Tổ chức truyền thông hướng nghiệp cho học sinh trung học phổ thông trên báo mạng điện tử (khảo sát các báo giaoducthoidai vn, tuoitre vn, vnexpress net, năm 2018)

Vậy các cơ quan báo mạng điện tử hiện nay nhận thức và hành động ra sao trong vấn đề tổ chức truyền thông hướng nghiệp cho học sinh trung học phổ thông?. Qua khảo sát, nghiên cứu, tác gi

PHẠM THỊ THU HƯỜNG

TỔ CHỨC TRUYỀN THÔNG HƯỚNG NGHIỆP

CHO HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

TRÊN BÁO MẠNG ĐIỆN TỬ

(khảo sát các báo: giaoducthoidai.vn, tuoitre.vn,

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA

HỒ CHÍ MINH

HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

PHẠM THỊ THU HƯỜNG

TỔ CHỨC TRUYỀN THÔNG HƯỚNG NGHIỆP

CHO HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

TRÊN BÁO MẠNG ĐIỆN TỬ

(khảo sát các báo: giaoducthoidai.vn, tuoitre.vn,

vnexpress.net, năm 2018)

Ngành : Báo chí học Chuyên ngành : Quản lý báo chí - truyền thông

Mã số : 8 32 01 01

LUẬN VĂN THẠC SĨ BÁO CHÍ HỌC

Người hướng dẫn khoa học: PGS,TS Phạm Hương Trà

HÀ NỘI - 2019

XÁC NHẬN LUẬN VĂN ĐÃ ĐƯỢC SỬA CHỮA

Luận văn đã được sửa chữa theo khuyến nghị của Hội đồng chấm luận văn thạc sĩ

Hà Nội, ngày tháng 12 năm 2019

CHỦ TỊCH HỘI ĐỒNG

PGS,TS Nguyễn Văn Dững

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đề tài nghiên cứu:“Tổ chức truyền thông hướng nghiệp cho học sinh trung học phổ thông trên báo mạng điện tử (khảo sát các

báo: giaoducthoidai.vn, tuoitre.vn, vnexpress.net, năm 2018)” dưới sự hướng

dẫn của PGS,TS Phạm Hương Trà là công trình nghiên cứu khoa học của

riêng tôi Các số liệu có trích dẫn nguồn chính xác, kết quả nghiên cứu nêu trong luận văn là trung thực, chưa từng được công bố trong bất kỳ một nghiên cứu nào khác

Phạm Thị Thu Hường

LỜI CẢM ƠN

Trước hết, em muốn bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới các giảng viên tại Học viện Báo chí và Tuyên truyền nói chung, các giảng viên Viện Báo chí nói riêng đã hết lòng truyền thụ cho chúng em những kiến thức và kinh nghiệm quý báu, giúp chúng em có một nền tảng kiến thức vững vàng để hoàn thành tốt công việc học tập và nghiên cứu trong suốt thời gian vừa qua

Đặc biệt, em xin gửi lời cảm ơn chân thành nhất tới PGS,TS Phạm Hương Trà, người đã trực tiếp hướng dẫn, chỉ bảo và giúp đỡ em tận tình trong suốt quá trình thực hiện nghiên cứu này

Em xin bày tỏ lời cảm ơn sâu sắc đến lãnh đạo Trường Đại học Mỏ - Địa chất, các anh chị đồng nghiệp, gia đình, bè bạn đã giúp đỡ, động viên, tạo điều kiện cho em trong suốt quá trình nghiên cứu

Em xin gửi lời cảm ơn đến các phóng viên, nhà báo đang làm việc tại các báo điện tử: giaoducthoidai.vn, tuoitre.vn, vnexpress.net, các em sinh viên trường đại học, học viện: HUMG, HUPH, AJC đã giúp đỡ, hỗ trợ nhiệt tình cho em trong quá trình thực hiện các phỏng vấn sâu liên quan đến đề tài và nghiệp vụ báo chí nói chung

Mặc dù đã rất nỗ lực song do kinh nghiệm nghiên cứu khoa học còn hạn chế nên chắc chắn luận văn vẫn còn nhiều thiếu sót Kính mong các thầy,

cô góp ý để em được tiến bộ và trưởng thành hơn về chuyên môn cũng như về hoạt động nghiên cứu khoa học

Hà Nội, ngày 13 tháng 10 năm 2019

Tác giả

Phạm Thị Thu Hường

DANH MỤC BIỂU ĐỒ VÀ HÌNH ẢNH

Sơ đồ 1.1: Mô hình cung cấp dịch vụ hướng nghiệp 20

Sơ đồ 1.2 Mô hình truyền thông của C.Shannon 31

Hình 2.1 Chụp màn hình giao diện trang chủ báo giaoducthoidai.vn 40

Hình 2.2 Chụp màn hình giao diện trang chủ báo tuoitre.vn 41

Hình 2.3 Chụp màn hình giao diện trang chủ báo vnexpress.net 42

Biểu đồ 2.1 Số lượng bài viết truyền thông hướng nghiệp cho học sinh trung học phổ thông trên ba báo mạng điện tử được khảo sát 45

Biểu đồ 2.2 Tần suất xuất hiện tin bài truyền thông hướng nghiệp cho học sinh trung học phổ thông (theo tháng) trên ba báo mạng điện tử được khảo sát 46

Biểu đồ 2.3 Tỷ lệ nội dung truyền thông hướng nghiệp cho học sinh trung học phổ thông trên ba báo mạng điện tử được khảo sát 49

Hình 2.4: Bài viết “Thiếu 70.000 nhân sự ngành công nghệ thông tin vào cuối năm 2018” đăng trên báo vnexpress.net ngày 15/5/2018 52

Hình 2.5: Bài viết “Hướng nghiệp theo nhóm tính cách” trên báo giaoducthoidai.vn ngày 23/4/2018 56

Bảng 2.4 Cơ cấu thể loại bài viết truyền thông hướng nghiệp cho học sinh trung học phổ thông trên ba báo mạng điện tử được khảo sát 58

Sơ đồ 2.1: Quy trình xuất bản tin bài của VnExpress 64

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

Chương 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ TỔ CHỨC TRUYỀN THÔNG HƯỚNG NGHIỆP CHO HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TRÊN BÁO MẠNG ĐIỆN TỬ 15

1.1 Cơ sở lý luận của tổ chức truyền thông hướng nghiệp cho học sinh trung học phổ thông trên báo mạng điện tử 15

1.2 Cơ sở thực tiễn của tổ chức truyền thông hướng nghiệp cho học sinh trung học phổ thông trên báo mạng điện tử 32

1.3 Cơ sở chính trị, pháp lý của tổ chức truyền thông hướng nghiệp cho học sinh trung học phổ thông trên báo mạng điện tử 35

Chương 2: THỰC TRẠNG TỔ CHỨC TRUYỀN THÔNG HƯỚNG NGHIỆP CHO HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TRÊN BA BÁO MẠNG ĐIỆN TỬ ĐƯỢC KHẢO SÁT 39

2.1 Giới thiệu các báo mạng điện tử được khảo sát 39

2.2 Khảo sát tổ chức truyền thông hướng nghiệp cho học sinh trung học phổ thông trên ba báo mạng điện tử: giaoducthoidai.vn, tuoitre.vn, vnexpress.net 43

2.3 Đánh giá tổ chức truyền thông hướng nghiệp cho học sinh trung học phổ thông trên ba báo mạng điện tử được khảo sát 64

Chương 3 76

NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA VÀ GIẢI PHÁP TỔ CHỨCTRUYỀN THÔNG HƯỚNG NGHIỆP CHO HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TRÊN BÁO MẠNG ĐIỆN TỬ TRONG THỜI GIAN TỚI 76

3.1 Những vấn đề đặt ra đối với tổ chức truyền thông hướng nghiệp cho học sinh trung học phổ thông trên báo mạng điện tử 76

3.2 Một số giải pháp tổ chức truyền thông hướng nghiệp cho học sinh trung học phổ thông trên báo mạng điện tử 79

3.3 Kiến nghị 94

KẾT LUẬN 97

TÀI LIỆU THAM KHẢO 100

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Phát triển nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao được xác định là một trong ba khâu đột phá trong Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2011 - 2020 được đề ra tại Đại hội toàn quốc lần thứ XI của Đảng Giải quyết tốt các vấn đề liên quan đến nguồn nhân lực đóng vai trò quan trọng nhằm phát huy nhân tố con người, ổn định và phát triển kinh tế, làm lành mạnh xã hội, đáp ứng nguyện vọng và nhu cầu bức thiết của nhân dân, nhất là của lực lượng lao động trẻ - lực lượng lao động chính trong tương lai của đất nước

Trong khi đó, vấn đề về nguồn nhân lực ở nước ta chưa được giải quyết tốt Theo số liệu thống kê của Tổng cục Thống kê phối hợp với Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội công bố Quý II năm 2018, có 126.900 người thất nghiệp ở Việt Nam có trình độ đại học và sau đại học [55] Một trong những nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng này nằm ở khâu dự báo nhu cầu và định hướng nghề nghiệp cho người học Dự báo về xu thế phát triển, các bước chuyển dịch về cơ cấu ngành nghề, định hướng nghề nghiệp càng có độ chính xác cao sẽ góp phần vào việc nâng cao chất lượng nguồn lao động, giảm nguy

cơ thất nghiệp Theo đó, hướng nghiệp trở thành ưu tiên hàng đầu trong hệ thống chính sách và công cụ quản lý giáo dục mang tính chiến lược mà Đảng

và Nhà nước đã vạch ra, đặc biệt là hướng nghiệp cho học sinh phổ thông, khi các em còn đang trên ghế nhà trường và bắt đầu có những dự định về tương lai, nghề nghiệp

