Tuyên truyền phòng, chống cháy, nổ tại các chợ truyền thống ở quận ba đình, thành phố hà nội hiện nay

Xét từ các góc độ vấn đề an toàn PCCN cho các chợ truyền thống ở Hà Nội nói chung, Ba Đình nói riêng đang ngày càng trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết; từ vị trí, vai trò của công tác tuy

HỒ CHÍ MINH HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

NGUYỄN HOÀNG CHUNG

TUYÊN TRUYỀN PHÒNG, CHỐNG CHÁY, NỔ

TẠI CÁC CHỢ TRUYỀN THỐNG Ở QUẬN BA ĐÌNH,

THÀNH PHỐ HÀ NỘI HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ CHÍNH TRỊ HỌC

HÀ NỘI - 2019

HỒ CHÍ MINH HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

NGUYỄN HOÀNG CHUNG

TUYÊN TRUYỀN PHÒNG, CHỐNG CHÁY, NỔ

TẠI CÁC CHỢ TRUYỀN THỐNG Ở QUẬN BA ĐÌNH,

THÀNH PHỐ HÀ NỘI HIỆN NAY

Chuyên ngành : Quản lý hoạt động tư tưởng - văn hóa

Mã số : 831 02 01

LUẬN VĂN THẠC SĨ CHÍNH TRỊ HỌC

Người hướng dẫn khoa học: TS Lương Ngọc Vĩnh

HÀ NỘI - 2019

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi dưới sự

hướng dẫn của TS Lương Ngọc Vĩnh Các các số liệu được trình bày trong

Luận văn là trung thực và kết quả nghiên cứu của Luận văn chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nào

Tác giả

Nguyễn Hoàng Chung

LỜI CẢM ƠN

Em xin chân thành cảm ơn các thầy, cô giáo khoa Tuyên truyền, Học viện Báo chí và Tuyên truyền, đặc biệt, em xin chân thành cảm ơn TS Lương Ngọc Vĩnh đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ em trong suốt quá trình thực hiện Luận văn này

Xin trân trọng cảm ơn lãnh đạo Quận ủy – HĐND – UBND quận Ba Đình, Cảnh sát Phòng cháy, chữa cháy thành phố Hà Nội, Cảnh sát quận Ba Đình đã hỗ trợ, giúp đỡ, cung cấp tài liệu để tác giả nghiên cứu, hoàn thành Luận văn

Trong quá trình nghiên cứu, mặc dù đã có nhiều cố gắng song luận văn vẫn còn thiếu sót, tác giả mong muốn nhận được sự góp ý, định hướng, gợi

mở của các thầy, cô để luận văn được hoàn thiện hơn

Em xin trân trọng cảm ơn !

Hà Nội, ngày tháng năm 2019

Nguyễn Hoàng Chung

DANH MỤC VIẾT TẮT

PCCN : Phòng, chống cháy, nổ PCCC :Phòng cháy, chữa cháy

DANH MỤC BẢNG, BIỂU ĐỒ

Biểu đồ 2.1 Đánh giá về chủ thể tuyên truyền phòng, chống cháy, nổ 45 Biểu đồ 2.2 Nhân tố quyết định hiệu quả tuyên truyền phòng, chống cháy, nổ 46 Biểu đồ 2.3 Nội dung tuyên truyền phòng, chống cháy, nổ người dân được

nhân dân lựa chọn 68

Biểuđồ 2.14 Giải pháp nâng cao hiệu quả tuyên truyền phòng, chống cháy,

nổ 70

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1 Chương 1: TUYÊN TRUYỀN PHÒNG, CHỐNG CHÁY, NỔTẠI CÁC CHỢ TRUYỀN THỐNG - MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN 9

1.1 Phòng, chống cháy, nổ và tuyên truyền phòng, chống cháy, nổ tại các chợ truyền thống 9 1.2 Các yếu tố cấu thành hoạt động tuyên truyền phòng, chống cháy,

nổ tại các chợ truyền thống 18

Chương 2: THỰC TRẠNG VÀ MỘT SỐ KINH NGHIỆM TUYÊN TRUYỀN PHÒNG, CHỐNG CHÁY, NỔ TẠI CÁC CHỢ TRUYỀN THỐNGỞ QUẬN BA ĐÌNH, THÀNH PHỐ HÀ NỘI HIỆN NAY 35

2.1 Những yếu tố tác động tới tuyên truyền phòng, chống cháy, nổ tại các chợ truyền thống ở quận Ba Đình, thành phố Hà Nội 35 2.2 Thực trạng tuyên truyền phòng, chống cháy, nổ tại các chợ truyền thống ở quận Ba Đình 42 2.3 Một số kinh nghiệm trong tuyên truyền phòng, chống cháy, nổ tại các chợ truyền thống ở quận Ba Đình, thành phố Hà Nội 65

Chương 3: QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP TUYÊN TRUYỀNPHÒNG, CHỐNGCHÁY, NỔ TẠI CÁC CHỢ TRUYỀN THỐNGỞ QUẬN BA ĐÌNH, THÀNH PHỐ HÀ NỘI HIỆN NAY 72

3.1 Những yếu tố tác động, chi phối, quy định công tác truyên truyền phòng, chống cháy, nổ tại các chợ truyền thống ở quận Ba Đình hiện nay 72 3.2 Quan điểm về tăng cường tuyên truyền phòng, chống cháy, nổtại các chợ truyền thống ở quận Ba Đình, thành phố Hà Nội hiện nay 78 3.3 Giải pháp tăng cường tuyên truyền phòng, chống cháy, nổ tại các chợ truyền thống ở quận Ba Đình 83

KẾT LUẬN 97 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 99 PHỤ LỤC

TÓM TẮT LUẬN VĂN

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Hà Nội là Thủ đô của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, là đầu não, trung tâm kinh tế - chính trị của cả nước Thăng Long – Hà Nội, còn được biết đến cái tên Kẻ Chợ là nơi tồn tại và phát triển của nhiều chợ truyền thống, gắn với mưu sinh của không ít người dân đồng thời cũng là một trong những đăc trưng trong bức tranh kinh tế - xã hội Thủ đô, gắn với văn hóa và văn hiến ngàn năm Đồng thời, với việc kinh tế - xã hội đất nước nói chung, Thủ đô nói riêng ngày càng phát triển, quá trình đô thị hóa phát triển mạnh mẽ; dân số tăng nhanh gắn với gia tăng sử dụng các nguồn năng lượng phục

vụ sản xuất, sinh hoạt tăng lên mạnh mẽ; đồng thời Hà Nội cũng là nơi phải chịu tác động biến đổi khí hậu khắc nghiệt,… là những nguy cơ dẫn đến tình trạng cháy, nổ ngày càng cao Tuy nhiên, thời gian qua, công tác quản lý của hầu hết các khu chợ truyền thống trên địa bàn Thủ đô Hà Nội còn rất nhiều bất cập và thực tế đã xảy ra nhiều vụ việc đáng tiếc như cháy chợ Nhà Xanh (Cầu Giấy - 2014), cháy chợ Sóc Sơn (Hà Nội - 2018), cháy chợ Thanh Liệt (Hà Nội - 2018)… Một trong những nguyên nhân của tình trạng trên được xác định là do chưa làm tốt công tác tuyên truyền PCCN

Ba Đình là một trong 12 quận nội thành của thành phố Hà Nội và là một trong 4 quận trung tâm của Thủ đô Quận Ba Đình là trung tâm hành chính - chính trị của Việt Nam; đặc biệt là nơi tập trung các cơ quan lãnh đạo cao nhất của Đảng, Nhà nước, Quốc hội, Chính phủ… Do đó, bảo đảm an ninh, an toàn nói chung, PCCN nói riêng có ý nghĩa quan trọng trên nhiều phương diện cả về kinh tế - xã hội và chính trị Trên địa bàn quận Ba Đình hiện có hàng trăm chợ lớn nhỏ khác nhau, từ những chợ xép, chợ tạm… đến những khu chợ truyền thống được quy hoạch và đầu tư quy mô lớn nhưng đều

là những nơi tiềm ẩn nhiều nguy cơ cháy, nổ Với quan điểm phòng ngừa là

chính, là quan trọng hơn nhưng cũng cần trang bị cho người dân, chính quyền cũng như lực lượng PCCC kỹ năng tốt trong chữa cháy, cứu hộ, cứu nạn, tuyên truyền PCCN ở Ba Đình là một nhiệm vụ cấp thiết, thường xuyên, cả trước mắt và lâu dài

Trong PCCN thì tuyên truyền PCCN đóng một vai trò hết sức quan trọng bởi chỉ khi nào nhân dân có nhận thức đúng, hiểu biết đầy đủ về tầm quan trọng của PCCN, có tinh thần cảnh giác, phòng ngừa cháy nổ tốt để từ

đó có hành động tích cực trong PCCN, có đầy đủ các kỹ năng cần thiết về PCCN thì PCCN mới thực sự đạt hiệu quả Một trong những nội dung trọng

tâm mà Chỉ thị số 47-CT/TW, ngày 25/6/2015, của Ban Bí thư về tăng cường

sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác PCCC yêu cầu là: “Tạo sự chuyển biến mạnh mẽ trong công tác tuyên truyền, giáo dục, phổ biến kiến thức, pháp luật về phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ…”

Xét từ các góc độ vấn đề an toàn PCCN cho các chợ truyền thống ở Hà Nội nói chung, Ba Đình nói riêng đang ngày càng trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết; từ vị trí, vai trò của công tác tuyên truyền trong công tác PCCC; đồng thời, giai đoạn hiện nay xuất hiện những vấn đề mới đặt ra trong phát triển chợ truyền thống, công tác PCCC, cho nội dung, phương thức công tác tuyên

truyền, tác giả lựa chọn đề tài: Tuyên truyền phòng, chống cháy, nổ tại các

chợ truyền thống ở quận Ba Đình, thành phố Hà Nội hiện nay làm đề tài

nghiên cứu cho luận văn Thạc sĩ Chính trị học, chuyên ngành Quản lý hoạt động Tư tưởng - Văn hóa

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Cho đến nay, có khá nhiều công trình nghiên cứu liên quan đến chủ đề PCCN Liên quan trực tiếp đến Luận văn, tiêu biểu có một số công trình sau:

Sách và đề tài khoa học:

- Đào Hữu Dân (2001) đề tài khoa học cấp cơ sở Nghiên cứu chức năng

quản lý Nhà nước trong lĩnh vực PCCC của lực lượng Cảnh sát PCCC trước

yêu cầu đòi hỏi của sự nghiệp đổi mới đất nước hiện nay, nhấn mạnh vai trò

của lực lượng Cảnh sát PCCC trong việc giữ gìn và đảm bảo an toàn cho nhân dân trong sự nghiệp đổi mới của đất nước Trong đề tài đã khái quát mối quan

hệ giữa chính quyền, nhân dân, lực lượng PCCC chuyên nghiệp trong công tác PCCN; đề cập một số nội dung, nhiệm vụ tuyên truyền PCCN của các cơ quan chức năng Đây là những nội dung Luận văn có thể kế thừa, phát triển

