Đảng nhân dân cách mạng lào lãnh đạo xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở nước cộng hòa dân chủ nhân dân lào hiện nay

Có thể liệt kê một số công trình nghiên cứu sau đây: - Các công trình nghiên cứu nổi bật của các học giả trên thế giới: Albert Ven Diecy 1885, “Introduction to the study of the law of t

HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

TOUSORVANG YONGNENG

ĐẢNG NHÂN DÂN CÁCH MẠNG LÀO LÃNH ĐẠO XÂY DỰNG NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN XÃ HỘI CHỦ NGHĨA Ở NƯỚC CỘNG HOÀ DÂN CHỦ NHÂN DÂN LÀO HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ CHÍNH TRỊ HỌC

HÀ NỘI - 2019

HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

TOUSORVANG YONGNENG

ĐẢNG NHÂN DÂN CÁCH MẠNG LÀO LÃNH ĐẠO XÂY DỰNG NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN XÃ HỘI CHỦ NGHĨA Ở NƯỚC CỘNG HOÀ DÂN CHỦ NHÂN DÂN LÀO HIỆN NAY

Luận văn đã được hiệu chỉnh theo khuyến nghị của Hội đồng chấm luận văn Thạc sĩ

Hà Nội, ngày…….tháng…….năm 2019

CHỦ TỊCH HỘI ĐỒNG

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, dưới sự hướng dẫn của TS Phạm Thế Lực Các số liệu, kết quả trong luận văn là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kì một công trình nào khác Các số liệu, ví dụ được thu thập dựa trên các tài liệu của các cơ quan Đảng, Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội ở Trung ương, ở địa phương Các nguồn tài liệu tham khảo được trích dẫn đầy đủ và trung thực

Hà Nội, ngày 10 tháng 9 năm 2019

Tác giả luận văn

TOUSORVANG YONGNENG

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ ĐẢNG NHÂN DÂN CÁCH MẠNG LÀO LÃNH ĐẠO XÂY DỰNG NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN XÃ HỘI CHỦ NGHĨA Ở NƯỚC CỘNG HOÀ DÂN CHỦ NHÂN DÂN LÀO 10

1.1 Một số vấn đề về nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở nước Cộng hoà Dân chủ Nhân dân Lào 10

1.2 Sự cần thiết, nội dung và phương thức lãnh đạo của Đảng Nhân dân Cách mạng Lào đối với công cuộc xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở nước Cộng hoà Dân chủ Nhân dân Lào 18

1.3 Những yếu tố ảnh hưởng đến sự lãnh đạo của Đảng Nhân dân Cách mạng Lào đối với việc xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở nước Cộng hoà Dân chủ Nhân dân Lào 25

Chương 2 ĐẢNG NHÂN DÂN CÁCH MẠNG LÀO LÃNH ĐẠO XÂY DỰNG NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN XÃ HỘI CHỦ NGHĨA Ở NƯỚC CỘNG HOÀ DÂN CHỦ NHÂN DÂN LÀO - THỰC TRẠNG VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA HIỆN NAY 33

2.1 Khái quát về Đảng Nhân dân Cách mạng Lào và đặc điểm nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào 33

2.2 Thực trạng Đảng Nhân dân Cách mạng Lào lãnh đạo xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào 44

2.3 Những vấn đề đặt ra từ sự lãnh đạo của Đảng Nhân dân Cách mạng Lào trong công cuộc xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở nước Cộng hoà Dân chủ Nhân dân Lào hiện nay 63

Chương 3 QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP CHỦ YẾU NÂNG CAO HIỆU QUẢ SỰ LÃNH ĐẠO CỦA ĐẢNG TRONG XÂY DỰNG NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN XÃ HỘI CHỦ NGHĨA Ở NƯỚC CỘNG HOÀ DÂN CHỦ NHÂN DÂN LÀO THỜI GIAN TỚI 74

3.1 Quan điểm về nâng cao hiệu quả sự lãnh đạo của Đảng Nhân dân Cách mạng Lào trong xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa 74

3.2 Giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao hiệu quả sự lãnh đạo của Đảng Nhân dân Cách mạng Lào trong xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa 83

KẾT LUẬN 102

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 105

TÓM TẮT LUẬN VĂN 110

Trong tiến trình đổi mới toàn diện đất nước, xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng XHCN, Đảng NDCM Lào rất chú trọng việc cải cách bộ máy nhà nước, xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật phù hợp với điều kiện mới, làm cho Nhà nước thật sự là nhà nước của dân, do dân và vì dân, đáp ứng các yêu cầu trong việc xây dựng NNPQ XHCN Xây dựng NNPQ XHCN là đòi hỏi cấp thiết khách quan, là nhiệm vụ chiến lược, chỉ có NNPQ XHCN có khả năng quản lý mọi mặt đời sống xã hội một cách hiệu quả, tạo điều kiện phát triển kinh tế - xã hội đất nước, góp phần đẩy mạnh hội nhập quốc tế, kế thừa và tiếp thu những thành tựu, tinh hoa của thế giới Xây dựng NNPQ XHCN sẽ thúc đẩy quá trình dân chủ hóa xã hội, cải cách hành chính, tăng cường hiệu lực của hệ thống chính trị, nâng cao trình độ, năng lực của đội ngũ cán bộ, công chức nhà nước, tạo khuôn khổ pháp lý cho nền kinh tế thị trường và đẩy mạnh xây dựng và hoàn thiện các thể chế của xã hội công dân Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ VIII (2006) Đảng NDCM Lào đã khẳng định nhiệm vụ của Nhà nước CHDCN Lào là tiếp tục cải cách bộ máy nhà nước, xây dựng và hoàn thiện bộ máy nhà nước theo hướng xây dựng

