Tiêu chí đánh giá chất lượng ảnh báo chí việt nam hiện nay

Tác giả nhận thấy, muốn nâng cao chất lượng ảnh báo chí Việt Nam thì những người làm báo, đặc biệt là phóng viên ảnh phải am hiểu những tiêu chí cơ bản về mặt: Nội dung, hình thức và kỹ

HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

LUẬN VĂN THẠC SĨ BÁO CHÍ HỌC

Người hướng dẫn khoa học: PGS,TS Hà Huy Phượng

HÀ NỘI - 2019

CHỦ TỊCH HỘI ĐỒNG

PGS,TS Đỗ Thị Thu Hằng

Tôi xin cam đoan, Luận văn Thạc sĩ Báo chí học với đề tài: “Tiêu chí

đánh giá chất lượng ảnh báo chí Việt Nam hiện nay” là công trình nghiên cứu

của riêng tôi, dưới sự hướng dẫn của PGS,TS Hà Huy Phượng – Trưởng khoa Xuất bản, Học viện Báo chí và Tuyên truyền Các kết quả nghiên cứu trong luận văn là trung thực và không trùng lặp với các đề tài khác Luận văn có sử dụng, phát triển và kế thừa những tư liệu, số liệu, kết quả nghiên cứu từ các sách, giáo trình, tài liệu liên quan đến nội dung đề tài Thông tin trích dẫn trong luận văn đều được ghi rõ nguồn gốc

Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm!

Hà Nội, ngày tháng năm 2019

Tác giả luận văn

Phạm Vũ Hưng

Để hoàn thành luận văn: “Tiêu chí đánh giá chất lượng ảnh báo chí Việt

Nam hiện nay”, tác giả trân trọng cảm ơn các thầy, cô giáo đã tận tình hướng

dẫn, giảng dạy trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và rèn luyện tại Học viện Báo chí và Tuyên truyền

Trân trọng cảm ơn PGS,TS Hà Huy Phượng - Trưởng Khoa Xuất bản, Học viện Báo chí và Tuyên truyền đã hướng dẫn tác giả thực hiện và hoàn thành luận văn

Trân trọng cảm ơn ThS Dương Quốc Bình - Giảng viên bộ môn Ảnh báo chí, Viện Báo chí, Học viện Báo chí và Tuyên truyền; Nhà báo Phạm Thanh Chương - Trưởng phòng Ảnh, Báo Nhân Dân; Nhà báo Phạm Tiến Dũng - Nguyên Trưởng Ban ảnh TTXVN, Tổng biên tập Tạp chí Nhiếp ảnh đã giúp đỡ tác giả trong quá trình thực hiện luận văn

Luận văn chắc chắn còn có những khiếm khuyết, tác giả rất mong nhận được sự góp ý của các nhà khoa học, quý thầy, cô giáo và đồng nghiệp để công trình nghiên cứu này được hoàn chỉnh hơn

Trân trọng cảm ơn!

Hà Nội, ngày tháng năm 2019

Tác giả luận văn

Phạm Vũ Hưng

AFF : Asean Football Federation

Giải bóng đã quốc gia Đông Nam Á

QH : Quốc hội

UBND : Ủy ban nhân dân

Chương 1: TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ CHẤT LƯỢNG ẢNH BÁO CHÍ -

NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN 10

1.1 Các khái niệm 10

1.2 Vai trò và đặc điểm của ảnh báo chí 13

1.3 Cơ sở đưa ra tiêu chí đánh giá chất lượng ảnh báo chí tại Việt Nam 19

1.4 Những yêu cầu cơ bản đối với việc xây dựng tiêu chí đánh giá chất lượng ảnh báo chí 20

Chương 2 : THỰC TRẠNG TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ CHẤT LƯỢNG ẢNH BÁO CHÍ VIỆT NAM HIỆN NAY 28

2.1 Giới thiệu về các trường hợp nghiên cứu, khảo sát 28

2.2 So sánh và phân tích tiêu chí đánh giá chất lượng ảnh báo chí của các trường hợp khảo sát 32

2.3 Nhận xét, đánh giá kết quả khảo sát về tiêu chí đánh giá chất lượng ảnh báo chí Việt Nam 55

Chương 3: VẤN ĐỀ ĐẶT RA VÀ KHUYẾN NGHỊ KHOA HỌC NHẰM HƯỚNG TỚI XÂY DỰNG BỘ TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ CHẤT LƯỢNG ẢNH BÁO CHÍ VIỆT NAM HIỆN NAY… ……… ……….63

3.1 Những vấn đề đặt ra 58

3.2 Khuyến nghị đặt ra 64

KẾT LUẬN 80

TÀI LIỆU THAM KHẢO 83 PHỤ LỤC

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Xã hội càng phát triển, nhịp sống càng nhanh thì nhu cầu tiếp nhận thông tin của công chúng cũng có sự thay đổi, đòi hỏi thông tin phải được nắm bắt một cách nhanh nhất, chính xác, dễ hiểu và ấn tượng Nhắc đến các loại hình báo chí hiện nay, với sự hỗ trợ đắc lực của công nghệ, mọi thông tin đều được truyền tải đến công chúng bằng nhiều hình thức đa dạng, tiện ích, không đơn thuần chỉ là một kênh phát đi như cách truyền thống trước đây

Dự án “Eye Track On The New năm 1990” (Viện nghiên cứu báo chí Poynter, Hòa Kỳ) đã nghiên cứu về cách thức đọc báo của công chúng và đưa

ra một quy trình đọc báo phổ biến là: Ảnh > Chú thích ảnh > Tít > Sapo > Nội dung Quy trình này chỉ ra rằng: ảnh luôn là yếu tố đầu tiên thu hút mắt

của độc giả khi xem một bài báo Vì vậy, ảnh giữ vai trò quan trọng, thể hiện

sự chân thực, thu hút và mức độ của thông tin đi kèm

Cho dù ở giai đoạn phát triển nào của xã hội thì ảnh báo chí vẫn là một phương tiện thông tin thị giác có nhiều tác dụng Ảnh báo chí là điểm đọc đầu tiên trong quy trình đọc báo của công chúng Nó là sự hình tượng hóa của ngôn

từ và có giá trị làm cho bài viết thông thoáng, rõ ràng, tạo sự nghỉ mắt cho độc giả khi tham gia vào quy trình đọc Nó có thể truyền tải được những thông tin

mà văn tự chưa nói hết được Ảnh báo chí có thể minh chứng cho một điều tra làm tăng độ tin cậy của bài viết và ngoài ra nó còn có tác dụng giải trí

Trong thời đại phát triển thông tin đại chúng như ngày nay, độc giả không còn bỏ thời gian đọc từ đầu đến cuối tờ báo để tiếp nhận thông tin theo cách truyền thống Vì vậy, ảnh báo chí được sử dụng như một vũ khí xung kích hàng đầu đáp ứng nhu cầu “Xem nhanh, hiểu nhanh” của báo chí hiện đại Ảnh đã trở thành một yếu tố quyết định để đánh giá chất lượng của một tác phẩm báo in

Nhờ những tiến bộ của khoa học kĩ thuật, đặc biệt là trong ngành in, ảnh báo chí đã trở thành một phương tiện chuyển tải thông tin hiệu quả trên báo in Sự biến chuyển đó đã mở ra một cuộc cách mạng về ảnh báo chí trong dòng chảy truyền thông thế giới

Thực tế cho thấy, ảnh báo chí đã xuất hiện từ rất lâu và được xem là một trong những bộ phận không thể thiếu của một tờ báo Ảnh báo chí chất lượng được đánh giá rất cao trên thế giới, đặc biệt được coi trọng tại các nước phát triển như: Mỹ, Anh, Pháp, Đức, Ý, Nhật Bản…

Tại Việt Nam, ảnh báo chí ngày càng được sử dụng rộng rãi, đóng vai trò quan trọng trong việc thể hiện thông tin trên các trang báo Tầm quan trọng của ảnh báo chí là vậy nhưng thực tế cho thấy tại các tòa soạn báo ở Việt Nam, chất lượng ảnh báo chí còn rất kém, kém từ hình thức đến nội dung, kỹ thuật nhiếp ảnh

Tác giả nhận thấy, muốn nâng cao chất lượng ảnh báo chí Việt Nam thì những người làm báo, đặc biệt là phóng viên ảnh phải am hiểu những tiêu chí

cơ bản về mặt: Nội dung, hình thức và kỹ thuật của một tác phẩm ảnh báo chí chất lượng, được đánh giá cao tại các giải báo chí uy tin, danh giá nhất trên thế giới và tại Việt Nam

Xuất phát từ nhận thức về ưu thế của ảnh báo chí, từ thực tế của việc sử dụng ảnh báo chí trên các tờ báo tại Việt Nam hiện nay và tính cấp thiết trong việc ứng dụng vào thực tế Dựa trên tiêu chí đánh giá từ những cuộc thi nhiếp ảnh uy tín nhất trên thế giới và so sánh với các cuộc thi nhiếp ảnh uy tín tại Việt

Nam, tác giả chọn đề tài: “Tiêu chí đánh giá chất lượng ảnh báo chí Việt

Nam hiện nay” làm đề tài luận văn

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Hiện nay trên thế giới và ở nước ta đã có nhiều công trình nghiên cứu về nhiếp ảnh nói chung và ảnh báo chí nói riêng Tuy nhiên, những

nghiên cứu này chưa đề cập toàn diện, hệ thống về những tiêu chí đánh giá chất lượng ảnh báo chí

