phân công nhiệm vụ và tạo điều kiện để đảng viên hoàn thành nhiệm vụ được giao Làm tốt công tác động viên, khen thưởng, kỷ luật đảng viên; xử lý nghiêm, kịp thời những cán
bộ, đảng viên vi phạm Điều lệ Đảng, pháp luật của Nhà nước
Trang 34Nắm tình hình tư tưởng và diễn biến tư tưởng của đảng viên, quần chúng để có biện pháp lãnh đạo hoặc báo cáo lên cấp trên giải quyết
Lãnh đạo công tác xây dựng và phát huy hiệu lực, hiệu quả quản lý của chính quyền cơ sở, công tác kiểm tra giám sát đối với hoạt động của chính quyền, việc xem xét giải quyết những vấn đề xảy ra ở cơ sở và những đề xuất, kiến nghị chính đáng của nhân dân thuộc trách nhiệm của chính quyền cơ sở;
Đề ra chủ trương, nhiệm vụ và biện pháp xây dựng đảng bộ, chi bộ trong sạch, vững mạnh, gắn với xây dựng, củng cố hệ thống chính trị ở cơ sở; nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của tổ chức đảng và đội ngũ đảng viên, nhất là việc phát hiện và đấu tranh chống tệ quan liêu, tham nhũng, lãng phí và các biểu hiện tiêu cực khác; chú trọng xây dựng và nâng cao chất lượng lãnh đạo của các chi bộ, khu dân cư Thực hiện đúng nguyên tắc tổ chức và sinh hoạt đảng, nhất là nguyên tắc tập trung dân chủ, chế độ tự phê bình và phê bình; thực hiện có nền nếp và nâng cao chất lượng sinh hoạt đảng, nâng cao chất lượng sinh hoạt cấp ủy bảo đảm tính lãnh đạo, tính giáo dục và tính chiến đấu
Giáo dục, rèn luyện đội ngũ đảng viên nêu cao vai trò tiền phong, gương mẫu, phấn đấu trở thành người lao động giỏi, công dân mẫu mực; nghiêm chỉnh chấp hành và vận động, thuyết phục nhân dân chấp hành nghị quyết của tổ chức đảng, quyết định của chính quyền và chương trình hành động của các đoàn thể nhân dân Cấp uỷ xây dựng kế hoạch và tạo điều kiện cho đảng viên thực hiện nhiệm vụ học tập, không ngừng nâng cao trình độ về mọi mặt
Đảng uỷ lãnh đạo Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân bằng nghị quyết, chương trình hành động, bằng công tác cán bộ, công tác kiểm tra
và vai trò gương mẫu của cán bộ, đảng viên trong các tổ chức đó Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân có trách nhiệm cụ thể hoá các chủ trương, nghị quyết của tổ chức đảng, thực hiện nghiêm chế độ báo cáo về tình hình hoạt
Trang 35động và đề xuất, kiến nghị về sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp uỷ.Định kỳ (3 tháng, 6 tháng, 1 năm) hoặc đột xuất khi có yêu cầu, cấp uỷ làm việc với các đoàn thể, nắm tình hình hoạt động của từng đoàn thể để có biện pháp lãnh đạo, chỉ đạo kịp thời
Thực hiện công tác xây dựng đảng bộ, chi bộ trong sạch, vững mạnh gắn với xây dựng chính quyền, các tổ chức chính trị - xã hội vững mạnh và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, đảng viên;
Xây dựng và thực hiện quy chế làm việc của cấp ủy, đảng bộ, chi bộ, thực hiện tự phê bình, phê bình và nguyên tắc tập trung dân chủ trong tổ chức
và hoạt động của Đảng;
Công tác kiểm tra, giám sát đối với tổ chức đảng, đảng viên trong việc chấp hành Điều lệ Đảng, Nghị quyết, chỉ thị của cấp ủy cấp trên và các nhiệm vụ được giao; việc phát hiện, xử lý đảng viên sai phạm; công tác bảo vệ chính trị nội bộ, đấu tranh chống quan liêu, tham nhũng, lãng phí và các tiêu cực khác;