NNPQ XHCN “Phát huy nhà nước dân chủ nhân dân, từng bước xây dựng nhà nước pháp quyền Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào dưới sự lãnh đạo của Đảng nhân dân cách mạng Lào”

Tuy nhiên, vấn đề xây dựng NNPQ XHCN trong điều kiện ở CHDCND Lào hiện nay là hết sức mới mẻ khi mới chỉ bắt đầu thực hiện từ năm 2006 cho đến nay nên việc thiếu kinh nghiệm thực tế là điều khó tránh khỏi Cùng với đó, công cuộc này cũng nhiều khó khăn, thử thách như còn thiếu nhiều điều kiện về kinh tế - xã hội; hệ thống pháp luật hiện hành còn nhiều bất cập, hạn chế, thiếu đồng bộ; kinh nghiệm xây dựng, hoàn thiện và thực thi pháp luật còn yếu Trong khi đó xây dựng NNPQ XHCN ở nước CHDCND Lào được xác định là công việc lâu dài, phức tạp và hệ trọng, đòi hỏi phải có nhiều các yếu tố tiền đề liên quan đến điều kiện chính trị, kinh tế

xã hội, truyền thống lịch sử, văn hóa, quan hệ quốc tế Trong đó, yếu tố chính trị (tức là sự lãnh đạo của Đảng NDCM Lào) được coi là tiền đề quan trọng nhất Do vậy, Đảng NDCM Lào cũng đang đổi mới để đáp ứng yêu cầu xây dựng NNPQ XHCN, đẩy mạnh hội nhập quốc tế vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh Việc tiếp tục đi sâu nghiên cứu sự lãnh đạo của Đảng NDCM đối với công cuộc xây dựng NNPQ XHCN và sự đổi mới nội dung và phương thức lãnh đạo của Đảng NDCM Lào là hết sức cần thiết, nhằm hoàn thiện lý luận, tổng kết thực tiễn để đề ra những giải pháp đổi mới nội dung và phương thức lãnh đạo của Đảng NDCM Lào nhằm tiếp tục lãnh đạo công cuộc xây dựng NNPQ XHCN đi đến thành công

Với mong muốn được đóng góp một phần nhỏ vào công việc nghiên

cứu nêu trên, tôi chọn đề tài: “Đảng Nhân dân Cách mạng Lào lãnh đạo xây

dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào hiện nay” để làm đề tài luận văn thạc sĩ của mình

2 Tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài

Trong thời kỳ đổi mới, những công trình liên quan đến xây dựng NNPQ và sự lãnh đạo của Đảng NDCM trong việc xây dựng NNPQ XHCNnhận được nhiều sự quan tâm của các nhà nghiên cứu không chỉ tại

Lào mà còn tại các nước trên thế giới Trong đó, xoay quanh vấn đề này chúng ta có thể kể đến các công trình nghiên cứu sau:

Thứ nhất, các công trình nghiên cứu liên quan đến NNPQ Xây dựng

NNPQ đang trở thành một xu thế khách quan tất yếu đối với các quốc gia dân chủ trong thế giới hiện đại Ở nhiều nước ở phương Tây và phương Đông đã

có những công trình nghiên cứu về nhà nước pháp quyền được tiến hành trên

nhiều góc độ khác nhau Có thể liệt kê một số công trình nghiên cứu sau đây:

- Các công trình nghiên cứu nổi bật của các học giả trên thế giới: Albert

Ven Diecy (1885), “Introduction to the study of the law of theConstitution”

(Giới thiệu về các nghiên cứu về luật hiến pháp); Josel Thesing (biên tập,

2002), Nhà nước pháp quyền, gồm một số tiểu luận của các học giả nước ngoài, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội; David Kairys (2003), Researching for Rule of Law, Suffolk University Law Review (Nghiên cứu Nhà nước pháp quyền, tạp chí ĐHSuffolk); John K.M Ohnesorge (2007), The Rule of Law,

University of Wisconsinlaw school (Bàn về Pháp quyền); Mathias Koeter:Rechtssaat and Rechsstaatlichkeit in Germany, Research Papers

Series:Understandings of the Rule of Law in various Legal Orders of the World, 2010,ISSN 2192 - 6905 (Tìm hiểu về Nhà nước pháp quyền trong các

trật tự pháp lý khác nhau trên thế giới)…Các công trình nghiên cứu này có một điểm chung là nghiên cứu trên phương diện nhà nước và pháp luật, chưa

đề cập nhiều đến sự lãnh đạo của một chính đảng trong xây dựng NNPQ, cũng như chưa tập trung nghiên cứu việc xây dựng NNPQ ở các nước XHCN nói chung và nước CHDCND Lào nói riêng

