Thứ hai, bàn về nội dung, thực trạng, phương hướng, giải pháp việc thực hiện cải cách hành chính nhà nước có một số tác giả với các công trình sau đây: Lê Sĩ Được 2000, “Cải cách bộ máy
Trang 1HỒ CHÍ MINH HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN
HÀ NỘI - 2019
Trang 2BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA
HỒ CHÍ MINH HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN
Người hướng dẫn khoa học: PGS,TS NGUYỄN THỊ NGỌC HOA
HÀ NỘI –2019
Trang 3Luận văn đã được chỉnh sửa theo khuyến nghị của Hội đồng chấm Luận văn thạc sĩ
Hà Nội, ngày… tháng… năm 2019
Chủ tịch Hội đồng
PGS,TS Lưu Văn An
Trang 4LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan, đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, dưới sự hướng dẫn của PGS.TS Nguyễn Thị Ngọc Hoa Các số liệu, kết quả nghiên cứu trong Luận văn là trung thực và chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nào
Tác giả Luận văn
Trang 6MỤC LỤC
MỞ ĐẦU 1 Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CẢI CÁCH HÀNH CHÍNH CỦA ỦY BAN NHÂN DÂN QUẬN 8
1.1 Cải cách hành chính của Ủy ban nhân dân quận - khái niệm, đặc trưng, vai trò, mục tiêu 8 1.2 Cải cách hành chính của Ủy ban nhân dân quận- nội dung, phương pháp, nguyên tắc 17 1.3 Điều kiện đảm bảo cho hoạt động cải cách hành chính của Ủy ban nhân dân quận 31
Chương 2: CẢI CÁCH HÀNH CHÍNH CỦA ỦY BAN NHÂN DÂN QUẬN CẦU GIẤY, THÀNH PHỐ HÀ NỘI HIỆN NAY – THỰC TRẠNG, NGUYÊN NHÂN VÀ KINH NGHIỆM 36
2.1 Những yếu tố ảnh hưởng đến cải cách hành chính của Ủy ban nhân dân quận Cầy Giấy, thành phố Hà Nội 36 2.2 Thực trạng cải cách hành chính của Ủy ban nhân dân quận Cầu Giấy, thành phố Hà Nội hiện nay- nguyên nhân và bài học kinh nghiệm 45
Chương 3: PHƯƠNG HƯỚNG, GIẢI PHÁP ĐẨY MẠNH CẢI CÁCH HÀNH CHÍNH CỦA ỦY BAN NHÂN DÂN QUẬN CẦU GIẤY, THÀNH PHỐ HÀ NỘI THỜI GIAN TỚI 78
3.1 Dự báo tình hình ảnh hưởng đến công tác cải cách hành chính và mục tiêu, phương hướng thực hiện cải cách hành chính của Ủy ban nhân dân quận Cầy Giấy, thành phố Hà Nội thời gian tới 78 3.2 Các giải pháp đẩy mạnh cải cách hành chính tại Ủy ban nhân dân quận Cầu Giấy, thành phố Hà Nội thời gian tới 83
KẾT LUẬN 96 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 98 PHỤ LỤC
TÓM TẮT LUẬN VĂN
Trang 7MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Ngày nay, cải cách hành chính (CCHC) là vấn đề mang tính toàn cầu
Cả các nước phát triển và các nước đang phát triển đều xem cải cách hành chính như một động lực mạnh mẽ để thúc đẩy tăng trường kinh tế, phát triển dân chủ và các mặt khác của đời sống xã hội
Cải cách hành chính là một yêu cầu khách quan, là quá trình khắc phục mọi lực cản trong hệ thống bộ máy tổ chức, trong cơ chế vận hành và những hạn chế, yếu kém về năng lực quản lý điều hành của bộ máy nhà nước Những lực cản đó bắt nguồn từ cơ chế, chính sách chồng chéo, không phù hợp và đặc biệt là từ chính bản thân những con người nằm trong bộ máy đó
Từ năm 1986, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, công cuộc đổi mới toàn diện đất nước đã thu được nhiều kết quả đáng khích lệ, đời sống người dân trên mọi miền đất nước từng bước được nâng cao, an ninh xã hội từng bước được đảm bảo Thực hiện đường lối đổi mới toàn diện, Đảng
đã có nhiều nghị quyết về đổi mới tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của dân, do dân và vì dân với trọng tâm là cải cách nền hành chính nhà nước CCHC được tiến hành với mục tiêu tổng quát là xây dựng một nền hành chính dân chủ, trong sạch, vững mạnh, chuyên nghiệp, hiện đại, hoạt động có hiệu lực hiệu quả cao theo nguyên tắc Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa dưới sự lãnh đạo của Đảng: xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức có phẩm chất, năng lực đáp ứng yêu cầu của công cuộc xây dựng và phát triển đất nước
Chương trình tổng thể CCHC nhà nước giai đoạn 2001 - 2010 và chương trình CCHC giai đoạn 2011 - 2020, Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo các mục tiêu chung đó là: CCHCNN nhằm xây dựng thể chế kinh tế thị trường ngày một hoàn thiện, giải phóng lực lượng sản xuất, huy động và sử dụng có hiệu quả mọi nguồn lực để phát triển đất nước; Cải cách hành chính nhà nước phải hướng đến việc xây dựng và hoàn thiện bộ máy hành chính nhà
Trang 8nước phục vụ nhân dân, trong sạch vững mạnh và hiện đại, thông suốt từ trung ương đến cơ sở, hiệu lực và hiệu quả; CCHCNN gắn liền với việc đảm bảo thực hiện trên thực tế quyền dân chủ của nhân dân,bảo vệ quyền con người,gắn quyền con người với quyền và lợi ích của dân tộc, đất nước; xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức “vừa hồng, vừa chuyên”…
Quận Cầu Giấy là một quận đông dân trong số các quận, huyện của thành phố Hà Nội Số lượng dân cư và tổ chức doanh nghiệp theo đó cũng nhiều nhất trong số các quận, huyện Trên thực tế, cơ cấu và thủ tục hành chính rườm rà, gây phiền phức cho người dân, xa rời quyền lợi của người dân Một giấy phép đầu tư trong nước phải đi qua nhiều cửa, hay muốn công chứng một loại giấy tờ phải xếp hàng cả buổi mà không lấy được kết quả ngay, tiền lương của cán bộ, công chức quá lạc hậu so với nhu cầu thực tế Từ
đó, dẫn đến các hiện tượng tiêu cực như cán bộ cửa quyền, hạch sách, nhũng nhiễu người dân, thậm chí là các hành vi tham nhũng Từ chương trình tổng thể CCHC trên toàn quốc, quận Cầu Giấy, Thành phố Hà Nội cũng đã tiến hành cải cách hành chính trên phạm vi quận mình Sau nhiều năm tiến hành CCHC, Quận Cầu Giấy, Thành phố Hà Nội đã đạt được những kết quả đáng chú ý Bên cạnh những kết quả đạt được thì vẫn còn nhiều bất cập và khó khăn trong công tác cải cách hành chính Bộ máy hành chính vẫn đang mang nặng hơi hướng điều hành cũ (quan liêu, bao cấp), không theo kịp yêu cầu của giai đoạn mới Cụ thể, chức năng, nhiệm vụ, phân công, phân cấp chưa rõ ràng, chưa phù hợp với cơ chế thị trường Thủ tục hành chính vẫn còn nhiều rườm rà, máy móc, duy ý chí Kỷ cương quản lý không nghiêm Tệ lãng phí, tham nhũng không bị đẩy lùi, thậm chí có xu hướng trầm trọng hơn; bộ máy vẫn còn cồng kềnh Phương thức quản lý vừa quan liêu vừa phân tán; không đáp ứng hết yêu cầu của người dân cũng như doanh nghiệp; cơ chế tài chính không thích hợp và công chức còn nhiều yếu kém về năng lực chuyên môn, tinh thần trách nhiệm, phẩm chất chưa tương xứng với yêu cầu của thời kỳ mới, xử lý tình huống phức tạp còn lúng túng
Trang 9Chính vì những lý do trên dẫn đến phải cải cách hành chính nhà nước của Ủy ban nhân dân quận Cầu Giấy, Thành phố Hà Nội Do đó, tác giả chọn
đề tài “Cải cách hành chính của Ủy Ban nhân dân quận Cầu Giấy, thành
phố Hà Nội hiện nay” làm Luận văn thạc sỹ chuyên ngành Xây dựng Đảng
và Chính quyền Nhà nước
2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài
Trong những năm gần đây, cải cách hành chính nhà nước là một trong những là nhiệm vụ chính trị thường xuyên của các cơ quan, đơn vị; đây là nội dung cơ bản thu hút sự sự nghiên cứu của các nhà khoa học, được các nhà lãnh đạo, quản lý chú ý, người dân và xã hội quan tâm
Thứ nhất, bàn về những nội dung cơ bản trong bộ máy hành chính nhà
nước có một số công trình của các tác giả sau:
Đinh Văn Mậu và Phạm Hồng Thái,“Nhập môn hành chính nhà nước”,
Nhà xuất bản Thành phố Hồ Chí Minh, 1996, cuốn sách đã đề cập đến những kiến thức cơ bản mang tính nền tảng về môn hành chính nhà nước, phân tích các khái niệm nền hành chính, bộ máy nhà nước, qua đó cung cấp người đọc những kiến thức cơ bản về lĩnh vực hành chính nhà nước
Vũ Thế Lân và Trần Hồng Thanh (2007), “Cải cách thể chế hành chính nhà nước: Những kết quả đạt được và hạn chế”, tác giả đã phân tích, đánh giá quá trình thực hiện cải cách thể chế nhà nước ở Việt Nam thời gian qua Đồng thời, các tác giả đã chỉ ra những thành tựu đạt được và những hạn chế tồn tại Dương Quang Tung (2011), “Đẩy mạnh cải cách thể chế hành chính đáp ứng yêu cầu thời kỳ đổi mới, hội nhập”, Viện Khoa học Tổ chức Nhà nước, bài viết đã chỉ ra những biện pháp cơ bản đẩy mạnh quá trình cải cách thể chế hành chính ở nước ta đáp ứng sự đòi hỏi của thời kỳ đổi mới hội nhập Đinh Ngọc Vượng (2014), “Cải cách hành chính và xây dựng Nhà nước pháp quyền ở Việt Nam hiện nay”, của Viện Nhà nước và Pháp luật Việt Nam, bài viết đã phân tích quan hệ cơ bản giữa công cuộc cải cách hành chính nhà nước trong bối cảnh điều kiện xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở nước ta
Trang 10Thứ hai, bàn về nội dung, thực trạng, phương hướng, giải pháp việc
thực hiện cải cách hành chính nhà nước có một số tác giả với các công trình sau đây:
Lê Sĩ Được (2000), “Cải cách bộ máy hành chính cấp trung ương trong công cuộc đổi mới hiện nay ở nước ta”, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Hà Nội, bài viết đã đề cập đến thực trạng việc cải cách bộ máy hành chính ở nước
ta trong giai đoạn hiện nay, tác giả đã chỉ ra những ưu điểm và hạn chế của công cuộc cải cách
Thang Văn Phúc (2001), “Cải cách hành chính nhà nước: thực trạng, nguyên nhân và giải pháp”, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Hà Nội, đã phân tích thực trạng quá trình cải cách hành chính nước ta, nguyên nhân, hạn chế
và trên cơ sở đó xây dựng những giải pháp cơ bản
Chu Văn Khánh (2004), “Về đổi mới chính sách tiền lương cán bộ,
công chức”, đăng trên Tạp chí Quản lý nhà nước (số 101), bài viết bàn về
việc đổi mới chính sách tiền lương đối với cán bộ, công chức nhằm góp phần cải cách nền hành chính nhà nước
Nguyễn Ngọc Hiển (2006), “Các giải pháp chủ yếu đẩy mạnh cải cách
hành chính ở nước ta hiện nay”, đăng trên Tạp chí Quản lý nhà nước (số 121
và số 122), bài viết tập trung xây dựng các giải pháp chủ yếu nhằm góp phần
đẩy mạnh quá trình cải cách hành chính ở Việt Nam
Thứ ba, để làm rõ những nội dung đóng góp thúc đẩy quá trình cải cách
thủ tục hành chính và các nội dung liên quan, có một số công trình, bài viết: Đặng Khắc Ánh (2013), “Cải cách hành chính trong bối cảnh đổi mới
hệ thống chính trị” đăng trên Tạp chí Quản lý nhà nước (số 207), tr.14-18
Bài viết đã nêu lên vai trò quan trọng của cải cách hành chính đối với sự phát triển, những thành tựu và bất cập còn tồn tại cần khắc phục, đồng thời đề ra phương hướng triển khai cải cách hành chính ở nước ta giai đoạn tới
Tạ Ngọc Tấn (2014), “Tài liệu học tập dành cho các lớp bồi dưỡng cập
nhật kiến thức đối tượng 4”, Nhà xuất bản Lý luận chính trị Hà Nội, tài liệu
đã trang bị và hệ thống kiến thức cơ bản những vấn đề chung về cải cách hành
Trang 11chính, đánh giá thực trạng và tổ chức thực hiện các nội dung cải cách hành chính của Việt Nam
Phạm Thành Kiên (2016), “Một số kinh nghiệm từ cải cách hành chính ở
các quận tại Thành phố Hồ Chí Minh”, Tạp chí Lý luận chính trị, (2-2016), bài
viết đã đánh giá thực trạng cải cách hành chính nhà nước của các quận ở Thành phố Hồ Chí Minh và rút ra một số kinh nghiệm trong quá trình thực hiện
Nguyễn Thị Ngọc Hoa (2017), Tiếp tục cải cách hành chính nhà nước
thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội XII của Đảng, Tạp chí Lý luận chính
trị và truyền thông, số 3/2017
Nguyễn Thị Ngọc Hoa (2017), Bài học kinh nghiệm và giải pháp tiếp
tục đổi mới tổ chức và hoạt động của Chính phủ theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XII của Đảng và Hiến pháp năm 2013, Tạp chí Lý luận chính trị và
truyền thông, số 8/2017
Các công trình, bài báo tạp chí ở trên là rất có giá trị về lý luận và thực tiễn cho hoạt động cải cách hành chính hiện nay Một số công trình đã luận giải cơ sở lý luận và thực tiễn, những nội dung cơ bản trong bộ máy hành chính nhà nước, về nội dung, thực trạng, phương hướng và giải pháp thực hiện cải cách hành chính nhà nước, qua đó góp phần thúc đẩy quá trình cải cách thủ tục hành chính cả nước nói chung và quận Cầu Giấy, thành phố Hà Nội nói riêng trong giai đoạn hiện nay
Nhìn chung, trong thời gian vừa qua có nhiều công trình, bài viết bàn về cải cách hành chính nhà nước, nhưng để nghiên cứu cải cách hành chính nhà nước của một quận nội thành thủ đô như quận Cầu Giấy, thành phố Hà Nội thì đến nay chưa có một công trình nào đi sâu nghiên cứu có hệ thống toàn diện về
“Cải cách hành chính của Ủy ban nhân dân quận Cầu Giấy, thành phố Hà Nội hiện nay”
3 Mục đích và nhiệm vụ của đề tài
3.1 Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở làm rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn, phân tích, đánh giá thực trạng CCHC của UBND quận Cầu Giấy, thành phố Hà Nội, từ đó đề
Trang 12xuất phương hướng và các giải pháp để đẩy mạnh CCHC của UBND quận Cầu Giấy, thành phố Hà Nội thời gian tới
3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu
- Phân tích làm rõ số vấn đề lý luận về CCHC của UBND quận, huyện
- Phân tích, đánh giá thực trạng CCHC của UBND quận Cầu Giấy, thành phố Hà Nội
- Trên cơ sở đánh giá thực trạng CCHC của UBND quận Cầu Giấy, thành phố Hà Nội, đề tài đề ra phương hướng và các giải pháp chủ yếu nhằm đẩy mạnh CCHC của UBND quận Cầu Giấy trong thời gian tới
4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài
4.1 Đối tượng nghiên cứu
Hoạt động cải cách hành chính của UBND quận Cầu Giấy, thành phố
Hà Nội (cải cách quy chế, quy định liên quan đến thể chế nhà nước, cải cách
bộ máy, cải cách công vụ công chức, cải cách tài chính công và hiện đại hóa hoạt động hành chính của quận)
4.2 Phạm vi nghiên cứu
- Về không gian: Đề tài nghiên cứu trong phạm vi các cơ quan thuộc
UBND quận Cầu Giấy, thành phố Hà Nội
- Về thời gian: Từ năm 2015 đến nay
5 Cơ sở lý luận, thực tiễn và phương pháp nghiên cứu của đề tài
5.1 Cơ sở lý luận và thực tiễn
- Luận văn dựa trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng
Hồ Chí Minh và các quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về nhà nước và pháp luật Đặc biệt những vấn đề lý luận liên quan đến vị trí, vai trò của nền hành chính nhà nước, cải cách nền hành chính nhà nước Đề tài cũng dựa trên các vấn đề về chủ trương, chính sách về xây dựng hoàn thiện Nhà nước về cải cách nền hành chính nhà nước
- Ngoài ra, trên cơ sở thực tiễn cải cách hành chính ở quận Cầu Giấy, thành phố Hà Nội thời gian qua, đề tài đánh giá, phân tích và đề ra phương hướng và các giải pháp trong thời gian tới
Trang 13- Luận văn kế thừa kết quả nghiên cứu của những công trình khoa học
có liên quan đã công bố
5.2 Phương pháp nghiên cứu
- Luận văn sử dụng phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và duy vật lịch sử;
- Ngoài ra, luận văn sử dung các phương pháp nghiên cứu cụ thể như: lịch sử - lôgic, phân tích - tổng hợp, khảo sát, thống kê, so sánh, tổng kết thực tiễn, nghiên cứu tài liệu… để làm rõ mục đích và nội dung của đề tài và rút ra
các luận điểm khoa học
6 Ý nghĩa thực tiễn của luận văn
- : Luận văn có thể dùng làm tài liệu tham khảo là đóng góp thực tế cho
bộ môn Xây dựng Chính quyền Nhà nước của khoa Xây dựng Đảng, tài liệu tham khảo cho chương trình giảng dạy Quản lý hành chính nhà nước, Trung
cấp lý luận chính trị ở trường đào tạo cán bộ Lê Hồng Phong
- Luận văn cung cấp thêm cơ sở khoa học để Ủy ban nhân dân quận
Cầu Giấy, thành phố Hà Nội tham khảo trong quá trình lãnh đạo, chỉ đạo điều hành, góp phần vào công cuộc cải cách hành chính cuả UBND Quận
7 Đóng góp mới về mặt khoa học của đề tài
- Làm rõ những vấn đề lý luận về cải cách hành chính của UBND quận Cầu Giấy, Thành phố Hà Nôị
- Đánh giá đúng thực trạng chất cải cách hành chính của UBND quận Cầu Giấy, Thành phố Hà Nội
- Đề xuất những giải pháp chủ yếu khả thi nhằm đẩy mạnh cải cách hành chính của UBND quận Cầu Giấy, Thành phố Hà Nội trong thời gian tới
8 Cấu trúc của luận văn
Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Danh mục tài liệu tham khảo, nội dung luận văn gồm có 03 chương, 07 tiết
Trang 14Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CẢI CÁCH HÀNH CHÍNH
CỦA ỦY BAN NHÂN DÂN QUẬN
1.1 Cải cách hành chính của Ủy ban nhân dân quận - khái niệm, đặc trưng, vai trò, mục tiêu
1.1.1 Khái niệm cải cách hành chính và cải cách hành chính của Ủy ban nhân dân quận
1.1.1.1 Khái niệm cải cách hành chính
Hành chính nhà nước là tổng thể các tổ chức và quy chế hoạt động của
bộ máy hành pháp, có vai trò quản lý công việc hằng ngày của nhà nước do các cơ quan có tư cách pháp nhân công quyền tiến hành thông qua những văn bản luật và văn bản dưới luật để giữ gìn trật tự, bảo vệ quyền lợi công và phục
vụ nhu cầu chính đáng của công dân
Hành chính nhà nước còn được hiểu hành chính công hay hành chính
quốc gia là một hệ thống các chức năng của nhà nước nhằm bảo đảm thực thi quyền hành pháp và hoạt động liên tục của bộ máy nhà nước, các công sở Hành chính cũng có nghĩa là toàn bộ các công sở và công chức đặt dưới quyền quản lý của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và các Bộ trưởng
Như vậy, hành chính nhà nước bao gồm: Thể chế của hành chính nhà nước; tổ chức bộ máy của hành chính nhà nước; nền công vụ và công chức nhà nước; nguồn ngân sách nhà nước phục vụ cho hoạt động hành chính (tài chính công) Ngoài ra, còn hai yếu tố khác được xem là điều kiện cơ sở vật chất cơ bản đảm bảo cho nền hành chính hoạt động có hiệu lực và hiệu quả là công sở (cơ sở vật chất công) và công sản (tài sản vật chất công)