Thực hiện công tác giáo dục, bồi dưỡng, quản lý và phân công công tác cho đảng viên; thực hiện việc giới thiệu đảng viên đang công tác giữ mối liên hệ với đảng ủy, chi ủy cơ sở và gương mẫu thực hiện nghĩa vụ công dân nơi cư trú;
Công tác bồi dưỡng, tạo nguồn và kết nạp đảng viên mới nhất là ở những địa bàn trọng yếu, những nơi có ít hoặc chưa có đảng viên
Tổ chức cho đảng viên nghiên cứu, học tập, quán triệt Chỉ thị của Bộ Chính trị, các văn bản của Trung ương về học tập tư tưởng và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh
1.2.2 Đảng ủy xã, thị trấn lãnh đạo tổ chức cơ sở đoàn ở xã – Quan niệm, nSội dung và phương thức
1.2.2.1 Quan niệm Đảng ủy xã, thị trấn lãnh đạo tổ chức cơ sở đoàn ở xã
* Quan niệm về lãnh đạo
Đại từ điển tiếng Việt đưa ra định nghĩa: “Lãnh đạo là dẫn dắt, tổ chức phong trào theo đường lối cụ thể” [58, tr.979]
Trang 36Từ điển tiếng Việt:“Lãnh đạo là đề ra chủ trương, đường lối và tổ chức động viên thực hiện” [47, tr.524]
Xuất phát từ hai khái niệm trên có thể hiểu: lãnh đạo là hoạch định đường lối chủ trương, chính sách Là việc xác định những nội dung, nhiệm
vụ cần phải làm trong một giai đoạn, hay một thời kỳ nhất định; là đưa ra các quan điểm, nguyên tắc và các phương thức để định hướng hành động cho các đối tượng lãnh đạo trong quá trình thực hiện mục đích Cơ quan lãnh đạo bao gồm những người có khả năng dẫn dắt phong trào
Bản chất của lãnh đạo là quá trình tác động có định hướng, có mục đích giữa con người với con người, giữa tổ chức với cá thể, và giữa tổ chức với tổ chức nhằm huy động mọi sức mạnh tiềm năng sáng tạo của đối tượng lãnh đạo vào việc giải quyết những khó khăn, mâu thuẫn để thúc đẩy phong trào tiến lên vì lợi ích chung đã xác định
Lãnh đạo đúng, đường lối đúng là yếu tố quyết định đến sự thành công của bất kỳ tổ chức nào.Trong tác phẩm Sửa đổi lối làm việc, Chủ tịch Hồ Chí
Minh đã dành hẳn một chương (Chương V) bàn về “Cách lãnh đạo”, Người
đưa ra quan niệm:
Lãnh đạo đúng nghĩa là…
1 Phải quyết định mọi vấn đề một cách cho đúng
2 Phải tổ chức sự thi hành cho đúng
3 Phải tổ chức sự kiểm soát
Và theo Người, muốn lãnh đạo đúng thì: Bất kỳ công việc gì, cũng phải dùng hai cách lãnh đạo sau đây: một là liên hợp chính sách chung với sự chỉ đạo riêng Hai là liên hợp người lãnh đạo với quần chúng Với những chỉ dẫn trên, Hồ Chí Minh đã làm rõ khái niệm lãnh đạo, lãnh đạo đúng và muốn lãnh đạo đúng thì phải làm thế nào
Trang 37* Quan niệm Đảng ủy xã, thị trấn lãnh đạo tổ chức cơ sở đoàn ở xã
Điều lệ Khoản 1 điều 41 Đảng Cộng sản Việt Nam (2011) khẳng định“Đảng lãnh đạo Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc và đoàn thể chính trị xã hội bằng Cương lĩnh chính trị, chiến lược, chính sách, chủ trương; bằng công tác
tư tưởng, tổ chức, cán bộ và kiểm tra, giám sát việc thực hiện” [11, tr.63] Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh là một trong những thành viên của hệ thống chính trị ấy Do vậy, Đoàn đặt dưới sự lãnh đạo trực tiếp và toàn diện của Đảng