- Các công trình nổi bật của các tác giả Việt Nam: Nguyễn Duy Quý,

Nguyễn Tất Viễn (2008), Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam của dân, do dân, vì dân - Lý luận và thực tiễn, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội; Đạo Trí Úc (2007): Mô hình tổ chức và hoạt động của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Nxb Tư pháp, Hà Nội; Tạ Xuân Đại

(2004), Xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của dân, do dân, vì dân dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nxb Chính trị quốc gia,

Hà Nội; Trần Hậu Thành (2005), Cơ sở lý luận và thực tiễn xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân, Nxb Lý luận chính trị, Hà Nội; Lê Văn Quang, Văn Đức Thành (2006), Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa và các định chế xã hội ở nước ta hiện nay, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội; Đào Trí Úc, Phạm Hữu Nghị (2009), Xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn hiện nay - Một số vấn đề lý luận và thực tiễn, Nxb Từ điển Bách khoa, Hà Nội;…

Các công trình nghiên cứu này chủ yếu tập trung vào nghiên cứu lý luận cũng như quá trình xây dựng NNPQ XHCN ở Việt Nam, trong đó có nội dung về Đảng lãnh đạo xây dựng NNPQ XHCN

- Các công trình nghiên cứu nổi bật của các tác giả Lào: Đề tài hợp tác

nghiên cứu Việt Nam - Lào (2014), Xây dựng Nhà nước pháp quyền trong điều kiện phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam và Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào, Hà Nội; Phu-thon KẸO-ĐUỒNG-ĐỲ (2010), Xây dựng Nhà nước pháp quyền theo định hướng xã hội chủ nghĩa ở Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào, Luận văn

thạc sĩ chính trị học, Học viện Chính trị - hành chính quốc gia Lào; Sính-tăn XAY-LƯ-XÔNG (2010), “Xây dựng Nhà nước pháp quyền ở Cộng hòa dân

chủ nhân dân Lào”, Tạp chí Đại biểu nhân dân của Quốc hội Lào, (26); kẹo BÚT-THỊ-LÁT (2011), “Xây dựng Nhà nước pháp quyền”, Tạp chí Đại biểu Nhân dân của Quốc hội Lào, (28); Khăm-phởi PÀN-MA-LAY-THÔNG

Un-(2011), “Suy nghĩa bước đầu tiếp cận sự hiểu biết về mô hình xây dựng chủ

nghĩa xã hội ở Lào”, Tạp chí Triết học, Viện khoa học xã hội Quốc gia Lào, (4), Viêng Chăn; Vanhseng KEOBOUNPHANH (2016), Xây dựng Nhà nước pháp quyền Cộng hoà Dân chủ Nhân dân Lào của dân, do dân và vì dân,

Luận tiến sĩ luật học, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, Hà Nội;…

Các công trình nghiên cứu này chủ yếu tập trung vào nghiên cứu vấn đề lý luận và thực tiễn về xây dựng NNPQ XHCN ở nước CHDCND Lào, trong đó

có đề cập đến vai trò lãnh đạo của Đảng NDCM Lào

Thứ hai, các công trình nghiên cứu đề cập đến sự lãnh đạo của Đảng đối với việc xây dựng NNPQ, có thể kể đến:

- Các công trình nghiên cứu nổi bật của các tác giả Việt Nam: Ban Tổ

chức Trung ương (2011), Một số vấn đề về đảng cầm quyền và công tác xây dựng Đảng trong tình hình mới (Tài liệu bồi dưỡng thi nâng ngạch chuyên

viên cao cấp khối Đảng, đoàn thể năm 2011); Nguyễn Văn Huyên (2011),

Đảng Cộng sản cầm quyền - Nội dung và phương thức cầm quyền của Đảng,

Nxb Chính trị quốc gia - Sự thật, Hà Nội; Lê Hữu Nghĩa, Bùi Đình Bôn

(đồng chủ biên, 2013), Thẩm quyền và trách nhiệm của Đảng cầm quyền và Nhà nước trong việc thực hiện quyền lực của nhân dân, Nxb Chính trị quốc gia - Sự thật, Hà Nội; Phạm Ngọc Quang (2008), Đổi mới, hoàn thiện phương thức lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nxb Chính trị quốc gia - Sự thật, Hà Nội; Đặng Đình Tân, Đặng Minh Tuấn (đồng chủ biên) (2012), Đảng cầm quyền - Một số vấn đề lý luận và thực tiễn, Nxb Chính trị quốc gia - Sự

thật, Hà Nội; Nguyễn Phú Trọng, Tô Huy Rứa, Trần Khắc Việt (đồng chủ

biên, 2004), Nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng trong thời kỳ mới, Nxb Chính trị quốc gia - Sự thật, Hà Nội; Hoàng Thị Kim Quế

(2008), “Vai trò lãnh đạo của Đảng trong sự nghiệp xây dựng Nhà nước pháp

quyền Việt Nam xã hội chủ nghĩa”, Tạp chí Công an nhân dân (6), tr.16-21;

Nguyễn Duy Quý (2000), “Sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam - Nhân

tố quyết định mọi thắng lợi của cách mạng Việt Nam”, Tạp chí Triết học (2), tr.5-8; Vũ Trọng Lâm (2014), Đổi mới sự lãnh đạo của Đảng trong điều kiện xây dựng Nhà nước pháp quyền Việt Nam (liên hệ qua thực tiễn ở Thành phố