Cải cách hành chính là một trong những nội dung chủ yếu của hành
chính học, có ý nghĩa không chỉ về mặt lý luận mà còn mang tính thực tiễn cao Mọi hoạt động cải cách hành chính nhà nước đều hướng tới việc nâng cao hiệu lực và hiệu quả hoạt động của bộ máy hành chính nhằm đáp ứng các
Trang 15yêu cầu quản lý cụ thể của mỗi quốc gia trong mỗi giai đoạn phát triển
Theo cách hiểu chung nhất, cải cách là những thay đổi lâu dài và có mục đích nhằm làm cho một hệ thống hoạt động tốt hơn Điều đó làm phân biệt cải cách với những hoạt động khác cũng chỉ sự biến đổi như sáng kiến, thay đổi, Cải cách hành chính, theo đó, được hiểu là những thay đổi có tính
hệ thống và có mục đích nhằm làm cho hệ thống hành chính nhà nước hoạt động tốt hơn, thực hiện tốt hơn các chức năng, nhiệm vụ quản lý xã hội của mình [20, tr.250] Như vậy, cải cách hành chính nhằm thay đổi và làm hợp lý hóa bộ máy hành chính, với mục đích tăng cường tính hiệu lực và hiệu quả quản lý nhà nước Hoạt động quản lý của bộ máy hành chính nhà nước diễn ra
từ khi có nhà nước và những hoạt động cải cách hành chính cũng diễn ra từ khi có nhà nước
Vì bộ máy hành chính nhà nước là một bộ phận không tách rời khỏi bộ máy nhà nước nói riêng và hệ thống chính trị của một quốc gia nói chung nên
nó chịu ảnh hưởng mạnh mẽ của yếu tố chính trị, yếu tố kinh tế - xã hội, cũng như các yếu tố mang tính chất đặc trưng khác của mỗi quốc gia như truyền thống văn hoá, lịch sử hình thành và phát triển, Cải cách hành chính ở các nước khác nhau, vì vậy, cũng mang những sắc thái riêng, được tiến hành trên những cấp độ khác nhau, ở những nội dung khác nhau [1, tr.2]
Ở Việt Nam, cải cách hành chính được xác định là một bộ phận quan trọng của công cuộc đổi mới, là trọng tâm của tiến trình cải cách Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, bao gồm các thay đổi có chủ đích và lâu dài nhằm cải thiện: hệ thống thể chế hành chính nhà nước; cách thức tổ chức và cơ chế vận hành của bộ máy hành chính nhà nước từ trung ương tới địa phương; xây dựng và củng cố, phát triển đội ngũ cán bộ, công chức vững mạnh; cải thiện cách thức sử dụng nguồn tài chính công [20, tr.250]
Cải cách hành chính, xét cho cùng, không có mục đích tự thân mà nhằm tăng cường hiệu lực và hiệu quả quản lý của bộ máy hành chính nhà nước trong quá trình quản lý các mặt của đời sống xã hội, trước hết là quản lý,
Trang 16định hướng cho sự phát triển kinh tế - xã hội
Cải cách hành chính: Theo nghĩa rộng, là một quá trình thay đổi cơ
bản, lâu dài, liên tục bao gồm cơ cấu của quyền lực hành pháp và tất cả các hoạt động mang tính chủ động của bộ máy nhà nước, nhằm đạt được sự hợp tác giữa các bộ phận, các cá nhân vì mục tiêu chung của cộng đồng Qua đó phối hợp các nguồn lực để tạo ra hiệu lực, hiệu quả quản lý, phục vụ nhân dân thông qua phương thức tổ chức và thực thi quyền lực Theo nghĩa này, cải cách hành chính là những thay đổi được thiết kế có chủ định nhằm cải tiến một cách cơ bản các khâu trong hoạt động quản lý của bộ máy nhà nước như: lập kế hoạch, xác định thể chế, tổ chức công tác cán bộ, công tác tài chính, chỉ huy, phối hợp, kiểm tra, thông tin và đánh giá
Theo quan điểm của Liên Hiệp quốc thì CCHC là những nỗ lực có chủ định nhằm tạo nên những thay đổi cơ bản trong hệ thống hành chính nhà nước thông qua các cải cách có hệ thống hoặc thay đổi các phương thức để cải tiến
ít nhất một trong những yếu tố cấu thành hành chính nhà nước: thể chế, cơ cấu tổ chức, nhân sự, tài chính công và tiến trình quản lý [4, tr.7]
Như vậy có thể khái quát, cải cách hành chính là tạo ra những thay đổi trong các yếu tố cấu thành của nền hành chính nhằm là cho các cơ quan hành chính nhà nước hoạt động hiệu lực, hiệu quả hơn, phục vụ nhân dân, phục vụ
xã hội tốt hơn
Theo quan niệm ở nước ta, cải cách hành chính bao gồm những thay
đổi có chủ định nhằm hoàn thiện thể chế của nền hành chính, cơ cấu tổ chức
và cơ chế vận hành của bộ máy hành chính các cấp, đội ngũ công chức hành chính để nâng cao hiệu lực, năng lực và hiệu quả hoạt động của hành chính công phục vụ nhân dân Cải cách hành chính được Đảng ta xác định là trọng tâm của công cuộc tiếp tục xây dựng và đổi mới chính trị để đáp ứng với yêu cầu đổi mới kinh tế [8]
Trang 171.1.1.2 Khái niệm cải cách hành chính của Uỷ ban nhân dân quận
Cho đến thời điểm hiện tại, chưa có bất kì một nghiên cứu nào đưa ra khái niệm chính xác về cải cách hành chính của Uỷ ban Nhân dân quận Do
đó, theo các nghiên cứu cá nhân của tác giả, có thể đưa ra khái niệm cải cách hành chính của Uỷ ban Nhân dân quận dựa trên các định nghĩa, khái niệm của các thuật ngữ có liên quan như hành chính, nền hành chính nhà nước, và thậm chí cả nội hàm của địa bàn một quận trong địa giới hành chính
Dưới góc độ quản lí hành chính nhà nước, có thể hiểu cải cách hành
chính của Uỷ ban Nhân dân quận là quá trình thực hiện kế hoạch nhằm cải biến đồng bộ chế độ, phương pháp hành chính trên các phương diện: thể chế hành chính, cơ cấu tổ chức bộ máy hành chính, đội ngũ cán bộ, công chức và tài chính công nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý, điều hành các lĩnh vực trong đời sống xã hội và thực thi quyền lực của Nhân dân; xây dựng nền hành chính phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội của địa phương
Mục đích của quá trình cải cách hành chính của UBND quận là xây dựng nền hành chính của quận trong sạch, có đủ năng lực, sử dụng đúng quyền lực và từng bước hiện đại hoá để quản lý có hiệu lực và hiệu quả công việc của Nhà nước, thúc đẩy xã hội phát triển lành mạnh, đúng hướng, phục
vụ đắc lực đời sống nhân dân trên địa bàn, xây dựng nếp sống và làm việc theo pháp luật trong xã hội
Trong công tác cải cách hành chính nói chung và cải cách hành chính tại Uỷ ban Nhân dân quận nói riêng cần phải giữ vững quan điểm và bản chất của Nhà nước, trong đó chú trọng vào ba điểm chính sau:
Một là, cải cách hành chính của UBND quận cần chú trọng trong công
tác cải cách bộ máy nhà nước trên địa bàn quận, chức năng và phương pháp quản lý của nền hành chính, chế độ công vụ, sự phân chia quyền lực hành pháp giữa trung ương và địa phương, những nguyên tắc hành chính trọng yếu
và phương thức hoạt động hành chính phục vụ của quận phục vụ tốt nhất đời sống Nhân dân và sự phát triển kinh tế - xã hội của địa bàn quận nói riêng và
Trang 18của cả nước nói chung
Hai là, CCHC của UBND quận là một quá trình thay đổi nhằm nâng
cao hiệu lực và hiệu quả hành chính trên địa bàn quận, cải tiến tổ chức, chế
độ, phương pháp hành chính cũ, xây dựng chế độ và phương pháp hành chính mới trong lĩnh vực quản lý của bộ máy hành chính nhà nước nói chung và trên địa bàn quận nói riêng
Ba là, cải cách hành chính của Uỷ ban Nhân dân quận không làm thay đổi
bản chất của hệ thống hành chính nói chung và trên địa bàn quận nói riêng mà chỉ làm cho hệ thống này trở nên hiệu quả hơn, phục vụ Nhân dân trên địa bàn tốt hơn; chất lượng của các thể chế hành chính đồng bộ, khả thi, đi vào cuộc sống hơn, cơ chế hoạt động chức năng của bộ máy, chất lượng của đội ngũ cán
bộ, công chức làm việc trong các cơ quan hành chính cấp quận đạt hiệu quả, hiệu lực hơn, đáp ứng yêu cầu quản lý kinh tế - xã hội của địa bàn quận
1.1.2 Những đặc trưng của cải cách hành chính của Ủy ban nhân dân quận
Theo yêu cầu của sự nghiệp đổi mới đất nước, Đảng và Nhà nước ta xác định rằng, trong tiến trình cải cách nhà nước Việt Nam phải tiến hành đồng bộ: cải cách lập pháp, cải cách tư pháp và cải cách hành chính; trong đó cải cách hành chính được xác định là trọng tâm của công cuộc xây dựng và kiện toàn Nhà nước Cộng hoà Xã hội chủ nghĩa Việt Nam Ngoài những điểm giống cải cách hành chính ở các nước, cải cách hành chính ở Việt Nam có những đặc trưng riêng sau:
- Cải cách được tiến hành trong khuôn khổ hệ thống chính trị một đảng duy nhất cầm quyền Mặt thuận lợi từ đặc trưng này chính là ở chỗ dễ tạo sự đồng thuận trong hoạch định chính sách, biện pháp, thể chế cho cải cách
- Cải cách hành chính diễn ra cùng một lúc với khá nhiều cuộc cải cách khác, ví dụ như cải cách kinh tế, cải cách lập pháp, cải cách tư pháp, cải cách giáo dục v.v Đặc trưng này đòi hỏi phải có sự chỉ đạo thống nhất, tập trung nhằm bảo đảm mục tiêu chung của phát triển
Trang 19- Cải cách hành chính được triển khai trên diện rộng, ở tất cả các cấp hành chính 6 lĩnh vực cải cách, mỗi lĩnh vực lại bao gồm một loạt các lĩnh vực thành phần cho thấy tính phức tạp, độ rộng của cải cách hành chính ở Việt Nam [4, tr.19-20]