- Nhóm tác giả Nguyễn Ngọc Sơn, Nguyễn Thế Từ, Kiều Hồng Mai

(2004), đề tài khoa học cấp bộ Một số giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động

PCCC trong các cơ sở sản xuất công nghiệp ở nước ta hiện nay Các tác giả

đã quan tâm sâu sắc đến các giải pháp nâng cao hiệu quả PCCN trong các cơ

sở sản xuất, một phần trọng yếu của sự phát triển kinh tế xã hội Luận văn kế thừa một số ý tưởng về giải pháp trong tuyên truyền nâng cao ý thức tham gia PCCN của người dân

- Đào Quốc Hợp, Bùi Xuân Hoà, Đặng Trung Khánh (2006), đề tài khoa

học cấp bộ “Những cơ sở lý luận và thực tiễn để xác định nhu cầu nhân lực và

tổ chức đào tạo cán bộ PCCC cho các ngành, đoàn thể và các tổ chức kinh tế -

xã hội, Hà Nội, 2006 Nhóm nghiên cứu đã quan tâm đến vấn đề phòng chống

cháy nổ cho các đoàn thể, tổ chức xã hội nhưng nhấn mạnh nhu cầu về nguồn nhân lực Luận văn kế thừa được một số thông tin về cơ sở lý luận và thực tiễn đối với công tác PCCC hiện nay, những vấn đề đặt ra cần giải quyết trong công tác PCCC, giáo dục nhận thức cho lực lượng PCCC và nhân dân

- Hoàng Ngọc Hải (2011), Đề tài khoa học cấp cơ sở, Xử phạt vi phạm

hành chính trong lĩnh vực phòng cháy và chữa cháy, 2011 của TS Hoàng

Ngọc Hải Tác giả đã khái quát những văn bản của Nhà nước về vấn đề xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực PCCC và những cách ứng xử hợp tình, hợp lý nhằm nâng cao nhận thức của nhân dân trong PCCN do đó có một

số ý nghĩa nhất định đối với đề cao nội dung tuyên truyền nhận thức cho người dân về pháp luật PCCC

- Đào Hữu Dân (2013), đề tài cấp Nhà nước Nâng cao hiệu lực quản lý

nhà nước trong lĩnh vực phòng cháy và chữa cháy … đã làm rõ vai trò lãnh

đạo của quản lý Nhà nước trong công tác PCCC Trong đó, nhóm tác giả đặc biệt coi trọng vấn đề truyền thông PCCN trong nhân dân, đề cập chức năng, nhiệm vụ, giải pháp liên quan đến tuyên truyền PCCN, truyền thông PCCN của cơ quan quản lý nhà nước là những nội dung mà Luận văn kế thừa

Các luận văn, luận án:

- Đỗ Tuấn Anh (2014), Giải pháp nâng cao hiệu quả công tác tuyên

truyền, giáo dục kiến thức PCCC – cứu nạn, cứu hộ tại các trường tiểu học và trung học cơ sở trên địa bàn thành phố Hà Nội, Luận văn Thạc sĩ, Trường Đại

học PCCC Hà Nội Nội dung luận văn là: trên cơ sở lý luận về công tác tuyên truyền, giáo dục kiến thức PCCC – cứu nạn, cứu hộ; phân tích thực trạng công tác tuyên truyền, giáo dục kiến thức PCCC – cứu nạn, cứu hộtại các trường tiểu học và trung học cơ sở trên địa bàn thành phố Hà Nội; đề xuất các quan điểm

và giải pháp nâng cao hiệu quả công tác tuyên truyền kiến thức PCCC – cứu nạn, cứu hộcho các đối tượng luận văn nghiên cứu Đây là những nội dung mà nội dung Luận văn của chúng tôi sẽ kế thừa và phát triển

- Trần Tuấn Anh (2014), Giải pháp nâng cao hiệu quả công tác tuyên

truyền PCCC của lực lượng cảnh sát PCCC tại các cơ sở gia công chế biến

gỗ trên địa bàn tỉnh Gia Lai, Luận văn thạc sĩ, Trường Đại học PCCC Hà

Nội Nội dung luận văn nghiên cứu các vấn đề lý luận chung về công tác tuyên truyền, hiệu quả công tác tuyên tuyền PCCC trên một lĩnh vực, một địa bàn cụ thể Từ đó, tác giả đã phân tích nhằm đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác tuyên truyền PCCC Cơ sở lý luận của luận văn này tiếp tục được chúng tôi kế thừa và phát triển; một vài nhóm giải pháp gợi các ý tưởng đối với giải pháp trong Luận văn của chúng tôi

- Nguyễn Văn Út (2015), Giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động tuyên

truyền của lực lượng cảnh sát PCCC – cứu nạn, cứu hộđối với chợ trên địa bàn tỉnh Vĩnh Long, Luận văn thạc sĩ ngành PCCC và cứu nạn, cứu hộ, Trường

Đại học PCCC Hà Nội Tương tự như tác giả Trần Tuấn Anh, luận văn đề cập tới vai trò, vị trí của công tác tuyên truyền trong PCCN ở một ngành, địa phương cụ thể và đề xuất một số giải pháp nhằm thực hiện tốt nhiệm vụ này Đây là luận văn có chủ đề khá gần với Luận văn của chúng tôi như: tuyên truyền, công tác tuyên truyền PCCN, chợ trên địa bàn thành phố, Do đó một

số nội dung sẽ được Luận văn sử dụng đề kế thừa, đối chiếu và phát triển

- Đinh Việt Phương (2018), Tuyên truyền về PCCC cho nhân dân

huyện Gia Lâm, thành phố Hà Nội hiện nay, Luận văn thạc sỹ Chính trị học,

lưu Thư viện Học viện Báo chí và Tuyên truyền Luận văn đã xây dựng được một khung lý thuyết có giá trị về tuyên truyền PCCN trên một địa bàn cụ thể; nêu một số giải pháp khoa học có thể vận dụng, kế thừa, phát triển Đây là một luận văn có cách tiếp cận khác so với các đề tài kể trên, khi tập trung nhiều hơn vào công tác tuyên truyền cho nhân dân; đồng thời, địa chỉ áp dụng cũng là Hà Nội Đây là những nội dung sẽ bổ sung them, cùng với các đề tài

đã nêu, giúp Luận văn chúng tôi có hướng tiếp cận vấn đề nghiên cứu mang tính tổng thể hơn

Các nghiên cứu trên đều có những tiếp cận khác nhau với việc PCCN song hiện chưa có đề tài nào nghiên cứu về vấn đề truyền thông về PCCN tại, tuyên truyền PCCN tại các chợ nói chung, chợ truyền thống nói riêng trên địa bàn thành phố Hà Nội, hay cụ thể hơn nữa là trên địa bàn quận Ba Đình Cũng

có rất ít đề tài nghiên cứu từ góc độ công tác tuyên truyền, công tác tư tưởng, quản lý tư tưởng và văn hóa mà chủ yếu xuất phát từ góc độ quản lý nhà nước Đây là “khoảng trống khoa học” mà Luận văn của chúng tôi hướng đến nghiên cứu, cố gắng giải quyết vấn đề - việc tuyên truyền PCCN tại các chợ truyền thống trên địa bàn quận Ba Đình, thành phố Hà Nội, trên cơ sở tiếp thu những kết quả nghiên cứu về lý luận của các nhà nghiên cứu đi trước và thực tiễn thực hiện pháp luật PCCN ở Việt Nam nói chung và tại các chợ thuộc trên địa bàn thành phố Hà Nội nói riêng trong giai đoạn hiện nay

3 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để có thể đạt được mục đích nói trên, luận văn xác định cần hoàn thành những nhiệm vụ nghiên cứu chủ yếu dưới đây:

- Làm rõ cơ sở lý luận chung về công tác tuyên truyền PCCN

- Khảo sát thực trạng tuyên truyền về PCCN tại một số chợ truyền thống trên địa bàn quận Ba Đình, thành phố Hà Nội; phân tích chỉ ra ưu điểm, hạn chế, nguyên nhân và các bài học kinh nghiệm

- Đề xuất các quan điểm và hệ thống giải pháp nhằm tăng cường tuyên truyền PCCN tại các chợ truyền thống ở quận Ba Đình, thành phố Hà Nội trong giai đoạn hiện nay

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Tuyên truyền về PCCN tại các chợ truyền thống trên địa bàn quận Ba Đình, thành phố Hà Nội

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Phạm vi thời gian: Từ tháng 7-2015 (Bắt đầu nhiệm kỳ Đại hội Đảng

bộ Công an Thành phố Hà Nội lần thứ XXVII, nhiệm kỳ 2015 - 2020) đến tháng 7 năm 2019

Phạm vi không gian: Phạm vi khảo sát của luận văn là nghiên cứu về tuyên truyền PCCN tại 03 chợ của quận Ba Đình: Chợ Châu Long (phường Trúc Bạch), chợ Linh Lang (phường Cống Vị), chợ Ngọc Hà (phường Đội Cấn)

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

Luận văn kế thừa, tiếp thu có chọn lọc các kết quả nghiên cứu của các công trình khoa học về tuyên truyền PCCN cho nhân dân

5.2 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp phân tích, tổng hợp: Luận văn phân tích, tổng hợp các tài

liệu, các công trình khoa học liên quan đến đề tài bao gồm các văn kiện của Đảng và Nhà nước; các nghị quyết, chỉ thị, báo cáo của quận Ba Đình, thành phố

Hà Nội; các công trình nghiên cứu, báo cáo của các ban ngành đoàn thể liên quan trực tiếp hoặc gián tiếp đến tuyên truyền về PCCN tại các chợ hiện nay

- Phương pháp logic và lịch sử: Trên cơ sở nghiên cứu các công trình

khoa học có liên quan đến tuyên truyền về PCCN tại các chợ; luận văn diễn giải, phân tích, làm rõ những nội dung mà các công trình khoa học đã đề cập

và những vấn đề liên quan đến đề tài nhưng chưa được các công trình làm rõ; đúc kết kinh nghiệm và rút ra những vấn đề mới mà luận văn tiếp tục phải nghiên cứu, nhằm bổ sung, hoàn thiện hệ thống lý luận tuyên truyền về PCCN tại các chợ trong tình hình mới

- Phương pháp điều tra xã hội học: Chọn mẫu điều tra mang tính đại

diện để điều tra về tuyên truyền PCCN tại các chợ trên địa bàn quận Ba Đình, thành phố Hà Nội hiện nay Trên cơ sở nghiên cứu các yếu tố chủ quan và khách quan, lập bảng hỏi thu thập dữ liệu theo mẫu và phân tích, xử lý số liệu.Luận văn đã phát 200 mẫu bảng hỏi anket dành cho các đối tượng tuyên truyền là tiểu thương tại các chợ truyền thống và những người dân sinh sống

quanh chợ, mua hàng trong chợ

- Phương pháp thống kê, xử lý số liệu: Sau khi đã có kết quả điều tra xã

hội học, luận văn tập trung phân tích, thống kê, xử lý số liệu nhằm xác định

cơ sở thực tiễn cho vấn đề nghiên cứu là tăng cường tuyên truyền PCCN tại

các chợ truyền thống ở quận Ba Đình, thành phố Hà Nội hiện nay

6 Đóng góp mới về khoa học của Luận văn

- Góp phần làm sáng tỏ hơn một số vấn đề lý luận về tuyên truyền, tuyên truyền PCCN