Hà Nội), Luận án tiến sĩ luật học, Khoa Luật - Đại học Quốc gia Hà Nội;…

- Các công trình nghiên cứu nổi bật của các tác giả Lào: On-kẹo

PHÔM-MA-KON (2004), Đảng Nhân dân Cách mạng Lào lãnh đạo quá trình xây dựng bộ máy hành chính nhà nước từ năm 1975-1995, Luận án tiến

sĩ chuyên ngành Lịch sử Đảng, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh;

Khăm-chăn CHEM-SA-MÓN (2006), Đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng nhân dân cách mạng Lào trong điều kiện xây dựng Nhà nước pháp quyền hiện nay Luận văn thạc sĩ khoa học chính trị, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Hà Nội; En SÔ-LA-THI (2000), Xây dựng nhà nước đảm bảo quyền lực của nhân dân lao động ở Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào trong giai đoạn hiện nay, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Hà

Nội… Như vậy các công trình nghiên cứu nổi bật này đã đề cập đến vai trò lãnh đạo của Đảng NDCM trong một số khía cạnh của NNPQ XHCN hoặc trong điều kiện xây dựng NNPQ XHCN

Những công trình của các tác giả trên đã được nghiên cứu ở rất nhiều khía cạnh, nội dung và phạm vi khác nhau, đây là những tài liệu tham khảo rất

có giá trị đối với tác giả Tuy nhiên các công trình nghiên cứu trên chưa có nhiều công trình nghiên cứu đề cập trực tiếp đến sự lãnh đạo của Đảng NDCM Lào trong công cuộc xây dựng NNPQ XHCN ở nước CHDCND Lào

Do đó, có thể nói, nghiên cứu về “Đảng Nhân dân Cách mạng Lào lãnh đạo

xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở nước Cộng hoà Dân chủ Nhân dân Lào hiện nay” vẫn mang tính thời sự và cấp thiết ở nước

CHDCND Lào trong thời điểm hiện nay

3 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở làm rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn về sự lãnh đạo của Đảng NDCM Lào trong công cuộc xây dựng NNPQ XHCN, cũng như thực trạng xây dựng NNPQ XHCN ở nước CHDCND Lào trong thời gian qua, luận văn đề xuất một số giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao hiệu quả sự lãnh

đạo của Đảng NDCM Lào nhằm nâng cao hiệu quả xây dựng NNPQ XHCN ở nước CHDCND Lào trong thời gian tới

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Luận văn tập trung giải quyết các nhiệm vụ sau đây:

- Làm rõ cơ sở lý luận về NNPQ XHCN ở nước CHCND Lào; sự cần thiết phải có sự lãnh đạo của Đảng NDCM Lào khi xây dựng NNPQ XHCN, nội dung và phương thức Đảng NDCM Lào lãnh đạo xây dựng NNPQ XHCN; cũng như những yếu tố ảnh hưởng đến sự lãnh đạo của Đảng NDCM Lào đối với việc xây dựng NNPQ XHCN ở nước CHDCND Lào

- Phân tích thực trạng Đảng NDCM Lào lãnh đạo xây dựng NNPQ XHCN ở nước CHDCND Lào trong giai đoạn từ năm 2006 đến nay trên ba nội dung chính: (i) Đảng lãnh đạo xây dựng và thực thi pháp luật; (ii) Đảng lãnh đạo cải cách bộ máy nhà nước; (iii) Đảng lãnh đạo xây dựng nền dân chủ nhân dân Cùng với đó là những vấn đề đặt ra từ sự lãnh đạo của Đảng NDCM Lào trong công cuộc xây dựng NNPQ XHCN hiện nay

- Đề xuất quan điểm và những giải pháp chủ yếu để đổi mới sự lãnh đạo của Đảng NDCM Lào nhằm nâng cao hiệu quả xây dựng NNPQ XHCN ở nước CHDCN Lào trong thời gian tới

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Luận văn tập trung nghiên cứu sự lãnh đạo của Đảng NDCM Lào trong công cuộc xây dựng NNPQ XHCN ở nước CHDCND Lào

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Có nhiều cách tiếp cận khác nhau khi nghiên cứu về sự lãnh đạo của Đảng trong quá trình xây dựng NNPQ Trong luận văn này, tác giả giới hạn phạm vi nghiên cứu vào các nội dung chủ yếu sau: (i) Đảng lãnh đạo xây dựng và thực thi pháp luật; (ii) Đảng lãnh đạo cải cách bộ máy nhà nước; (iii) Đảng lãnh đạo xây dựng nền dân chủ nhân dân

Về thời gian: Từ năm 2006 (năm mà Đảng NDCM Lào đề ra chủ trương xây dựng NNPQ XHCN ở nước CHDCND Lào) đến nay

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

5.1 Cơ sở lý luận

Luận văn được thực hiện trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin,

tư tưởng Cay-sỏn PHÔM-VI-HẲN, đường lối, quan điểm của Đảng NDCM Lào về NNPQ và sự lãnh đạo của Đảng NDCM Lào trong công cuộc xây dựng NNPQ XHCN ở CHDCND Lào

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Luận văn được thực hiện trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và duy vật lịch sử

