ANH TRA-BAI GIANG-KY NANG THAM VAN TRE EM-2019

Trần Minh Hải – Trung tâm Tương Lai – 0989393246 – haitran@tuonglaicentre.orgMục tiêu học tập  Hiểu rõ các nguyên tắc, kỹ năng tham vấn các trường hợp tại cộng đồng.. Là một quá trình

Trang 1

Lớp tập huấn

KỸ NĂNG THAM VẤN CHO THÀNH VIÊN BAN BVTE TỈNH QUẢNG NAM ThS Trần Minh Hải, TP.HCM

Ngày 10 – 12 tháng 04 năm 2019

Trang 2

ThS Trần Minh Hải – Trung tâm Tương Lai – 0989393246 – haitran@tuonglaicentre.org

Tự giới thiệu?

 Cử nhân Công tác xã hội – ĐH Mở TP.HCM - 1997

 PTCĐ tại Viện xã hội Châu Á – Philippines – 2000

 Ths Công tác xã hội – ĐH Phụ nữ Philippines - 2013

 Quản lý dự án: Enda, Tdh, HCWF – 1993 - 2010

 Giảng dạy: ĐH Tôn Đức Thắng, ĐH Qui Nhơn, CĐ Sư

phạm, SC, World Vision, Actionaid, Room to Read, Handicap, Unicef, Christina Noble – 2000 - nay

 Sáng lập, giám đốc Trung tâm Tương Lai – 2011 - nay

2

25 năm làm CTXH chuyên nghiệp

19 năm tập huấn chuyên nghiệp

Trang 3

Mục tiêu học tập

 Hiểu rõ các nguyên tắc, kỹ năng tham

vấn các trường hợp tại cộng đồng.

 Biết cách áp dụng những kỹ năng tham

vấn phù hợp cho từng trường hợp trong cộng đồng.

 Tổ chức tập huấn lại chuyên đề tham

vấn cho các thành viên khác trong Ban BVTE

Trang 4

Tư vấn (Consultation): người có kinh nghiệm cho thân chủ lời khuyên

Trang 5

Sự khác nhau giữa tham vấn và tư vấn

THAM VẤN

1- Là cuộc nói chuyện

mang tính cá nhân giữa

Friday, April 26, 2024 5

Trang 6

ra những lời khuyên “ về mặt chuyên môn” cho TTN

3- Mối quan hệ giữa CBTV

tư vấn

Trang 7

4- Tham vấn là quá trình gồm

nhiều cuộc nói chuyện hoặc gặp

gỡ liên tiếp giữa CBTV và TTN

4- Quá trình tư vấn

có khi diễn ra trong một lần gặp gỡ giữa

TC và CB tư vấn.

5- CBTV tin tưởng vào khả năng

tự giải quyết vấn đề của TTN;

CBTV chỉ thể hiện vai trò HƯỚNG

ĐẠO cho TTN tới những hướng

lành mạnh nhất

5- CB Tư vấn nói với TTN về những quyết định mà họ cho là phù hợp nhất đối với vấn đề của TTN.

Trang 8

đến người cần được hướng dẫn hay hỗ trợ trong lĩnh vực đó.

7- CBTV giúp TTN nhận ra

và sử dụng những khả năng

về thế mạnh riêng của họ

7 - CB Tư vấn không nhất thiết phải tập trung vào thế mạnh của TTN.

Trang 9

8- CBTV phải hiểu thấu

sự đồng cảm hay chấp nhận tới TTN.

trình bày vấn đề của họ).

Trang 10

10

THAM VẤN LÀ GÌ?

Là một quá trình (có nhiều cuộc gặp gỡ,

trao đổi, chia sẻ giữa cán bộ tham vấn (CBTV) và thân chủ (TC)), trong đó

CBTV giúp TC (trẻ /người lớn) cải thiện cuộc sống của họ bằng cách sử dụng các kỹ năng để khai thác, hiểu và nhìn nhận được nội dung ý nghĩ, cảm giác và hành vi của họ.

Trang 11

MỤC TIÊU CỦA THAM VẤN

Trang 12

12

ĐẶC ĐIỂM CỦA THAM VẤN

• Lấy đối tượng làm trung tâm.

• Tiếp cận TC: về mặt tâm lý, xã hội, hành vi.

• Tập trung tới các vấn đề hiện tại của thân chủ (bây giờ và ở đây).