- Đưa ra và phân tích thực trạng tuyên truyền PCCN tại một số chợ truyền thống ở quận Ba Đình, Hà Nội

- Đề xuất những quan điểm và giải pháp dưới góc độ chính trị học nhằm tăng cường tuyên truyền PCCN tại các chợ trên địa bàn quận Ba Đình, thành phố Hà Nội hiệu quả, thiết thực, phù hợp giai đoạn hiện nay

7 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài

- Kết quả nghiên cứu của Luận văn có thể sử dụng làm tài liệu tham khảo trong quá trình nghiên cứu và giảng dạy các vấn đề có liên quan đến tuyên truyền về PCCN tại các chợ truyền thống ở quận Ba Đình, thành phố Hà Nội nói riêng, cho các chợ tại các địa phương khác trên cả nước nói chung

- Những giải pháp nâng cao hiệu quả tuyên truyền PCCNtại các chợ truyền thống ở quận Ba Đình nói riêng và thành phố Hà Nội nói chung trong

đề tài nếu được áp dụng tốt sẽ mang lại hiệu quả thực tiễn

8 Kết cấu Luận văn

Ngoài phần mở đầu và kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn được kết cấu thành 3 chương, 8 tiết

Chương 1 TUYÊN TRUYỀN PHÒNG, CHỐNG CHÁY, NỔ

TẠI CÁC CHỢ TRUYỀN THỐNG - MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN

1.1 Phòng, chống cháy, nổ và tuyên truyền phòng, chống cháy, nổ tại các chợ truyền thống

1.1.1 Phòng, chống cháy, nổ

1.1.1.1 Hiện tượng cháy, nổ

Có một số định nghĩa về hiện tượng cháy, nổ nhưng về cơ bản có những thống nhất chung về khái niệm Chẳng hạn, theo nhà bác học Nga Lô-mô-nô-xốp thì “cháy là sự hòa hợp giữa chất cháy với không khí” Còn tại Việt Nam, theo từ điển Bách khoa Công an nhân dân Việt Nam năm 2005 thì

“cháy” được hiểu là: “Phản ứng ôxi hóa có kèm theo tỏa nhiệt và phát sáng

Sự cháy chỉ xảy ra khi có đầy đủ các điều kiện cháy, đó là sự kết hợp giữa chất cháy, chất ôxi hóa (thường là ôxi trong không khí) và nguồn gây cháy” Theo TCVN 5303:1990 về “An toàn cháy – thuật ngữ và định nghĩa”, thì định nghĩa: “Sự cháy là phản ứng ôxy hóa, tỏa nhiệt và phát sáng”

Như vậy, về cơ bản có thể hiểu, cháy là quá trình phản ứng hóa học tạo

ra khói, bụi, nhiệt và ánh sáng; quá trình này gọi là quá trình phát hỏa và đám cháy tạo ra những ngọn lửa Sự cháy muốn xảy ra và tồn tại phải có đủ 3 yếu tố: chất cháy, chất ôxy hóa và nguồn nhiệt (Chất cháy và chất ôxy hóa đóng vai trò là những chất tham gia phản ứng còn nguồn nhiệt là tác nhân cung cấp năng lượng cho phản ứng cháy xảy ra) Nguồn nhiệt được tạo ra bởi rất nhiều nguồn như điện, tia lửa, ma sát,… Chất cháy có thể là bất kỳ cái gì có thể cháy được, ví dụ như giấy, gỗ, xăng, dầu, vải, ; nó có thể tồn tại ở thể rắn, lỏng hoặc khí (gas) Chất ôxy hóa luôn có sẵn trong không khí; trong quá trình cháy thì ôxy quanh đám cháy sẽ tham gia phản ứng cháy, càng nhiều ôxy tham gia thì đám cháy càng trở mạnh và nguy hiểm Khi đám cháy được phát ra tại một điểm, sẽ làm gia tăng mạnh nhiệt độ tại điểm đó đồng thời

nhiệt lượng sẽ lan truyền rất nhanh ra xung quanh điểm cháy Nói cách khác

là đám cháy sẽ nhanh chóng lan rộng ra xung quanh và nhiệt lượng càng cao (độ lớn của đám cháy), nguồn ôxy càng nhiều (tác động của gió) và nguồn chất cháy càng lớn thì đám cháy càng dữ dội, đe dọa an ninh an toàn, tính mạng và tài sản của con người

Theo cách hiểu phổ biến, nổ là một quá trình chuyển hóa cực nhanh (vài

phần chục hoặc vài phần trăm giây) về mặt lý và hóa học của các chất hoặc hỗn hợp các chất, có tỏa ra năng lượng rất lớn; năng lượng này sẽ nén sản phẩm nổ

và môi trường xung quanh tạo nên sự thay đổi rất mạnh về áp suất Như vậy, về bản chất, quá trình nổ là sự gia tăng áp xuất đột ngột ở một không gian hạn chế Hiện tượng nổ có thể xảy ra khi có sự phân hủy về mặt lý học hoặc do

sự chuyển hóa về mặt hóa học của các chất, do sự cháy nhanh các hỗn hợp khí, hơi và bụi có nguy hiểm nổ Do đó, có thể phân hai loại hiện tượng nổ: 1-

Nổ lý học: những trường hợp nổ do áp suất trong một thể tích tăng lên quá cao, vỏ thể tích không chịu nổi nên bị nổ vỡ; 2- Nổ hóa học là hiện tượng xảy

ra rất nhanh (có đủ ba yếu tố của sự cháy) tỏa nhiều hơi, khí sinh ra áp suất lớn, không khí giãn nở đột ngột gây ra tiếng nổ

Như vậy trong nhiều trường hợp, cháy và nổ có sự quan hệ mật thiết

nên thường được ghép chung là hiện tượng cháy, nổ Có thể xảy ra nổ ở đám

cháy do nguồn chất cháy dồi dào, đám cháy phát triển rất nhanh trong một khoảng thời gian cực ngắn làm nhiệt độ tại tâm đám cháy tăng lên nhanh chóng, áp xuất của điểm cháy tăng lên dẫn đến quá trình nổ Đồng thời, hiện tượng nổ trong nhiều trường hợp tạo ra môi trường lý tưởng của các yếu tố gây cháy xuất hiện khiến cho vụ nổ thành đám cháy

Có muôn vàn lý do khác nhau khiến xảy ra cháy, nổ nhưng tựu chung lại có thể chia thành 3 nhóm nguyên nhân:

- Do chính con người gây ra – đây là nguyên nhân phổ biến nhất hiện

nay ở Việt Nam Theo thống kê, một số nguyên nhân chủ yếu là do: đốt, tiêu

hủy rác thải gần ở các khu vực không an toàn; thiết kế, lắp đặt đường dây điện trong nhà, cơ sở sản xuất, kinh doanh không khoa học; sử dụng thiết bị điện, gas kém chất lượng; để môi trường sống xuất hiện nhiều chất, thiết bị gây cháy, nổ,… ; không tuân thủ các quy định về an toàn cháy, nổ như: thuê thợ giá rẻ thi công công trình, hàn cắt, lắp đặt điện; hút thuốc, sử dụng vật dụng có thể tạo cháy, nổ ở những nơi cấm lửa,…;thậm chí có cả những hành vi cố tình tạo ra cháy, nổ nhằm mục đích cá nhân, nhóm người, có thể là mục đích chơi trội, trả thù, động cơ chính trị,…

- Cháy, nổ do thiên tai, do tác động của thời tiết, khí hậu khắc nghiệt và

thảm họa thiên tai Ngày nay biến đổi khí hậu càng làm gia tăng nguy cơ cháy,

nổ với mức độ nghiêm trọng ngày càng nghiêm trọng hơn Việt Nam thuộc nhóm nước chịu ảnh hưởng lớn bởi thiên tai và biến đổi khí hậu, bên cạnh đó là

cơ sở hạ tầng còn rất nhiều bất cập nên cháy, nổ do thiên tai cũng là hiện tượng luôn có thể xảy ra, nhất là khi thời tiết quá nắng nóng (gây cháy rừng,…) hay mưa bão (gây chập, cháy…)

- Do nguyên nhân tự cháy, nổ: Đó là khi trong điều kiện nhất định các

thành phần gây cháy, nổ tiếp xúc với nhau ở mức độ có thể tự tạo thành cháy,

nổ Hiện tượng này thường cũng thường là do sự chủ quan, không cảnh giác của con người trong PCCN hoặc do lý do khách quan, chủ quan mà cơ sở hạ tầng yếu kém, lạc hậu, không bảo đảm an toàn

1.1.1.2 Phòng, chống cháy, nổ

Theo Từ điển tiếng Việt, “phòng” có nghĩa là: ngăn ngừa, đề phòng trước để sẵn sàng đối phó, chống lại; còn “chống” nghĩa là: hoạt động ngược lại, gây trở ngại cho hành động của ai hoặc làm cản trở sức tác động của cái

gì Trên thực tế, hai từ này thường được ghép với nhau để mô tả và một quá trình gồm hai giai đoạn, hai bước, hai tiến trình, hai công tác liên quan chặt chẽ với nhau “Phòng” là để ngăn sự việc không xảy ra nhưng đồng thời cũng chuẩn bị trước mọi kỹ năng xử lý nếu sự việc xảy ra; còn “chống” chính là

những hành động cụ thể, tức thời khi sự việc xảy ra Sẽ không thể “chống” tốt nếu không có sự trang bị, đào tạo kỹ năng ứng phó, chuẩn bị, “phòng” tốt; ngược lại cũng không thể chắc chắn rằng sự việc sẽ không bao giờ xảy ra dù

“phòng” có tốt đến đâu Tuy nhiên, trong mối quan hệ này, người ta thường nhấn mạnh việc phòng ngừa, với tính chất là việc thường xuyên, lâu dài, hạn chế tối đa sự việc rủi ro; còn “chống” mang tính xử lý tình huống cụ thể, hạn chế tối đa thiệt hại khi rủi ro xảy ra

Như vậy, phòng ngừa cháy, phòng ngừa nổ (gọi chung là phòng cháy,

nổ) là sự chuẩn bị sẵn sàng cả về kiến thức, kỹ năng, vật chất, tinh thần để phòng ngừa không để xảy ra cháy, nổ xảy hoặc nhằm giảm thiểu tác hại của chát, nổ nếu nó xảy ra Mục đích của phòng cháy, nổ là không cho các sự cố

cháy, nổ có điều kiện xảy ra Tuy nhiên, nếu các sự cố cháy, nổ diễn ra trong thực tế thì sẵn sàng nhân lực, vật lực khống chế, triệt tiêu, hạn chế tối đa thiệt hại về người, của và môi trường