Các phương pháp nghiên cứu cụ thể được sử dụng trong luận văn bao gồm: (i) Phương pháp phân tích và tổng hợp được sử dụng để tổng hợp, phân tích các vấn đề lý luận và thực tiễn lãnh đạo của Đảng NDMC Lào trong công cuộc xây dựng NNPQ XHCN (ii) Phương pháp logic - lịch sử được sử dụng để nghiên cứu các vấn đề về xây dựng NNPQ và Đảng lãnh đạo xây dựng NNPQ ở nước CHDCND Lào có tính logic và tính lịch sử, kế thừa với nhau (iii) Phương pháp nghiên cứu tài liệu; phương pháp tiếp cận hệ thống, kết hợp lý luận và thực tiễn cũng được sử dụng để thu thập tài liệu, giải quyết các vấn đề đặt ra… Đồng thời, trong quá trình nghiên cứu tác giả cũng chú trọng sử dụng kết hợp một cách linh hoạt các phương pháp của luật học với triết học và chính trị học

6 Đóng góp mới của đề tài

Lần đầu tiên vấn đề “Đảng Nhân dân Cách mạng Lào lãnh đạo xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở nước Cộng hoà Dân chủ Nhân dân Lào” được xem xét và đánh giá một cách toàn diện từ lý luận đến thực

tiễn Trên cơ sở phân tích cơ sở lý luận về xây dựng NNPQ XHCN, sự lãnh đạo của Đảng NDCM Lào trong việc NNPQ XHCN ở nước CHDCND Lào, tác giả hệ thống hóa, làm giàu lý luận về vấn đề này Cùng với đó, tác giả tìm

hiểu thực trạng, đánh giá ưu điểm, hạn chế trong sự lãnh đạo của Đảng NDCM Lào trong công cuộc xây dựng NNPQ XHCN từ năm 2006 đến nay; đặt ra những vấn đề và đi đến đề xuất quan điểm, một số giải pháp chủ yếu nhằm đổi mới sự lãnh đạo của Đảng NDCM Lào nhằm nâng cao hiệu quả xây dựng NNPQ XHCN trong thời gian tới

7 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài

Luận văn góp phần hệ thống hóa và phát triển những vấn đề lý luận về NNPQ, NNPQ XHCN nói chung và NNPQ XHCN nói riêng; về sự lãnh đạo của Đảng NDCM Lào đối với Nhà nước và xã hội, cũng như trong công cuộc xây dựng NNPQ XHCN ở nước CHDCND Lào

Luận văn cũng là nguồn tài liệu tham khảo cho việc nghiên cứu và giảng dạy về vấn đề liên quan đến việc NNPQ XHCN; về sự lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước và xã hội; về sự lãnh đạo của Đảng trong công cuộc xây dựng NNPQ XHCN, về xây dựng và chỉnh đốn Đảng ở nước CHDCND Lào

8 Kết cấu của đề tài

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục (nếu có), nội dung của luận văn bao gồm 3 chương:

Chương 1 Những vấn đề lý luận về Đảng Nhân dân Cách mạng Lào lãnh đạo xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở nước Cộng hoà Dân chủ Nhân dân Lào

Chương 2 Đảng Nhân dân Cách mạng Lào lãnh đạo xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở nước Cộng hoà Dân chủ Nhân dân Lào - Thực trạng và những vấn đề đặt ra hiện nay

Chương 3 Quan điểm và giải pháp chủ yếu về đổi mới sự lãnh đạo của Đảng Nhân dân Cách mạng Lào trong xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở nước Cộng hoà Dân chủ nhân dân Lào thời gian tới.

Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ ĐẢNG NHÂN DÂN CÁCH MẠNG LÀO LÃNH ĐẠO XÂY DỰNG NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN XÃ HỘI CHỦ NGHĨA Ở NƯỚC CỘNG HOÀ DÂN CHỦ NHÂN DÂN LÀO

1.1 Một số vấn đề về nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở nước Cộng hoà Dân chủ Nhân dân Lào

1.1.1 Khái niệm và những đặc trưng cơ bản về nhà nước pháp quyền

Pháp quyền (Rule of Law) là một giá trị của văn minh nhân loại, được hình thành và phát triển gắn liền với việc bảo vệ quyền con người, quyền công dân bằng pháp luật; trong đó nhấn mạnh đến việc thúc đẩy tự do, dân chủ và giới hạn thẩm quyền của bộ máy nhà nước Hiểu một cách chung nhất, NNPQ là một mô hình tổ chức nhà nước, trong đó, hiến pháp và pháp luật có vị trí tối thượng, quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân; vấn đề dân chủ, quyền con người, quyền công dân được ghi nhận vào bảo đảm bằng pháp luật; bộ máy nhà nước được tổ chức theo nguyên tắc phân chia quyền lực và có mối quan hệ mật thiết với xã hội công dân

Từ khái niệm này, NNPQ sẽ có những đặc trưng cơ bản sau đây:

Thứ nhất, tính tối cao của hiến pháp và pháp luật Điều này có nghĩa là,

trong NNPQ, Hiến pháp có vai trò tối thượng Luật pháp được ban hành không chỉ là công cụ để nhà nước quản lý xã hội mà luật pháp còn là công cụ để trói buộc hành vi của nhà nước vào khuôn khổ pháp lý được xã hội thừa nhận Không một chủ thể nào được đứng trên luật pháp, không một cơ quan nào được

vi phạm luật pháp cho dù đó là cơ quan quyền lực cao nhất Từ đó, hiến pháp

và luật được xây dựng, hoàn thiện phải bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ, phục

vụ cho các mục tiêu của NNPQ, các văn bản dưới luật phải bảo đảm phù hợp với hiến pháp và luật đã ban hành Hiến pháp và luật được Nhà nước ban hành phải là cơ sở pháp lý cho quá tổ chức, hoạt động của Nhà nước, cũng như là

công cụ để quy định về giới hạn, phân công, phối hợp và kiểm soát quyền lực nhà nước Bên cạnh đó, pháp luật còn là công cụ để người dân thực hiện quyền làm chủ của mình Ngoài ra, mối quan hệ giữa Nhà nước và công dân phải được quy định bởi hiến pháp và luật, theo đó các cơ quan, tổ chức, bộ máy, cán

bộ, công chức, viên chức nhà nước chỉ được làm những gì mà pháp luật quy định; tổ chức xã hội, công dân được làm tất cả những gì mà pháp luật không cấm [3, tr.14] Trong hoạt động của mình, các thực thể này phải tôn trọng pháp luật, thực hiện những gì mà pháp luật quy định và phải chịu trách nhiệm pháp

lý khi vi phạm những quy định của pháp luật

Thứ hai, nhân dân là chủ thể của quyền lực nhà nước trong NNPQ Đây

là đặc trưng quan trọng thứ hai của NNPQ bởi nó đánh dấu sự chuyển đổi từ xã hội từ vương quyền sang xã hội dân quyền, từ xã hội thần dân sang xã hội công dân, từ nhân dân của Nhà nước sang Nhà nước của nhân dân Khi quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân, nhân dân là chủ thể của quyền lực nhà nước, nhân dân có thể trực tiếp hoặc gián tiếp thông qua người đại diện hoặc tổ chức của mình tham gia vào công việc của Nhà nước, quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước và giám sát hoạt động của cán bộ, công chức, cơ quan, tổ chức trong bộ máy nhà nước [3, tr.15] Trong mối quan hệ với nhân dân, Nhà nước vừa là chủ thể quản lý lại vừa là công cụ để phục vụ cho lợi ích hợp pháp của nhân dân; các chủ trương, chính sách, pháp luật mà Nhà nước ban hành phải xuất phát từ nhu cầu, lợi ích chung của nhân dân và phải đáp ứng nguyện vọng chính đáng của nhân dân, nhưng vẫn phải bảo đảm tính công khai, minh bạch, khách quan Khi Nhà nước không đáp ứng được những gì nhân dân giao phó, nhân dân có quyền huỷ bỏ Nhà nước đó để hình thành nên một Nhà nước mới nhằm thực hiện lợi ích của người dân một cách tốt hơn

Thứ ba, quyền con người, quyền công dân được ghi nhận và bảo đảm bằng pháp luật trong NNPQ Đây cũng là một đặc trưng thể hiện sự vượt trội

của mô hình tổ chức NNPQ so với các nhà nước trước đó Theo đó, quyền con

người, quyền công dân phải là mục tiêu cơ bản, hàng đầu mà nhà nước phải bảo vệ Quyền con người, quyền công dân ở đây bao gồm các quyền cơ bản mà người dân phải có để theo đuổi những mục tiêu, lợi ích của mình như: quyền sống, quyền tự do, quyền sở hữu, quyền bình đẳng trước pháp luật, quyền được bảo vệ về thân thể, tài sản, quyền tham gia vào các hoạt động chung (bầu cử, ứng cử, tiếp cận thông tin, v.v ) Mối quan hệ bình đẳng về quyền và nghĩa vụ giữa nhà nước với công dân, giữa công dân với Nhà nước, điều đó được ghi nhận và bảo đảm thực hiện trong hiến pháp và luật bằng việc quy định các quyền con người, quyền công dân [3, tr.21] Từ đó, Nhà nước phải đảm bảo cho mọi cá nhân có quyền bình đẳng và tự do trước pháp luật, có đủ cơ hội về mặt pháp lý để phát triển và có thể phát huy được những khả năng của mình Quyền bình đẳng và quyền tự do của công dân được thừa nhận trong nhiều lĩnh vực từ chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội và được Nhà nước tạo điều kiện cần thiết về vật chất, tinh thần để công dân thực hiện được các quyền của mình trong thực tế Ngược lại, công dân có quyền kiểm tra, giám sát và đòi hỏi cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền phải thực hiện đúng chức trách, bảo vệ các quyền, lợi ích hợp pháp của mình và của cộng đồng xã hội

Thứ tư, dân chủ được ghi nhận và bảo đảm bằng pháp luật Dân chủ

vừa là mục tiêu của NNPQ, vừa là điều kiện để xây dựng NNPQ, quyền lực thực sự thuộc về nhân dân do vậy mà cơ quan nhà nước phải do nhân dân thành lập nên thông qua bầu cử; pháp luật phải phản ánh ý chí, nguyện vọng của nhân dân; sự hài lòng của người dân chính là thước đo cho tính hiệu quả của bộ máy nhà nước Những vấn đề cơ bản, liên quan trực tiếp tới quyền và lợi ích chính đáng của người dân thì người dân phải được biết, được tham gia bàn bạc, thảo luận và quyết định thông qua các hình thức như: Trưng cầu dân