Tác giả Brian Horton trong cuốn Ảnh báo chí (Xuất bản năm 2003, Trần Đức Tài dịch và giới thiệu, Nxb Thông tấn ấn hành) đề cập đến những

gì chứa đựng trong hình ảnh, về tinh hoa của nhiếp ảnh, về tiến trình tư duy của nhà nhiếp ảnh và người biên tập ảnh trong việc tìm kiếm mục tiêu khó nắm bắt nhất của ảnh báo chí Cuốn sách này chủ yếu nói về những gì chứa đựng trong

hình ảnh chứ chưa bàn tới những tiêu chí đánh giá chất lượng ảnh báo chí nào

Tác giả Béc-Ton-Bailo (Đức) trong cuốn Suy nghĩ về nhiếp ảnh (xuất

bản 2003 do Nxv Văn hóa ấn hành), mới chỉ đưa ra những quan niệm chung

nhất về nhiếp ảnh Hay trong cuốn Sổ tay thiết kế báo của tác giả

Tim-Harrower mới bàn tới một khía cạnh liên quan đến ảnh báo chí như: các bước

cụ thể để có một bức ảnh báo chí giá trị, cách thức biên tập và trình bày ảnh báo chí trong bài viết và trên trang báo

Ngoài ra, còn có một số công trình nghiên cứu khác của các tác giả ở

các nước Anh, Mỹ, Đức xuất bản liên quan tới ảnh báo chí như: Nhiếp ảnh

báo chí của Peter-Tausk, Hướng dẫn cách làm biên tập của Michael Voirol…

Tất cả đều chưa đề cập đến tiêu chí đánh giá chất lượng ảnh báo chí

Còn tại Việt Nam, chưa có một công trình nghiên cứu nào liên quan đến việc đánh giá chất lượng ảnh báo chí, mà chỉ có các bài viết mang tính chất phê bình, đánh giá cá nhân của những nghệ sĩ nhiếp ảnh như: Vũ Huyến,

Vũ Anh Tuấn, Vũ Công Hiến…

Trong cuốn Ảnh báo chí của tác giả Đỗ Phan Ái - Nguyễn Tiến Mão

(Nxb Chính trị quốc gia ấn hành năm 2002) đề cập nhiều đến các nội dung cơ

bản như: Tạo hình nhiếp ảnh, cách thức xây dựng hình ảnh và tạo dựng bức

ảnh Hay tác giả Nguyễn Tiến Mão trong cuốn Cơ sở lý luận ảnh báo chí

(Nxb Thông tấn ấn hành 2006) đã đề cập đến những khía cạnh như: Khái lược

lịch sử nhiếp ảnh, đặc điểm của ảnh báo chí, vai trò ý nghĩa xã hội của ảnh

báo chí, những tính chất cơ bản của ảnh báo chí, hoạt động sáng tạo ảnh báo chí, lý thuyết về thể loại ảnh báo chí… Tuy nhiên, những tài liệu của các tác

giả cũng chưa đề cập đến tiêu chí đánh giá chất lượng ảnh báo chí

Ngoài ra, còn có một số bài nghiên cứu về nhiếp ảnh và ảnh báo chí

đăng trên các tạp chí khoa học chuyên ngành như: Phóng sự ảnh và việc sử

dụng phóng sự ảnh trên báo - Phan Ái, Tạp chí Lý luận chính trị và Truyền

thông, số tháng 7/2008; 10 tác dụng của việc thông tin bằng hình ảnh trên

báo in - Hà Huy Phượng, Tạp chí Lý luận chính trị và Truyền thông, số tháng

9/2008…

Các bài viết chủ yếu tập trung ở các nội dung như: Lịch sử nhiếp ảnh,

kỹ thuật nhiếp ảnh, bố cục ảnh, tạo hình nhiếp ảnh, kỹ năng sáng tạo tác phẩm ảnh chứ chưa nghiên cứu về những tiêu chí đánh giá chất lượng ảnh báo chí

Một số Website như: hoinhabaovietnam.com.vn (Hội nhà báo Việt Nam), vapa.com.vn (Hội nghệ sĩ nhiếp ảnh Việt Nam), vietnamjournalism.com, nghebao.com, photoworld.net, photo.vn, xomnhiepanh.com… Cũng đã đăng tải những bài viết, chủ đề thảo luận về nhiếp ảnh và ảnh báo chí Các bài viết đề cập đến: Lịch sử nhiếp ảnh, kỹ thuật nhiếp ảnh, phương pháp chụp ảnh chứ chưa

đi sâu nghiên cứu về những tiêu chí đánh giá chất lượng ảnh báo chí

Tại các cơ sở đào tạo về báo chí, một số tác giả luận án tiến sĩ, luận văn cao học và khóa luận cử nhân đã bước đầu nghiên cứu về ảnh báo chí dưới những góc độ khác nhau Cụ thể, các tác giả tại Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân Văn đã có những khóa luận và luận văn nghiên cứu về ảnh báo chí, trong đó có những công trình nghiên cứu ảnh báo chí ở vẫn đề thể loại

như: Ảnh báo chí - đặc điểm và thể loại, khóa luận tốt nghiệp khoa Báo chí,

trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn của Nguyễn Mạnh Hà (1998)

do PGS,TS Đinh Văn Hường hướng dẫn cũng đã hệ thống hóa các vấn đề về

lý luận ảnh báo chí ở gốc độ thể loại, từ khái niệm đến đặc trưng và vai trò của ảnh báo chí

Tại Học viện Báo chí và Tuyên truyền, trong các luận án tiến sĩ, luận văn cao học, khóa luận cử nhân báo chí cũng đã nghiên cứu về ảnh báo chí

Cụ thể, luận án tiến sĩ báo chí của tác giả Hà Huy Phượng với đề tài: “Biên

tập và trình bày ảnh trên báo in ở Việt Nam hiện nay” đã hệ thống hóa được

những vấn đề lý luận cơ bản về ảnh báo chí và khảo sát, đánh giá thực trạng ảnh trên báo in ở Việt Nam, đưa ra các giải pháp, kiến nghị nhằm nâng cao chất lượng ảnh trên báo in ở Việt Nam Tuy nhiên, tác giả cũng chưa bàn đến tiêu chí đánh giá chất lượng ảnh báo chí

Các tác giả: Nguyễn Tiến Mão, Đỗ Phan Ái, Vũ Huyền Nga đã nghiên

cứu về các khía cạnh liên quan đến ảnh báo chí như: Tính khách quan chân

thực của ảnh báo chí; Thời cơ bấm máy và hiệu quả của ảnh báo chí; Ảnh nghệ thuật và ảnh báo chí Tuy nhiên, các tác giả cũng chưa bàn về các tiêu

chí đánh giá chất lượng ảnh báo chí

Từ những phân tích trên cho thấy, đề tài “Tiêu chí đánh giá chất

lượng ảnh báo chí Việt Nam” qua nghiên cứu các trường hợp: giải ảnh Báo

chí Quốc gia, giải ảnh Báo chí “Khoảnh khắc vàng” của TTXVN và so sánh

với giải Báo chí thế giới World Press Photo có nhiều điểm mới

Luận văn nghiên cứu sâu và có hệ thống về các tiêu chí đánh giá chất lượng ảnh báo chí Việt Nam dựa trên các bộ quy tắc, tiêu chí chấm giải của các cuộc thi ảnh báo chí danh giá, tin cậy nhất của Việt Nam và thế giới Sau

đó so sánh các giải ảnh báo chí này với nhau và xây dựng một bộ tiêu chí đánh giá chất lượng ảnh báo chí phù hợp với tình hình tại Việt Nam hiện nay

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Qua nghiên cứu các trường hợp từ thực tiễn và dựa trên cơ sở các lý thuyết liên quan đến ảnh báo chí, Luận văn nhằm mục đích đề xuất bộ tiêu chí đánh giá chất lượng ảnh báo chí phù hợp với tình hình thực tiễn tại Việt Nam hiện nay

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để đạt được mục đích nêu trên, tác giả thực hiện những nhiệm vụ sau:

- Hệ thống hóa những vấn đề lý luận về ảnh báo chí, cụ thể: các khái niệm công cụ; vài trò và đặc điểm của ảnh báo chí; cơ sở đưa ra tiêu chí đánh giá chất lượng ảnh báo chí

- Khảo sát thực tiễn tiêu chí đánh giá chất lượng ảnh báo chí của 03 giải: World Press Photo; Giải Báo chí Quốc gia Việt Nam; Giải “Khoảnh khắc vàng” của TTXVN; đánh giá kết quả, chỉ ra nguyên nhân ảnh hưởng đến chất lượng ảnh báo chí và những vấn đề cần thiết phải có bộ tiêu chí đánh giá chất lượng ảnh báo chí ở Việt Nam hiện nay

- Đề xuất bộ tiêu chí đánh giá chất lượng ảnh báo chí Việt Nam hiện nay trên cơ sở khoa học, đề xuất khuyến nghị nhằm hướng tới xây dựng bộ tiêu chí đánh giá ảnh báo chí ở Việt Nam hiện nay

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Luận văn nghiên cứu tiêu chí đánh giá chất lượng ảnh báo chí

4.2 Phạm vi nghiên cứu của tác giả

Luận văn khảo sát tiêu chí đánh giá chất lượng ảnh báo chí Việt Nam qua nghiên cứu trường hợp Giải ảnh báo chí trong cơ cấu Giải Báo chí Quốc gia, Giải ảnh Báo chí “Khoảnh khắc vàng” của TTXVN

Luận văn tham chiếu, so sánh với tiêu chí đánh giá chất lượng ảnh báo chí qua các trường hợp đạt giải ảnh báo chí thế giới (World Press Photo)

Thời gian thực hiện luận văn: Từ tháng 3/2019 đến tháng 9/2019

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

5.1 Cơ sở lý luận

Luận văn nghiên cứu dựa trên cơ sở nhận thức luận về các vấn đề lý luận triết học duy vận biện chứng; quan điểm của Đảng, chính sách và luật pháp của Nhà nước về báo chí - truyền thông

Luận văn nghiên cứu dựa trên các lý thuyết như: Lý thuyết truyền thông; Lý thuyết đóng khung; lý thuyết báo chí học; lý thuyết nghệ thuật học;

lý thuyết thị giác; lý thuyết sắp đặt chương trình nghị sự; lý thuyết tiếp nhận…

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Để thực hiện đề tài, tác giả luận văn sử dụng các phương pháp nghiên cứu công cụ sau đây:

- Phương pháp thu thập, nghiên cứu tài liệu: Thu thập và nghiên cứu tài

liệu là một công việc quan trọng cần thiết cho bất kỳ hoạt động nghiên cứu khoa học nào Nguồn tài liệu từ sách, tạp chí đề cập đến mọi lĩnh vực trong đời sống xã hội, giúp tác giả có thể khai thác triệt để những khía cạnh của vấn

đề cần nghiên cứu Mục đích của việc thu thập và nghiên cứu tài liệu nhằm: giúp cho tác giả nắm được phương pháp của các nghiên cứu đã thực hiện trước đây; làm rõ hơn đề tài nghiên cứu của tác giả; giúp tác giả có phương pháp luận hay luận cứ chặt chẽ hơn; có thêm kiến thức rộng, sâu về lĩnh vực đang nghiên cứu; tránh trùng lặp với các nghiên cứu trước đây, vì vậy tiết kiệm được thời gian, công sức và tài chính; giúp tác giả xây dựng luận cứ để chứng minh giả thuyết nghiên cứu khoa học

- Phương pháp nghiên cứu trường hợp (case study): Phương pháp này

giúp tác giả trả lời được sâu các câu hỏi: “Như thế nào? Tại sao?” linh hoạt trong khi các nghiên cứu định lượng khó thực hiện được Các trường hợp nghiên cứu của tác giả đó là Giải ảnh báo chí trong cơ cấu Giải Báo chí Quốc gia, Giải ảnh Báo chí “Khoảnh khắc vàng” của TTXVN, Giải thưởng ảnh báo chí thế giới (World Press Photo)

- Phương pháp phân tích nội dung:

Cụ thể: phân tích nguồn tài liệu (tạp chí và báo cáo khoa học, tác phẩm khoa học, tài liệu lưu trữ thông tin đại chúng; phân tích tác giả (tác giả trong hay ngoài ngành, tác giả trong cuộc hay ngoài cuộc, tác giả trong nước hay

ngoài nước, tác giả đương thời hay quá cố); phân tích nội dung (theo cấu trúc logic của nội dung)

Phân tích và tổng hợp là hai phương pháp có quan hệ mật thiết với nhau tạo thành sự thống nhất không thể tách rời: phân tích được tiến hành theo phương hướng tổng hợp, còn tổng hợp được thực hiện dựa trên kết quả của phân tích Trong nghiên cứu lý thuyết, người nghiên cứu vừa phải phân tích tài liệu, vừa phải tổng hợp tài liệu

Ông Vũ Huyến, nguyên Tổng biên tập Tạp chí Nhiếp ảnh

Bằng phương pháp này, tác giả đã nhận được những thông tin trực tiếp, góp phần làm tăng tính thuyết phục và dẫn chứng thực tế trong lĩnh vực tác giả nghiên cứu

6 Ý nghĩa khoa học, thực tiễn của đề tài

6.1 Ý nghĩa khoa học

Luận văn là tài liệu tham khảo về lý luận ảnh báo chí nói chung, về tiêu chí đánh giá chất lượng ảnh báo chí nói riêng tại các cơ sở đào tạo, nghiên cứu về lĩnh vực nhiếp ảnh và ảnh báo chí

6.2 Ý nghĩa thực tiễn

Luận văn là tài liệu tham khảo về thực tiễn về ảnh báo chí nói chung,

về tiêu chí đánh giá chất lượng ảnh báo chí nói riêng tại các cơ quan báo chí quan tâm đến lĩnh vực nhiếp ảnh và ảnh báo chí

7 Kết cấu luận văn

Ngoài Mở đầu, Kết luận, Tài liệu tham khảo và Phụ lục Luận văn có

kết cấu gồm 3 Chương

- Chương 1: Tiêu chí đánh giá chất lượng ảnh báo chí - Những vấn đề lý

luận cơ bản

- Chương 2: Thực trạng tiêu chí đánh giá chất lượng ảnh báo chí ở Việt

Nam hiện nay

- Chương 3: Vấn đề đặt ra và khuyến nghị khoa học nhằm hướng tới xây

dựng bộ tiêu chí đánh giá chất lượng ảnh báo chí Việt Nam hiện nay

Chương 1 TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ CHẤT LƯỢNG ẢNH BÁO CHÍ -

NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN

1.1 Các khái niệm

1.1.1 Khái niệm tiêu chí và tiêu chí đánh giá

Tiêu chí là tính chất, dấu hiệu đặc trưng để nhận biết, xem xét hoặc

phân loại một sự vật, hiện tượng nào đó nhằm phê phán, đánh giá (Theo Hồ

Ngọc Đức, Dự án Từ điển tiếng Việt online) [Tr.119]

Tiêu chí đánh giá là các nội dung, yêu cầu mà đối tượng cung ứng dịch

vụ phải đáp ứng để hoàn thành mục tiêu đặt ra Tiêu chí có các chỉ số đánh

giá [Theo quy định tại Khoản 2 Điều 3 Thông tư 28/2017/TT-BTNMT]

Tóm lại, tiêu chí là bộ tiêu chuẩn dùng để đánh giá hoặc kiểm định

một đối tượng, sự vật, hiện tượng nào đó, bao gồm các yêu cầu về chất lượng, mức độ, hiệu quả, tuân thủ các quy tắc, quy định và kết quả cuối cùng và tính bền vững của kết quả đó

1.1.2 Khái niệm chất lượng

Chất lượng là một phạm trù phức tạp và có nhiều định nghĩa khác nhau

Có rất nhiều quan điểm khác nhau về chất lượng, tùy theo đối tượng sử dụng Hiện nay có một số định nghĩa về chất lượng đã được đưa ra như sau:

Chất lượng là tổng thể những tính chất, thuộc tính cơ bản của sự vật (Sự việc) làm cho sự vật (Sự việc) này phân biệt với sự vật (Sự việc) khác

(Theo từ điển tiếng Việt phổ thông online) [Tr.182]

Chất lượng là mức hoàn thiện, là đặc trưng so sánh hay đặc trưng tuyệt

đối, dấu hiệu đặc thù, các dữ kiện, các thông số cơ bản (Theo Oxford Pocket

Dictionary) [Tr.225]

Chất lượng là tiềm năng của một sản phẩm hay dịch vụ nhằm thỏa mãn

nhu cầu người sử dụng (Theo tiêu chuẩn Pháp NF X50) [Tr.90]

Tóm lại, chất lượng là tập hợp các đặc tính của một thực thể (đối

tượng) tạo cho thực thể (đối tượng) đó có khả năng thỏa mãn nhu cầu đã nêu ra hoặc nhu cầu tiềm ẩn

1.1.3 Khái niệm ảnh báo chí

Người ta nhắc đến “Ảnh báo chí” đầu tiên trên thế giới vào năm 1842 khi tờ Daily (Đức) đăng bức ảnh mô tả đám cháy ở Ham-buc của tác giả Sơ-ten-rơ Ảnh lúc này dừng lại ở sự mô tả có mục đích và đến năm 1960 trên báo Mỹ xuất hiện rải rác một vài bức ảnh chủ yếu về cuộc chiến tranh Bắc

Mỹ Năm 1891 trên báo chí Nga đăng những bức ảnh phản ánh cuộc sống của người dân ở hai bên bờ sông Von-ga, bức ảnh này đã đi vào tả nội dung bên trong, các bức ảnh xen thể hiện ở nhiều góc độ tiếp cận, do đó nó trở thành

hiện tượng là đánh dấu sự ra đời của ảnh báo chí

Ở Việt Nam, nhiếp ảnh có mặt từ năm 1869 do ông Đặng Huy Trứ - một viên quan nhà Nguyễn đem từ nước ngoài về Từ sau năm 1925, nhiếp ảnh Việt Nam đã có thay đổi về số lượng và chất lượng Nhiếp ảnh có ba rường cột lớn, đó là: ảnh sáng tác, ảnh dịch vụ và ảnh báo chí Trong đó ảnh báo chí ra đời muộn nhất Dấu mốc lịch sử ghi nhận sự trưởng thành của nhiếp ảnh Việt Nam là “Sắc lệnh 147 - Sắc lệnh thành lập doanh nghiệp quốc gia chụp ảnh Việt Nam do Chủ tịch Hồ Chí Minh ký ngày 15-3-1953 tại Việt Bắc” Bắt đầu từ đó nghệ thuật nhiếp ảnh Việt Nam bước sang một trang mới

Hiện nay có rất nhiều quan niệm khác nhau về ảnh báo chí Ngoài nêu

ra các đặc điểm nổi bật của ảnh báo chí, các nhà nghiên cứu còn phân biệt ảnh báo chí và ảnh nghệ thuật Tuy nhiên, những tranh luận này vẫn chưa có lời kết, một số người cho rằng không nên tách biệt rạch ròi vì ảnh báo chí vẫn cần có tính nghệ thuật và trong ảnh nghệ thuật cũng phải có thông tin thì tấm ảnh mới toát lên nội dung và giá trị của nó

Tác giả Nguyễn Tiến Mão quan niệm ảnh báo chí trong “Cơ sở lý luận ảnh báo chí” như sau: “Ảnh báo chí là một trong những hình thức

thông tin của báo chí, thông qua việc phản ánh các hoạt động thực tiễn của đời sống xã hội, bằng những hình ảnh cụ thể, chân thực và sinh động, nhằm mang lại cho người xem một lượng thông tin, một giá trị tư tưởng và thẩm

mỹ nhất định” [Tr.39]

Theo ông, ảnh báo chí xét về mặt phạm trù phải đảm bảo hai yếu tố

Thứ nhất, ảnh đó phải đảm bảo tất cả các tính chất tự nhiên của ảnh gồm: Tính chính trị, tính chân thực và xác thực, tính thời sự thời điểm, tính đại chúng và giá trị tài liệu của ảnh Thứ hai là ảnh đó phải được xã hội hóa - tức được sử dụng trên các phương tiện thông tin đại chúng