Chống cháy, còn gọi là chữa cháy, chống nổ (gọi chung là chống cháy, nổ), theo cách hiểu chung nhất của từ điển tiếng Việt, của Luật Phòng cháy,

chữa cháy đó là: tổ hợp các giải pháp bao gồm các công việc huy động, triển

khai lực lượng, phương tiện chữa cháy, nổ; tổ chức thoát nạn, cứu người, cứu tài sản; chống cháy lan, dập tắt đám cháy và các hoạt động khác có liên quan đến chữa cháy

Như vậy, có thể thấy, PCCN là hai khái niệm, hai nội hàm khác nhau, tuy nhiên lại là hai hoạt động có mối quan hệ mật thiết, không thể tách rời Phòng cháy, nổ tốt làm giảm thiểu nguy cơ cháy, nổ đồng thời cũng cung cấp sẵn phương tiện, nguồn lực, kỹ năng để chống cháy, nổ Còn chống cháy, nổ tốt là tổ hợp chuỗi hành động để ứng phó một vụ việc cháy, nổ cụ thể; là phản ánh rõ nét nhất quá trình PCCN Trong PCCN thì phòng ngừa là chính nhưng

cả hai đều rất quan trọng Tóm lại, có thể hiểu, PCCN là tổng hợp các giải

pháp do con người thực hiện nhằm loại trừ hoặc hạn chế đến mức tối đa các

nguy cơ xảy ra cháy, nổ hoặc các thiệt hại xảy ra khi cháy, nổ; trong đó quan trọng nhất là các khâu cứu người, bảo vệ môi trường, cứu chữa tài sản

1.1.2 Tuyên truyền

Theo Từ điển Hán - Việt, “tuyên” có nghĩa là tản khắp mọi nơi;

“truyền” có nghĩa là đem của người này trao cho người khác; nghĩa là đem ý kiến, tư tưởng của mình trao cho nhiều người, ở nhiều nơi Theo Từ điển Tiếng Việt “Tuyên truyền là giải thích rộng rãi để thuyết phục, vận động mọi người làm theo” Trong tiếng La-tinh, “Tuyên truyền” - Propaganda, có nghĩa là truyền bá, truyền đạt một quan điểm nào đó Như vậy, tuyên truyền là một hoạt động chỉ xuất hiện, tồn tại trong xã hội loài người, bởi chỉ có con người mới

có nhu cầu trao đổi tư tưởng, văn hóa và chỉ có con người mới có khả năng trao truyền tư tưởng, văn hóa cho nhau Đây là một hoạt động xã hội đặc biệt

mà cả chủ thể và đối tượng đều là con người và nhằm mục đích tác động đến con người từ nhận thức, thái độ đến hành động

Về cơ bản, đối với chủ nghĩa Mác – Lê-nin, tuyên truyền đó là quá trình đưa lý luận vào thực tiễn Từ điển chính trị của Liên Xô định nghĩa:

“Tuyên truyền là giải thích, phổ biến một tư tưởng, học thuyết, lý luận chính trị nào đó” [33, 108] Còn Đại từ điển bách khoa toàn thư Liên Xô định nghĩa thuật ngữ tuyên truyền theo nghĩa rộng là sự truyền bá những quan điểm, tư tưởng về chính trị, triết học, khoa học nghệ thuật… nhằm biến quan điểm, tư tưởng ấy thành ý thức xã hội, thành hành động cụ thể của quần chúng;theo nghĩa hẹp là truyền bá những quan điểm lí luận nhằm xây dựng cho quần chúng một thế giới quan nhất định phù hợp với lợi ích của chủ thể tuyên truyền và kích thích những hoạt động thực tế phù hợp với thế giới quan ấy [32, 95-96]

Trong tác phẩm Người tuyên truyền và cách tuyên truyền (năm 1947),

Chủ tịch Hồ Chí Minh định nghĩa: “Tuyên truyền là việc đem một việc gì nói cho dân biết, dân nhớ, dân theo, dân làm” [26, 191]

Trên cơ sở chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, nhiều nhà

nghiên cứu đồng tình cho rằng: tuyên truyền là phổ biến, giải thích một tư

tưởng, một học thuyết, một quan điểm nào đó, nhằm hình thành hoặc củng cố

ở đối tượng tuyên truyền một thế giới quan, nhân sinh quan, một lý tưởng, một lối sống thông qua đó mà ảnh hưởng tới thái độ và hoạt động tích cực của con người trong thực tiễn xã hội Tuyên truyền là một dạng hoạt động xã hội đặc biệt, có tính lịch sử cụ thể

Đảng Cộng sản Việt Nam xác định: Công tác tuyên truyền là một trong

ba bộ phận cấu thành, hay ba hình thái của công tác tư tưởng (bao gồm: công tác lý luận, công tác tuyên truyền và công tác cổ động) Các hình thái này

tương đương với 3 quá trình cơ bản: quá trình sáng tạo hệ tư tưởng và vận dụng

hệ tư tưởng đề ra đường lối, chính sách (sản xuất hệ tư tưởng); quá trình truyền

bá hệ tư tưởng và đường lối, chính sách (tái sản xuất hệ tư tưởng); quá trình biến hệ tư tưởng, đường lối, chính sách thành hiện thực (“vật chất hóa” hệ tư tưởng) Công tác tuyên truyền là một mắt khâu quan trọng trong hệ thống công tác tư tưởng của Đảng và có mối quan hệ chặt chẽ, tác động qua lại với hai mắt

khâu còn lại là công tác nghiên cứu lý luận và công tác cổ động

Tuyên truyền được chia thành các lĩnh vực nhiệm vụ: Tuyên truyền, giáo dục thế giới quan khoa học; tuyên truyền, giáo dục tư duy lý luận; tuyên truyền, giáo dục chính trị - tư tưởng; tuyên truyền, giáo dục hình thành văn hóa kinh tế; tuyên truyền, giáo dục đạo đức

1.1.3 Phòng, chống cháy nổ ở chợ truyền thống

1.1.3.1 Khái niệm chợ truyền thống

Theo Từ điển tiếng Việt [30,128] “Chợ là nơi tụ họp giữa người mua và người bán để trao đổi hàng hóa, thực phẩm hàng ngày theo từng buổi hoặc từng phiên nhất định (chợ phiên)”

Đối với người Việt Nam, chợ gắn liền với đời sống kinh tế, mang đậm cả yếu tố xã hội, văn hóa Cha ông ta có câu: “Thứ nhất tu tại gia, thứ

nhì tu chợ, thứ ba tu chùa”, “Trai khôn tìm vợ chợ đông - Gái khôn lấy chồng ở chốn ba quân” để nói chợ là nơi con người giao lưu, thực hiện các mối quan hệ xã hội để trưởng thành và khẳng định mình, đồng thời chợ cũng là nơi phản ánh trình độ phát triển của làng, của vùng Do đó, trong đời sống người Việt Nam trước đây, hầu như đơn vị hành chính cấp thấp nhất (làng) nào cũng có chợ

Theo các nhà nghiên cứu, ở Việt Nam, chợ là điểm khởi đầu cho phát triển Các làng có chợ; chợ phát triển thì thành thị, đô thị - mà thị nghĩa là chợ

Do đó chợ truyền thống ở đô thị gốc rễ là những chợ làng Điều đó giải thích vì sao nhiều đô thị lớn có những cái chợ truyền thống nổi tiếng: chợ Rồng, Nam Định; chợ Kỳ Lừa, Lạng Sơn; chợ Đông Ba, Huế; chợ Nổi Cái Bè Điển hình nhất của việc từ chợ phát triển thành đô thị chính là Hà Nội - Kẻ Chợ

Giai đoạn hiện nay, với sự phát triển mạnh mẽ về kinh tế - xã hội, xuất hiện ngày càng nhiều các trung tâm thương mại, siêu thị, cửa hàng tiện ích,… với phong cách mua/bán cho đến hình thức tổ chức khác biệt với chợ truyền

thống của người Việt Nam Do đó hình thành khái niệm chợ truyền thống để

khu biệt với các hình thức mua bán, kiểu “chợ” hiện đại

Về cơ bản, có thể hiểu,chợ truyền thống là khái niệm để chỉ một loại hình kinh doanh được phát triển dựa trên những hoạt động thương mại mang tính truyền thống, được tổ chức tại một điểm theo quy hoạch, đáp ứng nhu cầu mua bán, trao đổi hàng hóa- dịch vụ và nhu cầu tiêu dùng của khu vực dân cư

Chợ truyền thống cũng là một mô hình trung tâm thương mại, bao gồm

hệ thống nhiều người bán lẻ thuê lại các ki-ốt, gian hàng nhưng nó chỉ bao gồm những người bán các sản phẩm (chủ yếu là lương thực, thực phẩm) phục

vụ nhu cầu sinh hoạt hằng ngày của con người và đa số là người kinh doanh trực tiếp bán cho người tiêu dùng Do đó nó khác biệt về quy mô, hình thức, phương thức mua bán so với trung tâm thương mại Chợ truyền thống khác với siêu thị bởi nó gồm rất nhiều những người bán hàng trực tiếp và bình đẳng

với nhau trong khi siêu thị là các nhân viên bán hàng và hàng hóa được bán gián tiếp bởi những người chủ của siêu thị chứ không trực tiếp từ người sản xuất Các cửa hàng tiện ích, shop thực chất chỉ là các cơ sở bán lẻ nhỏ nằm rải rác, không tập trung như chợ, siêu thị, trung tâm thương mại

1.1.3.2 Khái niệm phòng, chống cháy, nổ ở chợ truyền thống

Có lẽ do điều kiện tự nhiên có khí hậu khá khắc nghiệt và thường xuyên phải chống lại “địch họa”, đất nước Việt Nam là nước có truyền thống trong công tác phòng, chống cháy, nổ Từ xa xưa ông cha ta đã đưa ra quan điểm “Giặc phá không bằng nhà cháy” vừa phản ánh tác hại ghê gớm của nạn cháy vừa để đề cao công tác phòng cháy, chữa cháy, nói rộng ra hiện nay là phòng, chống cháy, nổ

Trong đời sống xã hội, thì chợ là một thiết chế rất quan trọng – một trong 5 tiêu chí xây dựng phát triển (điện, đường, trường, trạm, chợ) Đồng thời, chợ nói chung, chợ truyền thống nói riêng, còn mang các đặc điểm: là nơi tụ họp đông người; thường nằm trong trung tâm của các địa phương; nơi tập trung nhiều hàng hóa có khả năng đe dọa an toàn cháy, nổ; nơi sử dụng nhiều thiết bị điện Chợ truyền thống còn có đặc điểm là cơ sở hạ tầng còn nhiều bất cập, tiềm ẩn nguy cơ cháy, nổ cao Do đó, đối với các địa phương trong cả nước, khi nhắc tới công tác PCCN trên địa bàn, thường đặt PCCN tại các khu vực chợ là một nhiệm vụ thường xuyên, trọng tâm, trọng điểm Điều này thể hiện ở hầu hết các văn bản báo cáo về công tác PCCN đều có một phần nội dung đề cập PCCN ở khu vực chợ