ý, phúc quyết toàn dân Thêm vào đó nhân dân có quyền giám sát tất cả hoạt động của bộ máy nhà nước, đồng thời nhà nước phải tuân thủ nguyên tắc công khai, minh bạch và chịu trách nhiệm trước người dân về mọi hoạt động

Thứ năm, trong NNPQ bộ máy nhà nước được tổ chức theo nguyên tắc phân chia quyền lực Nhà nước ra đời là để thực thi quyền lực công, thế

nhưng trên thực tế chính nhà nước lại là chủ thể vi phạm quyền làm chủ của nhân dân nhiều nhất Do đó, để hạn chế sự lạm quyền, chuyên quyền trong tổ chức và thực thi quyền lực, quyền lực nhà nước không nên được tổ chức tập trung vào một chủ thể mà phải phân chia thành nhiều bộ phận khác nhau và giao cho các chủ thể khác nhau nắm giữ Theo đó, quyền lực nhà nước được phân chia thành các bộ phận lập pháp, hành pháp và tư pháp, trong đó lập pháp có vai trò làm luật, hành pháp có vai trò thực thi pháp luật, tư pháp giữ vai trò bảo vệ pháp luật và duy trì công lý Tuy nhiên, việc phân chia quyền lực còn hướng đến tạo ra cơ chế “kiềm chế và đối trọng” (dùng quyền lực để kiểm soát quyền lực), hay nói cách khác là sự giám sát lẫn nhau giữa các nhánh quyền lực Đây được xem là cách tổ chức quyền lực hiệu quả nhằm giới hạn quyền lực nhà nước, làm cho bộ máy nhà nước giảm thiểu tình trạng tha hóa quyền lực, lộng quyền, lạm quyền, chuyên quyền dẫn đến vi phạm quyền và lợi ích cơ bản của người dân và xã hội Chính vì vậy, trong Hiến pháp của một số quốc gia đã coi phân quyền là tiêu chí cơ bản của NNPQ Mục đích của phân quyền là để bảo vệ nhân quyền Ở đâu không có phân quyền thì ở đó không có pháp quyền [3, tr.22]

1.1.2 Sự hình thành và phát triển tư tưởng về nhà nước pháp quyền

xã hội chủ nghĩa ở nước Cộng hoà Dân chủ Nhân dân Lào

Lịch sử hình thành và phát triển của Nhà nước CHDCND Lào trải qua nhiều giai đoạn lịch sử khác nhau Dấu mốc đầu tiên là từ những năm cuối của thế kỷ XIX, tình trạng cát cứ của các vương triều Lào và sự đô hộ của Nhà nước phong kiến Xiêm (Vương quốc Thái Lan hiện nay) đã tạo cơ hội cho thực dân Pháp can thiệp, xâm chiếm nước Lào, biến nước Lào thành xứ thuộc địa

Tư tưởng của Đảng NDCM Lào về xây dựng NNPQ XHCN của dân, do dân và vì dân bắt nguồn từ quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin về nhà nước và

pháp luật và tư tưởng Cay-sỏn PHÔN-VI-HẲN về nhà nước và pháp luật kiểu mới nói chung, về xây dựng NNPQ CHDCND Lào nói riêng Đây là một quá trình phát triển lâu dài, bền bỉ và luôn gắn với lịch sử đấu tranh cách mạng của dân tộc Lào, từ thời kỳ kháng chiến, chống các thế lực xâm lược đến công cuộc đổi mới đất nước, đẩy mạnh công nghiệp hoá - hiện đại hoá đất nước Lào

Cụ thể trong các tác phẩm của Chủ tịch Cay-sỏn PHÔN-VI-HẲN, có thể khái quát nội dung về NNPQ như sau:

Một là, Chủ tịch Cay-sỏn PHÔN-VI-HẲN luôn khẳng định sức mạnh

của Nhà nước bắt nguồn từ sức mạnh của nhân dân, của khối đại đoàn kết toàn dân; vì vậy, phải xây dựng Nhà nước trong sạch, vững mạnh, gần dân,

sát dân, thể hiện đúng ý chí, nguyện vọng của nhân dân: “Đổi mới hoạt động Nhà nước theo hướng tiếp tục xây dựng và phát huy chế độ dân chủ nhân dân, làm cho Nhà nước của chúng ta thực sự là nhà nước của dân, do dân và

vì dân, đảm bảo quyền làm chủ đất nước của nhân dân, phát huy dân chủ trong xã hội, khuyến khích nhân dân tham gia vào công việc của Nhà nước bằng việc đóng góp ý kiến vào chính sách, vào quy chế pháp luật của Nhà nước, nhất là về Hiến pháp” [26, tr.442]