Trong cuốn “Ảnh báo chí”, Brian Horton đưa ra định nghĩa: “Tường

thuật bằng chiếc máy ảnh, tóm giữ một thoáng chốc điển hình để cho mọi người cùng chiêm ngưỡng Cái khoảnh khắc quyết định đó là ảnh báo chí [Tr.125]

Về khái niệm ảnh báo chí, tổ chức World Press Photo đưa ra định nghĩa: Những tác phẩm báo chí bao gồm ảnh đơn, bộ ảnh có tính năng kể chuyện Nghĩa là có tính truyền tải thông tin sinh động thuộc loại hình ảnh được đăng tải mỗi ngày trên báo in, bao gồm những đề tài được mọi người quan tâm, những tư liệu thời sự hoặc những biến cố, sự kiện đột xuất bất ngờ Giá trị báo chí, truyền tải thông tin sẽ được ưu tiên đánh giá trước tính nghệ thuật của bức ảnh

Tuy có những cách nêu khái niệm khác nhau nhưng ảnh báo chí nói chung luôn phải có yếu tố thông tin, tính trung thực, tính chính trị, tính đại chúng… Hay nói cách khác, ảnh báo chí trước hết phải đảm bảo mọi yếu tố thông tin của một TIN (gồm 5W+1H)

Như vậy, không phải tất cả ảnh được đăng trên báo đều là ảnh báo chí Muốn độc giả hiểu được bức ảnh nói gì, nó phải kể được một câu chuyện, đề cập đến một vấn đề cụ thể Tất cả nội dung trong ảnh phải được nói bằng hình ảnh (chiếm 90%) và phần còn lại là chú thích Ảnh báo chí phải làm rõ những

vấn đề ở các câu hỏi như: Ai? Làm gì? (rõ ràng) Ở đâu? (chú thích ảnh cần làm rõ) Như thế nào? (qua tư thế tâm lý) Tại sao? Thời gian?

Tóm lại, ảnh báo chí là một loại hình thông tin đặc biệt thể hiện bằng

hình ảnh tĩnh và ngôn ngữ chính thức nhằm phản ánh sự kiện, hiện tượng, hoạt động đang diễn ra và được công chúng quan tâm Thông tin trong ảnh hình ảnh mang tính thời sự, khách quan và được ghi trực tiếp tại hiện trường, thường không có sự bố trí dàn dựng

1.2 Vai trò và đặc điểm của ảnh báo chí

1.2.1 Vai trò của ảnh báo chí

Nhiếp ảnh ra đời không nhằm ngoài mục đích nhìn thấy của con người Khả năng thông tin bằng ảnh đã mở rộng tầm nhìn của con mắt người, giúp con người hiểu mình đầy đủ, chính xác và sâu sắc hơn Báo chí sử dụng nhiếp ảnh làm phương tiện thông tin, miêu tả, bình luận bởi tính xác thực trực tiếp

và nhanh chóng Khi xem một bức ảnh báo chí, độc giả được sống cùng sự kiện, trực tiếp chứng kiến sự kiện, sự việc mà không phải bỏ ra nhiều công sức Mặc dù không nhìn thấy đối tượng trực tiếp nhưng nhờ có tính chất hình ảnh mà độc giả có thể nhận thức được đối tượng đang làm gì, làm như thế nào một cách khá chính xác và khách quan Từ nhận thức trực tiếp, hình ảnh sẽ giúp người xem đưa ra một kết luận nào đó về thực tại Trong quan hệ xã hội, quan hệ với cộng đồng, ảnh báo chí còn có khả năng vượt qua những hàng rào

về ngôn ngữ, chủng tộc để đi đến một tri thức, góp phần nâng cao hiểu biết cho độc giả Và chúng ta cùng đi tìm hiểu sâu thêm về vai trò của ảnh báo chí:

- Ảnh báo chí là phương tiện, phương thức thông tin - giao tiếp xã hội

Ảnh là một trong những hình thức thông tin của báo chí phản ánh những sự kiện, hiện tượng, vấn đề trong đời sống xã hội đến với công chúng Tuy nhiên, thông tin bằng hình ảnh trực quan và sinh động hơn với văn tự hoặc tiếng nói Ảnh báo chí giúp công chúng nắm bắt và ghi nhớ tốt hơn những thông tin mà họ tiếp nhận

Cùng với các loại hình báo viết, phát thanh, truyền hình, ngay từ khi ra đời, nhiếp ảnh báo chí đã có những ưu thế đặc biệt trong việc truyền tải và quảng bá thông tin đến công chúng Chiếc máy ảnh gắn bó mật thiết và trở thành biểu tượng của một người phóng viên Ảnh báo chí tham gia hướng dẫn

dư luận xã hội bằng cách làm chuyển biến hoặc thay đổi nhận thức của con người theo chiều hướng tích cực Với khả năng ghi trực tiếp, tạo hình trong một thời điểm nhất định, ảnh báo chí có khả năng rất lớn trong việc phản ánh sức vận động của đối tượng, sự kiện, tác động kịp thời vào đông đảo quần chúng nhân dân lao động nhằm tạo nên sự định hướng xã hội tích cực Bằng cảm quan và sự nhận thức sâu sắc vấn đề cần phản ánh, nhà báo phải chỉ ra cho mọi người thấy cái gì cần làm, nên làm hay cần tránh, nên tránh

Đề tài ảnh báo chí rất đa dạng, ghi lại trọn vẹn từng thời khắc của lịch

sử, những diễn biến trong xã hội, những câu chuyện hay thân phận con người trong cuộc sống Đó có thể là hình ảnh về thiên tai (lũ lụt, cháy rừng, động đất ), hay ảnh tin kinh tế, văn hóa, xã hội và ảnh sinh hoạt trong cuộc sống thường ngày của người dân

Người đọc cùng nhà báo gặp nhau không chỉ vì mở rộng tầm nhìn mà

ẩn sau những tấm ảnh là một xã hội ngày càng tốt đẹp, niềm tin, lòng nhân ái, tinh thần cộng đồng, ý chí nghị lực của con người thời đại Không thể không nhìn nhận rằng, từ những tấm ảnh báo chí mà nhân dân sinh sống ở đất liền quan tâm nhiều hơn đến nhà giàn, chiến sĩ biển đảo, nghĩ đến và đem ra phương tiện lọc nước sinh hoạt, điện năng lượng mặt trời và quà Tết

Đến mảng ảnh thảm họa do con người gây ra (tai nạn giao thông, đường phố ngập lụt, phá rừng, giết người, đốt nhà, côn đồ, vũ trường, sập hầm đá…) thì từ người dân thường đến nhà chức trách đều đau thắt lòng, lên án và bàn giải pháp; không một tờ báo nào bỏ qua loại ảnh này

Giáo dục là một trong những chức năng có tính mục đích trong hoạt động tư tưởng của báo chí, đặc biệt là nhiếp ảnh áo chí Giáo dục ở đây không

chỉ là sự tu dưỡng, rèn đức luyện tài mà còn là tri thức con người thu nhận được, biến thành quan điểm, lập trường tích cực của bản thân Ảnh báo chí là một phương tiện thông tin trực giác tác động trực tiếp vào công tác giáo dục chính trị, tư tưởng quần chúng nhân dân Sự kết hợp giữa nội dung ngữ nghĩa

và nội dung thẩm mỹ của ảnh là yếu tố quyết định cho việc tuyên truyền thông tin bằng thị giác, mang lại ảnh hưởng nhất định tới dư luận xã hội

Trong đời sống văn hóa xã hội, nói đến văn hóa thẩm mỹ là nói đến cái đẹp của thiên nhiên, của đất nước, của con người mỗi vùng miền, dân tộc Con người biết cảm nhận cái đẹp sẽ làm cho đời sống tinh thần thêm phong phú, xã hội ngày càng văn minh, hạnh phúc Ảnh báo chí góp phần tái hiện, khám phá và phổ biến cái đẹp, đưa cái đẹp tới công chúng, giúp cho họ có một tâm hồn thanh cao, trong sáng và nhân văn hơn

Ảnh báo chí phải đảm bảo tính thời sự có nghĩa là ảnh phải phản ánh nhanh nhạy, kịp thời, đúng lúc, đáp ứng nhu cầu tiếp nhận thông tin của công chúng Tính thời sự, kịp thời lại tùy thuộc vào tính chất của sự kiện, sự việc

và mục đích thông tin của các cơ quan báo chí

- Ảnh báo chí là phương tiện, phương thức thông tin giám sát - phản biện xã hội:

Đây cũng là một trong những chức năng quan trọng của báo chí Ảnh báo chí ghi lại khách quan, chân thực và sinh động hiện thực cuộc sống diễn

ra hàng ngày; phát hiện và phản ánh tới công chúng bộ mặt của xã hội bao gồm: ô nhiễm môi trường, tai nạn giao thông, tệ nạn xã hội, gương người tốt việc tốt… Từ đó, ảnh báo chí tác động đến tư tưởng, tình cảm, nhận thức và hành vi của công chúng Công chúng nhận ra những nét đẹp cũng như những mặt hạn chế còn tồn tại trong xã hội Việc sử dụng hình ảnh để tuyên truyền chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước mang lại hiệu quả thông tin cao, giúp chủ trương, chính sách đi sâu và tác động trực tiếp tới quần chúng

Chức năng này được đánh giá bằng sự thay đổi nhận thức, hành vi của công

chúng và diện mạo xã hội

- Ảnh báo chí là phương tiện, phương thức kết nối, giao lưu hợp tác quốc tế, quảng bá hình ảnh cá nhân, tổ chức xã hội:

Trong quá trình giao lưu hợp tác quôc tế, nếu như chữ viết là một rào cản ngôn ngữ giữa các dân tộc thì hình ảnh lại xóa tan điều đó Bất cứ con người thuộc quốc gia, dân tộc nào khi nhìn vào ảnh cũng đều hiểu nội dung bức ảnh nói gì Những hình ảnh về quê hương, đất nước, con người với những hoạt động lao động - sản xuất, chính trị - xã hội thường ngày là những hình ảnh quảng bá, cho thấy một đất nước Việt Nam tươi đẹp, con người Việt Nam thân thiện trong mắt bạn bè quốc tế Ngày nay, giới doanh nhân cũng rất coi trọng việc quảng bá hình ảnh doanh nghiệp và sản phẩm trên báo chí bằng

hình ảnh với mục đích khẳng định thương hiệu, uy tín của doanh nghiệp

- Ảnh báo chí là bằng chứng lịch sử, pháp lý xác thực:

Ảnh báo chí ghi lại những khoảnh khắc của lịch sử, là bằng chứng thể hiện những giá trị lịch sử của thời đại Trong thực tế hoạt động báo chí ở Việt Nam, ảnh báo chí đã góp phần làm nên những trang sử hào hùng của dân tộc Ảnh báo chí còn có vai trò là bằng chứng pháp lý chứng minh cho sự đúng sai, công bằng xã hội, bản quyền tác giả, sản phẩm, công trình khoa học Trên mặt trận đấu tranh phòng chống tội phạm, việc nhận dạng tội phạm bằng hình ảnh đối với cơ quan điều tra là hết sức cần thiết Việc đăng tải chân dung tội phạm trên báo thông qua hình ảnh truy nã còn có tác dụng giúp quần

chúng phát hiện và tố giác tội phạm

1.2.2 Đặc điểm của ảnh báo chí

Ngày nay, nhiếp ảnh trở thành một hoạt động nghệ thuật không thể thiếu đối với con người Trước đây, người ta cho rằng nhiếp ảnh là hoạt động máy móc, sao chép thuần túy, người chụp ảnh chỉ cần bấm nút máy ảnh là có thể thể hiện một lát cắt nào đó của hiện thực Tuy nhiên, giờ đây nhiếp ảnh

hiện đại không sao chép nguyên mẫu theo lối tự nhiên chủ nghĩa mà dùng hình ảnh mang tính nghệ thuật để phản ánh Hình ảnh mang tính nghệ thuật ở đây chính là hình ảnh của hiện thực khách quan thông qua sự cảm thụ thẩm

mỹ của nhà nhiếp ảnh Thông qua chiếc máy ảnh, người chụp không chỉ thể hiện hình dáng bề ngoài mà còn có khả năng biểu đạt thế giới nội tâm của con người, tạo nên những tác phẩm ảnh mang giá trị tài liệu đích thực Hình ảnh

đó chứa nội dung tư tưởng sâu sắc và hình thức thể hiện độc đáo, mang lại cho người xem những tình cảm mới mẻ, tốt đẹp và những tư tưởng lớn về cuộc sống, con người, xã hội Đối với nhà báo nhiếp ảnh, người chụp phải tôn

trọng sự thật tuyệt đối, không được sao chép, dàn dựng

Ảnh báo chí xét về mặt phạm trù phải đảm bảo hai yếu tố là các tính chất tự nhiên và được sử dụng trên các phương tiện thông tin đại chúng Ảnh báo chí là một trong những hình thức thông tin của báo chí, thông qua việc phản ánh các hoạt động thực tiễn của đời sống xã hội, bằng những hình ảnh

cụ thể, chân thực và sinh động, nhằm mang lại cho người xem một lượng thông tin, một giá trị tư tưởng và thẩm mỹ nhất định

Đã là ảnh báo chí thì phải cung cấp thông tin để bổ sung cho tin, bài được đăng trên báo Bức ảnh báo chí là sự hướng dẫn đầu tiên đưa độc giả đến với thông điệp mà tác giả muốn truyền đạt Khi cầm tờ báo trên tay, kênh giao tiếp đầu tiên giữa báo chí và độc giả là ảnh báo chí sau đó mới là tin, bài Quy tắc đó bắt buộc ảnh báo chí phải phù hợp và liên quan đến nội dung tin, bài

Một bức ảnh không ăn nhập với tin bài thì cho dù có gắn cho nó một dòng chú thích thì cũng không bổ sung thêm được thông tin gì cho tin, bài vì

đó chỉ là cách chữa cháy rất vụng về cho cách minh hoạ vụng về không đúng với đặc điểm của ảnh báo chí Những bức ảnh “Nhạt chất báo chí” như vậy sẽ làm cho độc giả nhàm chán như đọc từ đầu đến cuối một tin, bài mà vẫn không nhận được thông tin nào Vì vậy, ảnh báo chí luôn phải là ảnh chủ đề bao quát thông tin mà tin, bài cập nhật Nếu không bức ảnh đó không

những không hoàn thành nhiệm vụ thông tin của mình mà còn gây tâm lí khó hiểu, bối rối cho độc giả làm giảm tính thẩm mĩ mà tính thông tin cho tác phẩm báo chí

Là một phương tiện truyền thông đại chúng hoạt động quy mô toàn xã hội, ảnh báo chí tham gia tìm tòi phát hiện những con người, phương pháp hợp lí nhằm giải quyết vấn đề thực tiễn Là một loại hình truyền thông mang trong mình những đặc trưng chung của báo chí: chân thực, đại chúng, thời sự,

và là sản phẩm của nền kĩ nghệ, sử dụng nhiều phương tiện kĩ thuật v.v., thì ảnh báo chí cũng có những đặc trưng riêng mang tính đặc thù: tính tài liệu chân thực và tính thẩm mĩ cao Đặc trưng đó làm ảnh báo chí có những ưu thế đặc thù mà không một loại hình thông tin nào có được: phản ánh hiện thức bằng hình thức nghệ thuật có tính thời sự và thẩm mĩ cao

Nhiếp ảnh đã cùng với báo chí đóng vai trò quan trọng trong việc truyền bá thông tin Người phóng viên sử dụng chiếc máy ảnh, ghi nhận một khoảnh khắc trong thời gian để kể một câu chuyện bằng hình ảnh Khoảnh khắc đó Henri Cartier-Bresson gọi là “Khoảnh khắc quyết định” Nội dung của ảnh báo chí không bó hẹp tại một cuộc chiến hay một cuộc hội nghị nào

đó mà nó còn phản ảnh nhiều nội dung khác nhau trong cuộc sống về con người, cảnh vật, sự biến đổi của chính trị, xã hội, Nhiệm vụ của ảnh báo chí bao gồm thông tin, tường thuật, đưa hình ảnh sự kiện đến với độc giả, giúp độc giả thấy được điều mà họ không được chứng kiến tận mắt Chính khoảnh

khắc được ghi lại đó sẽ trở thành tư liệu cho lịch sử và tương lai

Trong các thể loại ảnh như ảnh thời trang, ảnh tư liệu, ảnh quảng cáo, ảnh mỹ thuật thì ảnh báo chí được coi là gần với ảnh nghệ thuật nhất Nhiều bức ảnh báo chí được nằm trong những tuyển tập ảnh nghệ thuật của thời đại

Ảnh báo chí ở Việt Nam hầu như chỉ tồn tại ở hai hình thức: tin ảnh và phóng sự ảnh Tin ảnh là một bức ảnh duy nhất chụp một sự kiện vừa diễn ra với lời chú thích ảnh nêu rõ ai, việc gì, ở đâu, khi nào, ra sao và tại sao theo

đúng yêu cầu cơ bản của một bản tin vắn, nhưng ở đây hình ảnh lại chính là thông tin chủ yếu Trong khi đó, phóng sự ảnh lại làm một tập hợp nhiều hình ảnh tường thuật lại một sự kiện hay một chủ đề mang tính thời sự

1.3 Cơ sở đưa ra tiêu chí đánh giá chất lượng ảnh báo chí tại Việt Nam

1.3.1 Cơ sở chính trị

Ở Việt Nam, Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo báo chí và Nhà nước quản lý báo chí, dù lãnh đạo hay quản lý đều tuân thủ nguyên tắc của Đảng và nguyên tắc pháp quyền Các tổ chức Đảng và đảng viên hoạt động trong các

cơ quan báo chí phải tuân thủ điều lệ Đảng, không làm trái với quan điểm, chủ trương, đường lối và sự chỉ đạo của Đảng Nhà nước quản lý báo chí bằng pháp luật Do đó, nhà báo và tổ chức các cơ quan báo chí phải tự chịu trách nhiệm trước pháp luật về hoạt động của mình

Định hướng, mục đích của Đảng là hướng báo chí vào các hoạt động ích nước lợi dân, vào các hoạt động chống tham nhũng, chống quan liêu, chống tiêu cực, làm lành mạnh hóa xã hội, bảo vệ thiên nhiên, bảo vệ môi trường, vào việc đề cao điều thiện, chống lại điều ác Cho nên định hướng, mục đích của Đảng chính là hướng báo chí vào lòng dân, ngăn ngừa báo chí

vi phạm pháp luật, đi ngược lại lòng dân Do đó, khi thực hiện xây dựng tiêu chí đánh giá chất lượng ảnh báo chí, tác giả sẽ tuân thủ đúng theo những đường lối, chủ trương, định hướng, tôn chỉ, mục đích của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước

+ 10 điều quy định đạo đức người làm báo do hội Nhà báo Việt Nam quy định ngày 16/12/2016

+ Các luật khác liên quan

+ Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật khác liên quan đến lĩnh vực thông tin và truyền thông, truyền thông hình ảnh, báo chí…