Về cơ bản, có thể hiểu, PCCN tại các chợ truyền thốnglà tổng hợp các

giải pháp do con người thực hiện nhằm loại trừ hoặc hạn chế đến mức tối đa các nguy cơ xảy ra cháy, nổ hoặc các thiệt hại xảy ra khi cháy, nổ; trong đó quan trọng nhất là các khâu cứu người, bảo vệ môi trường, cứu chữa tài sản tại các chợ truyền thống

Dựa trên các văn bản quy phạm pháp luật, trách nhiệm, nghĩa vụ, quyền, lực lượng thực hiện công tác PCCN tại các chợ truyền thống được xác định:

- Là trách nhiệm của mỗi cơ quan, tổ chức, hộ gia đình và cá nhân kinh doanh tại chợ; nhân dân sinh sống tại khu vực chợ

- Công dân từ 18 tuổi trở lên, đủ sức khỏe có trách nhiệm tham gia vào đội dân phòng, đội phòng cháy và chữa cháy cơ sở được lập ở khu vực có chợ truyền thống khi có yêu cầu

- Người đứng đầu cơ quan, tổ chức, tiểu thương, cá chủ hộ gia đình là người chịu trách nhiệm tổ chức hoạt động và thường xuyên kiểm tra PCCN trong phạm vi trách nhiệm của mình

- Lực lượng Cảnh sát phòng cháy và chữa cháy có trách nhiệm hướng dẫn, kiểm tra hoạt động PCCN tại các chợ truyền thống và cơ quan, tổ chức,

hộ gia đình, cá nhân và làm nhiệm vụ chữa cháy

1.1.4 Tuyên truyền phòng, chống cháy, nổ tại các chợ truyền thống

Từ khái niệm về PCCN, chợ truyền thống, tuyên truyền, đã phân tích ở

trên, có thể hiểu: Tuyên truyền về PCCN tại các chợ truyền thống là hoạt

động phổ biến, giải thích, giáo dục, trang bị kiến thức, kỹ năng PCCN cho toàn bộ hệ thống chính trị và người dân làm ăn, sinh sống tại các khu vực có chợ truyền thống; từ đó xây dựng ý thức đúng đắn, thái độ tự giác và thúc đẩy hành động tích cựctrong phòng ngừa cháy, nổ và ngăn chặn tác hại nếu cháy,

nổ xảy ra

Yêu cầu đối với tuyên truyền PCCN nói chung, PCCN tại các chợ truyền thống nói riêng là phải được huy động sức mạnh tổng hợp của toàn hệ thống chính trị, trực tiếp nhất là lực lượng PCCC Cấp ủy, chính quyền các cấp phải thực hiện công tác này và người đứng đầu cấp ủy, chính quyền là người chịu trách nhiệm cao nhất Đặc biệt, khi xác định đó là một nhiệm vụ của công tác tuyên truyền thì mỗi đảng viên đều phải có trách nhiệm tuyên truyền Bên cạnh đó, các tổ chức chính trị - xã hội cũng phải tham gia thực hiện công tác tuyên truyền PCCN tại các chợ truyền thống Đối với nhân dân, vừa là đối tượng tuyên truyền, đến lượt họ cũng có thể trở thành những tuyên

truyền viên về PCCN Trong nhân dân thì tầng lớp quan trọng nhất chính là tiểu thương tại các chợ, họ là đối tượng tuyên truyền quan trọng nhất đồng thời cũng là lực lượng tuyên truyền, tham gia PCCN bởi hơn ai hết, an toàn trật tự ở các chợ gắn lền với tài sản và tính mạng của họ

Tuyên truyền PCCN tại các chợ truyền thống là một công tác thường xuyên, lâu dài đồng thời cũng luôn mang tính thời sự, cấp bách và cũng cần đổi mới cả về nội dung và hình thức để phù hợp sự phát triển của tình hình

Nó cũng đã được tạo hành lang pháp lý đầy đủ bởi quan điểm, đường lối và

hệ thống văn bản quy phạm pháp luật của Đảng, Nhà nước

Tuyên truyền PCCN luôn gắn liền và phải phù hợp với trình độ nhận thức, khả năng, kỹ năng của đối tượng tuyên truyền và điều kiện cơ

sở vật chất của lực lượng chức năng, chính quyền, khu chợ và nhân dân sinh sống trên địa bàn; bị chi phối bởi các yếu tố như phong tục, tập quán, văn hóa,…

1.2 Các yếu tố cấu thành hoạt động tuyên truyền phòng, chống cháy, nổ tại các chợ truyền thống

1.2.1 Chủ thể tuyên truyền

Trong sơ đồ công tác tuyên truyền, cá nhân, tổ chức, thiết chế chính trị - xã hội thực hiện sự tác động, đưa thông điệp đến nhận thức của đối tượng tuyên truyền được gọi là chủ thể tuyên truyền Chủ thể tuyên truyền

là lực lượng trực tiếp lựa chọn nội dung, hình thức, phương pháp, phương tiện phù hợp đối tượng tuyên truyền, hoàn cảnh tuyên truyền nhằm đạt hiệu quả cao nhất Trong hoạt động tuyên truyền, mô hình tổ chức công tác tuyên truyền ở nước ta trong mọi hoạt động, từ Trung ương tới cơ sở, với tầm quan trọng của truyên truyền PCCN tại các chợ truyền thống, chủ thể tuyên truyền bao gồm nhiều đối tượng, được chia thành: chủ thể trực tiếp tuyên truyền, chủ thể lãnh đạo, quản lý tuyên truyền và chủ thể tham gia tuyên truyền

1.2.1.1 Chủ thể lãnh đạo, quản lý tuyên truyền phòng, chống cháy, nổ tại các chợ truyền thống

Với đặc thù về hệ thống chính trị của Việt Nam, do tính chất quan trọng của công tác PCCN, thì tuyên truyền PCCN nói chung, PCCN tại các chợ truyền thống nói riêng, được xác định là nhiệm vụ của cấp ủy các cấp Đồng thời, theo Điều 58, Luật Phòng cháy và chữa cháy, chủ thể quản lý nhà nước

về PCCC bao gồm: Chính phủ, Bộ Công an, các Bộ, cơ quan ngang Bộ và Ủy ban nhân dân các cấp nên chủ thể lãnh đạo, chỉ đạo tuyên truyền PCCN cũng bao gồm những cơ quan, thiết chế trên Do đó, chủ thể lãnh đạo, quản lý tuyên truyền về PCCN tại các chợ truyền thống là cấp ủy và chính quyền các cấp, trực tiếp là cấp ủy, chính quyền của cơ sở có chợ truyền thống (hiện nay thường là cấp phường, xã, trị trấn) và cấp trên trực tiếp của cấp ủy, chính quyền đó (cấp quận, huyện, thị xã) Cấp ủy là chủ thể lãnh đạo, đề ra quan điểm, phương hướng, tuyên truyền PCCN cho nhân dân nói chung, tại các chợ truyền thống nói riêng Chính quyền các cấp tương ứng đóng vai trò là chủ thể là người cụ thể hóa những quan điểm, nghị quyết của cấp ủy đảng thành các hướng dẫn, quy định, kế hoạch hoạt động

Ngoài ra, cấp ủy, chính quyền các cấp ở cấp cao hơn (tỉnh, thành phố, Trung ương) hay các bộ, ngành dọc (PCCC, Bộ Công an) tuy không can thiệp sâu vào hoạt động tuyên truyền PCCN tại các chợ truyền thống nhưng là những cấp tạo ra khung khổ, hành lang pháp lý và cung cấp trang thiết bị, cơ

sở vật chất cho hoạt động PCCN nói chung, tuyên truyền PCCN nói riêng

1.2.1.2 Chủ thể trực tiếp tuyên truyền phòng, chống cháy, nổ tại các chợ truyền thống

Chủ thể trực tiếp tuyên truyền PCCN tại các chợ truyền thống là những người trực tiếp thực hiện tuyên truyền PCCN Đó là những người vị trí nghề nghiệp, nhiệm vụ công tác liên quan trực tiếp đến PCCN tại chợ truyền thống

và hưởng các khoản thu nhập có được do công việc này Ở đây trước hết là

lực lượng cảnh sát PCCC tại các địa phương có chợ truyền thống Đây là một

bộ phận của lực lượng vũ trang, được tổ chức thống nhất từ Trung ương đến địa phương, đóng vai trò là lực lượng có nhiệm vụ chính theo quy định của Đảng, Nhà nước là: tổ chức tuyên truyền, phổ biến pháp luật; huấn luyện, bồi dưỡng nghiệp vụ, kiến thức về PCCN cho nhân dân; hướng dẫn xây dựng phong trào quần chúng tham gia hoạt động PCCN, đồng thời trực tiếp thực

hiện các biện pháp PCCN kịp thời Thứ hai là đội ngũ báo cáo viên, tuyên

truyền viên của các cấp ủy đảng, chính quyền nơi có chợ truyền thống Họ là những người được nhiệm vụ tuyên truyền PCCN tới các đối tượng tuyên truyền Trong tuyên truyền về PCCN, báo cáo viên, tuyên truyền viên phối hợp với nhau sẽ tạo thành lực lượng tuyên truyền có hệ thống từ trung ương đến cơ sở, góp phần quan trọng trong công tác đảm bảo an toàn PCCN toàn dân nói chung, cộng đồng tại chợ truyền thống nói riêng