• Có giới hạn thời gian.

Trang 13

Các thái độ khi tham vấn

13

Chấp nhận

Cởi mở

Quan tâm

Tôn

trọng

Chân thành

Thấu cảm

Trang 14

ThS Trần Minh Hải – Trung tâm Tương Lai – 0989393246 – haitran@tuonglaicentre.org 14

6 nguyên tắc khi tham vấn

Tin tưởng vào khả năng TC Không phán xét

Tôn trọng TC Trao quyền cho TC Tôn trọng quyền tự quyết TC

Bí mật

Trang 15

Trang 16

Trang 17

Trang 18

KỸ NĂNG GIAO TIẾP

Trang 19

MÔ HÌNH GIAO TIẾP

• Giao tiếp một chiều :

• Ai? Nói cái gì? Cho ai? Bằng kênh nào? Có hiệu quả gì?

Giao tiếp một chiều quan niệm về người nhận tin như một người thụ động

Trang 20

NGƯỜI

PHÁT

NGƯỜI NHẬN THÔNG TIN

Trang 21

Các loại hình giao tiếp

Giao tiếp không lời:

Hành vi không bằng lời :

- Khoảng cách

- Áo quần - trang sức

- Lặng thinh

- Động tác của đầu

- Động tác của mắt

 Giao tiếp bằng lời nói tiến hành bằng từ, viết hay nói, được cấu trúc, : Thông tin bằng lời nói

viết thành một khuôn mẫu

- Nét mặt.

- Thế (ngồi, đứng)

- Động tác cơ thể / cử chỉ / điệu bộ.

- Tiếp xúc của cơ thể / sờ.

- Mùi.

Trang 22

Sức mạnh của thông điệp

Trang 23

CÁC VẤN ĐỀ TRONG GIAO TIẾP

1 Vấn đề từ CBTV

 Thiếu sự rõ ràng trong việc sử dụng ngôn từ.

 Những thông điệp bằng lời nói và không bằng lời nói lẫn lộn.

 Thái độ không phù hợp với TC

 Thiếu sự tự tin.

 Không nắm vững thông tin truyền đi hoặc dùng từ qúa chuyên môn

 Không ý thức về những thông tin không lời

 Thiếu kiểm tra độ chính xác thông tin ở TC

Trang 24

2 Vấn đề từ TC

Nghe không tốt

Trình độ nhận thức không đồng đều Những chi phối bên trong nội tâm

Thái độ thành kiến đối với người phát không hỏi lại khi không hiểu

Trang 25

 CBTV nói dài dòng, không rõ ràng

 CBTV nói không đầy đủ

Trang 26

NĂM MỨC ĐỘ CỦA MỐI QUAN HỆ

Hợp nhấ

t thà

nh một

Gắn Bó Mật Thiết

Gần gũi thân mật Hiểu biết Quen biết

Trang 27

KỸ NĂNG LẮNG NGHE

Trang 28

Khái niệm về lắng nghe

Lắng nghe là hiểu lời nói và cảm

nghĩ của người nói càng chính

xác càng tốt

Trang 29

Trần Minh Hải 29

Lợi ích khi lắng nghe

Theo dõi được nội dung Người nói thêm tự tin Khuyến khích tham gia Giải tỏa ức chế người nói

Trang 30

Bốn bước lắng nghe tích cực

Phản ánh cảm xúc XN Khích lệ giải pháp Tìm

Trang 31

Trần Minh Hải 31

4 bước lắng nghe tích cực

 Bước 1: Con không đi bác sĩ chữa răng đâu  Con

cảm thấy sợ khi phải đi gặp bác sỹ chữa răng à?

 Bước 2: Nhiều người cũng sợ như vậy Chữa

răng đúng là khá đau.

 Bước 3: Con là một người dũng cảm Con có

nhớ lần trước con đã từng đi gặp bác sĩ

 Bước 4: Con sẽ nói gì với bản thân nhỉ? Con đã

thử chưa?