Đối với sự phát triển của mỗi cá nhân, lựa chọn nghề nghiệp trong tương lai là vấn đề quan trọng trong cuộc đời Có được nghề nghiệp đúng đắn, phù hợp với nhu cầu, sở thích, sở trường của bản thân sẽ giúp mỗi cá nhân phát huy tối đa năng lực và tiết kiệm được nguồn lực không chỉ của bản thân

mà còn cho gia đình, xã hội Về vấn đề này, nhà triết học Plato từng khẳng định: cần phải lựa chọn và đào tạo các thành viên trong quốc gia dựa trên cơ

sở tôn trọng tài năng, qua đó tạo điều kiện cho phép họ phát huy những phẩm hạnh tương ứng với bổn phận và trách nhiệm trong tương lai [20]

Việc lựa chọn nghề nghiệp của cá nhân có thể bắt đầu từ rất sớm, nhưng khoảng thời gian có yếu tố then chốt chính là khi đang trên ghế nhà trường trung học phổ thông Theo đó, để có khả năng lựa chọn đúng, các em cần được cung cấp thông tin và định hướng phù hợp với nhu cầu, sở thích cũng như khả năng của gia đình

Như vậy, hướng nghiệp cho học sinh trung học phổ thông không chỉ là vấn đề của cá nhân Đây là vấn đề của quốc gia, vấn đề mang tính xã hội

Xuất phát từ bản chất của hoạt động truyền thông, truyền thông với

bản chất là hoạt động thông tin - giao tiếp xã hội và là phương tiện, phương thức liên kết và can thiệp xã hội, tự thân nó đã đảm nhận vai trò làm cầu nối giữa nhu cầu thông tin giữa công chúng và nhu cầu truyền đạt từ phía nguồn phát thông tin Thông qua các kênh truyền thông, đặc biệt là báo chí - phương tiện có sức mạnh to lớn trong định hướng nhận thức, hình thành dư luận xã hội, những thông điệp truyền thông về hướng nghiệp được gửi đến đối tượng học sinh trung học phổ thông được diễn ra thường xuyên, liên tục, có chủ đích càng khẳng định được mối quan tâm về vấn đề hướng nghiệp đang là mối quan tâm của toàn xã hội

Xuất phát từ những đặc trưng của loại hình báo mạng điện tử: Báo

mạng điện tử là một kênh truyền thông ngày càng phổ biến, một loại hình báo chí có số lượng công chúng ngày một đông đảo, nhất là trong bối cảnh hiện nay, khi lượng người dùng internet ở Việt Nam lên đến 64 triệu người, chiếm 67% dân số theo báo cáo của We are social năm 2018 [51] Báo mạng điện tử

có các đặc trưng thể hiện tính ưu việt là tính đa phương tiện, tức thời, tính

tương tác cao và khả năng lưu trữ, tìm kiếm thông tin lớn, phù hợp với đối tượng học sinh trung học phổ thông Tuy nhiên, để phát huy triệt để vai trò của báo mạng điện tử, một khâu vô cùng quan trọng đó là tổ chức hoạt động truyền thông với các điểm then chốt như: lựa chọn các thông điệp truyền thông, sử dụng các hình thức truyền thông phù hợp, kết hợp và phát huy nguồn lực, xây dựng một quy trình sản xuất sản phẩm truyền thông linh hoạt,…

Vậy các cơ quan báo mạng điện tử hiện nay nhận thức và hành động ra sao trong vấn đề tổ chức truyền thông hướng nghiệp cho học sinh trung học phổ thông? Vấn đề này được các cơ quan báo mạng điện tử thực hiện như thế nào? Phải làm sao để tổ chức truyền thông hướng nghiệp cho học sinh trung học phổ thông trên báo mạng điện tử đạt được kết quả tốt nhất?

Để trả lời những câu hỏi đó, tác giả luận văn cho rằng, việc nghiên cứu

đề tài: “Tổ chức truyền thông hướng nghiệp cho học sinh trung học phổ thông trên báo mạng điện tử” là đòi hỏi khách quan và cần thiết Khảo sát

được thực hiện trên các báo mạng điện tử: giaoducthoidai.vn, tuoitre.vn và vnexpress.net trong năm 2018

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Truyền thông hướng nghiệp cho học sinh trung học phổ thông không chỉ là nhiệm vụ quan trọng của ngành giáo dục mà đã trở thành mối quan tâm chung của toàn xã hội, là một đề tài cần được khai thác sâu rộng của các cơ quan báo chí Qua khảo sát, nghiên cứu, tác giả nhận thấy chưa có công trình khoa học nào nghiên cứu sâu về tổ chức truyền thông hướng nghiệp cho học sinh trung học phổ thông trên báo mạng điện tử, chỉ có một số các công trình, các bài viết nghiên cứu liên quan đến một khía cạnh nào đó của đề tài, đã được công bố và đăng tải trên sách, tạp chí khoa học, thư viện của Trung

ương, ngành, địa phương, trong đó có thể tổng hợp lại thành các vấn đề

nghiên cứu theo các hướng như sau:

2.1 Các nghiên cứu liên quan đến giáo dục hướng nghiệp và giáo dục hướng nghiệp cho học sinh trung học phổ thông

- Trong một số bài báo cáo tại Hội thảo quốc tế: “Đối thoại Pháp - Á về

các vấn đề và hướng đi cho giáo dục hướng nghiệp Việt Nam”, các tác giả

Việt Nam đã đưa ra các số liệu rất đáng lo ngại về giáo dục hướng nghiệp ở Việt Nam nói chung, trong hệ thống giáo dục phổ thông nói riêng và bước đầu đưa các giải pháp về vấn đề khá cấp bách trong giáo dục hướng nghiệp ở Việt Nam Các báo cáo tại Hội thảo đều thể hiện được vai trò quan trọng của giáo dục hướng nghiệp trong bối cảnh Việt Nam đang tích cực, chủ động hội nhập với khu vực và thế giới, sẽ là một nhân tố quan trọng để cơ cấu lại nguồn nhân lực, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng những nhu cầu to lớn của đất nước Điển hình là một số báo cáo sau:

+ Ngô Quốc Phương (2005), Các quyết định luận phía sau hành vi

hướng nghiệp ở người đi học và lao động tìm kiếm việc làm [35] Bài viết

này, từ góc độ nhân học và xã hội học hướng nghiệp, xem xét một số quyết định luận đứng sau quá trình hướng nghiệp của người đi học, phân tích một số yếu tố xã hội liên quan đến quan niệm lựa chọn nghề nghiệp cũng như hành vi

và biến đổi của các thiết chế xã hội liên quan đến hướng nghiệp

+ Phạm Tất Dong (2005), Những vấn đề mới đặt ra trước yêu cầu nâng

cao hiệu quả công tác hướng nghiệp hiện nay [5] Với các luận điểm được

đưa ra rất xác đáng về vai trò của hướng nghiệp đối với thanh niên, học sinh

và những yêu cầu cho hoạt động hướng nghiệp trước xu thế phát triển của xã hội, tác giả bài viết còn đề xuất một số biện pháp cụ thể cho hoạt động hướng nghiệp

- Một số đề tài luận án tiến sĩ, luận văn thạc sĩ ngành quản lý giáo dục,

xã hội học cũng nghiên cứu về vấn đề này:

+ Bùi Việt Phú (2009), Tổ chức giáo dục hướng nghiệp cho học sinh

trung học phổ thông theo tinh thần xã hội hóa, Luận án tiến sĩ Quản lý giáo

dục, Trường Đại học Giáo dục, Hà Nội [34] Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn tổ chức giáo dục hướng nghiệp cho học sinh trung học phổ thông theo tinh thần xã hội hóa, tác giả đã đề xuất các giải pháp tổ chức giáo dục hướng nghiệp để thực hiện có hiệu quả công tác giáo dục hướng nghiệp cho học sinh trung học phổ thông

+ Đỗ Thị Ngọc Chi (2013), Định hướng nghề nghiệp của học sinh

trung học phổ thông trên địa bàn thành phố Hải Phòng, Luận văn Thạc sĩ Xã

hội học, Hà Nội [3] Nghiên cứu làm sáng tỏ định hướng nghề nghiệp sau tốt nghiệp của học sinh trung học phổ thông và tìm hiểu, phân tích các nhân tố chủ quan, khách quan ảnh hưởng đến định hướng nghề nghiệp của các em như: nhu cầu, động cơ, định hướng nghề nghiệp, hứng thú nghề nghiệp, năng lực nghề nghiệp, bản thân, sức khỏe, gia đình, nhà trường, truyền thông đại chúng, Từ đó đưa ra một số khuyến nghị đối với bản thân học sinh, gia đình, nhà trường, một số giải pháp truyền thông phù hợp với học sinh nhằm góp phần nâng cao chất lượng và hiệu quả của giáo dục hướng nghiệp trong

nhà trường trung học phổ thông hiện nay

- Tổ chức Hợp tác Phát triển và Hỗ trợ kỹ thuật vùng Fla-măng, Vương

quốc Bỉ đã xuất bản Bộ tài liệu trong chương trình hướng nghiệp giai đoạn

2011 - 2015 bao gồm các ấn phẩm truyền thông về đổi mới giáo dục hướng

nghiệp tại trường trung học, các tài liệu tập huấn kỹ năng cho các bên liên quan về giáo dục hướng nghiệp, trong đó tập trung vào những vấn đề về đổi mới giáo dục hướng nghiệp ở cấp trung học, cơ sở lý thuyết, tổ chức phát triển chương trình, tổ chức công tác giáo dục hướng nghiệp ở trường trung học, là nguồn thông tin tham khảo giá trị và cần thiết cho hoạt động hướng nghiệp và truyền thông hướng nghiệp