1.4 Những yêu cầu cơ bản đối với việc xây dựng tiêu chí đánh giá chất lượng ảnh báo chí

1.4.1 Những yêu cầu về nội dung

Một tác phẩm ảnh báo chí hay phải là tác phẩm phát hiện được các giá trị thông tin mới phù hợp nhu cầu của số đông độc giả Các giá trị thông tin mới đó giúp cho công chúng nắm bắt kịp thời bản chất sự kiện để có những phản ứng một cách tích cực Phản ứng là một quá trình tiếp nhận, xử lý, hiện thực hoá các giá trị thông tin của tác phẩm ảnh báo chí trong cuộc sống bằng những việc làm cụ thể như: học tập, vận dụng những phương pháp, cách làm mới, đồng thời tránh được những khuyết điểm, sai lầm trong tư duy và cách làm cũ kỹ, lạc hậu Thước đo giá trị hiện thực hoá phụ thuộc hàm lượng sự thật và sự đúng đắn mang tính bản chất của tác phẩm ảnh báo chí tác động vào đời sống, làm thay đổi hành vi, cách nghĩ của con người trong các hoạt động chính trị, kinh tế, văn hoá, xã hội Đó chính là tính hiệu quả của tác phẩm ảnh báo chí

Sáng tạo là một trong những yếu tố quyết định sự thành công của mỗi tác phẩm ảnh báo chí Bởi nó đem lại sự độc đáo và mới lạ trong báo chí Sự sáng tạo thể hiện trên nhiều phương diện: từ cách khai thác vấn đề cho đến cách đưa sự kiện cũng như cách viết của bài báo Đó không phải là những vấn

đề lớn lao mà ở những khía cạnh nhỏ ít ai phát hiện Điều này phụ thuộc vào năng khiếu báo chí và con mắt tinh tường để phát hiện và triển khai vấn đề ấy

Và một điều không thể thiếu trong quá trình sáng tạo tác phẩm ảnh báo chí là yếu tố chức năng Một tác phẩm ảnh báo chí hoàn chỉnh phải có chức

năng nhất định với xã hội Chức năng đó có thể là thông tin, giáo dục tư tưởng, giám sát và phản biện xã hội hay khai sáng và giải trí Một tác phẩm ảnh báo chí có thể có một hay nhiều chức năng khác nhau Việc xác định chức năng của bài báo để có cách đưa thông tin phù hợp với công chúng

Như vậy, có thể khẳng định một tác phẩm ảnh báo chí có nội dung mới

lạ, hấp dẫn, tính thời sự cao chưa đủ mà cần phải có tầm ảnh hưởng lớn đến

xã hội

Ảnh báo chí đòi hỏi phóng viên phải chọn góc độ chụp vừa kịp thời, vừa có cảm xúc để nêu bật nội dung cần đề cập Tôi nghĩ, tất cả những người làm báo nói chung, bên cạnh việc tự học, tự rút kinh nghiệm thì đều mong muốn đơn vị tạo điều kiện cho tham gia các buổi tập huấn nhằm nâng cao nghiệp vụ chuyên môn, được gặp gỡ, chia sẻ với những phóng viên ảnh chuyên nghiệp để có thêm kinh nghiệm chụp ảnh Bên cạnh đó, các bộ phận

kỹ thuật cũng cần có sự phối hợp để có được tác phẩm ảnh báo chí hoàn hảo đến bạn đọc”

1.4.2 Những yêu cầu về hình thức

Nhiều người đã lầm tưởng rằng hình thức của một tác phẩm ảnh báo chí không quan trọng Nhưng đó lại là yếu tố cần thiết để gây thiện cảm với công chúng Đa số các tác phẩm ảnh báo chí hướng đến nhiều đối tượng công chúng khác nhau Vì vậy, việc sử dụng ngôn ngữ đơn giản, dễ hiểu nhưng vẫn đặc sắc

là hết sức quan trọng Đồng thời xã hội càng hiện đại thì con người càng bận rộn với vòng quay của công việc

Thời gian dành cho việc cập nhật tin tức hàng ngày của họ không nhiều Những công chúng khó tính sẽ không thích bài báo dài, lan man, hình ảnh trùng lặp, thiếu sự sinh động và không truyền tải hết được ý nghĩa, thông điệp trong mỗi bức ảnh Bởi thế bài viết ngắn gọn, súc tích, ảnh chụp sinh động, nắm bắt được khoảnh khắc sẽ đi sâu vào được vấn đề lựa chọn của đa số độc giả

1.4.3 Những yêu cầu về kỹ thuật ảnh báo chí

Người phóng viên ảnh cần hiểu biết kỹ thuật nhiếp ảnh trước khi trở thành một người chụp ảnh báo chí Kỹ thuật chụp ảnh giúp phóng viên hoàn thành việc thu hình trong nháy mắt mà hoàn cảnh chụp không thể lường trước được Bất kể khi nào, ở ngoài trời hay trong nhà, nơi bom rơi đạn nổ hay miền quê thì người phóng viên ảnh cần phải có sự ứng biến kịp thời về

khả năng nhiếp ảnh

Phóng viên ảnh cần nắm rõ về đúng nét và đúng sáng, tính đúng chỉ số bắt sáng, kết hợp thời điểm chụp trong mỗi hoàn cảnh mà cho ra đời những bức ảnh đạt tiêu chuẩn cao Người phóng viên ảnh cần có tính quyết đoán để kết hợp giữa kỹ thuật và cảm xúc nghệ thuật để thể hiện tác phẩm của mình Người phóng viên ảnh cần nắm chắc các kỹ thuật cơ bản sau về nhiếp ảnh trước khi trở thành một phóng viên ảnh:

- Ánh sáng, nguồn sáng: Ở đây, ánh sáng là yếu tố cơ bản và tiên

quyết trong tạo hình nhiếp ảnh Không có ánh sáng thì không có nhiếp ảnh Ánh sáng là ngôn ngữ của nhiếp ảnh Ánh sáng là điều kiện thu hình và phương tiện tạo hình Có ánh sáng, các yếu tố khác như màu sắc, đường nét,

độ tương phản… mới có ý nghĩa trong tạo hình Ánh sáng quyết định cung bậc màu sắc của đối tượng vật thể tạo nên sắc điệu của ảnh Ánh sáng có khả năng tạo ra một số lượng gần như vô hạn các giá trị hay sắc độ xám, nhờ phản ứng với mọi chất liệu nhạy sáng của máy ảnh Ánh sáng cũng tạo không gian cho ảnh

Không gian trong ảnh là không gian hình khối - không gian ba chiều trên mặt phẳng hai chiều của phim và giấy ảnh Ánh sáng thể hiện ý đồ của tác giả, nội dung tư tưởng của bức ảnh Ánh sáng cũng gây tác động tâm lý đối với bạn đọc Một bức ảnh mờ nhạt, màu sắc trong ảnh u ám, xám xịt thường gây cảm giác buồn bã, ngược lại một bức ảnh với màu sắc tươi sáng tạo cảm giác vui tươi, sức sống cho độc giả Ánh sáng sử dụng trong nhiếp

ảnh lấy từ hai nguồn: Ánh sáng tự nhiên là nguồn ánh sáng mặt trời và các tia sáng phản xạ từ bầu trời đến các đối tượng vật thể Ánh sáng nhân tạo là ánh sáng do con người tạo ra từ đèn điện, ngọn nến, bếp lửa

Ngoài ánh sáng thì màu sắc và đường nét là những yếu tố tạo nên nhiếp ảnh Trong nhiếp ảnh, người cầm máy phải tôn trọng các màu sắc trong tự nhiên, trên mỗi vật thể, đồng thời phải biết xử lý ánh sáng, kết hợp màu sắc, ánh sáng với những yếu tố khác sao cho bức ảnh hài hòa, thể hiện

sự cân đối và thẩm mỹ trong sáng tạo ảnh

Đường nét là hình thù bên ngoài của vật thể, có thể là đường thẳng, đường cong, đường xiên… tạo nên những ấn tượng tâm rất khác nhau Đường nét góp phần kết nối những chi tiết tản mạn trong hình ảnh thành một thể thống nhất, vững chắc, toàn vẹn, nó giúp người xem thấy được toàn cảnh khoảng không gian được lựa chọn và thể hiện trong tác phẩm ảnh Đường nét cũng tạo nên các bức ảnh rất ấn tượng, thu hút sự chú ý của độc giả

- Điểm nhìn (Còn gọi là góc độ chụp): Phóng viên ảnh có cái nhìn bao

quát hay trọng điểm, đề cao hay hạ thấp đối tượng tùy thuộc vào mỗi hoàn cảnh

Tỉ lệ sử dụng ảnh góc độ thấp hất lên cao chiếm tỷ lệ khá lớn, đây là góc nhìn đề cao nhân vật đối thoại

- Đối tượng tạo hình trong nhiếp ảnh: Chính là sự vật hiện tượng, là tất cả

những gì người nghệ sĩ nhìn thấy Tuy nhiên, đối tượng thể hiện không quyết định giá trị của tác phẩm ảnh mà toàn bộ giá trị thể hiện ở cách chúng ta nhìn nhận đối tượng và nội dung gợi cảm của nó Trước một đối tượng, chúng ta phải

biết xác định cái gì cần đưa vào ảnh và khuôn hình

- Khuôn hình: Là chọn phạm vi thu hình đối tượng sao cho hợp lý Khuôn

hình hầu hết được tiến hành trong khung ngắm trước khi bấm máy Đối với một nhà nhiếp ảnh giỏi thì khuôn hình tức là phải đặt đối tượng một cách thích đáng vào trong khuôn ảnh khi bấm chụp Tùy vào các đối tượng chính có kích thước

như thế nào mà có thể có nhiều cách khuôn hình khác nhau: toàn cảnh, trung cảnh, cận cảnh và cảnh đặc tả

- Máy ảnh luôn sẵn sàng: Những nhà báo ảnh kỳ cựu luôn khuyên các thế

hệ sau luôn mang theo máy ảnh bên mình và luôn ở tư thế sẵn sàng Máy luôn

được đặt sẵn chế độ chụp ảnh tự động lấy nét và bắt sáng

- Bố cục qua khung ngắm: Phóng viên ảnh phải tập luyện thành thục để

hình dung trước tấm ảnh mà mình chuẩn bị bấm máy Qua khung ngắm, người chụp xác định đâu là nhân vật trung tâm, cái gì đưa lên tiền cảnh hoặc đưa xuống hậu cảnh, quyết định đối tượng chính - phụ, quảng cách gần xa