Ngay từ khi ra đời, Đảng ta đã đặc biệt quan tâm đến việc thành lập, lãnh đạo Đoàn TNCS, coi đó là một nhiệm vụ quan trọng của Đảng Án nghị quyết tháng 10 năm 1930 đã khẳng định: “Đảng Cộng sản phải cần kíp tổ chức ra một đoàn thể của thanh niên, đó là Đoàn TNCS theo đường lối chính trị của Đảng, làm lực lượng dự trữ cho Đảng”; “Trung ương, các xứ uỷ, các tỉnh, thành, đặc uỷ phải phái ra một đồng chí trẻ tuổi hơn hết trong uỷ viên hội của mình, những người này cùng với vài đồng chí thanh niên nữa lập thành những Uỷ hội tổ chức cộng sản thanh niên Đoàn ở Trung ương, các xứ, tỉnh, thành” và ở cơ sở thì “hễ kiếm được ba người thanh niên cách mạng như
vậy thì tổ chức ngay một chi bộ của Đoàn” Án nghị quyết còn quy định cụ thể “Mỗi chi bộ của Đảng phụ trách tổ chức ra chi bộ của Đoàn”
Điều lệ Đảng Cộng sản Việt Nam quy định:
Điều 44: 1 Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh là đội dự bị tin cậy của Đảng,thường xuyên bổ sung lực lượng trẻ cho Đảng, kế tục
sự nghiệp cách mạng vẻ vang của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh;
là lực lượng nòng cốt trong phong trào thanh niên; là trường học xã hội chủ nghĩa ; đại diện quyền lợi của thanh niên; phụ trách Đội Thiếu niên tiền phong Hồ Chí Minh 2.Cấp ủy đảng lãnh đạo trực tiếp tổ chức đoàn cùng cấp về phương hướng, nhiệm vụ, tư tưởng,
tổ chức, cán bộ [11, tr.67]
Trang 38Điều 45: Đảng viên còn trong độ tuổi đoàn phải sinh hoạt và công
tác trong tổ chức Đoàn.[11, tr.68]
Nghị quyết 04 của BCH Trung ương Đảng khoá VII khẳng định: Các cấp uỷ từ Trung ương đến cơ sở có chương trình công tác thanh niên trong nhiệm kỳ, lãnh đạo các cơ quan Nhà nước xây dựng luật pháp, chính sách, chương trình kế hoạch công tác thanh niên Các tổ chức Đảng chăm lo củng
cố Đoàn, xây dựng mặt trận thanh niên và đẩy mạnh phong trào hành động cách mạng trong thanh niên Đảng viên phải là người lãnh đạo, là tấm gương,
là người bạn của giới trẻ Như vậy, xây dựng Đoàn TNCS Hồ Chí Minh được coi là trách nhiệm của mọi đảng viên, các cấp uỷ Đảng
Nghị quyết 25 của BCH Trung ương Đảng khoá X cũng khẳng định quan điểm: Đảng lãnh đạo công tác thanh niên và trực tiếp lãnh đạo Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh Xây dựng Đoàn vững mạnh là nội dung quan trọng trong công tác xây dựng Đảng, là xây dựng Đảng trước một bước Đảng đề ra đường lối, chủ trương định hướng cho thanh niên hành động, xác định các chuẩn mực cho thanh niên phấn đấu; xây dựng các tấm gương điển hình tiêu biểu cho thanh niên học tập và noi theo
Như vậy, sự chỉ đạo của đảng ủy xã, thị trấn đối với tổ chức cơ sở đoàn ở
xã là trực tiếp và toàn diện Đảng ủy xã, thị trấn lãnh đạo tổ chức cơ sở đoàn ở xã
là việc đảng ủy xã, thị trấn tác động đến tổ chức cơ sở đoàn ở xã về chính trị, tư tưởng, tổ chức để định hướng; lãnh đạo bằng công tác cán bộ đoàn cơ sở, đồng thời thông qua các các cấp uỷ, cấp chính quyền, các đoàn thể tạo điều kiện để tổ chức cơ sở đoàn ở xã thực hiện chức năng, nhiệm vụ mà Điều lệ Đoàn đã quy định, góp phần thực hiện thắng lợi mục tiêu nhiệm vụ chính trị của địa phương
Chủ thể lãnh đạo là đảng ủy xã, thị trấn, đối tượng lãnh đạo tổ chức cơ
sở đoàn ở xã Đảng ủy lãnh đạo tổ chức cơ sở đoàn ở xã thực hiện đường lối, chủ trương, chỉ thị, nghị quyết của Đảng về công tác thanh niên theo chức năng, nhiệm vụ của tổ chức đoàn, gắn với việc thực hiện các nhiệm vụ kinh tế
Trang 39- xã hội của địa phương Như vậy, với chức năng lãnh đạo chính trị đảng ủy giữ vai trò định hướng chính trị, tiến hành kiểm tra, giám sát, chi phối tổ chức