Các nghiên cứu trên đã có nhiều phát hiện sâu sắc và giá trị về vấn đề hướng nghiệp, giáo dục hướng nghiệp cho học sinh trung học phổ thông, chỉ

ra được thực trạng của hoạt động giáo dục hướng nghiệp ở Việt Nam hiện nay

và bước đầu đề xuất các giải pháp mang tính hệ thống để khắc phục những hạn chế của hoạt động này Tuy nhiên, các nghiên cứu trên đây tiếp cận vấn

đề từ các góc độ tâm lý học, xã hội học, quản lý giáo dục, do đó, các vấn đề được nêu ra và giải quyết được thể hiện ở phạm vi các nhà trường, nhà quản

lý giáo dục, các giáo viên phụ trách hoạt động hướng nghiệp ở các nhà trường

mà chưa đề cập đến vấn đề giáo dục nghề nghiệp dưới góc độ truyền thông và chú trọng đến vai trò của báo chí nói chung, báo mạng điện tử nói riêng trong hoạt động giáo dục hướng nghiệp

2.2 Các nghiên cứu liên quan đến thông tin giáo dục hướng nghiệp trên báo chí

- Nguyễn Thị Việt Hưng (2013), Vấn đề thông tin giáo dục hướng

nghiệp trên báo in hiện nay (Khảo sát báo Thanh niên, Tiền phong từ tháng 6/2012 đến tháng 6/2013), Luận văn Thạc sĩ Báo chí học, Đại học Khoa học

Xã hội và Nhân văn, Hà Nội [21] Luận văn cung cấp một số vấn đề lí luận về giáo dục hướng nghiệp; phân tích hệ thống lí luận về vai trò, chức năng của báo chí trong đời sống xã hội Qua đó khẳng định tầm quan trọng và những đóng góp của báo chí nói chung và báo in nói riêng trong công tác truyền thông về vấn đề giáo dục hướng nghiệp hiện nay Đề tài nghiên cứu khái quát thực trạng

và hiệu quả của hoạt động thông tin truyền thông về vấn đề giáo dục hướng nghiệp trên báo in hiện nay Qua đó đề xuất một số giải pháp có tính khả thi về vấn đề này

- Vương Khánh Ly (2016), Ảnh hưởng của thông tin báo chí đến việc

lựa chọn trường đại học của học sinh, sinh viên khu vực Hà Nội (Khảo sát 03

tờ báo: Báo Giáo dục & Thời đại, Báo Tuổi trẻ, Báo Thanh niên; 02 trường

Đại học: Học viện Báo chí và Tuyên truyền, Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn; 03 trường PTTH: THPT Kim Liên, THPT Trung Văn, THPT chuyên Khoa học Tự nhiên Hà Nội), Luận văn Thạc sĩ Báo chí học, Học viện Báo chí

và Tuyên truyền, Hà Nội [25] Trong luận văn này, tác giả đã đưa ra cơ sở lý luận về vai trò, chức năng, các nhóm đối tượng công chúng mục tiêu, các hình thức hoạt động thông tin báo chí đến việc lựa chọn trường đại học cho học sinh, sinh viên của một tổ chức nói chung và của các trường đại học, các tờ báo trong nhóm khảo sát nói riêng Luận văn cũng kiến nghị một số giải pháp đối với các vấn đề còn tồn tại trong hoạt động thông tin báo chí đến việc lựa chọn trường đại học cho học sinh, sinh viên

2.3 Các nghiên cứu về truyền thông, tổ chức hoạt động truyền thông

- PGS,TS Nguyễn Văn Dững (chủ biên) và TS Đỗ Thị Thu Hằng

(2012) với cuốn sách Truyền thông - Lý thuyết và kỹ năng cơ bản đã đưa ra

một hệ thống các khái niệm về truyền thông, các yếu tố cơ bản của truyền thông, mô hình truyền thông và phân loại truyền thông một cách chi tiết Cũng trong chương 6 “Chu trình truyền thông” của cuốn sách này, tác giả đã giới thiệu cụ thể các bước, các công việc cơ bản cần phải tiến hành và cách thức tiến hành trong một chu trình truyền thông bao gồm: nghiên cứu ban đầu

về công chúng, thiết kế thông điệp, lựa chọn kênh truyền thông, thực hiện chiến dịch truyền thông, nghiên cứu phản hồi và giám sát, đánh giá, động viên Đây là một nghiên cứu rất giá trị dành cho các nhà quản lý truyền thông trong việc thiết lập các kế hoạch, chiến dịch truyền thông hiệu quả [6]

- Đỗ Thị Thu Hằng (2016), Quy trình tổ chức sản xuất sản phẩm truyền

thông trong môi trường truyền thông số hiện nay, Đề tài cơ sở trọng điểm,

Học viện Báo chí và Tuyên truyền, Hà Nội [15] Đề tài đã nêu lên được những vấn đề thuộc về lý luận báo chí, cách thức sử dụng kỹ năng báo chí, thực hiện quy trình tổ chức sản xuất sản phẩm truyền thông trong môi trường

truyền thông số hiện nay; tổng hợp, phân tích và đưa ra các luận điểm, quan niệm về truyền thông, tổ chức sản xuất sản phẩm truyền thông rất xác đáng;

đề xuất các quy trình tổ chức sản xuất sản phẩm truyền thông, trong đó có các

với sản phẩm truyền thông nghe nhìn

- Sử Thu Trang (2016), Tổ chức hoạt động truyền thông hướng nghiệp

cho học sinh trung học phổ thông của các cơ quan báo chí ở Việt Nam hiện nay, Luận văn Thạc sĩ Quan hệ công chúng, Học viện Báo chí và Tuyên

truyền, Hà Nội [46] Luận văn đã nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn của hoạt động truyền thông hướng nghiệp cho học sinh trung học phổ thông dưới góc độ của lý thuyết quan hệ công chúng, trên cơ sở đó đề xuất một số giải pháp ứng dụng PR để nâng cao hiệu quả truyền thông hướng nghiệp cho học sinh trung học phổ thông tại các cơ quan báo chí Việt Nam

Như vậy, đối với các công trình khoa học nghiên cứu có liên quan đến

đề tài, chưa có một công trình nào nghiên cứu cụ thể về tổ chức truyền thông hướng nghiệp cho học sinh trung học phổ thông trên báo mạng điện tử Trong khi vấn đề này đang được đặt ra một cách hết sức cấp thiết Do đó, có thể

khẳng định đề tài: “Tổ chức truyền thông hướng nghiệp cho học sinh trung học phổ thông trên báo mạng điện tử” là công trình khoa học đầu

tiên nghiên cứu việc tổ chức hoạt động truyền thông hướng nghiệp cho học sinh trung học phổ thông trên kênh báo mạng điện tử Luận văn này sẽ kế thừa, tiếp thu một cách có chọn lọc các công trình nghiên cứu trước đó có liên quan, từ đó nghiên cứu một cách chi tiết và hệ thống về hệ thống lý luận, thực trạng, nguyên nhân cũng như đề xuất những giải pháp tổ chức truyền thông hướng nghiệp cho học sinh trung học phổ thông trên báo mạng điện tử trong thời gian tới

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở hệ thống hóa những vấn đề lý luận; khảo sát, đánh giá thực trạng, chỉ ra nguyên nhân của những hạn chế trong tổ chức truyền thông hướng nghiệp cho học sinh trung học phổ thông trên báo mạng điện tử, đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng tổ chức truyền thông hướng nghiệp cho học sinh trung học phổ thông trong thời gian tới

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Hệ thống hóa những vấn đề lý luận về tổ chức truyền thông hướng nghiệp cho học sinh trung học phổ thông trên báo mạng điện tử;

- Khảo sát, phân tích, đánh giá thực trạng, tìm ra nguyên nhân của hạn chế trong tổ chức truyền thông hướng nghiệp cho học sinh trung học phổ thông trên ba báo mạng điện tử được khảo sát gồm giaoducthoidai.vn, tuoitre.vn, vnexpress.net;

- Đề xuất một số giải pháp nâng cao chất lượng tổ chức truyền thông hướng nghiệp cho học sinh trung học phổ thông trên báo mạng điện tử trong thời gian tới

4 Đối tượng, khách thể và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Tổ chức truyền thông hướng nghiệp cho học sinh trung học phổ thông trên báo mạng điện tử

- Sinh viên một số trường đại học trên địa bàn Hà Nội: Trường Đại học

Mỏ - Địa chất, Trường Đại học Y tế công cộng, Học viện Báo chí và Tuyên

truyền (đại diện cho các trường khối ngành kỹ thuật, sức khỏe, khoa học xã hội và nhân văn);

- Các bài viết liên quan đến hướng nghiệp cho học sinh trung học phổ thông trên ba báo mạng điện tử được khảo sát (giaoducthoidai.vn, tuoitre.vn, vnexpress.net) được đăng tải trong năm 2018

4.3 Phạm vi nghiên cứu

- Phạm vi đối tượng nghiên cứu: tác giả tập trung nghiên cứu và đánh giá việc tổ chức truyền thông hướng nghiệp cho học sinh trung học phổ thông trên báo mạng điện tử, khảo sát ba báo mạng điện tử: Báo giaoducthoidai.vn (chuyên mục Giáo dục, Trẻ); Báo tuoitre.vn (chuyên mục Giáo dục); Báo vnexpress.net (chuyên mục Giáo dục)

- Không gian nghiên cứu: Quá trình triển khai phỏng vấn các khách thể nghiên cứu; phân tích nội dung các bài viết về hướng nghiệp cho học sinh trung học phổ thông được thực hiện trên địa bàn Hà Nội