Từ những đặc trưng chung trên về cải cách hành chính, rút ra một vài vấn đề về đặc trưng của cải cách hành chính của UBND quận như sau:
Thứ nhất, CCHC của UBND quận cần trực tiếp tổ chức thực hiện dựa trên đường lối, chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước
CCHC trước hết phải dựa trên những chủ trương, quan điểm, đường lối của Đảng và chính sách pháp luật của Nhà nước Trong xu thế phát triển hiện nay, để có thể thể chế hóa những chính sách và quan điểm đúng đắn đó
để pháp luật có thể phát huy được vai trò của nó trong đời sống xã hội, tất yếu phải có một hệ thống quản lý hành chính nhà nước thống nhất, ổn định và trong sạch Mặt khác, cũng chính từ quá trình tổ chức thực hiện cải cách nền hành chính cũng đã góp phần tích cực vào công cuộc sửa đổi, bổ sung và phát triển chính sách của Đảng cũng như pháp luật của Nhà nước sao cho phù hợp
và khả thi hơn với tình hình thực tế qua từng giai đoạn cụ thể Đây là mối quan hệ hỗ trợ và bổ sung cho nhau để cùng đạt được mục tiêu xây dựng một
hệ thống quản lý hành chính nhà nước có chất lượng, hoạt động vì quyền và lợi ích chính đáng của nhân dân
Thứ hai, nâng cao và phát huy vai trò của các cơ quan quản lý hành chính nhà nước theo hướng nâng cao tinh thần trách nhiệm, hiệu quả hoạt động vì lợi ích chính đáng của người dân
Các cơ quan quản lý hành chính nhà nước với tư cách là những chủ thể trực tiếp tổ chức, quản lý và xử lý công việc hàng ngày liên quan đến quyền và lợi ích của dân, là cầu nối trực tiếp giữa Đảng, Nhà nước và công dân Thông qua chính hoạt động của các cơ quan này mà nhân dân đánh giá chất lượng hoạt động, hiệu quả trong công tác chỉ đạo, tổ chức thực hiện các nhiệm vụ,
Trang 20mục tiêu phát triển kinh tế xã hội của địa phương, đất nước trong từng giai đoạn của chính quyền, nhà nước Do đó, CCHC của UBND cấp huyện phải chú trọng trong việc nâng cao năng lực, trách nhiệm, hiệu quả hoạt động của đội ngũ các cơ quan quản lý hành chính nhà nước cần đặt được đặt ra như một nhu cầu tất yếu
Thứ ba, CCHC của UBND quận cần được thực hiện thống nhất, đảm bảo có sự phối hợp giữa các cơ quan quản lý nhà nước trong quá trình thực hiện nhiệm vụ chúng vì lợi ích của đất nước và nhân dân
Xuất phát từ mục tiêu của công cuộc CCHC là nhằm khắc phục những yếu kém trong chỉ đạo, điều hành của bộ máy hành chính đối với những nội dung và vấn đề còn tồn tại làm cho nền hành chính thích ứng với mục tiêu mà công cuộc đổi mới đề ra nên quá trình CCHC cần được thực hiện đồng bộ và thống nhất Trong bộ máy nhà nước ta, các cơ quan hành chính nhà nước là lực lượng đông đảo nhất với hệ thống tổ chức đồng bộ theo ngành và cấp từ trung ương đến địa phương Để đảm bảo công cuộc CCHC đạt được hiệu quả cao, cần áp dụng chính sách cải cách thống nhất trong hệ thống các cơ quan quản lý hành chính nhà nước từ cấp thấp tớ cấp cao với các mục tiêu, chương trình, biện pháp cụ thể và rõ ràng
1.1.3 Vai trò cải cách hành chính của Ủy ban nhân dân quận
Những chuyển biến mạnh mẽ về kinh tế - xã hội của đất nước ta trong hơn 30 năm thực hiện đường lối đổi mới do Đảng đề ra đã tạo ra một bước chuyển có ý nghĩa hết sức quan trọng từ nền kinh tế kế hoạch hóa vận hành theo cơ chế tập trung, quan liêu, bao cấp sang nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần vận hành theo cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước theo định hướng XHCN Trong tiến trình đó, CCHC được đặt ra như một đòi hỏi khách quan của thực tế để tạo tiền đề và thúc đẩy cải cách kinh tế CCHC được xác định là trọng tâm của việc tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước
Trang 21Cộng hòa XHCN Việt Nam, trở thành một bộ phận quan trọng trong chủ trương, đường lối của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước ta
Từ thực tế cho thấy, nhận thức về CCHC ở các cấp, các ngành chưa nhất quán; việc triển khai thực hiện chưa đồng bộ; một số ngành, địa phương chậm xây dựng kế hoạch thực hiện CCHC; việc kiểm tra, giám sát, đôn đốc thực hiện CCHC chưa được thường xuyên Bên cạnh đó, TTHC còn nhiều bất cập, thiếu đồng bộ, có những lĩnh vực, bộ phận còn rườm rà, không sát với yêu cầu đặt ra trong thực tiễn, làm cho hiệu lực, hiệu quả quản lý hành chính nhà nước bị giảm sút, thậm chí còn làm phát sinh tiêu cực
Vì vậy, CCHC có vai trò hết sức quan trọng trong sự nghiệp đổi mới toàn diện của nước ta Đặc biệt từ Hội nghị Trung ương lần thứ 8 (khóa VII), CHCC được đặt thành nhiệm vụ có tầm chiến lược, nhiệm vụ trọng tâm của việc xây dựng và hoàn thiện Nhà nước Cộng hòa XHCN Việt Nam Tại Thông báo số 87/TB-VPCP ngày 15/4/2011 của Văn phòng Chính phủ thông báo kết luận của Thủ tướng Chính phủ tại Hội nghị trực tuyến tổng kết thực hiện Chương trình tổng thể CCHC Nhà nước giai đoạn 2001 - 2010 và xây dựng Chương trình CCHC Nhà nước giai đoạn 2011 - 2020, Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo các mục tiêu chung, đó là:
Một là, CCHC nhằm xây dựng thể chế kinh tế thị trường ngày một hoàn thiện, giải phóng lực lượng sản xuất; huy động và sử dụng có hiệu quả mọi nguồn lực để phát triển đất nước
Hai là, CCHC phải hướng đến việc xây dựng và hoàn thiện bộ máy nhà nước phục vụ nhân dân, trong sạch và vững mạnh, hiện đại, thông suốt từ Trung ương đến cơ sở, hiệu lực và hiệu quả
Ba là, Cải cách gắn liền với việc đảm bảo thực hiện trên thực tế quyền dân chủ của nhân dân, bảo vệ quyền con người, gắn quyền con người với quyền và lợi ích của dân tộc, của đất nước
Trang 22Bốn là, Xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức “vừa hồng vừa chuyên”
Như vậy, CCHC nói chung và CCHC của UBND cấp quậnnói riêng được xem là khâu đột phá, là trọng tâm công tác, thúc đẩy phát triển kinh tế -
xã hội và phải được tiến hành đồng bộ trong tổng thể đổi mới hệ thống chính trị; phải đáp ứng yêu cầu hoàn thiện nhanh và đồng bộ thể chế kinh tế thị trường định hướng XHCN, đáp ứng yêu cầu phát triển, đổi mới và hội nhập quốc tế, bảo đảm thuận lợi nhất cho cá nhân, tổ chức; bảo đảm tính minh bạch, công khai, chế độ trách nhiệm rõ ràng
1.1.4 Mục tiêu cải cách hành chính của UBND quận
* Mục tiêu chung
Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI xác định: cải cách nền hành chính nhà nước là trọng tâm của việc tiếp tục xây dựng và hoàn thiện nhà nước, với mục tiêu là xây dựng một nền hành chính trong sạch có đủ năng lực, sử dụng đúng quyền lực và từng bước hiện đại hóa để quản lí có hiệu lực
và hiệu quả công việc của nhà nước, thúc đẩy xã hội phát triển lành mạnh, đúng hướng, phục vụ đắc lực đời sống nhân dân, xây dựng nếp sống và làm việc theo pháp luật trong xã hội Như vậy, năng lực, hiệu lực, hiệu quả hoạt động của nền hành chính vừa là mục tiêu của cải cách hành chính, vừa là nhiệm vụ hàng đầu của toàn Đảng, toàn dân trong xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam
Công cuộc cải cách hành chính nói chung đặt ra những mục tiêu mang tính chiến lược, khái quát, thể hiện quan điểm của Đảng trong việc xây dựng
bộ máy hành chính Uỷ ban Nhân dân quận và phường trong sạch, vững mạnh, chuyên nghiệp, hiện đại hóa; hoạt động có hiệu lực, hiệu quả Đồng thời đẩy mạnh công tác xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức có phẩm chất và năng lực đáp ứng yêu cầu của công cuộc xây dựng và phát triển kinh tế chính trị xã hội của quận
Trang 23Bên cạnh các mục tiêu cụ thể trên, cần tăng cường các giải pháp, biện pháp, đẩy mạnh công tác thanh tra công chức, công vụ; qua đó góp phần ngăn chặn và từng bước đẩy lùi các hiện tượng quan liêu, cửa quyền, tham nhũng, lãng phí; tăng cường hơn nữa kỷ luật, kỷ cương trong bộ máy cơ quan hành chính, từng bước xây dựng bộ máy hành chính thật sự trong sạch, vững mạnh
và gần dân Muốn vậy, cần tiếp tục ủy quyền phân cấp mạnh hơn, đồng bộ hơn cho các phòng ban chuyên môn, Uỷ ban Nhân dân phường để chủ động
và có trách nhiệm hơn trong quản lý và đầu tư phát triển.Ngoài ra, cần tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin để nâng cao hiệu quả quản lý Nhà
nước và các dịch vụ hành chính cho tổ chức và công dân
1.2 Cải cách hành chính của Ủy ban nhân dân quận- nội dung, phương pháp, nguyên tắc
1.2.1 Nội dung cải cách hành chính của Ủy ban nhân dân quận
Giai đoạn 2015 - 2020 và những giai đoạn tiếp theo là quá trình thực hiện cải cách hành chính Nhà nước với những chiến lược, mục tiêu rõ ràng và