1.2.1.3 Chủ thể tham gia tuyên truyền phòng, chống cháy, nổ tại các chợ truyền thống

Với tính chất là nhiệm vụ của cả hệ thống chính trị và toàn dân, tuyên truyền PCCN có sự tham gia của cả hệ thống chính trị bên cạnh cấp ủy, chính quyền, cùng với nhân dân, trực tiếp là các nhóm người là chủ hộ kinh doanh Điều này đã được quy định rõ trong Luật Phòng cháy và chữa cháy Chủ thể tham gia phối hợp tuyên truyền PCCN bao gồm các tổ chức chính trị - xã hội, trong đó nhấn mạnh vai trò của các thiết chế như tổ dân phố, Mặt trận Tổ quốc các cấp, đoàn thanh niên, hội phụ nữ; người có uy tín trong cộng đồng, các chủ hộ kinh doanh… Trong đó, Mặt trận Tổ quốc là chủ thể quan trọng giữ vai trò tập hợp, xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân, thể hiện ý chí, nguyện vọng của nhân dân, tuyên truyền, vận động nhân dân chấp hành tốt mọi chủ chương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, đồng thời là diễn đàn tập hợp những ý kiến, kiến nghị của nhân dân, thể hiện vai trò làm chủ, vai trò giám sát, phản biện của nhân dân trong xây dựng và

củng cố chính quyền trên mọi lĩnh vực, bao gồm có PCCN, an ninh trật tự tại chợ truyền thống và khu vực lân cận,… Các tổ chức chính trị - xã hội, xã hội nghề nghiệp cũng đóng vai trò rất quan trọng trong việc tham gia tuyên truyền, giáo dục, thuyết phục quần chúng chấp hành nghiêm các chủ trương, chính sách về PCCN theo lứa tuổi, giới tính hoặc các thành viên hội, nhóm như thanh niên, phụ nữ, người cao tuổi, hội nhóm tiểu thương Chủ các cơ sở kinh doanh trong chợ truyền thống trong những chừng mực nhất định vừa là đối tượng tuyên truyền về PCCN vừa phải là chủ thể tham gia tuyên truyền PCCN… Đồng thời, theo quy định của Đảng, Nhà nước, mỗi đảng viên, mỗi chiến sĩ cảnh sát PCCC cũng cần là một tuyên truyền viên trong tuyên truyền

về PCCN cho nhân dân Theo quy định của pháp luật, tại các cơ sở sản xuất, kinh doanh, các đơn vị, địa phương, cụ thể ở đây là tại các chợ truyền thống đều phải thành lập các đội PCCN huy động trong nhân dân, với công dân đủ

18 tuổi trở lên Họ có nhiệm vụ giữ gìn an ninh an toàn PCCN, tuyên truyền PCCN và khi xảy ra sự cố có thể tham gia xử lý Ban quản lý chợ truyền thống là những người chịu trách nhiệm quản lý các hoạt động chợ, bao gồm PCCN nên đương nhiên họ có nhiệm vụ thực hiện tuyên truyền PCCN

1.2.2 Đối tượng tuyên truyền

Đối tượng tuyên truyền là những người, những nhóm người chịu sự tác động của chủ thể tuyên truyền Trong tuyên truyền PCCN tại các chợ

truyền thống, đối tượng tuyên truyềnhướng tới là toàn thể nhân dân trên địa

bàn có chợ truyền thống

Với thế giới quan duy vật biện chúng, chúng ta đều nhận thức được rằng nói tới nhân dân là nói tới đông đảo những người thuộc nhiều giai cấp, tầng lớp khác nhau Nhân dân không đồng nhất về đặc điểm, tích cách Mỗi giai cấp, tầng lớp, bộ phận khác nhau lại có những đặc điểm tư tưởng, tình cảm, tâm lý khác nhau, ví dụ đặc điểm tâm lý nông dân khác với đặc điểm tâm lý của trí thức, hay đặc điểm tích cách người cao tuổi khác với đặc điểm

tính cách thanh niên,… Ngay cả trong cùng một thành phần xã hội, những người thuộc các vùng miền khác nhau hoặc ở những độ tuổi, ngành nghề khác nhau cũng có những đăc điểm khác nhau Như vậy, nhân dân là đối tượng rất phong phú, đa dạng.Những đặc điểm như vậy cũng thể hiện rõ khi xác định đối trượng tuyên truyền PCCN tại các chợ truyền thống Nó sẽ tác động, thậm chí quy định nội dung, phương thức tuyên truyền của chủ thể tuyên truyền PCCN tại các chợ truyền thống

Trong đối tượng tuyên truyền PCCN tại các chợ truyền thống, nhóm đối tượng trực tiếp nhất (đối tượng đích) đó là các tiểu thương tại các chợ truyền thống Đó là những người mà “nghề nghiệp”, “mưu sinh”, cuộc sống của họ và gia đình gắn liền với chợ truyền thống Tiểu thương gắn bó với chợ

cả về tài sản vật chất lẫn tinh thần, thậm chí sức khỏe và tính mạng Gắn bó sinh mệnh của tiểu thương còn có gia đình họ Tiểu thương và gian hàng của

họ là những đơn vị cấu thành chợ; ý thức và hành vi của họ cấu thành hoạt động của chợ Do đó, PCCN tại chợ truyền thống đều phải bắt đầu từ tiểu thương và vì tiểu thương

Nếu tiểu thương là người bán hàng thì gắn với họ là những người mua hàng trong chợ - chợ là không gian của người mua, kẻ bán Khác với tiểu thương là những người cố định trong không gian chợ, người mua chỉ có mặt trong chợ trong những khoảng thời gian nào đó Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu cũng chỉ ra, khu biệt được những nhóm người trong cộng đồng thường đi chợ truyền thống nên việc tuyên truyền PCCN tại chợ truyền thống cho họ là hoàn toàn khả thi (chẳng hạn đa số họ cũng là người sinh sống quanh khu vực chợ, những người nội trợ chính trong gia đình,…)

Nhóm đối tượng trực tiếp khác là người dân sinh sống quanh khu vực chợ truyền thống Đặc điểm chung như đã phân tích về không gian văn hóa chợ Việt Nam đó là chợ luôn gắn với không gian có đông người sinh sống

Do đó an toàn cháy, nổ đối với chợ truyền thống có ý nghĩa đặc biệt đối với

an ninh trật tự Nếu xảy ra cháy, nổ tại chợ truyền thống thì hậu quả sẽ rất nặng nề cho cả một cộng đồng dân cư đông đúc quanh chợ Chợ truyền thống gắn bó chặt chẽ an sinh của cộng đồng dân cư quanh chợ nên PCCN trở thành quyền và nghĩa vụ với nhân dân quanh chợ Do đó, nhân dân sống quanh chợ phải là đối tượng tuyên truyền PCCN trực tiếp

Mặt khác, như đã phân tích, theo quan điểm, đường lối, chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước, PCCN là nhiệm vụ của toàn hệ thống chính trị và nhân dân Do đó, nhân dân vừa là đối tượng tuyên truyền nhưng đồng thời cũng vừa là chủ thể quan trọng trong tuyên truyền PCCN nói chung, tại các chợ truyền thống nói riêng

Đồng thời, trong các nhóm đối tượng của tuyên truyền PCCN tại các chợ truyền thống cũng bao gồm cả những nhóm thuộc chủ thể tuyên truyền Vai trò “kép” này thể hiện ở chỗ, bản thân họ là người tuyên truyền song cũng cần được tuyên truyền để nâng cao trình độ chuyên môn, hiểu biết và phát triển kỹ năng, khả năng thực hiện nhiệm vụ tuyên truyền PCCN tại các chợ truyền thống

Đối với nhóm chủ thể lãnh đạo, quản lý tuyên truyền PCCN tại các chợ truyền thống, họ cần được thường xuyên cập nhật kiến thức lãnh đạo, quản lý

về PCCNtừ cấp trên của họ hoặc từ các cơ quan chức năng hữu quan Đối với nhóm chủ thể trực tiếp tuyên truyền, họ luôn cần được cập nhật các nội dung mới của công tác PCCN nói chung, tại các chợ truyền thống nói riêng; các kỹ năng, phương pháp tuyên truyền hiệu quả Đối với nhóm chủ thể tham gia tuyên truyền PCCN tại các chợ truyền thống, họ thường xuyên cần được tuyên truyền để nắm vững các chủ trương, đường lối, chính sách, pháp luật về PCCN cũng như vị trí, vai trò, nhiệm vụ của mình đối với công tác này tại các chợ truyền thống.Trong mối liên hệ từ cấp Trung ương tới cơ sở, các cấp trung gian đóng vai trò kép vừa là chủ thể tuyên truyền vừa là đối tượng tuyên truyền, bên cạnh việc tự thân cần có nhu cầu được tuyên truyền về PCCN

1.2.3 Nội dung tuyên truyền

Nội dung tuyên truyền có vị trí rất quan trọng trong các yếu tố cấu thành hoạt động tuyên truyền Căn cứ vào nội dung tuyên truyền mà chủ thể lựa chọn các hình thức tuyên truyền sao cho phù hợp, chuyển tải được đúng, đầy đủ nội dung và đạt được mục đích đề ra Căn cứ vị trí, vai trò, chức năng, nhiệm vụ của tuyên truyền, của PCCN; các quan điểm, đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước về công tác tuyên truyền, công tác PCCN, có thể xây dựng những nội dung chính của tuyên truyền PCCN tại các chợ truyền thống bao gồm:

1.2.3.1 Vị trí, tầm quan trọng của phòng, chống cháy, nổ tại các chợ truyền thống

Với bất cứ lĩnh vực nào, nội dung trước tiên cần tuyên truyền luôn là về

vị trí, tầm quan trọng của lĩnh vực đó, nhằm tạo nhận thức cho đối tượng tuyên truyền về sự cần thiết, nhu cầu trang bị kiến thức, thế giới quan, tư duy, khả năng của hành vi trong lĩnh vực đó Đối với tuyên truyền PCCN đây cũng là nội dung tuyên truyền quan trọng trước tiên Xuất phát từ lý luận và thực tiễn, từ quan điểm, chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước đều khẳng định: hiện tượng cháy nổ có khả năng gây thiệt hại rất lớn về người và tài sản do đó PCCN có vị trí, vai trò rất quan trọng Nhiệm vụ của chủ thể tuyên truyền là phải làm cho đối tượng tuyên truyền nhận thức được rõ ràng, cụ thể về vị trí, tầm quan trọng của việc PCCN, để từ đó có nhu cầu có ý thức, tự giác trong việc chấp hành các quy định về an toàn PCCN; phát sinh nhu cầu trang bị kỹ năng kiến thức phòng ngừa cháy nổ và có thể chống cháy nổ khi cần thiết Đây là tiền

đề cần thiết để thúc đẩy tư duy, nhận thức, nhu cầu của đối tượng tuyên truyền

1.2.3.2 Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về phòng, chống cháy, nổ

Tuyên truyền, giáo dục pháp luật về PCCN là nội dung quan trọng, có ý nghĩa hàng đầu Mục đích của nội dung tuyên truyền về hệ thống văn bản quy phạm pháp luật là làm cho đối tượng tuyên truyền nhận thức, hiểu biết đầy đủ và

tự giác chấp hành các quy định của pháp luật về PCCN Các văn bản quy phạm pháp luật về PCCN cần được tuyên truyền hiện nay bao gồm: Luật Phòng cháy

và chữa cháy do Quốc hội ban hành năm 2001, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng cháy và chữa cháy do Quốc hội ban hành năm 2013, Nghị định số 130/2006/NĐ-CP ngày 8/11/2006 quy định chế độ bảo hiểm cháy nổ bắt buộc do Chính phủ ban hành, Nghị định số 46/2012/NĐ-CP ngày 22/5/2012 sửa đổi, bổ sung một số Điều của Nghị định số 35/2003/NĐ-CP ngày 04/4/2003 quy định chi tiết thi hành một số Điều của Luật Phòng cháy và chữa cháy và Nghị định số 130/2006/NĐ-CP, Nghị định số 167/2013/NĐ-CP ngày 12/11/2013 quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội; phòng, chống tệ nạn xã hội; PCCC, phòng, chống bạo lực gia đình,… cùng một

số nghị định, thông tư khác còn hiệu lực điều chỉnh trong PCCN

Bên cạnh đó, một số địa phương, đơn vị còn có những quy định đặc thù riêng; đối với các chợ truyền thống cũng cần xây dựng và tuyên truyền một số nội dung đặc thù về PCCN trong từng giai đoạn Cần cung cấp văn bản cụ thể đến tận tay đối tượng tuyên truyền hoặc công khai trên các phương tiện truyền thông đại chúng; đồng thời thực hiện tuyên truyền, làm rõ nội dung của các văn bản