- Thời gian: khảo sát thông tin từ 01/01 đến 31/12/2018

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

5.1 Cơ sở lý luận

Đề tài tiếp cận mục tiêu và các nội dung nghiên cứu dựa trên những cơ

sở lý luận sau đây:

- Quan điểm của Hồ Chí Minh về giáo dục và đào tạo;

- Quan điểm, đường lối của Đảng và chính sách của Nhà nước về hoạt động hướng nghiệp cho học sinh trung học phổ thông;

- Hệ thống lý thuyết truyền thông, truyền thông đại chúng, báo chí - truyền thông và báo mạng điện tử:

+ Lý thuyết phân tích xã hội: lý thuyết này đề cao việc phân tích, chia nhỏ nhóm công chúng - đối tượng ra thành những nhóm nhỏ, trên cơ sở đó, thiết kế thông điệp, tìm thời điểm, thời gian và kênh truyền thông phù hợp;

+ Lý thuyết truyền thông nhằm vào sự thuyết phục: lý thuyết này đòi hỏi nhà truyền thông chú ý thuyết phục công chúng cả về lý trí và cảm xúc

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Thực hiện đề tài này, tác giả lựa chọn một số phương pháp nghiên cứu như sau:

5.2.1 Phương pháp nghiên cứu tài liệu

Phương pháp này được sử dụng nhằm tìm hiểu những vấn đề lý luận, thực tiễn, chính trị, pháp lý liên quan đến hoạt động hướng nghiệp cho học sinh trung học phổ thông như: những chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về hướng nghiệp cho học sinh trung học phổ thông; về vai trò, đặc trưng của báo mạng điện tử trong hoạt động truyền thông; về tổ chức hoạt động truyền thông;

5.2.2 Phương pháp phân tích nội dung văn bản

Phương pháp này được sử dụng để phân tích các bài viết có nội dung liên quan đến hướng nghiệp cho học sinh trung học phổ thông được đăng tải trên ba báo mạng điện tử gồm: giaoducthoidai.vn, tuoitre.vn, vnexpress.net từ 01/01 đến 31/12/2018 Cụ thể:

- Sử dụng những từ khóa sau để tìm kiếm khám phá thông tin các bài viết

có liên quan đến phạm vi nghiên cứu của đề tài: hướng nghiệp, định hướng nghề nghiệp, nghề, nghề nghiệp, nhu cầu nhân lực, trường đại học, dạy nghề, …

- Tìm kiếm bài viết ở các chuyên mục sau: chuyên mục Giáo dục, Trẻ (Báo giaoducthoidai.vn); chuyên mục Giáo dục (Báo tuoitre.vn); chuyên mục Giáo dục (Báo vnexpress.net)

- Đọc toàn bộ các bài viết xuất hiện trong các chuyên mục thuộc phạm vi khảo sát của ba báo mạng điện tử có đề cập đến các nội dung sau: Các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước, các cơ quan liên quan đối với các vấn

đề như định hướng phát triển kinh tế xã hội, tình hình trong nước và quốc tế

ảnh hưởng đến tình hình kinh tế xã hội, nhân sự, thu nhập, xu hướng đào tạo, các cơ hội nghề nghiệp, …; Thông tin về nhu cầu nhân lực của thị trường lao động trong nước và quốc tế, …; Thông tin về đặc điểm, tính chất, yêu cầu của các ngành nghề trong xã hội, …; Hệ thống đào tạo trong và ngoài nước; hướng dẫn về cách thức, quy trình cho học sinh trong quá trình lựa chọn môi trường đào tạo…; Thông tin giúp các em học sinh trung học phổ thông biết và hiểu về thế mạnh, sở trường, sở đoản,… của bản thân; tạo động lực, tạo niềm tin, … cho các em trong quá trình lựa chọn nghề nghiệp; Trả lời thắc mắc, tư vấn cá nhân của chuyên gia đối với học sinh trung học phổ thông về hướng nghiệp

5.2.3 Phương pháp phỏng vấn sâu

Phương pháp này được sử dụng với mục đích làm rõ các thông tin thu được từ khảo sát định lượng trên báo mạng điện tử về hướng nghiệp cho học sinh trung học phổ thông; làm rõ được quan điểm của các nhà lãnh đạo, quản

lý cơ quan báo chí về vai trò, phương thức tổ chức của truyền thông hướng nghiệp trên báo mạng điện tử, nội dung và hình thức truyền thông hướng nghiệp cho học sinh trung học phổ thông trên báo mạng điện tử, các nguồn lực hỗ trợ hoạt động truyền thông hướng nghiệp cho học sinh trung học phổ thông trên báo mạng điện tử ; Làm rõ quan điểm của các nhà báo, quy trình tác nghiệp của các nhà báo đối với các bài viết trên báo mạng điện tử liên quan đến hướng nghiệp cho học sinh trung học phổ thông; Tìm hiểu về nhu cầu tiếp nhận các thông tin về hướng nghiệp trên báo mạng điện tử của nhóm công chúng mục tiêu

Đối tượng phỏng vấn gồm có: 02 nhà lãnh đạo, quản lý các cơ quan báo mạng điện tử trong phạm vi khảo sát; 04 nhà báo theo dõi hoạt động giáo dục của các cơ quan báo mạng điện tử trong phạm vi khảo sát; 15 sinh viên (sinh năm 2000, 2001, 2002 - là học sinh trung học phổ thông ở thời điểm năm 2018) một số trường đại học trên địa bàn Hà Nội: Trường Đại học Mỏ -

Địa chất, Trường Đại học Y tế công cộng, Học viện Báo chí và Tuyên truyền (mẫu khảo sát là các trường đại diện cho các khối ngành kỹ thuật, sức khỏe, khoa học xã hội và nhân văn)

6 Đóng góp mới của luận văn

Đề tài hệ thống hóa các vấn đề lý luận về tổ chức truyền thông hướng nghiệp và đề xuất một số giải pháp, đưa ra một số khuyến nghị nâng cao chất lượng hoạt động tổ chức truyền thông hướng nghiệp cho học sinh trung học phổ thông trên báo mạng điện tử trong thời gian tới

7 Ý nghĩa khoa học, thực tiễn của vấn đề nghiên cứu

7.1 Ý nghĩa khoa học

Luận văn góp phần hệ thống hóa, phân tích chi tiết các khái niệm liên quan đến vấn đề tổ chức truyền thông hướng nghiệp trên báo mạng điện tử cho đối tượng học sinh trung học phổ thông

7.2 Ý nghĩa thực tiễn

Luận văn có thể dùng làm tài liệu để các cơ quan báo mạng điện tử, Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội, các cơ sở giáo dục, các cơ quan có liên quan tham khảo phục vụ công tác truyền thông về hướng nghiệp, giáo dục hướng nghiệp cho đối tượng học sinh trung học phổ thông trong giai đoạn hiện nay

8 Cấu trúc luận văn

Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Tài liệu tham khảo, Phụ lục, Luận văn được kết cấu thành ba Chương và 09 Tiết

Trong chương Một, tác giả hệ thống hóa các vấn đề lý luận liên quan đến vấn đề nghiên cứu, bao gồm: cơ sở lý luận, cơ sở thực tiễn, cơ sở chính trị

- pháp lý của tổ chức truyền thông hướng nghiệp cho học sinh trung học phổ thông trên báo mạng điện tử Trong đó, tác giả làm rõ khái niệm chính “tổ chức truyền thông hướng nghiệp” với các chỉ báo cụ thể có thể đo lường

được Hệ thống lý luận này sẽ là cơ sở để tác giả thực hiện các khảo sát ở chương Hai và đề xuất các giải pháp, khuyến nghị phù hợp ở chương Ba

Ở chương Hai, dựa trên các chỉ báo của khái niệm ở chương Một, tác giả thực hiện khảo sát thực trạng bằng các phương pháp phương pháp phân tích tài liệu và phương pháp phỏng vấn sâu Từ thực trạng được khảo sát, tác giả đánh giá những ưu điểm và hạn chế, chỉ ra nguyên nhân của hạn chế trong

tổ chức truyền thông hướng nghiệp cho học sinh trung học phổ thông trên ba báo mạng điện tử được khảo sát Các vấn đề về thực trạng được khảo sát ở chương Hai là căn cứ để tác giả đề xuất các giải pháp, đưa ra các khuyến nghị

ở chương Ba

Chương Ba là phần tác giả chỉ ra những vấn đề đặt ra cho tổ chức truyền thông hướng nghiệp cho học sinh trung học phổ thông trên báo mạng điện tử, đề xuất giải pháp và khuyến nghị nhằm nâng cao chất lượng tổ chức truyền thông hướng nghiệp cho học sinh trung học phổ thông trên báo mạng điện tử trong thời gian tới Hệ thống giải pháp và khuyến nghị được đề xuất dựa trên thực trạng tổ chức truyền thông hướng nghiệp cho học sinh trung học phổ thông trên báo mạng điện tử được khảo sát ở chương Hai và hệ thống lý luận đã được tổng hợp, hệ thống hóa ở chương Một

Chương 1

LÝ LUẬN CHUNG VỀ TỔ CHỨC TRUYỀN THÔNG

HƯỚNG NGHIỆP CHO HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

TRÊN BÁO MẠNG ĐIỆN TỬ

1.1 Cơ sở lý luận của tổ chức truyền thông hướng nghiệp cho học sinh trung học phổ thông trên báo mạng điện tử

1.1.1 Các khái niệm liên quan

1.1.1.1 Hướng nghiệp

- Khái niệm hướng nghiệp:

Hướng nghiệp là khái niệm đã được truyền bá rộng rãi sau Hội nghị

Quốc tế 1921 ở Barcelona Đây cũng là khái niệm được nhiều nhà khoa học quan tâm nghiên cứu