Trang 32

Các nguyên tắc trong lắng nghe

Giữ im lặng Tập trung, chu ý Thể hiện đồng cảm Kiên nhẫn, bình tỉnh Đặt câu hỏi

Giữ khoảng lặng

Trang 33

Khi lắng nghe không nên

Lơ đãng với người nói

Cắt ngang lời người nói

Giục người nói kết thúc câu chuyện Nhìn vào đồng hồ

Nói tranh phần còn lại c a ng i nói ủa người nói ười nói

Trang 34

Khi lắng nghe không nên

Đưa ra lời khuyên khi không có yêu cầu

Để cảm xúc của người nói tác động đến mình

Nghe qua một phểu lọc Nghe đại khái

Trang 35

KỸ NĂNG ĐẶT CÂU HỎI

Trang 36

Các loại câu hỏi

• Câu hỏi mở: thu được nhiều thông tin

• Câu hỏi đóng: thu được ít thông tin

• Câu hỏi gợi ý: thu được thông tin không trung thực

Trang 37

Câu hỏi mở

Câu hỏi mở thường

Trang 38

Câu hỏi đóng

Người được hỏi trả lời có hay không

Cho câu trả lời nhanh nhưng không có được nhiều thông tin

Được sử dụng khi tóm tắt m t cu c nói ột cuộc nói ột cuộc nói chuyện

Đưa ra quyết định cuối cùng ho c kết ặc kết thúc trao đổi khi tham vấn

Trang 39

Câu hỏi đóng

 Em có muốn vào trung tâm bảo trợ xã hội không?

 Em thích ở với ba không?

Trang 40

Câu hỏi gợi ý

Nên tránh sử dụng những câu hỏi gợi ý

Nghe có vẻ như m t câu hỏi mở nhưng thực ột cuộc nói

tế đó là m t câu hỏi đóng ột cuộc nói

Dẫn dắt đến m t câu trả lời theo ý muốn ột cuộc nói của người hỏi

M t câu hỏi gợi ý thường không cho câu trả ột cuộc nói lời chân thực.

Trang 41

Câu hỏi gợi ý

 Cháu có cho rằng nghỉ học là việc không nên chút nào?

 Anh chị có thấy lợi ích của việc cho cháu tiếp tục đến trường?

Trang 42

Câu hỏi đóng Câu hỏi gợi ý

1 Em có thương ba mẹ không? 6 Em đã biết hút thuốc có hại

cho sức khỏe phải không?

2 Em có thường tham gia các

buổi sinh hoạt tại xã không?

7 Ba của em là người không tốt cho nên em phải dè chừng ba em?

3 Anh chị có quan tâm đến

viêc học tập của cháu không?

8 Buổi sinh hoạt hôm nay rất vui phải không các em?

4 Em có biết các cách phòng

tránh thai không?

9 Em có thấy cái hại của việc tảo hôn rồi phải không?

5 Bác có thấy cháu Nam ham

chơi game không?

10 Em có biết là mẹ của em thương em lắm không?

Trang 43

KỸ NĂNG quan sát

Quan sát tình hình chung Quan sát hành vi phi ngôn ngữ Nhiều khía cạnh của hành vi không nằm trong ý thức

Chúng ta nhìn nhưng không thấy

Trang 44

Trang 45

Mục tiêu của quan sát

Biết phản ứng của TC

Biết được kinh nghiệm của TC

Khám phá ra cảm nghĩ của TC

Biết khi nào phải thay đổi n i dung ợt cuợc nĩi

Trang 46

KỸ NĂNG DIỄN GIẢI

Trang 47

Diễn giải là gì?

Là sự phân tích hành vi, ý nghĩa và cảm xúc của thân chủ từ quan điểm

tiếp cận của nhà tham vấn và đạt

được sự hài lòng, chấp thuận của thân chủ.

Trang 48

Lợi ích của diễn giải

 Để TC thấy CBTV đang lắng nghe mình, thấu

hiểu được gì mình nói, cảm được chia sẻ.

 Để TC nhìn nhận lại những vấn đề cốt yếu

một cách rõ ràng, sáng tỏ hơn, cô đọng hơn.

 Giúp CBTV nhìn ra vấn đề chính của TC cần

phải tập trung vào điều gì Từ đó có thể đưa

ra những bước tiếp theo cho phù hợp.

 Giúp CBTV biết được mình hiểu rõ vấn đề và

cảm xúc chủ đạo của TC như thế nào sau khi

TC phản hồi.

Trang 49

KỸ NĂNG PHẢN HỒI THÔNG TIN

Trang 50

Phản hồi

Trang 51

Ý nghĩa của phản hồi

 Giúp TC cảm thấy có người đang lắng

nghe và hiểu điều mình nói.