1.2.3.2 Kiến thức và kỹ năng phòng, chống cháy, nổ tại chợ truyền thống

Để phòng ngừa và chuẩn bị sẵn sàng chống lại cháy, nổ thì có một nội dung quan trọng trong tuyên truyền về PCCN tại các chợ truyền thống là phải cung cấp những kiến thức, kỹ năng cơ bản về PCCN cho đối tượng tuyên truyền Với việc được trang bị đầy đủ kiến thức, kỹ năng về PCCN tại chợ truyền thống thì con người có thể hạn chế tối đa khả năng xảy ra sự cố cháy

nổ ngoài ý muốn; hoặc nếu có xảy ra thì cũng có khả năng nhanh chóng tiếp cận và xử lý tình huống, hạn chế tối đa thiệt hại về người và của Bởi theo nhận định của các chuyên gia, sự thiếu hiểu biết, thiếu kỹ năng PCCN có thể khiến sự cố cháy lan nhanh, lan rộng hơn, gây thiệt hại nặng nề hơn, trở thành thảm họa Kiến thức phải trở thành kỹ năng, thông qua trải nghiệm giả lập

thực tế, qua tập huấn; có kiến thức mà không có kỹ năng hoặc không thể hiện thành hành động thì không có giá trị; ngược lại hành động, phản ứng mà không có kiến thức có khi còn gây nguy hiểm hơn cho thực tế

1.2.3.3 Vụ việc, gương điển hình trong công tác phòng, chống cháy, nổ nói chung, tại các chợ truyền thống nói riêng

Công tác tuyên truyền nói chung rất coi trọng đưa ra các tấm gương điển hình; đồng thời đưa ra những bài học đắt giá do chủ quan, mất cảnh giác hoặc kỹ năng xử lý kém khiến mất xảy ra sự cố nghiêm trọng Gương điển hình tiên tiến trong PCCN là những cá nhân, tập thể có thành tích tiêu biểu trong việc thực hiện chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước về PCCN nói chung, tại các chợ truyền thống nói riêng Đó có thể là những cá nhân, tập thể tiêu biểu trong chấp hành các quy định an toàn PCCN; những sáng kiến trong PCCN; hoặc tiêu biểu trong việc xử lý, ngăn chặn cháy… Tuyên truyền, biểu dương những tấm gương điển hình tiên tiến trong PCCN có tác dụng rất lớn trong việc cổ vũ, nhân rộng các gương điển hình tiên tiến; hướng dẫn, động viên người dân học tập và làm theo Đồng thời với nêu gương, cũng phải lên án, phê phán những biểu hiện chủ quan, ý thức kém, lơ là, thậm chí có hành vi vi phạm trong PCCN; phải đấu tranh lên án sự bàng quan, coi thường, coi nhẹ hoặc cho rằng việc PCCN là của riêng cơ quan chức năng Nêu gương đã được Đảng xác định là một phương thức tuyên truyền quan trọng, thiết thực trên mọi lĩnh vực, bao gồm cả trong tuyên truyền PCCN tại các chợ truyền thống Bởi nó không chỉ thiết thực, hiệu quả, có độ tin cậy cao mà nó phù hợp với đặc điểm tâm lý chung của nhân dân Việt Nam là đề cao “trăm nghe không bằng một thấy”

1.2.4.Phương thức tuyên truyền

1.2.4.1.Phương pháp tuyên truyền

Cùng với hình thức tuyên truyền, phương pháp tuyên truyền có vai trò rất quan trọng Đồng thời, tùy theo mục đích, nội dung và đối tượng tuyên truyền sẽ

có các lựa chọn phương pháp tuyên truyền Tuyên truyền PCCN nói chung và tại các chợ truyền thống nói riêng thường được sử dụng các phương pháp sau:

- Phương pháp thuyết trình: là cách thức sử dụng lời nói để trình bày, giảng giải một cách có hệ thống những nội dung liên quan lĩnh vực PCCN, về PCCN trên địa bàn tại các chợ truyền thống, nhằm trang bị tri thức, hình thành niềm tin và cổ vũ tính tích cực hành động ở đối tượng

-Phương pháp thảo luận nhóm: là phương pháp có sự tham gia tích cực,

sự trao đổi quan điểm, ý kiến giữa các thành viên trong nhóm với nhau Trong quá trình thảo luận nhóm, các thành viên đều được bình đẳng bày tỏ ý kiến quan điểm Ưu điểm của phương pháp này là đối tượng được thoải mái bày tỏ quan điểm, lắng nghe ý kiến và chấp nhận quan điểm của người khác một cách chủ động Thảo luận nhóm trong PCCN tại các chợ truyền thống có thể là giữa các nhóm trong chủ thể lãnh đạo, quản lý tuyên truyền, chủ thể tuyên truyền, chủ thể tham gia tuyên truyền, đối tượng tuyên truyền Tuy nhiên hiệu quả nhất là thảo luận nhóm của chủ thể trực tiếp tuyên truyền – lực lượng PCCC nhằm nâng cao năng lực cá nhân, khả năng phối hợp đồng đội; của nhóm các tiểu thương trong trợ truyền thống; nhóm các hộ gia đình khu vực chợ - họp xóm, họp tổ dân phố

- Phương pháp trực quan: Do tuyên truyền PCCN có mục đích cuối cùng là trang bị kỹ năng cho đối tượng tuyên truyền trong phòng cháy, nổ và khắc phục cháy, nổ, mà kỹ năng chỉ có thể hình thành từ cả lý thuyết và kinh nghiệm thực tế, nên việc trải nghiệm thông qua phương pháp trực quan là rất quan trọng Việc sử dựng phương pháp trực quan có thể thông qua tranh ảnh, video, pano, áp phích, tập huấn tại hiện trường giả định - ở đây cụ thể là hiện trường một chợ truyền thống

- Phương pháp nêu gương: là phương pháp chủ thể sử dụng các điển hình để tác động đến tâm tư, tình cảm của đối tượng, khiến đối tượng thán phục và làm theo Cơ sở khoa học của phương pháp nêu gương là đặc tính tâm lý bắt chước của con người Nhóm chủ thể lãnh đạo, quản lý tuyên truyền PCCN tại các chợ truyền thống phải là những người đầu tiên nêu gương; tiếp

đó là các tấm gương trong những người có uy tín trong cộng đồng Đồng thời cần đưa ra những tấm gương sáng về PCCN tại các chợ truyền thống nói riêng, trong công tác PCCN nói chung

1.2.4.2 Hình thức tuyên truyền

Theo định nghĩa trong giáo trình Nguyên lý Công tác tư tưởng, hình thức là cách tổ chức, phối hợp hoạt động giữa chủ thể và đối tượng, là cách bố trí, sắp xếp các yếu tố đảm bảo và các bước tiến hành theo một trật tự nhất định nhằm đạt được mục đích đề ra Tùy theo cách thức tiếp cận khác nhau

mà có thể chia hình thức tuyên tuyền thành các nhóm khác nhau Trong tuyên truyền PCCN ở các chợ truyền thống có một số hình thức phổ biến:

- Hình thức tuyên truyền cá nhân: là hình thức sử dụng để tác động đến một cá nhân, một đối tượng duy nhất, bao gồm: gặp gỡ trực tiếp, tư vấn

cá nhân, thăm tại nhà Hình thức tuyên truyền PCCN này hiệu quả đối với đối tượng là các tiểu thương tại các chợ truyền thống

- Hình thức tuyên truyền nhóm: là hình thức tác động đến một nhóm đối tượng có đặc điểm gần giống nhau, như: lớp học, hội thảo, hội họp, diễn đàn Ngoài ra, còn có một số hình thức khác như thảo luận nhóm, hoạt động văn hóa – văn nghệ, hội trại, hoạt động sinh hoạt của các tổ chức chính trị - xã hội, xã hội nghề nghiệp,… Đây là hình thức tuyên truyền phổ biến trong nhiều lĩnh vực hiện nay, bao gồm cả trong PCCN tại các chợ truyền thống Đó

là tổ chức các buổi diễn tập, lớp tuyên truyền, hội thảo cho từng nhóm đối tượng như tiểu thương, các hộ gia đình,…

- Hình thức tuyên truyền đại chúng: là hình thức được sử dụng để tác động đến đông đảo quần chúng Đối với PCCN tại các chợ truyền thống, có thể sử dụng các hình thức như: hội thi, trò chơi, phát thanh, truyền hình, pano, khẩu hiệu, áp phích, tranh cổ động,…

1.2.4.3 Phương tiện tuyên truyền

Phương tiện tuyên truyền là những công cụ, những vật thể mà chủ thể

và đối tượng tuyên truyền sử dụng để chuyển tải và tiếp nhận nội dung tuyên

truyền Trong tuyên truyền PCCN tại các chợ truyền thống thường sử dụng các phương tiện sau:

- Tuyên truyền qua đội ngũ báo cáo viên, tuyên truyền viên, lực lượng Cảnh sát Phòng cháy, chữa cháy Báo cáo viên, tuyên truyền viên là người đại diện cấp ủy, chính quyền do đó nội dung thông tin đưa ra là chính thống và tin cậy Lực lượng Cảnh sát phòng cháy chữa cháy là một bộ phận của lực lượng

vũ trang, được tổ chức thống nhất từ Trung ương đến địa phương có một trong những nhiệm vụ được luật định là: Tổ chức tuyên truyền, phổ biến pháp luật; huấn luyện, bồi dưỡng nghiệp vụ, kiến thức về PCCC; hướng dẫn xây dựng phong trào quần chúng tham gia hoạt động PCCC, có vai trò rất quan trọng trong việc tuyên truyền về PCCC cho nhân dân