John Stewart cho rằng, khái niệm hướng nghiệp được hiểu theo nghĩa phát triển nghề nghiệp, quá trình đó trang bị cho chính mình hiểu biết về khát vọng, giá trị, năng lực của mình; khai thác các cơ hội học tập, đào tạo nghề nghiệp; xây dựng chiến lược gắn kết năng lực, kiến thức của mình với đòi hỏi công việc [dẫn theo 46, tr.14]

Theo K.K.Platonop: “Hướng nghiệp là một hệ thống các biện pháp tâm

lý - giáo dục, y học, nhằm giúp cho con người đi vào cuộc sống thông qua việc lựa chọn cho mình một nghề nghiệp vừa đáp ứng nhu cầu của xã hội, vừa phù hợp với hứng thú năng lực của bản thân Những biện pháp này sẽ tạo nên

sự thống nhất giữa quyền lợi của xã hội với quyền lợi của cá nhân” Cũng với định nghĩa này, K.K.Platonop đưa ra sơ đồ tam giác hướng nghiệp gồm ba cạnh: 1-Đặc điểm, yêu cầu của các ngành nghề trong xã hội; 2-Nhu cầu nhân lực của thị trường lao động; 3- Đặc điểm tâm lý và sinh lý của cá nhân Sự kết

hợp khác nhau của các khía cạnh này tạo nên các hoạt động khác nhau trong hướng nghiệp [dẫn theo 46, tr.15]

Theo Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế - OECD, hướng nghiệp là

các dịch vụ và hoạt động để hỗ trợ các cá nhân ở bất cứ thời điểm nào trong cuộc đời họ để giúp họ có sự lựa chọn về giáo dục, đào tạo, nghề nghiệp và để quản lý nghề nghiệp của họ Các dịch vụ này có thể được thực hiện ở các trường phổ thông, cao đẳng, đại học, trung tâm đào tạo, dịch vụ việc làm, nơi làm việc, trong các lĩnh vực tình nguyện, cộng đồng hay tư nhân Các hoạt động này có thể ở dưới dạng hoạt động với cá nhân hay hoạt động nhóm và có thể theo hình thức trực tiếp hoặc từ xa (qua mạng internet) Hướng nghiệp sẽ bao gồm các công cụ trắc nghiệm (đánh giá và tự đánh giá), các phỏng vấn/thảo luận, các chương trình giáo dục nghề để giúp các cá nhân phát triển nhận thức về bản thân, nhận thức về các cơ hội và các kỹ năng quản lý nghề nghiệp, các chương trình thử nghiệm trước khi chọn nghề, các chương trình tìm việc và các dịch vụ chuyển đổi nghề nghiệp [43]

Theo Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên Hiệp Quốc

UNESCO, hướng nghiệp được xem như một quá trình cung cấp cho người

học những thông tin về bản thân họ và về các thị trường lao động và giáo dục

để họ có các quyết định phù hợp nhất liên quan đến sự lựa chọn giáo dục và nghề nghiệp Ngày nay, người ta đã nhận thấy chỉ cung cấp thông tin là không đầy đủ, mà cần phải chỉ ra sự phát triển về mặt cá nhân, xã hội, giáo dục và nghề nghiệp của học sinh [19]

Theo Luật Giáo dục 2019, “hướng nghiệp trong giáo dục là hệ thống các

biện pháp tiến hành trong và ngoài nhà trường để giúp học sinh có kiến thức về nghề nghiệp và có khả năng lựa chọn nghề nghiệp trên cơ sở kết hợp nguyện vọng, sở trường của cá nhân với nhu cầu sử dụng lao động của xã hội” [39]

Như vậy, từ việc phân tích những quan niệm ở trên, theo tác giả luận

văn, hướng nghiệp được hiểu là hệ thống các biện pháp tác động của xã hội,

thông qua các hình thức khác nhau, nhằm giúp con người hiểu được thế mạnh, năng lực, nhu cầu của bản thân; cung cấp cho họ những thông tin về định hướng phát triển kinh tế - xã hội, nhu cầu nhân lực của thị trường lao động, đặc điểm của các ngành nghề, hệ thống đào tạo trong và ngoài nước;

từ đó, họ có những thay đổi trong thái độ, hành vi lựa chọn nghề nghiệp phù hợp dựa trên sự tương thích giữa năng lực cá nhân và nhu cầu xã hội

- Mục tiêu hướng nghiệp:

Mục tiêu chủ yếu của hướng nghiệp là phát hiện và bồi dưỡng tiềm năng sáng tạo của cá nhân, giúp họ hiểu mình và hiểu yêu cầu của nghề, chuẩn bị cho thanh thiếu niên sự sẵn sàng tâm lý đi vào những nghề mà các thành phần kinh tế đang cần nhân lực, trên cơ sở đảm bảo sự phù hợp nghề Không có sự phù hợp nghề thì không thể nói tới sự sẵn sàng tâm lý được [2]

Ở cấp trung học phổ thông, học sinh có thể khám phá “mình là ai” về năng lực, kĩ năng và điểm mạnh của bản thân Tiếp theo học sinh cần phải hiểu được các cơ sở lao động của địa phương và quốc gia, bao gồm thị trường lao động, nhu cầu của xã hội, các đặc tính của nghề, quy mô và cơ cấu nhân lực tại địa phương Điều quan trọng nhất là học sinh hiểu rõ ràng các tác động từ xã hội, gia đình và các tác động khác ảnh hưởng tới việc lập kế hoạch

và ra quyết định về nghề nghiệp của bản thân mình Học sinh dần dần có thể xác định được các mục tiêu nghề nghiệp của mình, đưa ra các quyết định về nghề nghiệp một cách hợp lí và cuối cùng là đánh giá và thực hiện kế hoạch nghề nghiệp của bản thân mình một cách tốt nhất [43]

- Vai trò của hướng nghiệp:

Hướng nghiệp có vai trò hết sức quan trọng trong việc xác định được định hướng nghề nghiệp trong tương lai của mỗi người Thông qua các hoạt

động giáo dục nghề nghiệp, các cá nhân sẽ có căn cứ lựa chọn nghề nghiệp phù hợp với bản thân, phát triển năng lực bản thân, cống hiến cho gia đình và

xã hội;

Trong giáo dục hướng nghiệp những thông tin, vấn đề về tăng trưởng kinh tế, phát triển xã hội phải được đặt ra, phân tích cụ thể đối với học sinh trước khi các em quyết định lựa chọn nghề nghiệp tương lai của mình Vì vậy

có thể nói, công tác hướng nghiệp góp phần điều chỉnh việc chọn nghề của thanh niên theo hướng chuyển đổi cơ cấu kinh tế

Thông qua hoạt động hướng nghiệp để giúp học sinh thấy được sự sống còn của nghề nghiệp gắn bó chặt chẽ với đổi mới công nghệ với việc làm chủ những tri thức hiện đại, với việc học hỏi liên tục và đào tạo suốt đời

Hướng nghiệp chuẩn bị con người năng động thích ứng với thị trường Cùng với việc giới thiệu nghề cụ thể cho học sinh, hướng nghiệp giúp cho các

cá nhân thấy rằng năng lực sáng tạo là yếu tố cạnh tranh quan trọng trên thị trường Đồng thời, trong quá trình làm một nghề, người lao động cần phải tăng tính thích ứng của mình với những thay đổi của thị trường hàng hóa, và

có những trường hợp còn phải có năng lực di chuyển sang nghề khác

- Nội dung hướng nghiệp:

Theo tài liệu của tác giả Nguyen Hung [18] thì hướng nghiệp cho học sinh trung học phổ thông bao gồm các nội dung sau: Lựa chọn nghề nghiệp tương lai; Tìm hiểu nghề; Hội thảo về thế giới nghề nghiệp và thị trường lao động; Tọa đàm: Nghề tương lai của tôi; Định hướng phát triển kinh tế - xã hội của đất nước và địa phương; Diễn đàn: Những điều kiện để thành đạt trong nghề; Tìm hiểu hệ thống đào tạo nghề, trung học chuyên nghiệp của địa phương và trung ương; Tìm hiểu hệ thống trường đại học, cao đẳng; Hội thảo: Thanh niên lập thân - lập nghiệp; Tư vấn hướng nghiệp; Hướng dẫn học sinh

lập hồ sơ tuyển sinh;Gặp gỡ, giao lưu với những gương điển hình về sản xuất, kinh doanh giỏi theo chủ đề: có thể làm gì sau tốt nghiệp trung học phổ thông

Tham khảo tài liệu của Tổ chức Hợp tác Phát triển và Hỗ trợ kỹ thuật vùng Fla-măng, Vương quốc Bỉ [43], tác giả nhận thấy nội dung tài liệu đã trình bày chi tiết về mô hình cung cấp dịch vụ hướng nghiệp Mô hình này không chỉ hữu ích đối với các nhà quản lý giáo dục, giáo viên làm công tác hướng nghiệp, mà còn là một cơ sở lý thuyết cho hoạt động truyền thông hướng nghiệp của các nhà truyền thông

Mô hình này được thiết kế theo hình tháp với 04 hộp: hộp Thông tin (dưới cùng), hộp Chương trình, hộp Tìm hiểu/hướng dẫn và hộp Tư vấn hướng nghiệp (trên cùng) Từng hộp đều mô tả các hoạt động/dịch vụ hướng nghiệp có thể được cung cấp nhằm hỗ trợ học sinh trung học phổ thông ở các cấp độ khác nhau với các nhu cầu khác nhau

Mô hình này là một định hướng để nhà truyền thông/quản lý truyền thông lựa chọn các cấp độ cung cấp thông tin hay lựa chọn thông điệp, các hoạt động truyền thông về hướng nghiệp cho học sinh đúng lúc, chính xác và đáp ứng nhu cầu của các em Chẳng hạn, ở mức độ đầu tiên yêu cầu các thông tin hướng nghiệp cần phải luôn luôn được cập nhật và đảm bảo tính đại chúng