cụ thể Những nội dung trọng tâm cải cách hành chính Nhà nước trong giai đoạn này cũng chính là những nội dung trọng tâm trong hoạt động cải cách hành chính Nhà nước của Ủy ban nhân dân quận Cụ thể như sau:
Trang 241.2.1.1 Cải cách thể chế
Cải cách thể chế được xác định là một trong những nội dung trọng tâm của CCHC nhà nước cũng như của UBND cấp quận/huyện, trong khuôn khổ theo nghĩa hẹp nói thể chế là nói đến các quy định pháp luật, là văn bản pháp luật Thể chế phù hợp với thực tiễn sẽ thúc đẩy sự phát triển của xã hội, của các lĩnh vực mà thể chế điều chỉnh và ngược lại Trong thời gian tới cải cách thể chế tập trung vào:
Đẩy mạnh công tác rà soát các văn bản quy phạm pháp luật theo hướng làm rõ những văn bản cần sửa đổi, bổ sung hoặc thay thế, thường xuyên rà soát văn bản quy phạm pháp luật, kịp thời kiến nghị bổ sung, sửa đổi hoặc bãi
bỏ những văn bản có nội dung chồng chéo, trái quy định, không còn phù hợp Bên cạnh đó cần chú trọng đổi mới quy trình, hoàn thiện và nâng cao hiệu quả công tác xây dựng và ban hành văn bản quy phạm pháp luật thuộc thẩm quyền và các văn bản hành chính của các đơn vị hành chính, sự nghiệp, UBND cấp xã, phường; đảm bảo tính thống nhất và hợp lý trong quá trình xây dựng và ban hành văn bản pháp luật
Chú trọng đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ, công chức nắm vững pháp luật, quy trình, phương pháp xây dựng văn bản, tiến tới nâng cao chất lượng văn bản nhằm đảm bảo chất lượng và hiệu quả trong quá trình hoạt động Hoạt động hành chính nhà nước có bổn phận phục vụ sự nghiệp phát triển cộng đồng và các nhu cầu thiết yếu của công dân Muốn vậy, phải xây dựng một nền hành chính công tâm, trong sạch, không theo đuổi mục tiêu lợi nhuận Đây cũng chính là điểm khác biệt cơ bản giữa mục tiêu hoạt động của hành chính nhà nước với một doanh nghiệp sản xuất kinh doanh Đồng thời, xuất phát từ bản chất của nhà nước ta là nhà nước dân chủ XHCN, do đó vấn
đề tôn trọng và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của công dân là tư tưởng chủ đạo trong xây dựng, thực hiện hệ thống thể chế hành chính ở nước ta Cơ quan hành chính và đội ngũ công chức do đó không được quan liêu, hách dịch, gây phiền hà cho người dân khi thi hành công vụ Muốn vậy, cần chú
Trang 25trọng công tác đào tạo, bồi dưỡng về năng lực, trình độ về vấn đề xây dựng và ban hành văn bản pháp luật, nâng cao chất lượng và tăng tính khả thi của các văn bản pháp luật khi được triển khai thực hiện trên thực tế
Đẩy mạnh công tác ứng dụng khoa học công nghệ thông tin trong quản
lý hành chính nhà nước nhằm đơn giản hóa các TTHC, nâng cao chất lượng hoạt động hành chính Xuất phát từ tính tất yếu của quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa hiện nay; hoạt động hành chính nhà nước cũng cần đẩy mạnh quá trình tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, kết nối mạng tin học liên thông trên trang Web của các đơn vị, địa phương để phối hợp và giải quyết công khai, minh bạch việc giải quyết đơn, thư khiếu nại, tố cáo của công dân để công dân giám sát
1.2.1.2 Cải cách thủ tục hành chính
Có thể nhận thấy, trong quá trình hoạt động, các thủ tục hành chính được thực hiện trong nhiều trường hợp còn phức tạp, gây khó khăn cho các chủ thể, lãng phí về thời gian dẫn tới chất lượng hoạt động của chính bộ máy quản lí hành chính nhà nước bị giảm sút, hoạt động phát triển kinh tế xã hội của các chủ thể cũng bị ảnh hưởng Do đó, một trong những nội dung quan trọng của cải cách hành chính nhà nước trong thời gian tới là cải cách thủ tục hành chính theo hướng đơn giản, minh bạch và hiệu quả
Thứ nhất, tập trung công tác rà soát các quy định, thủ tục hành chính đang là rào cản đối với sự phát triển kinh tế - xã hội ở quận theo tiêu chí về
sự cần thiết, tính hợp lý, tính hợp pháp và tính hiệu quả
Hoạt động này là cơ sở để đề xuất các kiến nghị với các cơ quan nhà nước có thẩm quyền tiến hành sửa đổi, bổ sung các văn bản quy phạm pháp luật để hoàn thiện hệ thống pháp luật, đáp ứng yêu cầu cải cách thủ tục hành chính, bảo đảm thực hiện công khai kịp thời, đầy đủ, cụ thể các quy định về thủ tục hành chính, tạo điều kiện thuận lợi cho cá nhân, tổ chức tiếp cận, thực hiện và giám sát việc thực hiện thủ tục hành chính
Trang 26Thứ hai, chú trọng cải cách thủ tục hành chính giữa các cơ quan hành chính trong quận
Cải cách thủ tục hành chính giữa các cơ quan hành chính Nhà nước ở quận/huyện cần chú trọng đảm bảo việc thực hiện dân chủ hóa trong hoạt động quản lí hành chính Nhà nước bằng việc đánh giá mức độ hài lòng của Nhân dân và doanh nghiệp Ngoài ra, cần tiếp tục thực hiện đổi mới phương thức làm việc của các cơ quan thuộc UBND quận, thực hiện thống nhất và nâng cao chất lượng thực hiện cơ chế một cửa, một cửa liên thông tập trung tại các bộ phận tiếp nhận và trả kết quả
Thứ nhất, đẩy mạnh công tác xây dựng và hoàn thiện các quy chế quản lý cán bộ quản lí hành chính nhà nước theo hướng công khai, minh bạch, hiệu quả
Quy chế quản lí cán bộ quản lí hành chính nhà nước cần phải được tổ chức, quản lí chặt chẽ, có hệ thống và hiệu quả từ quá trình tuyển dụng, điều động, bổ nhiệm, luân chuyển cán bộ đến công tác xử lí kỉ luật, khen thưởng Bên cạnh đó cần ban hành các quy chế về kiểm tra, thanh tra thực thi công vụ theo hướng cụ thể, rõ ràng Trong thời gian tới để nâng cao chất lượng và năng lực của đội ngũ cán bộ thực hiện chức năng quản lí hành chính nhà nước, cần xây dựng kế hoạch đào tạo đội ngũ cán bộ công chức giai đoạn
2011 - 2015, giai đoạn 2016 - 2020 [35;31]
Thứ hai, quy định rõ chức năng, nhiệm vụ, trách nhiệm và thẩm quyền giải quyết công việc của cán bộ, công chức phù hợp với các quy định của pháp luật để giải quyết công việc một cách nhanh chóng, chủ động
Tăng chế độ trách nhiệm là xác định rõ vị trí, vai trò, chức năng, nhiệm
vụ của từng cá nhân, từng đơn vị, tránh chung chung, trùng lặp, chế độ chức
Trang 27trách không cụ thể, đùn đẩy nhau gây ách tắc, trì trệ, khó quy trách nhiệm khi công việc không hoàn thành Ngoài ra để đảm bảo tính nghiêm minh trong quá trình thực hiện công tác quản lí hành chính Nhà nước, cần tăng cường kiểm tra, giám sát quá trình thực thi công vụ đối với cán bộ, công chức nhằm đảm bảo kỷ luật, kỷ cương; xử lý nghiêm mọi trường hợp cán bộ, công chức không hoàn thành nhiệm vụ hoặc có biểu hiện tiêu cực trong bộ máy chính quyền, tham liêu, quan nhũng, lãng phí, làm ảnh hưởng tới chất lượng của các hoạt động công quyền
Thứ ba, tiếp tục đổi mới cơ bản công tác đào tạo, bồi dưỡng công chức Nhà nước để duy trì được đội ngũ công chức quận có năng lực và trình độ chuyên môn ngày càng được nâng cao trong bộ máy gắn với công tác quy hoạch cán bộ
Hoạt động hành chính của các cơ quan thực thi quyền hành pháp là một hoạt động đặc biệt và cũng tạo ra các sản phẩm đặc biệt Điều đó được thể hiện trên cả phương diện nghệ thuật và khoa học trong quản lí nhà nước Muốn nâng cao hiệu lực, hiệu quả hành chính nhà nước, yêu cầu những người làm việc trong các cơ quan quản lí hành chính nhà nước cần phải có trình độ chuyên môn nghề nghiệp cao trên các lĩnh vực được phân công quản lí Tính chuyên môn hóa và nghề nghiệp cao là đòi hỏi bắt buộc đối với hoạt động quản lí của các cơ quan hành chính nhà nước và là yêu cầu cơ bản đối với nền hành chính phát triển theo hướng hiện đại
Đối tượng tác động của nền hành chính có nội dung hoạt động phức tạp
và quan hệ đa dạng, phong phú đòi hỏi các cán bộ thực hiện chức năng quản lí hành chính nhà nước phải có kiến thức xã hội và kiến thức chuyên môn sâu rộng Công chức làm việc trong các cơ quan hành chính nhà nước là những người trực tiếp thi hành công vụ nên trình độ chuyên môn, nghiệp vụ của họ
có ảnh hưởng rất lớn đến chất lượng công việc thực hiện Vì lẽ đó trong hoạt động hành chính nhà nước, năng lực chuyên môn và trình độ quản lí của những người làm việc trong các cơ quan hành chính nhà nước phải được coi
là tiêu chuẩn hàng đầu Do đó xây dựng và tuyển chọn những người vào làm
Trang 28việc trong các cơ quan hành chính nhà nước phải đảm bảo yêu cầu “vừa hồng
vừa chuyên” chính là mục tiêu quan trọng của công tác cán bộ trong thời kì
công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước [21;34]
1.2.1.4 Xây dựng và nâng cao chất lượng cán bộ, công chức, viên chức
ở quận
Chất lượng của đội ngũ cán bộ, công chức hành chính là yếu tố cơ bản, quyết định tới hiệu lực và hiệu quả hoạt động của các cơ quan hành chính nhà nước nói riêng và cả bộ máy hành chính ở UBND quận nói riêng Do đó, đây
là một trong những nội dung được chú trọng nhất trong tiến trình cải cách hành chính ở UBND quận