và hoạt động của tổ chức cơ sở đoàn ở xã ở địa phương để đảm bảo cho tổ chức cơ sở đoàn ở xã hoạt động theo đúng định hướng, có hiệu quả, góp phần vào sự vững mạnh của hệ thống chính trị ở cơ sở
1.2.2.2 Nội dung lãnh đạo tổ chức cơ sở đoàn ở xã của đảng ủy xã, thị trấn
Nội dung lãnh đạo của Đảng ủy xã, thị trấn đối với tổ chức cơ sở đoàn
ở xã phụ thuộc và chịu sự chi phối bởi nhiệm vụ chung và nhiệm vụ của từng giai đoạn cách mạng, mà cụ thể là gắn với từng nhiệm kỳ đại hội Đảng bộ xã, thị trấn; trên cơ sở đó thực hiện công tác thanh niên và xây dựng tổ chức cơ
sở đoàn ở xã, xây dựng lực lượng thanh niên ở địa phương vững mạnh
Nội dung lãnh đạo của đảng ủy xã, thị trấn đối với tổ chức cơ sở đoàn ở
kỳ và từng năm và xác định biện pháp thực hiện
Đảng ủy xã, thị trấn lãnh đạo tổ chức cơ sở đoàn ở xã thực hiện các quyết định, chủ trương của đảng ủy, định hướng các hoạt động cho tổ chức đoàn thực hiện có hiệu quả và thiết thực, thu hút đông đảo đoàn viên thanh niên tham gia
Thứ hai, lãnh đạo xây dựng củng cố tổ chức Đoàn
Đảng ủy xã, thị trấn lãnh đạo tổ chức cơ sở đoàn ở xã thường xuyên củng cố, xây dựng tổ chức bộ máy cơ sở Đoàn vững mạnh Lãnh đạo tổ chức
Trang 40đoàn kiện toàn tổ chức bộ máy, cán bộ, đổi mới nội dung, phương thức hoạt động Đảng ủy xã, thị trấn luôn coi trọn việc nâng cao chất lượng đội ngũ cán
bộ Đoàn, có kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng nguồn cán bộ Đoàn kế cận, mở rộng mặt trận đoàn kết tập hợp thanh niên, xây dựng các điển hình tiên tiến trong thanh niên và các tổ chức đoàn; sơ kết, tổng kết rút ra những kinh nghiệm và nhân ra diện rộng
Đảng ủy có kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng, quy hoạch, bố trí, sử dụng và luân chuyển cán bộ đoàn; bổ sung kịp thời cán bộ và các chức danh lãnh đạo Đội ngũ cán bộ tổ chức cơ sở đoàn ở xã từng bước được trẻ hóa, trọng dụng tài năng trẻ, bố trí, sử dụng cán bộ trong độ tuổi thanh niên trên tất cả các lĩnh vực đời sống xã hội Tăng cường bồi dưỡng nghiệp vụ, kỹ năng công tác Đoàn, tinh lọc những cán bộ Đoàn có đức, có tài, có uy tín và kinh nghiệm công tác thanh niên đáp ứng yêu cầu tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác thanh niên trong điều kiện hiện nay
Đảng ủy xã, thị trấn lãnh đạo, chỉ đạo tổ chức cơ sở đoàn ở xã đẩy mạnh nghiên cứu, tổng kết thực tiễn công tác Đoàn và phong trào thanh thiếu nhi ở địa phương Qua quá trình sơ kết, tổng kết mới biết thành tựu, hạn chế và nguyên nhân, rút ra bài học kinh nghiệm cho giai đoạn tiếp theo Đồng thời xây dựng phương hướng, giải pháp để nâng cao hiệu quả hoạt động của công tác Đoàn và phong trào thanh thiếu nhi ở địa phương
Thứ ba, lãnh đạo công tác tư tưởng, chính trị đối với cán bộ, đoàn viên
và thanh niên
Đảng ủy xã, thị trấn lãnh đạo tổ chức cơ sở đoàn ở xã tăng cường giáo dục chính trị tư tưởng, đạo đức cách mạng, truyền thống, lịch sử dân tộc, văn hoá, lối sống, ý thức chấp hành pháp luật cho thanh thiếu nhi Chỉ đạo việc học tập, quán triệt các quan điểm, chủ trương, nghị quyết của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước nói chung, và các nội dung của Đảng về thanh niên, về Đảng lãnh đạo công tác thanh niên nói riêng; quán triệt các luật pháp,