để 100% học sinh nếu có nhu cầu tiếp cận thì sẽ đảm bảo tiếp cận được nội dung thông điệp hướng nghiệp cần truyền tải Ở hộp Chương trình đề cập tới những hoạt động hướng nghiệp như giao lưu với khách mời về kinh nghiệm hướng nghiệp, tìm hiểu nghề, hệ thống đào tạo, các hoạt động ngoại khoá Hộp Tìm hiểu/hướng dẫn là các hoạt động giúp cho các em tìm hiểu sâu hơn

về hướng nghiệp, có thể theo dạng các nhóm nhỏ hay những giờ tư vấn nhất định Hộp Tư vấn hướng nghiệp dành cho những học sinh có các vấn đề quan trọng về hướng nghiệp và cần được tư vấn cá nhân

Sơ đồ 1.1: Mô hình cung cấp dịch vụ hướng nghiệp

Tổng hợp các quan điểm trên, tác giả luận văn nhận thấy, hướng nghiệp cho học sinh trung học phổ thông cần phải đảm bảo các nội dung sau:

+ Các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước, các cơ quan liên quan đối với các vấn đề như định hướng phát triển kinh tế xã hội, tình hình trong nước

và quốc tế ảnh hưởng đến tình hình kinh tế xã hội, nhân sự, thu nhập, xu hướng đào tạo, các cơ hội nghề nghiệp, …;

+ Thông tin về nhu cầu nhân lực của thị trường lao động trong nước và quốc tế, …;

+ Thông tin về đặc điểm, tính chất, yêu cầu của các ngành nghề trong xã hội; + Hệ thống đào tạo trong và ngoài nước; hướng dẫn về cách thức, quy trình cho học sinh trong quá trình lựa chọn môi trường đào tạo…;

+ Thông tin giúp các em học sinh trung học phổ thông biết và hiểu về thế mạnh, sở trường, sở đoản, … của bản thân; tạo động lực, tạo niềm tin, … cho các em trong quá trình lựa chọn nghề nghiệp;

+ Trả lời thắc mắc, tư vấn cá nhân của chuyên gia đối với học sinh trung học phổ thông về hướng nghiệp

1.1.1.2 Học sinh trung học phổ thông

- Khái niệm:

Học sinh trung học phổ thông là thuật ngữ để chỉ nhóm học sinh đầu tuổi thanh niên (từ 15, 16 tuổi đến 17, 18 tuổi), đang học tập tại các trường trung học phổ thông

- Những nhân tố tác động đến định hướng nghề nghiệp của học sinh

+ Nhân tố chủ quan:

* Nhu cầu, động cơ nghề nghiệp: là tiền đề cơ bản cho sự lựa chọn và

hoạt động nghề nghiệp sau này của học sinh, giúp học sinh sử dụng có hiệu quả những tư chất, năng lực, kinh nghiệm của mình để chọn một nghề theo mong muốn của bản thân và thực hiện tốt những yêu cầu đặt ra bởi hoạt động nghề nghiệp

* Hứng thú nghề nghiệp: Sự hứng thú sẽ gắn với tình cảm, là động cơ

thúc đẩy học sinh tìm hiểu về nghề và là cơ sở cho việc thực hiện nguyện vọng nghề nghiệp

* Năng lực nghề nghiệp: theo GS,TS Phạm Tất Dong thì năng lực

nghề nghiệp là sự tương ứng giữa những đặc điểm tâm lý và sinh lý của con người với những yêu cầu do nghề đặt ra Không có sự tương ứng này thì con người không thể theo đuổi nghề được

* Sức khỏe: Điều kiện về sức khỏe của bản thân không chỉ là một căn

cứ cho việc lựa chọn một nghề nghiệp nhất định mà còn là yêu cầu bắt buộc của một số ngành nghề nhất định, là căn cứ để lựa chọn đối tượng học tập của một số ngành nghề

+ Nhân tố khách quan

* Gia đình: Yếu tố này bị ảnh hưởng bởi truyền thông văn hóa, các quy

ước ngầm ở Việt Nam về trách nhiệm của thế hệ cha ông trong quan tâm, chăm sóc thế hệ con cháu Yếu tố này tác động hai chiều, có thể tích cực hoặc tiêu cực đến sự lựa chọn nghề của học sinh

* Nhà trường và doanh nghiệp: Nhà trường là nơi cung cấp những

thông tin “chính quy”, là nền tảng giúp cho học sinh có sự hiểu biết liên quan đến kiến thức, văn hóa, kinh nghiệm,… Nhà trường phổ thông nói chung

thường có vai trò quan trọng với quyết định hướng nghiệp của học sinh Còn

đối với các doanh nghiệp, tổ chức tuyển dụng lao động, với tư cách là các thực thể của thị trường lao động về phương diện cung việc làm và cầu lao động, hợp tác với các cơ sở đào tạo, bảng tiêu chuẩn năng lực mà mỗi doanh nghiệp yêu cầu ở người lao động trở thành một yếu tố cực kỳ quan trọng đối với hướng nghiệp

* Bạn bè: Trong quá trình học tập, học sinh tham gia vào các nhóm bạn

bè để chia sẻ mọi sở thích, quan điểm trong cuộc sống Có thể khẳng định, trong dự định nghề nghiệp của học sinh có sự tham khảo ý kiến lớn từ bạn bè

* Truyền thông đại chúng: Trong thời đại bùng nổ thông tin như hiện

nay thì báo chí, mạng xã hội, internet là những nguồn thông tin vô cùng phong phú và được học sinh cập nhật thường xuyên Việc tìm kiếm thông tin qua các phương tiện thông tin đại chúng hiện nay cũng rất dễ dàng, bởi sự có mặt ở khắp nơi của mạng internet Hình thức tìm kiếm thông tin qua mạng

internet được các bạn học sinh phổ thông sử dụng nhiều nhất bởi tính chất đơn giản và khả năng tiếp cận rất dễ dàng, nhanh chóng của nó

Đối với các yếu tố mang tính chất khách quan, theo nghiên cứu của Ngô Quốc Phương [35], hành vi của lựa chọn ngành học, nghề nghiệp, việc làm của học sinh, thậm chí gia đình của họ còn bị chi phối bởi các quyết định luận xã hội Có thể nêu ra một vài yếu tố như: chủ nghĩa bằng cấp, việc làm - thu nhập, quan niệm nghề nghiệp, đặc biệt là những biến đổi xã hội, biến đổi trên thị trường đào tạo, lao động và vai trò của các tổ chức trung gian tư vấn

Loại hình báo chí này được ra đời cuối thế kỷ 20 nhờ sự phát triển của công nghệ và sự ra đời của internet, nhanh chóng phủ sóng toàn thế giới và ngày càng chứng minh sức lan tỏa của mình nhờ những ưu thế mà các loại hình báo chí ra đời trước đó không có được Ở Việt Nam, qua quá trình hình thành và phát triển, hiện tại, loại hình báo chí này có số lượng khá phong phú

và có thể được chia thành hai dạng Thứ nhất là các báo mạng điện tử hình thành và phát triển độc lập, không kèm báo in như: vnexpress.net, vietnamnet.vn, … Thứ hai là các báo mạng điện tử ra đời gắn liền với các tờ báo “mẹ” là báo in như Tuổi trẻ, Giáo dục và Thời đại, Tiền phong, Thanh niên, Lao động,…

Ở Việt Nam, thuật ngữ “báo điện tử” đã được sử dụng trong Luật báo

chí năm 2016 Theo quy định tại điểm 6, Điều 3: “Báo điện tử là loại hình báo

chí sử dụng chữ viết, hình ảnh, âm thanh, được truyền dẫn trên môi trường mạng, gồm báo điện tử và tạp chí điện tử” [38]

Học viện Báo chí và Tuyên truyền chọn thuật ngữ “báo mạng điện tử”

Ở phạm vi luận văn này, tác giả luận văn lựa chọn khái niệm báo mạng điện

tử theo cuốn “Báo mạng điện tử - Đặc trưng và phương pháp sáng tạo” do TS Nguyễn Trí Nhiệm và PGS,TS Nguyễn Thị Trường Giang đồng chủ biên:

“Báo mạng điện tử là một loại hình báo chí được xây dựng dưới hình

thức của một thức của một trang web, phát hành trên mạng internet, có ưu thế trong chuyển tải thông tin một cách nhanh chóng, tức thời, đa phương tiện

và tương tác cao” [32]

- Đặc trưng của báo mạng điện tử:

+ Khả năng đa phương tiện: là sự kết hợp nhiều loại phương tiện (ngôn ngữ văn tự và phi văn tự) để thực hiện và tạo nên một sản phẩm báo chí: văn bản (text), hình ảnh tĩnh (still image), hình ảnh động (animation), đồ họa (graphic), âm thanh (audio), video và các chương trình tương tác (interactive

programs)

+ Tính tức thời và phi định kỳ: Đặc trưng này giúp cho tin tức trên báo mạng điện tử được cập nhật nhanh chóng, liên tục, luôn sôi động và nóng hổi Chỉ báo mạng điện tử mới có khái niệm “bài báo mở” với ý nghĩa là: sau khi phát hành vẫn được cập nhật nếu có thông tin mới Trong trường hợp có nhiều thông tin về một chủ đề thì tổ chức thành các bài viết khác nhau và liên kết

thành hồ sơ dữ kiện

+ Tính tương tác: Sự xuất hiện của báo mạng điện tử đã làm cho tương tác trong hoạt động báo chí được mở rộng, có nhiều hình thức hơn và giảm đi những hạn chế của các hình thức tương tác cũ Hình thức xây dựng diễn đàn

trên các báo mạng điện tử được xem như điểm nổi bật căn bản thể hiện đặc trưng tương tác của báo mạng điện tử, đồng thời cũng là “lời tuyên bố” về tính ưu việt của loại hình báo chí này so với các loại hình báo chí khác