Đến năm 2020, đội ngũ CBCC, VC có số lượng, cơ cấu hợp lý, đủ trình
độ và năng lực thi hành công vụ, phục vụ nhân dân và phục vụ sự nghiệp phát triển của đất nước Xây dựng đội ngũ CBCC, VC có phẩm chất đạo đức tốt,
có bản lĩnh chính trị, có năng lực, có tính chuyên nghiệp cao, tận tụy phục vụ nhân dân thông qua các hình thức đào tạo, bồi dưỡng phù hợp, có hiệu quả Xây dựng, bổ sung và hoàn thiện các văn bản quy phạm pháp luật về chức danh, tiêu chuẩn nghiệp vụ của CBCC, VC, kể cả cán bộ, công chức lãnh đạo, quản lý Trên cơ sở xác định rõ chức năng, nhiệm vụ từng cơ quan, đơn vị, xây dựng cơ cấu CBCC, VC hợp lý gắn với vị trí việc làm Hoàn thiện quy định của pháp luật về tuyển dụng, bố trí, phân công nhiệm vụ phù hợp với trình độ, năng lực, sở trường của công chức, viên chức trúng tuyển; thực hiện chế độ thi nâng ngạch theo nguyên tắc cạnh tranh; thi tuyển cạnh tranh để bổ nhiệm vào các vị trí lãnh đạo, quản lý từ cấp vụ trưởng và tương đương (ở trung ương), giám đốc sở và tương đương (ở địa phương) trở xuống Hoàn thiện quy định của pháp luật về đánh giá CBCC, VC trên cơ sở kết quả thực hiện nhiệm vụ được giao; thực hiện cơ chế loại bỏ, bãi miễn những người không hoàn thành nhiệm vụ, vi phạm kỷ luật, mất uy tín với nhân dân; quy định rõ nhiệm vụ, quyền hạn của CBCC, VC tương ứng với trách nhiệm và có chế tài nghiêm đối với hành vi vi phạm pháp luật, vi phạm kỷ luật, vi phạm đạo đức công vụ của cán bộ, công chức, viên chức Đổi mới nội dung và
Trang 29chương trình đào tạo, bồi dưỡng CBCC,VC; thực hiện việc đào tạo, bồi dưỡng theo các hình thức: Hướng dẫn tập sự trong thời gian tập sự; bồi dưỡng theo tiêu chuẩn ngạch công chức, viên chức; đào tạo, bồi dưỡng theo tiêu chuẩn chức vụ lãnh đạo, quản lý; bồi dưỡng bắt buộc kiến thức, kỹ năng tối thiểu trước khi bổ nhiệm và bồi dưỡng hàng năm
Tập trung nguồn lực ưu tiên cho cải cách chính sách tiền lương, chế độ bảo hiểm xã hội, ưu đãi người có công; đến năm 2020, tiền lương của CBCC,
VC được cải cách cơ bản, bảo đảm được cuộc sống của CBCC, VC và gia đình ở mức trung bình khá trong xã hội Sửa đổi, bổ sung các quy định về chế
độ phụ cấp ngoài lương theo ngạch, bậc, theo cấp bậc chuyên môn, nghiệp vụ
và điều kiện làm việc khó khăn, nguy hiểm, độc hại Đổi mới quy định của pháp luật về khen thưởng đối với CBCC, VC trong thực thi công vụ và có chế
độ tiền thưởng hợp lý đối với CBCC, VC hoàn thành xuất sắc công vụ Nâng cao trách nhiệm, kỷ luật, kỷ cương hành chính và đạo đức công vụ của cán
bộ, công chức, viên chức
1.2.1.5 Cải cách tài chính công
Cải cách tài chính công trong phạm vi CCHC là sử dụng hợp lý nguồn tài chính công, đổi mới cơ chế, chính sách tài chính cho doanh nghiệp nhà nước, cơ quan hành chính và đơn vị sự nghiệp công Cải cách tài chính công trong tổng thể cải cách hành chính có ý nghĩa quan trọng Thực tiễn cho thấy các giải pháp ở các lĩnh vực khác chi có thể được thực hiện tốt nếu gắn liền với một cơ chế tài chính minh bạch và hiệu quả cải cách tài chính công tập trung vào:
Động viên hợp lý, phân phối và sử dụng có hiệu quả mọi nguồn lực cho phát triển kinh tế - xã hội; tiếp tục hoàn thiện chính sách và hệ thống thuế, các chính sách về thu nhập, tiền lương, tiền công; thực hiện cân đối ngân sách tích cực, bảo đảm tỷ lệ tích lũy hợp lý cho đầu tư phát triển; dành nguồn lực cho con người, nhất là cải cách chính sách tiền lương và an sinh xã hội; phấn đấu giảm dần bội chi ngân sách
Trang 30Tiếp tục đổi mới cơ chế, chính sách tài chính đối với doanh nghiệp nhà nước, nhất là các tập đoàn kinh tế và các tổng công ty; quản lý chặt chẽ việc vay và trả nợ nước ngoài; giữ mức nợ Chính phủ, nợ quốc gia và nợ công trong giới hạn an toàn Đổi mới căn bản cơ chế sử dụng kinh phí nhà nước và
cơ chế xây dựng, triển khai các nhiệm vụ khoa học, công nghệ theo hướng lấy mục tiêu và hiệu quả ứng dụng là tiêu chuẩn hàng đầu; chuyển các đơn vị sự nghiệp khoa học, công nghệ sang cơ chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm; phát triển các doanh nghiệp khoa học, công nghệ, các quỹ đổi mới công nghệ và quỹ đầu tư mạo hiểm; xây dựng đồng bộ chính sách đào tạo, thu hút, trọng dụng, đãi ngộ xứng đáng nhân tài khoa học và công nghệ Đổi mới cơ chế phân bổ ngân sách cho cơ quan hành chính nhà nước, tiến tới xóa bỏ chế độ cấp kinh phí theo số lượng biên chế, thay thế bằng cơ chế cấp ngân sách dựa trên kết quả và chất lượng hoạt động, hướng vào kiểm soát đầu ra, chất lượng chi tiêu theo mục tiêu, nhiệm vụ của các cơ quan hành chính nhà nước
Nhà nước tăng đầu tư, đồng thời đẩy mạnh xã hội hóa, huy động toàn
xã hội chăm lo phát triển giáo dục, đào tạo, y tế, dân số - kế hoạch hóa gia đình, thể dục, thể thao Đổi mới cơ chế hoạt động, nhất là cơ chế tài chính của các đơn vị sự nghiệp dịch vụ công; từng bước thực hiện chính sách điều chỉnh giá dịch vụ sự nghiệp công phù hợp; chú trọng đổi mới cơ chế tài chính của các cơ sở giáo dục, đào tạo, y tế công lập theo hướng tự chủ, công khai, minh bạch Chuẩn hóa chất lượng dịch vụ giáo dục, đào tạo, y tế; nâng cao chất lượng các cơ sở giáo dục, đào tạo, khám chữa bệnh, từng bước tiếp cận với tiêu chuẩn khu vực và quốc tế Đổi mới và hoàn thiện đồng bộ các chính sách bảo hiểm y tế, khám, chữa bệnh; có lộ trình thực hiện bảo hiểm y tế toàn dân
1.2.1.6 Hiện đại hóa hành chính
Hiện đại hóa hành chính là xu hướng không thể phủ nhận trong bối cảnh cách mạng khoa học-công nghệ phát triển mạnh mẽ hiện nay Thông qua hiện đại hóa hành chính làm cho các cơ quan hành chính từ Trung ương đến
cơ sở có trụ sở làm việc đáp ứng yêu cầu, điều kiện làm việc được cải thiện theo hướng nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của cơ quan hành chính,
Trang 31đặc biệt là ứng dụng công nghệ thông tin vào hoạt động của cơ quan hành chính Việc ứng dụng các thành tựu khoa học-công nghệ vào hoạt động hành chính nhà nước không chỉ làm tăng năng suất lao động mà còn góp phần quan trọng làm thay đổi phương thức làm việc của cán bộ, công chức, hướng tới một môi trường hành chính hiện đại Những nhiệm vụ chủ yếu của hiện đại hóa hành chính trong giai đoạn tới thể hiện trên các mặt:
Hoàn thiện và đẩy mạnh hoạt động của Mạng thông tin điện tử hành chính của Chính phủ trên Internet Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin - truyền thông trong hoạt động của cơ quan hành chính nhà nước để đến năm 2020: 90% các văn bản, tài liệu chính thức trao đổi giữa các cơ quan hành chính nhà nước được thực hiện dưới dạng điện tử; cán bộ, công chức, viên chức thường xuyên sử dụng hệ thống thư điện tử trong công việc; bảo đảm dữ liệu điện tử phục vụ hầu hết các hoạt động trong các cơ quan; hầu hết các giao dịch của các cơ quan hành chính nhà nước được thực hiện trên môi trường điện tử, mọi lúc, mọi nơi, dựa trên các ứng dụng truyền thông đa phương tiện; hầu hết các dịch vụ công được cung cấp trực tuyến trên Mạng thông tin điện
tử hành chính của Chính phủ ở mức độ 3 và 4, đáp ứng nhu cầu thực tế, phục
vụ người dân và doanh nghiệp mọi lúc, mọi nơi, dựa trên nhiều phương tiện khác nhau
Ứng dụng công nghệ thông tin - truyền thông trong quy trình xử lý công việc của từng cơ quan hành chính, giữa các cơ quan hành chính nhà nước với nhau và trong giao dịch với tổ chức, cá nhân, đặc biệt là trong hoạt động dịch vụ hành chính công, dịch vụ công của đơn vị sự nghiệp công Công bố danh mục các dịch vụ hành chính công trên Mạng thông tin điện tử hành chính của Chính phủ trên Internet Xây dựng và sử dụng thống nhất biểu mẫu điện tử trong giao dịch giữa cơ quan hành chính nhà nước,
tổ chức và cá nhân, đáp ứng yêu cầu đơn giản và cải cách thủ tục hành chính Thực hiện có hiệu quả hệ thống quản lý chất lượng trong các cơ quan hành chính nhà nước;
Trang 32Thực hiện Quyết định số 1441/QĐ-TTg ngày 06 tháng 10 năm 2008 của Thủ tướng Chính phủ về việc phê duyệt Kế hoạch đầu tư trụ sở cấp xã, phường bảo đảm yêu cầu cải cách hành chính, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý của bộ máy nhà nước Xây dựng trụ sở cơ quan hành chính nhà nước
ở địa phương hiện đại, tập trung ở những nơi có điều kiện
1.2.2 Phương pháp cải cách hành chính của Uỷ ban nhân dân quận
Mọi hoạt động cải cách hành chính nhà nước nói chúng và CCHC của UBND quận nói riêng đều hướng tới việc nâng cao hiệu lực và hiệu quả hoạt động của bộ máy hành chính nhằm đáp ứng các yêu cầu quản lý cụ thể của đất nước, của từng địa phương trong mỗi giai đoạn phát triển Do đó, trong quá trình CCHC cũng cần phải tuân theo các phương pháp quản lý HCNN Phương pháp QLHCNN là cách thức thực hiện những chức năng, nhiệm vụ của bộ máy hành chính nhà nước, cách thức tác động của chủ thể quản lý hành chính lên các đối tượng quản lý nhằm đạt được những hành vi