Việc quyết đoán này dựa vào phản ứng nhanh nhạy của người phóng viên

- Thời cơ bấm máy: Thời cơ bấm máy là giây phút quyết định, vô cùng

quan trọng đối với phóng viên Nếu phóng viên không chụp được đúng lúc thì bức ảnh sẽ trở nên vô hồn Do đó, trước khi đối tượng đến đỉnh điểm, bấm một mạch 5-7 kiểu nhằm diễn đạt hành động đó Hình ảnh mô tả hành động chưa kết thúc thì dễ gây ấn tượng còn khi đã hoàn thành nhiệm vụ thì người xem không còn quan tâm tới

Máy ảnh có ống kính Zoom, tiêu cự dài, siêu góc rộng là những thứ vô cùng cần thiết đối với phóng viên thời sự, phóng viên thể thao

1.4.4 Những yêu cầu đạo đức nghề nghiệp

Trong tư tưởng của Hồ Chí Minh về báo chí, Người coi trung thực là một tiêu chuẩn đạo đức rất quan trọng trong hoạt động nghề nghiệp Đồng thời, Người cũng đòi hỏi các nhà báo trong mọi trường hợp khen cũng như chê đều với động cơ trong sáng, khách quan, không thể viết báo vì mục đích

vụ lợi, cá nhân, ích kỷ Người cho rằng, “một tờ báo mà không được đại đa số quần chúng ham muốn thì không xứng đáng là một tờ báo”

Có thể thấy, trung thực trong báo chí là điều cần thiết và bắt buộc đối với mỗi người làm báo Vì vậy, trong Quy định về đạo đức nghề nghiệp của người làm báo Việt Nam có ghi: “Nhà báo phải hành nghề trung thực, khách

quan, tôn trọng sự thật” Điều đó có nghĩa, nhà báo chân chính phải chuyên nghiệp trong cách hành nghề, luôn tôn trọng sự thật

Do đó, nhà báo thực hiện tác phẩm ảnh báo chí nói riêng và các tác phẩm báo chí khác nói chung cần thấy rõ trách nhiệm không chỉ với bản thân mình mà còn là trách nhiệm nghề nghiệp, trách nhiệm với toàn xã hội Đạo đức nghề nghiệp là một bộ phận của đạo đức xã hội Đạo đức của người làm báo lại chính là nền tảng của hoạt động báo chí Sự trung thực, khách quan và tôn trọng sự thật lại là cái cốt lõi, cái cơ bản để làm nên một nhà báo chân chính Vì vậy, những yêu cầu về đạo đức nghề nghiệp của người làm báo cũng chính là một trong những cơ sở để xây dựng bộ tiêu chí đánh giá chất lượng ảnh báo chí tại Việt Nam

Các vi phạm trong quá trình tác nghiệp liên quan đến đạo đức của nghề báo cần phải tránh như:

+ Nhà báo không nghiên cứu, thâm nhập thực tiễn để phát hiện đề tài sáng tạo tác phẩm báo chí mà chỉ sao chép, bịa đặt thông tin, hư cấu chi tiết trong tác phẩm, dẫn tới gây hậu quả xấu cho dư luận xã hội

+ Tác phẩm báo chí sai số liệu, nhầm lẫn thông tin có thể khiến nhà báo

bị kiện lỗi vi phạm đạo đức nghề nghiệp trong việc sử dụng các phương pháp thu thập thông tin, dữ liệu

+ Mục đích thông tin không rõ ràng, lạm dụng những chi tiết “hot”, giật gân, câu khách khiến cho tác phẩm thiếu tính khách quan, chân thực và giá trị nhân văn

+ Người làm báo không tự biên tập tác phẩm của mình, vô tình hoặc cố

ý để xảy ra sai sót, đánh đố biên tập viên, đó cũng là sự vi phạm đạo đức nghề nghiệp

+ Nhà báo vì lợi ích cá nhân, lợi ích nhóm hoặc vì mục đích thương mại mà coi nhẹ các chức năng, nguyên tắc hoạt động của báo chí khi tổ chức

tác phẩm trên các sản phẩm báo chí là sự vi phạm pháp luật và đạo đức nghề nghiệp được đánh giá khá nặng nề

+ Theo dõi, nắm bắt và xử lý thông tin phản hồi là một bước quan trọng trong quy trình sáng tạo tác phẩm báo chí

Tiếp cận từ quy trình sáng tạo tác phẩm báo chí cho thấy, không chỉ các nhà báo ở Việt Nam mà ở các nước trên thế giới cũng có thể vi phạm đạo đức nghề nghiệp, nếu như các nhà báo tác nghiệp chưa chuyên nghiệp, không am hiểu luật pháp và thiếu ý thức trách nhiệm xã hội, nghĩa vụ công dân của mình Một nhà báo có tác phẩm vi phạm đạo đức nghề nghiệp không những gây hậu quả xã hội to lớn mà còn khó có thể lấy lại được danh dự và uy tín của cơ quan báo chí, nền báo chí đối với công chúng xã hội

Một số lưu ý đối với người làm ảnh báo chí:

+ Ảnh báo chí cần được tả thực, vì thế không được dối trá, dàn dựng Phóng viên ảnh chỉ được điều chỉnh ảnh ở mức độ phù hợp như chỉnh sáng tối, chỉnh màu, cắt cúp cho rõ hơn chủ đề của bức ảnh Không được thêm bớt các chi tiết bên trong, đảo ngược hình ảnh

+ Ảnh được sử dụng không quá nhạy cảm, phù hợp với thuần phong

mỹ tục và văn hóa dân tộc Việt Nam

Tiểu kết Chương 1

Trong chương 1, tác giả tập trung làm rõ các khái niệm, nêu lên cơ sở

lý thuyết và thực tiễn của vấn đề nghiên cứu Phần khái niệm được làm rõ gồm có các khái niệm về: Tiêu chí, tiêu chí đánh giá, chất lượng, ảnh báo chí Đây là những phần nội hàm cần làm rõ cho đề tài “Tiêu chí đánh giá chất lượng ảnh báo chí Việt Nam hiện nay”

Một phần quan trọng không thể thiếu đó là: vai trò và đặc điểm của ảnh báo chí; Cơ sở về pháp lý và chính trị để đưa ra tiêu chí đánh giá chất lượng ảnh báo chí tại Việt Nam; Những yêu cầu cơ bản đối với việc xây dựng tiêu

chí đánh giá chất lượng ảnh báo chí gồm: nội dung, hình thức, kỹ thuật, đạo đức nghề nghiệp

Từ những nội dung trên, tác giả hy vọng độc giả sẽ nắm bắt được những lý thuyết cơ bản về tiêu chí đánh giá chất lượng ảnh báo chí nói chung

và tại Việt Nam nói riêng Từ đó hiểu sâu về những đặc điểm, vai trò của ảnh báo chí, cơ sở để đưa ra tiêu chí đánh giá chất lượng ảnh báo chí tại Việt Nam

và những yêu cầu cơ bản đối với việc xây dựng tiêu chí đánh giá chất lượng ảnh báo chí để vận dụng vào thực tiễn thông qua các phương pháp tiếp cận và

tự mình rút ra thêm nhiều bài học kinh nghiệm nhằm nâng cao kiến thức, kỹ năng tác nghiệp và định hình được hệ thống khung lý thuyết về tiêu chí đánh chất lượng ảnh báo chí Việt Nam hiện nay

Chương 2 THỰC TRẠNG TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ CHẤT LƯỢNG

ẢNH BÁO CHÍ VIỆT NAM HIỆN NAY

2.1 Giới thiệu về các trường hợp nghiên cứu, khảo sát

2.1.1 Các trường hợp ở Việt Nam

- Giải “Khoảnh khắc vàng” của TTXVN

Có một thực tế, thời chiến tranh, ảnh báo chí của Việt Nam đạt được rất nhiều thành tựu, nhưng đến thời bình thì vị thế của ảnh báo chí có phần sút kém Trong khi đó, thời gian gần đây, ảnh báo chí, ảnh nghệ thuật của các tác giả Việt Nam giành được rất nhiều giải thưởng quốc tế và đang thăng hạng trên thế giới Nắm bắt được điều này, TTXVN đã mở ra cuộc thi “Khoảnh khắc vàng”, với mục tiêu lấy lại vị thế xứng đáng cho ảnh báo chí

Giải ảnh báo chí “Khoản khắc vàng” do TTXVN tổ chức trên phạm vi toàn quốc, dành cho mọi đối tượng tham dự từ không chuyên lẫn chuyên nghiệp Các tác phẩm dự thi giải ảnh báo chí là ảnh đơn hoặc nhóm, được chụp trong thời gian từ 1/1 đến 30/11 trong năm và phải là tác phẩm chưa qua

sử dụng hoặc đã được sử dụng ở tất cả các sản phẩm thông tin truyền thông trên toàn quốc Ban tổ chức không hạn chế số lượng tác phẩm gửi dự thi, toàn

bộ thông số trên file ảnh phải nguyên vẹn, không chỉnh sửa, không chấp nhận các tác phẩm dàn dựng, bố trí, lắp ghép hoặc can thiệp xử lý kỹ thuật làm sai lệch hiện thực khách quan Kết thúc giải, Ban tổ chức sẽ trao giải thưởng cho các tác phẩm xuất sắc theo các hạng mục: Giải thưởng cho ảnh đơn và giải thưởng cho phóng sự ảnh, nhóm ảnh, giải thưởng cho ảnh chụp bằng điện thoại di động