Trong một nghiên cứu khoa học, TS Nguyễn Thị Thoa cho rằng tính tương tác của báo mạng điện tử được hiểu ở ba góc độ: (1) Tương tác có định hướng: là sự định vị trên các văn bản, như các nút “xem tiếp”, “trở về đầu trang” Điều này giúp công chúng chủ động và dễ dàng di chuyển trong một trang báo hay giữa các trang với nhau (2)Tương tác chức năng: Là sự linh hoạt của các đường dẫn cho phép người đọc khả năng tham chiếu tới các nội dung khác Các siêu liên kết không chỉ dẫn người đọc từ văn bản này sang văn bản khác mà còn kết nối các hình ảnh, đồ họa, âm thanh hay đoạn phim với nhau (3) Tương tác tùy biến: là tính thông minh của các công cụ cá nhân (hộp thư điện tử) cho phép báo mạng điện tử tự thích ứng để tiếp đón công chúng, nhận sự phản hồi về tin bài, về tác giả bài báo, hình thức tờ báo… và nhanh chóng trả lời họ [41]

Ngoài ra, đối với báo chí nói chung, báo mạng điện tử nói riêng, truyền thông xã hội là công cụ hữu ích giúp các cơ quan báo chí nối dài cánh tay, tương tác được với độc giả thường xuyên và nhanh chóng hơn Truyền thông

xã hội có thể được sử dụng như là một cách thức để báo chí thiết lập những mối quan hệ và lắng nghe ý kiến của công chúng

+ Khả năng lưu trữ và tìm kiếm thông tin: Kho thông tin được lưu trữ trên báo mạng điện tử bảo đảm được các yếu tố về tính phong phú, đa dạng cả

về số lượng và nội dung; thông tin chính xác, khách quan và được kiểm chứng; thông tin được lưu trữ lâu dài và có hệ thống Tuy có một kho thông tin khổng lồ nhưng việc tìm kiếm thông tin trên báo mạng điện tử lại hết sức

dễ dàng

- Một vài xu hướng phát triển của báo mạng điện tử Việt Nam

Xu hướng phát triển của báo mạng điện tử Việt Nam gắn liền với sự phát triển của công nghệ số, xu hướng báo chí sáng tạo và được “hậu thuẫn” bởi tốc độ phát triển vượt trội của internet tại Việt Nam

+ Báo mạng điện tử trên thiết bị di động: xu hướng này gắn liền với việc ngày nay, thiết bị di động không chỉ là thiết bị liên lạc mà đã trở thành một phương tiện truyền thông phổ biến với nhiều tính năng ưu việt Với xu hướng này, báo mạng điện tử sẽ chủ động tìm kiếm công chúng khi thông tin được cập nhật Đặc điểm này vừa phù hợp với tính thời sự vượt trội của báo mạng điện tử dành cho thiết bị di động, phù hợp với cách đọc của công chúng trên các thiết bị di động đồng thời gắn liền với xu hướng cá nhân hóa người dùng các thiết bị di động đang ngày càng được các nhà phát triển công nghệ hiện nay quan tâm Đây cũng là nền tảng để nếu phát huy được thì sẽ giúp các

cơ quan báo chí phát triển tốt vấn đề kinh tế báo chí

Về mặt kỹ thuật, báo mạng điện tử dành cho thiết bị di động là một ứng dụng báo chí được thiết kế rất thân thiện với người dùng, tích hợp những tính năng tiện ích nhằm đáp ứng nhu cầu và phù hợp với lối sống của công chúng trong xã hội hiện đại Hiện tại, trên ba báo mạng điện tử được khảo sát thì có vnexpress.net và tuoitre.vn đã có ứng dụng trên điện thoại di động, chỉ có báo giaoducthoidai.vn hiện chưa có ứng dụng này

+ Xu hướng sản xuất các gói tin tức đa phương tiện trên báo mạng điện tử: Sử dụng gói tin tức đa phương tiện giúp truyền tải thông tin một cách đầy

đủ, hấp dẫn, sinh động những vấn đề, sự kiện lớn, có tiến trình phức tạp Hình thức của các gói tin tức đa phương tiện này có thể là các mega story, long-form Nhắc đến mega story hay long-form thì ở Việt Nam có thể kể đến một

số báo như: vietnamplus.vn, zing.vn, vietnamnet.vn, vnexpress.net,…

+ Báo chí dữ liệu với hình thức phổ biến nhất là infographic, thực chất

là sử dụng con số để kể lại câu chuyện một cách tốt nhất có thể, giúp đơn giản hóa những dữ liệu phức tạp bằng những hình ảnh phong phú, những thông tin chính và đồ thị

+ Ngoài ra, còn phải kể đến các xu hướng của báo mạng điện tử khác như báo chí thị giác qua sản phẩm ảnh 360 độ và video graphics, xu hướng đưa tin trực tiếp, công nghệ thực tại ảo,… Với những hình thức này, độc giả được tiếp cận thông tin nhanh hơn, sống động hơn, phù hợp với thị hiếu hơn,

và thu hút độc giả hơn

1.1.1.4 Tổ chức

Tổ chức theo từ gốc Hy Lạp “organon” nghĩ là “hài hòa”, từ tổ chức nói

lên một quan điểm rất tổng quát “đó là đem lại bản chất thích nghi với sự sống"

Theo Chester I Barnard thì tổ chức là một hệ thống những hoạt động hay nỗ lực của hai hay nhiều người được kết hợp với nhau một cách có ý thức

Theo Harold Koontz, Cyril O’Donnell và Heinz Weihrich trong cuốn Managament (Sự quản lý, điều hành) năm 1984 thì công tác tổ chức là “việc nhóm gộp các hoạt động cần thiết để đạt được các mục tiêu, là việc giao phó mỗi nhóm cho một người một người quản lý với quyền hạn cần thiết để giám sát nó, và là việc tạo điều kiện cho sự liên hết ngang và dọc trong cơ cấu của doanh nghiệp” [dẫn theo 15, tr.9]

Khi xem xét, nghiên cứu trong truyền thông đại chúng, thuật ngữ “tổ chức” được đề cập ở hai góc độ: Một là, tổ chức chỉ một nhóm người, hoạt động trong cùng một lĩnh vực nghề nghiệp Hai là, tổ chức chỉ hoạt động của nhà truyền thông và nhà quản lý báo chí, truyền thông nhằm mục đích tạo ra một sản phẩm báo chí hoàn chỉnh; là một dạng hoạt động nghề nghiệp của nhà báo với các công việc cụ thể như: lên kế hoạch, tổ chức sản xuất nội dung, thiết kế và trình bày báo, in ấn, phát hành,…

Trong lĩnh vực báo chí - truyền thông, cuốn sách “Cơ sở lý luận báo chí” của nhóm tác giả Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn đưa ra quan điểm: tổ chức là hoạt động có tính bản chất của báo chí Tổ chức chính là tác động vào các thành viên xã hội nhằm giúp họ xác định tính chất, mục đích, biện pháp, động viên quần chúng tham gia tích cực vào việc giải quyết nhiệm

vụ xây dựng và bảo vệ đất nước [dẫn theo 22, tr.24]

Trong cuốn sách “Tổ chức nội dung và thiết kế trình bày báo in”, tác giả Hà Huy Phượng đưa ra khái niệm: “Tổ chức nội dung báo và tạp chí là việc lập kế hoạch nội dung từng số báo, trang báo, tạp chí sắp xuất bản, tổ chức thực hiện để đạt được mục đích, mục tiêu và đáp ứng nhu cầu tiếp nhận thông tin của công chúng mà tờ báo đó hướng đến” [36, tr.2]

Tổng hợp từ những khái niệm khác nhau về tổ chức, chúng ta có thể hiểu bản chất của tổ chức là thiết kế một cấu trúc hiệu quả nhằm đảm bảo cho các hoạt động quản trị đạt được mục tiêu của nó Tổ chức bao gồm các công việc liên quan đến xác định và phân chia công việc phải làm, những người hoặc nhóm người nào sẽ làm việc gì, ai chịu trách nhiệm về những kết quả nào, các công việc sẽ được phối hợp với nhau như thế nào, ai sẽ báo cáo cho

ai và những quyết định được làm ra ở cấp nào hay bộ phận nào

Như vậy, tổ chức là quá trình tập hợp, sắp xếp các nguồn lực, các tài

nguyên để đạt được mục đích của người quản lý

1.1.1.5 Truyền thông

Truyền thông có gốc từ tiếng Latinh là “communicare”, nghĩa là biến

nó thành thông thường, chia sẻ, truyền tải thành cái chung Truyền thông thường được mô tả như việc truyền ý nghĩ, thông tin, ý tưởng, kiến thức từ một người/nhóm người sang một người/nhóm người khác bằng lời nói, hình ảnh, văn bản hoặc các loại ký hiệu khác

Martin P.Adelsm cho rằng, truyền thông là quá trình liên tục, qua đó, chúng ta hiểu được người khác và làm cho người khác hiểu được chúng ta Đó là một quá trình luôn thay đổi, biến chuyển và ứng phó với tình huống [7, tr.12]

“Truyền thông là sự trao đổi thông điệp giữa các thành viên hay các nhóm người trong xã hội nhằm đạt được sự hiểu biết lẫn nhau” [40, tr.8]

Hiện nay có rất nhiều quan niệm và định nghĩa khác nhau về truyền thông Ở phạm vi luận văn này, tác giả sử dụng khái niệm về truyền thông trong cuốn Cơ sở lý luận báo chí của PGS,TS Nguyễn Văn Dững (2012):