xử sự cần thiết
Các phương pháp QLHCNN bao gồm phương pháp giáo dục,thuyết phục; phương pháp hành chính và phương pháp kinh tế
Một là, phương pháp giáo dục, thuyết phục
Phương pháp giáo dục, thuyết phục là cách tác động vào nhận thức của con người trong tổ chức, nhằm nâng cao tính tự giác và khả năng lao động của họ trong việc thực hiện nhiệm vụ
Các phương pháp giáo dục, thuyết phục dựa trên cơ sở vận dụng các quy luật nhận thức của con người Đặc trưng của các phương pháp này là tính thuyết phục, tức là giúp cho con người phân biệt được phải - trái, đúng - sai, lợi - hại, đẹp - xấu, thiện - ác Trên cơ sở nhận thức đúng, họ sẽ hành động đúng, hành động có lương tâm, có trách nhiệm
Hai là, phương pháp kinh tế
Phương pháp kinh tế là cách thức tác động vào đối tượng quản lý thông qua các lợi ích kinh tế, để cho đối tượng bị quản lý tự lựa chọn phương án hoạt động có hiệu quả nhất trong phạm vi hoạt động của họ
Trang 33Tác động thông qua lợi ích kinh tế chính là tạo ra động lực thúc đẩy con người tích cực hoạt động Thực chất của các phương pháp kinh tế là đặt mỗi người, mỗi bộ phận vào những điều kiện kinh tế để họ có khả năng kết hợp đúng đắn lợi ích của mình với lợi ích của tổ chức, cho phép con người lựa chọn con đường có hiệu quả nhất để thực hiện nhiệm vụ của mình
Áp dụng phương pháp kinh tế thông qua sử dụng các đòn bẩy kinh tế như: tiền lương, tiền thưởng, phụ cấp, giá cả, thuế, chính sách tiền tệ, tỷ giá hối đoái
Ba là, phương pháp hành chính
Phương pháp hành chính là cách thức tác động trực tiếp của các chủ thể hành chính nhà nước lên đối tượng bằng các quyết ,định hành chính mang tính bắt buộc
Vai trò của phương pháp hành chính trong quản lý rất to lớn, nó xác lập trật tự kỷ cương làm việc trong hành chính nhà nước khâu nối các phương pháp quản lý khác và giải quyết các vấn đề đặt ra trong hành chính nhà nước rất nhanh chóng Không có phương pháp hành chính thì không thể quản lý hệ thống có hiệu lực Phương pháp này dựa trên mối quan hệ quyền lực phục tùng – từ mối quan hệ quyền hành trong tổ chức
Trong các phương pháp này, theo quan điểm của Đảng và Nhà nước ta hiện nay thì phương pháp giáo dục tư tưởng, đạo đức được đặt lên hàng đầu, phải làm thường xuyên, liên tục và nghiêm túc Phương pháp kinh tế là biện pháp cơ bản, là động lực thúc đẩy mọi hoạt động quản lý nhà nước Phương pháp hành chính là rất cần thiết và khẩn trương, nhưng phải được sử dụng một cách đúng đắn
1.2.3 Nguyên tắc cải cách hành chính của UBND quận
CCHC nhà nước nói chung và CCHC của UBND quận nói riêng là một phần của hành chính nhà nước, do đó trong quá trình thực hiện cải cách hành chính nhà nước cần phải tuân theo các nguyên tắc của hành chính nhà nước Nguyên tắc HCNN là các quy tắc, tư tưởng chỉ đạo, những tiêu chuẩn hành vi đòi hỏi các chủ thể HCNN phải tuân thủ trong tổ chức và trong hoạt
động HCNN
Trang 34Một là, nguyên tắc Đảng lãnh đạo hoạt động cải cách hành chính
Hoạt động HCNN trong đó bao gồm CCHC nằm dưới sự lãnh đạo của Đảng cộng sản Việt Nam Đảng lãnh đạo hoạt động CCHC là để hoạt động CCHC đi đúng đường lối, chủ trương của Đảng, phục vụ cho mục tiêu thực hiện đường lối chính trị của Đảng trong xã hội Do đó, sự lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động CCHC là tất yếu
Đảng thực hiện quyền lãnh đạo của mình đối với CCHC thông qua các hoạt động cơ bản sau:
- Đảng đề ra đường lói, chủ trương đúng đắn, vạch đường cho sự phát triển của xã hội và đưa đường lối, chủ trương này vào hệ thống pháp luật thông qua hoạt động của nhà nước;
- Đảng lãnh đạo hoạt động CCHC thông qua đội ngũ đảng viên của mình trong bộ máy HCNN
- Đảng kiểm tra hoạt động của các cơ quan nhà nước trong việc thực hiện đường lối, chủ trương của Đảng về CCHC
- Cán bộ, đảng viên và các tổ chức Đảng gương mẫu trong việc thực hiện đường lối,chủ trương của Đảng trong CCHC
Hai là, nguyên tắc pháp chế xã hội chủ nghĩa
Nguyên tắ này đòi hỏi tổ chức và hoạt động cải cách hành chính phải dựa trên cơ sở pháp luật của nhà nước; nguyên tắc này không cho phép các cơ
quan nhà nước tiến hành cải cách hành chính một cách chủ quan, tùy tiện mà
phải dựa vào pháp luật, làm đúng pháp luật, nghiêm chỉnh chấp hành nguyên tắc pháp chế, cụ thể: Hành chính nhà nước phải chịu sự giám sát của các cơ quan lập pháp, tư pháp và xã hội; tổ chức và hoạt động hành chính nhà nước trong phạm vi do pháp luật quy định, không vượt quá thẩm quyền;Các hành vi hành chính phải được tiến hành đúng trình tự, thủ tục mà pháp luật quy định; Các quyết định quản lý hành chính nhà nước được ban hành đúng luật
Trang 35Ba là, nguyên tắc nhân dân làm chủ trong quản lý hành chính, tích cực tham gia vào hoạt động cải cách hành chính
Nhà nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam là nhà nước của dân,
do dân, vì dân, tất cả quyền lực thuộc về nhân dân Nhà nước là công cụ thực hiện quyền làm chủ của nhân dân Vì vậy, trong hoạt động hành chính nhà nước phải đảm bảo sự tham gia và giám sát của nhân dân đối với hoạt động hành chính nhà nước Nguyên tắc này đòi hỏi: Thứ nhất, tăng cường và mở rộng sự tham gia trực tiếp của công dân vào việc giải quyết các công việc của Nhà nước Thứ hai, nâng cao chất lượng của hình thức dân chủ đại diện, để các cơ quan này thực sự đại diện cho ý chí và nguyện vọng của nhân dân Thứ
ba, hành chính nhà nước có trách nhiệm tạo ra cơ sở pháp lý và các điều kiện tài chính, vật chất.v.v cho các tổ chức xã hội hoạt động; định ra những hình thức và biện pháp để thu hút sự tham gia của các tổ chức xã hội, nhân dân tham gia vào hoạt động hành chính nhà nước và cải cách hành chính
Bốn là, nguyên tắc tập trung dân chủ
Đây là nguyên tắc cơ bản và áp dụng cho tất cả các cơ quan nhà nước
và tổ chức của nhà nước trong đó có cơ quan hành chính nhà nước Nguyên tắc này xuất phát từ hai yêu cầu khách quan của quản lý, đó là: đảm bảo tính thống nhất của hệ thống lớn (quốc gia, ngành, địa phương, cơ quan, đơn vị, bộ phận) và đảm bảo sự phù hợp với đặc thù của hệ thống còn lệ thuộc (từng ngành, từng địa phương, từng cơ quan, đơn vị, bộ phận, cá nhân) Nguyên tắc này tạo khả năng kết hợp quản lý xã hội một cách khoa học với việc phân cấp quản lý cụ thể, hợp lý từng cấp, từng khâu, từng bộ phận
Tập trung trong hành chính nhà nước được thể hiện trên các nội dung: (1) tổ chức bộ máy hành chính nhà nước, cơ quan hành chính nhà nước theo
hệ thống thứ bậc; (2) thống nhất chủ trương, chính sách, chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển; (3) thống nhất các quy chế quản lý; (4) thực hiện chế độ một tổ trưởng hoặc trách nhiệm cá nhân người đứng đầu ở tất cả các cấp, đơn vị
Trang 36Dân chủ trong hành chính nhà nước là sự phát huy trí tuệ của các cấp, các ngành, cơ quan, đơn vị và các cá nhân tổ chức và hoạt động hành chính tính dân chủ được thể hiện cụ thể ở: (1) cấp dưới được tham gia thảo luận, góp ý kiến về những vấn đề trong quản lý; (2) cấp dưới được chủ động, linh hoạt trong việc thực hiện nhiệm vụ được giao và chịu trách nhiệm trước cấp trên về việc thực hiện nhiệm vụ của mình
Hai nội dung tập trung và dân chủ liên quan hữu cơ với nhau, tác động
bổ trợ cho nhau Tập trung trên cơ sở dân chủ và dân chủ trong khuôn khổ tập trung Thực hiện nguyên tắc tập trung dân chủ ở bất kỳ cấp nào cũng đòi hỏi
sự kết hợp hài hòa hai nội dung đó để tạo ra sự nhất trí giữa lãnh đạo và bị lãnh đạo, giữa người chỉ huy và người thừa hành
Năm là, nguyên tắc công khai, minh bạch
Công khai là việc cơ quan, tổ chức, đơnvị thông tin chính sách về văn bản, hoạt động hoặc nội dung nhất định Tất cả những thông tin về cải cách hành chính nhà nước phải được công khai cho người dân trừ trường hợp có quy định cụ thể với lý do hợp lý và trên cơ sở những tiêu chí rõ ràng
Minh bạch trong hành chính và cải cách hành chính là những thông tin phù hợp được cung cấp kịp thời cho nhân dân dưới hình thức dễ sử dụng, và đồng thời các quyết định và các quy định của hành chính nhà nước phải rõ ràng và được phổ biến đầy đủ Tính minh bạch là điều kiện tiên quyết để hành chính nhà nước thực sự trước nhân dân và giúp nâng cao khả năng dự báo của người dân nếu không minh bạch sẽ dẫn đến sự tùy tiện hoặc sai lầm trong việc thực thi quyền hạn, có những giao dịch không trung thực, những dự án đầu tư sai lầm, dẫn đến quan liêu tham nhũng Sự minh bạch sẽ giúp xây dựng một nền hành chính cởi mở, có trách nhiệm, ngăn chặn được tham nhũng trong hành chính nhà nước