Mục đích tổ chức giải nhằm góp phần nâng cao chất lượng của ảnh báo chí Việt Nam Giải ảnh đầu tiên được tổ chức vào năm 2008, trải qua 10 năm, giải ánh báo chí “Khoảnh Khắc Vàng” do TTXVN đứng ra tổ chức đang ngày

càng trở thành một giải ảnh báo chí rất có uy tín trong giới các nhà báo nói riêng và trong giới nhiếp ảnh Việt Nam nói chung

Quả 04 lần tổ chức, số lượng các nhà báo, nhiếp ảnh tham dự ngày càng đông Năm 2018 là lần tổ chức thứ 05 và cũng là lần mới nhất cho tới thời điểm này Đã có 6.428 tác phẩm của 632 tác giả từ 63 tỉnh, thành phố gửi

dự thi Trong đó, có 5.102 tác phẩm ảnh đơn và 775 tác phẩm ảnh bộ Phần thi ảnh chụp bằng điện thoại có 507 ảnh đơn và 44 ảnh bộ Hội đồng Giám khảo đã tổ chức chấm Online và quyết định chọn 25 tác phẩm xuất sắc để trao giải Trong đó có 01 Giải Đặc biệt được trao cho tác phẩm: “Lực lượng gìn giữ hòa bình Việt Nam xuất quân làm nhiệm vụ quốc tế” của tác giả Nguyễn Tiến Thành Mặc dù không được tổ chức đều đặn hằng năm, nhưng Giải ảnh báo chí “Khoảnh khắc vàng” là một giải ảnh báo chí rất có uy tín trong giới các nhà báo nói riêng và trong giới nhiếp ảnh Việt Nam nói chung

- Giải ảnh báo chí trong cơ cấu Giải báo chí Quốc gia

Giải “Báo chí Quốc gia” do Hội nhà báo Việt Nam tổ chức trên phạm

vi toàn quốc Thể hiện sự quan tâm sâu sắc của Đảng, Nhà nước và sự ủng hộ nhiệt tình của công chúng đối với báo chí Mục đích của giải là lựa chọn để trao giải cho những tác phẩm báo chí đạt chất lượng cao về tư tưởng, chính trị, văn hóa; Có nội dung và hình thức thể hiện hấp dẫn, đạt hiệu quả xã hội cao, đóng góp tích cực vào công cuộc xây dựng và bảo vệ đất nước Thông qua giải, góp phần động viên, cổ vũ hoạt động sáng tạo của những người làm báo tại Việt Nam; nâng cao chất lượng nền báo chí; phát hiện, biểu dương, tôn vinh các tác phẩm báo chí xuất sắc của tất cả các loại hình báo chí Giải “Báo chí Quốc gia” được tổ chức lần đầu tiên vào năm 2007, tính tới nay đã có 13 lần tổ chức và ảnh báo chí là một trong những loại hình được vinh danh và trao giải

Những tác phẩm báo chí xét tặng hàng năm là những tác phẩm được đăng, phát trên các phương tiện thông tin đại chúng từ ngày 1/1 đến ngày

31/12 hằng năm và được tuyển chọn từ cơ sở (Tuyển chọn từ các Chi hội, Liên Chi hội, Hội Nhà báo tỉnh, thành phố; Nơi nào chưa có Hội cơ sở thì thông qua cơ quan báo chí ở đó) Các Ban hoặc Hội đồng tuyển chọn tác phẩm báo chí tham dự Giải Báo chí Quốc gia ở cơ sở gửi tác phẩm dự Giải về Trung ương Hội theo thời gian quy định để kịp chấm và trao giải vào dịp kỷ niệm ngày Báo chí cách mạng Việt Nam (21/6)

Thành phần Hội đồng Giải Báo chí Quốc gia (gọi tắt là Hội đồng Giải)

do Thủ tướng Chính phủ quyết định Thành phần Hội đồng Giải gồm lãnh đạo Hội Nhà báo Việt Nam, lãnh đạo Ban Tuyên giáo Trung ương, lãnh đạo Bộ Thông tin và Truyền thông, Vụ Báo chí-Xuất bản Ban Tuyên giáo Trung ương, Cục Báo chí (Bộ Thông tin và Truyền thông)

Giải Báo chí Quốc gia được trao cho cá nhân tác giả hoạt động trong lĩnh vực báo chí tại Việt Nam Người đoạt giải được cấp bằng chứng nhận kèm theo tiền thưởng Trường hợp nhiều người cùng thực hiện một tác phẩm thì giải sẽ trao cho nhóm tác giả (số tác giả một nhóm tối đa là 5 người)

Cơ cấu trao Giải báo chí Quốc gia có 5 loại giải tương ứng với 5 loại hình báo chí: Báo in (3 nhóm giải); Báo phát thanh (3 nhóm giải); Báo truyền hình (3 nhóm giải); Báo điện tử (2 nhóm giải); Ảnh báo chí (1 nhóm giải) Tại

Lễ tổng kết và trao Giải Báo chí Quốc gia lần thứ XIII năm 2018, đã có 1800 tác phẩm báo chí của các cơ quan báo chí trung ương và địa phương gửi tham

dự và Ban tổ chức đã chọn ra 106 tác phẩm báo chí xuất sắc nhất, gồm: 6 giải

A, 24 giải B, 42 giải C và 34 giải khuyến khích Có thể khẳng định, đây là giải cao quý và uy tín nhất tại Việt Nam

2.1.2 Trường hợp trên thế giới

- Giải World Press Photo

Giải ảnh Báo chí Thế giới (World Press Photo) được coi là giải ảnh báo chí danh giá nhất hiện nay, đây cũng là giải quốc tế duy nhất trên thế giới với

sự tham gia của các nhiếp ảnh gia khắp thế giới Trong nhiều năm qua, World

Press Photo đã trở thành một địa chỉ chung cho hoạt động nhiếp ảnh báo chí

và trao đổi thông tin

Giải do Hội Tương tế Ảnh báo chí Thế giới (World Press Photo Foundation) sáng lập, đây là một tổ chức độc lập, phi lợi nhuận vì lợi ích chung, được thành lập vào năm 1955 tại Hà Lan, với mục tiêu chính là hỗ trợ

và quảng bá tác phẩm của các phóng viên ảnh chuyên nghiệp

Hàng năm, World Press Photo tổ chức cuộc thi ảnh với quy mô lớn nhất thế giới và được đánh giá là cuộc thi danh giá nhất trong lĩnh vực Ảnh báo chí Trong mùa giải mới nhất năm 2018, đã có 73.044 bức ảnh, thực hiện bởi 4.548 nhiếp ảnh gia đến từ 125 quốc gia khác nhau tham dự Những tấm ảnh đạt giải sẽ được triển lãm lưu động tại hơn 80 quốc gia và in trong một tuyển tập với sáu ngôn ngữ Ngoài chương trình phát giải thưởng và triển lãm, World Press Photo còn theo dõi sát sao những diễn biến của hoạt động ảnh báo chí và tổ chức các khóa đào tạo, tập huấn, hội thảo 07 lần mỗi năm dành cho các nhiếp ảnh gia, các tổ chức nhiếp ảnh và các biên tập viên ảnh tại các nước đang phát triển tại Hà Lan

Maika Elan, là nhiếp ảnh gia Việt Nam đầu tiên đạt được giải nhất chủng loại “Vấn đề đương đại” trong cuộc thi Ảnh báo chí thế giới (World Press Photo) 2013 với bộ ảnh: “Sự lựa chọn màu hồng”

Cuối mỗi tháng Giêng hàng năm là hạn chót để hàng chục ngàn tấm ảnh dự thi trên khắp thế giới gửi về Amsterdam, Hà Lan Tiêu chí được đặt lên hàng đầu trong quá trình chấm giải là tính chất thông tin của các tác phẩm ảnh và sự dấn thân của các nhiếp ảnh gia, không ngại gian khổ, nguy hiểm, hy sinh máu xương để có thể chụp được những tấm ảnh đó

Ngày 07/2/2018 tại Hà Nội, trong chương trình tọa đàm nghiệp vụ giữa Hội nhà báo Việt Nam, tổ chức ảnh báo chí thế giới World Press Photo và Đại

sứ quán Hà Lan, Bà Sophie Boshouwer - Giám tuyển của World Press Photo

đã chia sẻ, trao đổi kinh nghiệm liên quan đến những tiêu chí lựa chọn ảnh

báo chí cùng những câu chuyện đằng sau những bức ảnh đoạt giải: “World Press Photo đã thiết lập cơ sở dữ liệu tại nhiều nước và lắng nghe bình luận từ các phóng viên ảnh để không chỉ tiếp nhận các tác phẩm mà còn nắm bắt và hiểu rõ hơn thông điệp truyền tài của mỗi bức ảnh”

Bên cạnh đó, bà Sophie cũng chỉ ra một thực tế rằng, ngoài những góc nhìn gai góc về cuộc sống, công chúng của ảnh báo chí còn có xu hướng tìm đến những câu chuyện mang lại hy vọng và hướng tới những giá trị tốt đẹp

Do đó, các tác phẩm ảnh cần phản ánh đa dạng, nhiều chiều về các khía cạnh của cuộc sống Các tác phẩm tham dự phần lớn đến từ các nhiếp ảnh gia là nam giới, còn phụ nữ chỉ chiếm khoảng 15%

Có thể khẳng định, tính tới thời điểm này, World Press Photo là giải thưởng ảnh báo chí danh giá và uy tín nhất trên thế giới

2.2 So sánh và phân tích tiêu chí đánh giá chất lượng ảnh báo chí của các trường hợp khảo sát

2.2.1 Các tiêu chí về nội dung, hình thức và kỹ thuật ảnh

- Giải World Press Photo (Khảo sát các trường hợp đạt giải từ năm 2007-2018)

Để làm rõ hơn phần nội dung, tác giả phân tích 03 tác phẩm ảnh đạt giải “Ảnh báo chí của năm” 2016, 2017, 2018 do World Press Photo bình chọn:

+ Năm 2016: Hope for a New Life (Hy vọng vào cuộc sống mới)