Truyền thông là quá trình liên tục trao đổi thông tin, tư tưởng, tình cảm, chia sẻ kỹ năng và kinh nghiệm giữa hai hoặc nhiều người với nhau để gia tăng hiểu biết lẫn nhau và hiểu biết về môi trường xung quanh nhằm thay đổi nhận thức, tiến tới điều chỉnh hành vi và thái độ phù hợp với nhu cầu phát triển của cá nhân, của nhóm hoặc của cộng đồng xã hội nói chung, đảm bảo

sự phát triển bền vững [7, tr.15]

- Truyền thông trên báo mạng điện tử: Được hiểu là hoạt động truyền

thông được thực hiện trên nền tảng báo mạng điện tử Hoạt động truyền thông

có thể được tổ chức dưới dạng các bài viết, các diễn đàn, sự kiện,… theo các thông điệp truyền thông cụ thể, hướng tới gia tăng sự hiểu biết của công chúng, nhằm thay đổi nhận thức, tiến tới điều chỉnh hành vi, thái độ của công chúng

Ở phạm vi đề tài này, khi nghiên cứu về truyền thông trên báo mạng điện tử, tác giả luận văn chỉ tập trung phân tích các bài viết có nội dung liên

quan đến hướng nghiệp cho học sinh trung học phổ thông

1.1.1.6 Tổ chức truyền thông hướng nghiệp

Với cách hiểu các khái niệm ở trên, trong phạm vi luận văn này, “tổ

chức truyền thông hướng nghiệp” có thể được hiểu là: Quá trình nhà quản lý

báo chí - truyền thông, nhà truyền thông xác định nhóm đối tượng đích, lựa chọn các thông điệp, môi trường truyền thông, lực lượng tham gia truyền

thông, phân phối các nguồn lực nhằm mục đích sản xuất một/nhiều sản phẩm báo chí hoàn chỉnh, thực hiện các hoạt động truyền thông hướng nghiệp một cách hiệu quả nhất cho công chúng mục tiêu

Với khái niệm về tổ chức truyền thông hướng nghiệp trên đây, một số chỉ báo của khái niệm có thể được đưa ra để xem xét nghiên cứu như sau:

- Xác định đối tượng đích (người tiếp nhận): nghiên cứu đối tượng công chúng của truyền thông hướng nghiệp;

- Lựa chọn thông điệp truyền thông: các nội dung truyền thông nào liên quan đến hướng nghiệp;

- Môi trường truyền thông (môi trường tự nhiên - kỹ thuật, môi trường tâm lý - xã hội);

- Lực lượng tham gia truyền thông: nhà lãnh đạo, quản lý, nhà báo, phóng viên trực tiếp thực hiện hoạt động truyền thông;

- Phân phối các nguồn lực thực hiện truyền thông (nhân lực, tài chính, thiết bị kỹ thuật, công nghệ,…);

- Đánh giá hiệu quả truyền thông

1.1.2 Mô hình truyền thông vận dụng trong nghiên cứu

Trong lịch sử nghiên cứu sự phát triển của truyền thông, các nhà nghiên cứu đã đưa ra rất nhiều các mô hình truyền thông khác nhau Trong khuôn khổ của luận văn này, tác giả lựa chọn mô hình truyền thông đại chúng hai chiều mềm dẻo của Claude Shannon là mô hình truyền thông được vận dụng trong nghiên cứu

Mô hình truyền thông hai chiều của C.Shannon được đưa ra năm 1949 Trong mô hình này, quá trình truyền thông được thực hiện theo hai chiều liên tục, trực tiếp và cả nguồn phát cũng như người tiếp nhận đều có khả năng lựa chọn thông điệp Mô hình này đã nhấn mạnh vai trò của thông tin phản hồi từ đối tượng tiếp nhận Do đó, mô hình này thể hiện rõ hơn tính tương tác, bình

đẳng cũng như sự chuyển đổi giữa chủ thể và khách thể truyền thông trong quá trình giao tiếp Mô hình này cũng chú ý tới hiệu quả truyền thông mong đợi của các nhà truyền thông khi thực hiện hoạt động truyền thông

Sơ đồ 1.2 Mô hình truyền thông của C.Shannon

Theo sơ đồ trên, thông tin được bắt đầu từ nguồn phát (S) thông qua các kênh truyền thông (C) đến với người nhận (R) rồi thu được hiệu quả (E) Các yếu tố trong mô hình truyền thông hai chiều của Shannon gồm:

S (Source, Sender): Nguồn phát, chủ thể truyền thông

M (Message): Thông điệp, nội dung truyền thông

C (Channel): Kênh truyền thông

R (Receive): Người nhận thông điệp (đối tượng)

E (Effect): Hiệu quả truyền thông

N (Noise): Nhiễu

F (Feedback): Phản hồi

Với mô hình truyền thông hai chiều ở trên cho phép nghiên cứu, đánh giá được vai trò, ý nghĩa của từng yếu tố, từng mối quan hệ tác động qua lại giữa các yếu tố tham gia quá trình truyền thông Điều đó không chỉ giúp nhận thức mà còn tìm ra phương pháp, cách thức tác động hợp lý nhằm nâng cao hiệu quả của hoạt động truyền thông

F N

Mô hình truyền thông trên cũng gợi ý cho tác giả về sự tác động trực tiếp và mạnh mẽ của các thông điệp về hướng nghiệp trên báo mạng điện tử đối với công chúng tiếp nhận Vận dụng mô hình này khi nghiên cứu truyền thông về hướng nghiệp cho học sinh trung học phổ thông trên báo mạng điện

tử đòi hỏi phải làm rõ các nội dung sau:

* Về nguồn phát: Cơ quan/tổ chức/bộ phận nào chịu trách nhiệm truyền thông về hướng nghiệp? Ai viết về hướng nghiệp? Mục đích truyền thông?

Kế hoạch truyền thông?

* Thông điệp về hướng nghiệp: Nội dung gì? Đề cập đến những khía cạnh nào? Tích cực hay tiêu cực? Hình thức thể hiện ra sao? Mức độ gây ấn tượng với người tiếp nhận?

* Kênh: phạm vi đề tài này là kênh báo mạng điện tử Theo đó, hướng nghiệp có thể được truyền thông thông qua các bài viết, diễn đàn, tường thuật trực tuyến, trò chơi tương tác, sự kiện,.… Trong phạm vi đề tài, tác giả chỉ nghiên cứu các bài viết có nội dung hướng nghiệp cho học sinh trung học phổ thông

* Về đối tượng tiếp nhận thông điệp: Công chúng truyền thông, công chúng báo chí nói chung, phạm vi đề tài này là học sinh trung học phổ thông

* Về tác động, ảnh hưởng của thông điệp: ảnh hưởng đến tinh thần, thái

độ, hành động (sự lựa chọn) của học sinh trung học phổ thông, của phụ huynh, nhà trường

Ở phạm vi luận văn này, tác giả tập trung nghiên cứu quá trình nguồn phát lựa chọn các thông điệp truyền thông hướng nghiệp thông qua kênh truyền thông (báo mạng điện tử) hướng tới đối tượng tiếp nhận là học sinh trung học phổ thông

1.2 Cơ sở thực tiễn của tổ chức truyền thông hướng nghiệp cho học sinh trung học phổ thông trên báo mạng điện tử

Vấn đề tổ chức truyền thông hướng nghiệp cho học sinh trung học phổ thông trên báo mạng điện tử không chỉ xuất phát từ nhu cầu của công chúng/đối tượng tiếp nhận thông tin, từ nhu cầu của các cơ quan quản lý nhà nước mà còn xuất phát từ nhu cầu tự thân trong quá trình phát triển với chức năng và trách nhiệm xã hội của chính các cơ quan báo mạng điện tử

- Đối với cá nhân mỗi học sinh trung học phổ thông cũng như bố mẹ, gia đình, người thân của họ, nhu cầu được tìm hiểu thông tin về thị trường lao động, các đặc điểm về ngành nghề trước khi họ đi đến lựa chọn tương lai của mình là một nhu cầu hoàn toàn chính đáng Có nhiều kênh khác nhau để tìm hiểu thông tin, nhưng dễ dàng tiếp cận nhất là các kênh truyền thông đại chúng, trong đó kênh mà họ mong đợi về tính chính xác, nhanh, tiện lợi chính

là báo chí - mà loại hình báo mạng điện tử là phương tiện phù hợp

- Bản thân các nhà trường trung học phổ thông, mặc dù là một cấu phần trong hệ sinh thái có vai trò, chức năng hỗ trợ định hướng nghề nghiệp, giáo dục nghề nghiệp cho học sinh trung học phổ thông, nhưng cũng không phải là nơi có nhiều thông tin đầy đủ, chính xác để tiến hành nhiệm vụ hướng nghiệp Khi vấn đề giáo dục hướng nghiệp trong các nhà trường còn nhiều hạn chế về nội dung, chậm đổi mới về cách thức tổ chức giáo dục do thiếu thông tin thì các phương tiện truyền thông đại chúng, trong đó có thế mạnh nhất là báo chí với loại hình báo mạng điện tử đóng vai trò vô cùng quan trọng Nội dung thông tin về vấn đề hướng nghiệp cho học sinh trung học phổ thông trên báo mạng điện tử luôn được cập nhật và thông tin chính xác, đa dạng về nhiều mặt của vấn đề hướng nghiệp mà giáo dục hướng nghiệp trong các nhà trường chưa đáp ứng được

- Đối với Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội,… là các cơ quan quản lý nhà nước về giáo dục, đào tạo, nghề nghiệp, việc làm Đây là các cơ quan quản lý có chức năng, nhiệm vụ liên quan đến