Nguyên tắc này đòi hỏi, các cơ quan nhà nước, các tổ chức và các đơn
vị khi xây dựng, ban hành và tổ chức thực hiện chính sách, pháp luật phải được tiến hành công khai, minh bạch, đảm bảo công bằng dân chủ theo quy định của pháp luật
Trang 371.3 Điều kiện đảm bảo cho hoạt động cải cách hành chính của Ủy ban nhân dân quận
1.3.1.Điều kiện về chính trị
Đặc trưng tiêu biểu của hệ thống chính trị Việt Nam là hệ thống một đảng duy nhất cầm quyền Đặc trưng này chi phối nhiều vấn đề, trong đó có vấn đề CCHC CCHC muốn tiến hành được, muốn duy trì và đẩy mạnh, trước hết phải là một chủ trương trong đường lối của Đảng Cộng sản Việt Nam Tách rời vai trò lãnh đạo của Đảng không thể có cải cách, càng không thể có những kết quả tích cực Từ năm 1995 cho đến nay Chủ trương cải cách hành chính đã được xác định trong một loạt các Nghị quyết của Đảng tại các hội nghị Ban Chấp hành Trung ương và trong các văn kiện Đại hội VII cho đến Đại hội XII đã khẳng định: Tiếp tục đổi mới tổ chức và hoạt động của Chính phủ theo hướng xây dựng nền hành chính thống nhất, thông suốt, trong sạch, vững mạnh, có hiệu lực hiệu quả; tổ chức tinh gọn và hợp lý; tăng tính dân chủ và pháp quyền trong điều hành của Chính phủ;….Đẩy mạnh cải cách hành chính, nhất là thủ tục hành chính; giảm mạnh và bãi bỏ các thủ tục hành chính gây phiền hà cho các tổ chức và công dân Nâng cao năng lực, chất lượng xây dựng và tổ chức các cơ chế, chính sách Đẩy mạnh xã hội hóa các dịch vụ công phù hợp với cơ chế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa Cải cách hành chính nhà nước không tách rời sự lãnh đạo của Đảng vừa
là bài học kinh nghiệm, vừa là đặc trưng cải cách hành chính của Việt Nam Mặt thuận lợi của vấn đề này chính là ở chỗ sự hiện diện của các tổ chức Đảng, của các đảng viên đang giữ các chức vụ lãnh đạo trong các cơ quan, tổ chức nhà nước từ Trung ương tới cơ sở Các thành viên này có trách nhiệm triển khai Nghị quyết Đảng về cải cách hành chính thông qua các hình thức thích hợp, trong đó có hoạt động của các cơ quan hành chính nhà nước Trước yêu cầu của giai đoạn phát triển mới của đất nước, cần đổi mới các phương thức lãnh đạo của Đảng, đổi mới tổ chức Đảng, đổi mới sự vận động của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức đoàn thể, có như vậy mới mong đạt
được mục tiêu của cải cách hành chính
Trang 381.3.2 Điều kiện về kinh tế
Điều kiện kinh tế gắn liền với CCHC, vì CCHC là nhằm cải cách cho phù hợp với cơ cấu kinh tế mới, định hướng phát triển, tạo môi trường pháp lý
thuận lợi và điều tiết nền kinh tế quốc dân
Trong nền kinh tế, nền hành chính quốc gia thực hiện chức năng quản lý nhà nước về kinh tế Đây là khâu trọng yếu quyết định sự tăng trưởng bền vững cho nền kinh tế và thực hiện các chức năng thiết yếu: định hướng sự phát triển kinh tế, tạo môi trường pháp lý cho sự phát triển kinh tế; trực tiếp đầu tư vào những ngành then chốt; khuyến khích, giúp đỡ, tạo lập môi trường thuận lợi cho các thành phần kinh tế; điều tiết kinh tế, phân phối và phân phối lại thu nhập quốc dân; khắc phục, ngăn ngừa những yếu
tố tiêu cực của thị trường
Đối với kinh tế, cải cách hành chính có hiệu quả cao sẽ tạo ra một bộ khung thể chế thống nhất, hoàn chỉnh ngày càng phù hợp cho nền kinh tế Bộ khung thể chế cho nền kinh tế (được hiểu theo nghĩa hẹp) là tổng thể các văn bản quy phạm pháp luật có nội dung điều chỉnh đến các quan hệ kinh tế trong nền kinh tế quốc dân Do đó, nếu cải cách hành chính không tiến hành kịp thời, không đồng bộ, hiệu quả không cao thì sẽ là trở lực, kìm hãm nền kinh tế phát triển
Đối với nước ta, đang chuyển đổi sang một nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa trong bối cảnh toàn cầu hóa và cách mạng khoa học, công nghệ mới, nhiệm vụ cải cách hành chính nặng nề gấp đôi và đã trở thành bức xúc đối với tiến trình phát triển và đổi mới
Mặt khác, thể chế hành chính phụ thuộc trực tiếp vào thể chế chính trị
và có quan hệ hữu cơ với các thể chế kinh tế, pháp lý, văn hóa, xã hội, cho nên cải cách thể chế hành chính cũng nằm trong lĩnh vực cải cách thể chế nói chung, phải tương hợp với các cuộc cải cách thể chế kinh tế, tài chính, tiền tệ,
tư pháp , và chuẩn bị đón trước những bước đổi mới về thể chế chính trị Chúng ta chuyển đổi từ thể chế kinh tế kế hoạch sang kinh tế thị trường
Trang 39mà không thay đổi chế độ xã hội, giữ vững định hướng xã hội chủ nghĩa Đồng thời, chúng ta chủ trương phát triển nhanh và bền vững trong điều kiện không có một mô hình có sẵn để tham khảo Những tình hình đó càng thôi thúc phải hoàn thành cuộc cải cách thể chế hành chính một cách khẩn trương,
kịp thời và hoàn chỉnh
1.3.3 Điều kiện về pháp luật
Cải cách hành chính ở Việt Nam được đặt trong khuôn khổ các quan điểm và chủ trương của Đảng Cộng Sản Việt Nam về đổi mới hệ thống chính trị và cải cách bộ máy Nhà nước Cải cách hành chính phải gắn liền với xây dựng và chỉnh đốn Đảng; đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước nói chung và nền hành chính nói riêng nhằm giữ vững và phát huy bản chất của giai cấp công nhân, nhân dân trong xây dựng Nhà nước Việt Nam pháp quyền XHCN Việc đổi mới phương thức lãnh đạo, tăng cường sự chỉ đạo của Đảng thông qua việc định hướng chiến lược cải cách hành chính là một vấn đề có tính kiên quyết, có ý nghĩa quan trọng bảo đảm cho việc kiện toàn hợp lý tổ chức bộ máy Nhà nước, nâng cao phẩm chất, năng lực của đội ngũ cán bộ, công chức và góp phần thiết lập
kỷ luật, kỷ cương trong hệ thống các cơ quan hành chính Với vị trí là cơ quan hành chính nhà nước cao nhất, Chính phủ đóng vai trò quan trọng trong chỉ đạo triển khai cải cách hành chính của đất nước Từ chủ trương của Đảng, Chính phủ có trách nhiệm cụ thể hoá thành các chương trình, kế hoạch cải cách hành chính, trên cơ sở đó các bộ, ngành Trung ương và chính quyền địa phương các cấp xây dựng và tổ chức thực hiện các chương trình, kế hoạch cải cách hành chính của mình nhằm bảo đảm mục tiêu chung của cải cách là xây dựng được một nền hành chính mạnh, hiệu lực, hiệu quả, vì dân phục vụ Trước đây, Chính phủ đã ban hành Chương trình tổng thể cải cách hành chính nhà nước giai đoạn 2001-2010 và Chương trình tổng thể cải cách hành chính nhà nước giai đoạn 2010-2020 Công tác chỉ đạo của Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ đối với công cuộc cải cách
Trang 40hành chính đã bảo đảm rõ định hướng, mục tiêu cải cách hành chính; xác định rõ các nhiệm vụ cải cách; xác định các trọng tâm, ưu tiên cải cách theo từng thời kỳ; Xác định trách nhiệm người đứng đầu các cơ quan hành chính, trước hết là các Bộ trưởng và Chủ tịch UBND cấp tỉnh trong triển khai cải cách hành chính; tổng kết từ thực tiễn 17 cải cách để hoạch định thể chế, cơ chế mới, có tính chất áp dụng chung trong cả nước
Hiện nay, hệ thống văn bản pháp lý về vấn đề CCHC nói chung được quy định ở một số văn bản pháp luật như: Các Nghị quyết hội nghị Trung ương khóa IX, đặc biệt là Nghị quyết Trung ương 5; Luật xử lý vi phạm hành chính năm 2012; Nghị định 63/2010/NĐ-CP ngày 08/6/2010 về kiểm soát TTHC; Thông tư số 19/2014/TT-BTP ngày 15/9/2014 quy định về việc nhập, đăng tải, khai thác dữ liệu TTHC trên cơ sở dữ liệu quốc gia về TTHC và quản lý cơ sở dữ liệu quốc gia về TTHC; Quyết định số 136/2001/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình tổng thể CCHC nhà nước giai đoạn 2001 - 2010; Quyết định số 225/2016/QĐ-TTg phê duyệt Kế hoạch CCHC nhà nước giai
đoạn 2016 - 2020
1.3.4 Điều kiện về Khoa học – Xã hội
Ngoài các điều kiện trên, một số yếu tố khác đóng vai trò quan trọng để đảm bảo cải cách hành chính như: sự phát triển của khoa học – công nghệ, trình độ văn hoá, sức khoẻ chung của người dân, sự phát triển của nền giáo dục quốc dân, sự phát triển của sự nghiệp y tế trong việc chăm lo sức khoẻ cộng đồng, chất lượng của thị trường cung ứng lao động, sự phát triển của công nghệ thông tin, đường lối phát triển kinh tế, chính trị và quan điểm cải cách hành chính của Đảng và Nhà nước
Đất nước ta trong quá trình CNH - HĐH đất nước và hội nhập kinh tế quốc tế, là quá trình chuyển đổi căn bản, toàn diện các hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ và quản lý kinh tế - xã hội từ sử dụng lao động thủ công
là chính, sang sử dụng sức lao động một cách phổ biến cùng với phương tiện
và phương pháp tiên tiến hiện đại dựa trên sự phát triển của khoa học- công