- Tuyên truyền qua hệ thống giáo dục là thông qua hệ thống giáo dục để tuyên truyền, giáo dục cho các học sinh, sinh viên, học viên về PCCN tại các chợ truyền thống Ưu thế của tuyên truyền PCCN qua hệ thống giáo dục là tính bài bản, hệ thống;việc lồng ghép nội dung tuyên truyền PCCN vào các

buổi học cũng khiến người học hứng thú và dễ tiếp thu hơn

- Tuyên truyền thông qua các tổ chức và hoạt động sinh hoạt, hội họp của tổ chứcchính trị - xã hội, xã hội nghề nghiệp Thông qua sinh hoạt của các

tổ chức có thể thông tin về những việc việc cháy nổ xảy ra trên địa bàn, từ đó nêu ra cảnh báo, cung cấp kiến thức, kỹ năng và khuyến khích các thành viên

tích cực đảm bảo an toàn PCCN tại các chợ truyền thống

- Tuyên truyền thông qua các thiết chế văn hóa, xây dựng nội dung tuyên truyền dưới hình thức thể hiện là các loại hình văn hóa – nghệ thuật khác nhau, phù hợp với đặc văn hóa của từng vùng miền, dân tộc, địa phương Tuyên truyền PCCN tại các chợ truyền thống thông qua các loại hình nghệ thuật như sân khấu kịch, ca dao, thơ ca, hò vè,… sẽ có sức lan tỏa rất lớn, bởi nó gây ra cảm xúc tâm lý mạnh đối với nhận thức đối tượng tuyên truyền

Đặc điểm của hình thức tuyên truyền này là để lại những cảm xúc, ấn tượng trong tình cảm con người Với việc sử dụng các hình thức có tính nhân văn cao, “đánh” vào lòng trắc ẩn, nhận thức cá nhân sẽ có khả năng tạo chuyển biến lớn tức thì trong tư duy và hành động của đối tượng tuyên truyền PCCN Các hoạt động văn hóa văn nghệ có thể tổ chức dưới hình thức tổ chức các buổi biểu diễn văn hóa văn nghệ ở các mức độ khác nhau từ tổ dân phố, cụm dân cư, cấp xã phường hoặc cao hơn; tổ chức dưới hình thức liên hoan, hội diễn, thi văn hóa văn nghệ ở cấp xã phường hoặc cao hơn; cũng có thể lồng ghép vào các hoạt động khác với hình thức là các tiết mục văn hóa, văn nghệ ;… Nội dung

là để đối tượng tuyên truyền trải nghiệm những cảm xúc, cung cấp những thông tin về tác hại của cháy, nổ, những thiệt hại to lớn của cháy, nổ; những nguyên nhân xảy ra cháy, nổ, có khi đến từ những lý do rất nhỏ, không thể ngờ tới; sự cần thiết phải phòng cháy, nổ và một số kỹ năng chống cháy, nổ,…

- Tuyên truyền thông qua phương tiện truyền thông đại chúng có vai trò rất quan trọng, bởi sức lan tỏa nhanh, tác động rộng rãi, thông tin nhanh nhạy, kịp thời,…

Tuyên truyền thông qua các ấn phẩm in là hình thức tuyên truyền thông qua xuất bản Để phát huy sức mạnh tổng hợp của hình thức tuyên truyền này

có thể xây dựng qua các cấp độ:

+ Sách, số báo, tạp chí chuyên đề về PCCN tại các chợ truyền thống Nội dung như cẩm nang về PCCN tại các chợ truyền thống đồng thời có những hình thức tác động trực quan, cảm tính hoặc lý tính tới người đọc; nhiều thông tin tham khảo; bao gồm cả thông tin giải trí hấp dẫn người đọc,… + Sách, số báo, tạp chí về PCCC và PCCN nói chung; trong đó sách là các tập hợp văn bản quy phạm pháp luật, những bài viết, nói, quan điểm, đường lối về PCCN

+ Các bài viết tuyên truyền PCCN được đăng trên báo, tạp chí chuyên ngành hoặc thuộc các lĩnh vực liên quan chính trị, kinh tế, văn hóa – xã hội, đặc

biệt là liên quan các địa phương có chợ truyền thống Sau khi bài viết được xuất bản có thể đặt mua cả cuốn hoặc photo bài phát cho đối tượng tuyên truyền + Các bài viết, thông tin tuyên truyền súc tích, dễ đọc dễ nhớ dễ làm theo, có tác động vào thị hiếu đối tượng tuyên truyền PCCN được thể hiện qua pa nô, áp phích, tờ rơi,…

+ Ngoài ra còn có các bài viết về đời sống văn minh văn hóa, nét đẹp chợ truyền thống, lối sống truyền thống – hiện đại,…

Tuyên truyền qua các phương tiện nghe, nhìn là hình thức tuyên truyền qua các phương tiện thông tin đại chúng Về hình thức tuyên truyền, các cấp độ của nó cơ bản giống như xuất bản in: thông qua các chuyên đề tuyên truyền PCCN trên phát thanh, truyền hình, báo điện tử,…, thông qua các tác phẩm phát thanh, truyền hình, báo điện tử được đăng tải có nội dung trực tiếp liên quan tuyên truyền PCCN, thông qua các bài viết gián tiếp về văn hóa, văn minh của con người và các chợ truyền thống trong giai đoạn hiện nay Cần khai thác thế mạnh của loại hình này về âm thanh, hình ảnh, có tác động trực quan rất lớn đến tâm tư, tình cảm, nhận thức của đối tượng tuyên truyền

Đặc biệt với hình thức này cần đẩy mạnh vai trò của hệ thống thông tin

cơ sở, nhất là truyền thanh, bảng tin tại các chợ truyền thống Nhờ có truyền thanh và bảng tin, các thông tin nói chung, tuyên truyền PCCN nói riêng sẽ được cập nhật thường xuyên, có thể thực hiện nhiều lần vừa đáp ứng tính thời

sự, vừa đem lại chiều sâu thông tin

Tuyên truyền tổng hợp là hình thức tuyên truyền lồng ghép hai hay nhiều hình thức đã nêu trên Chẳng hạn, thông qua phát thanh truyền hình trình chiếu các tác phẩm nghệ thuật, biểu diễn văn hóa nghệ thuật, truyền các nội dung thông tin, báo chí tuyên truyền PCCN; lồng ghép các phần biểu diễn văn hóa nghệ thuật trong các cuộc tuyên truyền nhóm hoặc ngược lại trong các buổi diễn, hội thi lồng ghép các phần thông tin, bình luận về PCCN;…

1.2.5 Hiệu quảtuyên truyền

Hiểu một cách chung nhất, hiệu quả tuyên truyền là sự tương quan giữa kết quả đạt được với mục đích đặt ra và với chi phí về nguồn lực để đạt được kết quả đó trong một điều kiện nhất định Tuy nhiên, khác với các ngành sản xuất, kinh doanh mà hiệu quả có thể đo đếm bằng các phương pháp quản lý định lượng hoặc các lĩnh vực xã hội như văn hóa, giáo dục có thể đo bằng chỉ số phát

triển con người, chất lượng nhân lực sau nhiều năm, hiệu quả tuyên truyền một

mặt đo đếm được bằng một số chỉ số nhất định mặt khác phải dựa trên các kết

quả nghiên cứu xã hội đánh giá nhận thức, tư tưởng, khả năng sẵn sàng thực hiện hành động cách mạng của nhân dân và căn cứ tình hình thực tiễn

Trong tuyên truyền PCCN tại các chợ truyền thống, hiệu quả có thể

được thể hiện trên các mặt:

- Tri thức và kỹ năng về PCCN tại các chợ truyền thống của chủ thể

tuyên truyền, đối tượng tuyên truyền

Trong quá trình tuyên truyền về PCCN, nhận thức, tư duy, hàm lượng kiến thức, kỹ năng thu được sau quá trình tuyên truyền là thước đo quan trọng hàng đầu để đánh giá hiệu quả tuyên truyền Đối tượng tuyên truyền cần nắm vững và nhận thức sâu sắc về vị trí, vai trò, tầm quan trọng của PCCN; những văn bản quy phạm pháp luật về PCCN; những kiến thức, kỹ năng cơ bản trong PCCN Việc nắm vững những nội dung, tri thức, kỹ năng trong PCCN

sẽ giúp hình thành ký năng và khả năng vận dụng khi có tình huống cụ thể xảy ra Hơn nữa, chỉ khi có nhận thức đúng thì người dân mới có thái độ đúng đắn và hành vi đúng đắn trong quá trình thực hiện

Việc đánh giá kỹ năng có thể thông qua các cuộc kiểm tra, đánh giá, nghiên cứu, khảo sát điều tra xã hội học Nếu nhận thức và kỹ năng của các đối tượng tuyên truyền có sự nâng cao thì dù chưa (hoặc không bao giờ xảy ra) trên thực tế việc triển khai PCCN thì có thể khẳng định tuyên truyền

PCCN đã đạt hiệu quả, hoặc ngược lại thì là không đạt

- Thái độ của đối tượng tuyên truyền về PCCN tại các chợ truyền thống

Tiêu chuẩn thứ hai của hiệu quả tuyên truyền về PCCN tại các chợ truyền thống là thái độ của đối tượng tuyên truyền Hiệu quả thể hiện ở chỗ sau khi được chủ thể tiến hành tuyên truyền qua một hay nhiều lần, người dân phải có

thái độ đúng đắn, biểu hiện trên những mặt sau: Một là, tin tưởng vào tính khoa

học và vị trí, vai trò của đảm bảo an toàn PCCN cũng như của tuyên truyền

PCCN đối với các chợ truyền thống Hai là, có tinh thần trách nhiệm, ý thức cảnh giác cao độ trong PCCN tại các chợ truyền thống Ba là, có tinh thần, ý chí

đấu tranh, lên án những hành vi sai trái, lệch lạc, không chấp hành nghiêm chỉnh các quy định về an toàn PCCN tại các chợ truyền thống Việc đánh giá thái độ

thuộc phạm vi của công tác nghiên cứu, nắm bắt dư luận xã hội

- Hành vi của đối tượng tuyên truyền trong PCCN tại các chợ truyền thống

Thái độ đúng và kỹ năng tốt sẽ dẫn tới kết quả là có hành động, hành vi tích cực Đây là sự cụ thể hóa rõ nét nhất thể hiện hiệu quả tuyên truyền PCCN tại các chợ truyền thống Tiêu chuẩn hành vi của đối tượng truyên truyền trong

PCCN tại các chợ truyền thống được thể hiện như sau: Một là, chấp hành nghiêm chỉnh các quy định của pháp luật về đảm bảo an toàn PCCN Hai là, tích

cực, tự giác tham gia vào các phong trào thi đua, các hoạt động PCCN tại các

chợ truyền thống Ba là, tích cực đấu tranh, phê phán những hành vi vi phạm

pháp luật về PCCN, đồng thời tích cực cổ vũ, động viên các cá nhân, tập thể tiêu

biểu trong PCCN nói chung tại các chợ truyền thống nói riêng Bốn là, tích cực, chủ động tham gia tuyên truyền về PCCN cho mọi người xung quanh Năm là, tham gia hiệu quả vào việc PCCN khi xảy ra sự cố

- Tình hình cháy, nổ trên tại các chợ truyền thống

Hiệu quả được thể hiện rõ nhất trong tuyên truyền PCCN tại các chợ truyền thống là thực trạng cháy nổ xảy ra trên địa bàn Một khu chợ truyền thống nếu các lực lượng liên quan luôn ý thức, kỹ năng tốt trong đảm bảo an toàn PCCN thì tình trạng cháy nổ rất khó xảy ra hoặc nếu xảy ra sẽ được hạn chế thiệt