 Làm cho TC thấy được khích lệ.

 Giúp TC ý thức được điều họ vừa nói và

có trách nhiệm với lời nói đó.

 Làm TC có cảm giác được quý trọng.

 Còn nhà tham vấn chắc chắn điều mình

hiểu là không sai, không suy diễn.

Trang 52

Hai loại phản hồi

đang rất buồn

về việc vừa xảy

ra tuần trước.

52

Trang 53

KỸ NĂNG THẤU CẢM

Trang 54

Thấu cảm

Là cảm nhận điều mà thân chủ đang

cảm nhận Đó là khả năng hiểu bằng

cảm xúc, hiểu biết chính xác cái thế

giới cảm xúc của thân chủ.

Trang 55

Các mức độ thấu cảm

Trang 56

Thực hành thấu cảm

 Đặt mình vào hoàn cảnh của thân chủ để

cảm nhận điều mà họ đang cảm thấy.

 Nhắc lại cảm xúc mà thân chủ đang nói

và nguyên nhân dẫn đến cảm xúc đó

 Nói rằng điều họ đang cảm thấy là đúng

trong hoàn cảnh của họ

 Chia sẻ giá trị ý nghĩa sâu kín nằm sau

cảm xúc, hành vi tiêu cực của thân chủ

Trang 57

THÁP MASLOW

Nhu cầu căn bản

(Thức ăn, nước uống, quần áo…)

Nhu cầu an toàn

Nhu cầu yêu thương

Nhu cầu được Tôn trọng Nhu cầu Phát triền

Trang 58

Những lưu ý tránh sử dụng

khi nói lời thấu cảm

o Không đưa ra lời khuyên

o Không đưa kinh nghiệm cá nhân của

mình vào câu nói

o Không đứng về phía nào để bênh vực

hoặc chê

o Không giảng giải đạo đức xã hội hay

bình luận vấn đề, con người thân chủ

o Không đặt câu hỏi.

Trang 59

KỸ NĂNG XỬ LÝ IM LẶNG

Trang 60

Im lặng

 Là sức mạnh tinh thần

 Chỉ làm thời gian tạm ngừng

 Đôi khi gây bối rối cho CBTV

 CBTV nên tự hỏi vì sao TC im lặng

Trang 61

Xử lý khi TC im lặng

 Cho phép thân chủ duy trì sự im lặng khoảng 30

giây.

 Gọi tên cảm xúc mà họ đang trải nghiệm.

 Bày tỏ thông cảm với sự im lặng của họ.

 Khuyến khích họ nói ra vấn đề của họ bằng cách

nói cho thân chủ hiểu không vui trong lòng sẽ không tốt vì họ sẽ phải chịu đựng một mình và vấn đề không tự mất đi.

 Cho họ thấy mình muốn giúp họ khi nào họ

muốn.

 Nói về sự bảo mật của thông tin.

Trang 62

Vai trò của Tập huấn viên

Giảng giải

Động viên, khuyến khích

Tạo thuận lợi

Tổ chức hoạt động

Trang 63

Phương pháp giảng dạy có sự tham gia

Thảo lu n nhóm ận nhóm

Đ t câu hỏi ặc kết

Trò chơi

Sắm vai

Làm việc nhóm

Vẽ tranh Động não Thảo luận phim

TUONGLAIcentre.org

Trang 64

Hiệu quả của thực hành

Trang 65

1 CHUẨN BỊ KỸ (9 BƯỚC)

2 NẮM VỮNG PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY

3 SỬ DỤNG DỤNG CỤ TRỢ GIẢNG HIỆU QUẢ

4 SẮP XẾP PHÒNG HỌC PHÙ HỢP

5 NHỚ KỸ CÁC PHẦN TRÌNH BÀY: GIỚI THIỆU, PHẦN CHÍNH, TÓM

TẮT VÀ KẾT THÚC

6 MỞ ĐẦU ẤN TƯỢNG

7 KIỂM SOÁT TỐT ÁNH MẮT, GIỌNG NÓI, CỬ CHỈ ĐIỆU BỘ

8 LẮNG NGHE VÀ TRẢ LỜI

9 KIỂM SOÁT TIẾN ĐỘ VÀ HỌC VIÊN

Trang 66

Định dạng
Số trang	66
Dung lượng	3,35 MB