Hai là, theo Chủ tịch Cay-sỏn PHÔN-VI-HẲN thì NNPQ tất yếu phải

có một cơ cấu tổ chức và một cơ chế hoạt động thích hợp để bảo đảm hiệu lực

và hiệu quả Trong Hiến pháp năm 1991 do Chủ tịch Cay-sỏn HẲN chỉ đạo xây dựng, đã thể hiện sự phân công rành mạch ba quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp Như vậy, tư tưởng của Chủ tịch Cay-sỏn PHÔN-VI-HẲN về cách tổ chức quyền lực thể hiện qua Hiến pháp năm 1991 là hoàn toàn phù hợp với những yêu cầu của NNPQ đương thời Cùng với đó, một nhà nước có hiệu lực, hiệu quả còn đòi hỏi phải có đội ngũ cán bộ, công chức vừa là người lãnh đạo, vừa là người đầy tớ trung thành của nhân dân Người

PHÔN-VI-đề ra yêu cầu rất cao đối với đội ngũ cán bộ, công chức, thông qua cán bộ, công chức để thể hiện trách nhiệm của Nhà nước với nhân dân và Người cũng

chỉ rõ những nguy cơ giảm hiệu lực của chính quyền là nạn tham nhũng, quan

liêu, khi nhấn mạnh: “Tăng cường kiểm soát và kiểm tra ngân sách nhà nước… Trừng phạt hợp lý đối với người vi phạm luật ngân sách, người lợi dụng chức vụ nhà nước tham nhũng, ăn hối lộ” [25, tr.474]

Ba là, Nhà nước quản lý xã hội bằng pháp luật, theo pháp luật là

nguyên tắc cơ tính hiến định xác lập các cơ sở chủ yếu đều chỉnh các quan hệ

cơ bản trong xã hội giữa công dân với công dân, giữa công dân với nhà nước, giữa nhà nước với các tổ chức xã hội Chủ tịch Cay-sỏn PHÔN-VI-HẲN cho

rằng: “Nhà nước pháp quyền là Nhà nước đề cao pháp luật và ý thức chấp hành pháp luật của công dân đã trở thành thói quen của đời sống hằng ngày Nói cách khác, Nhà nước pháp quyền là Nhà nước thực hiện nghĩa vụ đối với công dân và công dân cũng thực hiện đầy đủ nghĩa vụ đối với Nhà nước Vì vậy, việc xây dựng Nhà nước pháp quyền phải thông qua một quá trình lâu dài, mà phụ thuộc vào trình độ phát triển về kinh tế - xã hội của đất nước, phụ thuộc vào trình độ hiểu biết, giác ngộ chính trị của nhân dân và cùng nhiều điều kiện khác [26, tr.500]

Bốn là, Nhà nước phải xây dựng một nền pháp luật dân chủ, bảo đảm quyền con người, quyền công dân trên thực tế Do vậy Người viết: “Nhà nước phát huy dân chủ trong việc xây dựng pháp luật Muốn cho pháp luật sát với thực tiễn, phản ánh ý chí, phù hợp với lợi ích, nguyện vọng và phù hợp với năng lực thực hiện của nhân dân, chúng ta phải tranh thủ lấy ý kiến của quần chúng đối với các đạo luật đó Có nghĩa là, trước khi thông qua luật, ban hành một đạo luật nào đó, thì trước hết phải thông qua việc lấy ý kiến của nhân dân các tầng lớp, mà không phải làm riêng trong “phạm vi hẹp” của chuyên viên hoặc Uỷ ban pháp luật của Quốc hội” [26, tr.505] Pháp luật đó phải hướng

đến việc bảo đảm và phát huy các quyền tự do, dân chủ của nhân dân Theo đó, pháp luật không chỉ là công cụ để nhà nước thực hiện chức năng quản lý xã hội

mà pháp luật còn là công cụ để người dân thực hiện quyền làm chủ và bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình khi bị chính nhà nước xâm phạm

Năm là, NNPQ còn là một nhà nước của khối đại đoàn kết dân tộc Tư

tưởng của Chủ tịch Cay-sỏn PHÔN-VI-HẲN về Nhà nước CHDCND Lào trước hết là về một nhà nước mang tính dân tộc sâu sắc - nhà nước của khối đại đoàn kết dân tộc Sự sáng tạo trong tư tưởng của Người về bản chất nhà nước là sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa phạm trù dân tộc, giai cấp, độc lập dân tộc, dân tộc, thời đại, dân chủ nhân dân và chuyên chính vô sản

Sáu là, là người sáng lập, lãnh đạo Đảng NDCM Lào, nên trong tư tưởng

của Chủ tịch Cay-sỏn PHÔN-VI-HẲN, Đảng lãnh đạo Nhà nước là một nguyên tắc bất di, bất dịch trong toàn bộ quá trình xây dựng, củng cố, phát triển của nước CHDCND Lào Bảo đảm sự lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước là nhằm giữa vững bản chất nhà nước chuyên chính vô sản Ngoài ra, Đảng NDCM Lào còn lãnh đạo toàn bộ hệ thống chính trị, xã hội Do vậy Người đã

từng viết: “Đảng Nhân dân Cách mạng Lào là cơ quan tham mưu chính trị và

là đội tiên phong có tổ chức của giai cấp công nhân và của nhân dân lao động các bộ tộc Lào yêu nước, là hạt nhân lãnh đạo thống nhất của toàn bộ hệ thống chính trị, của mọi hoạt động của Nhà nước và xã hội” [25, tr.406]

Mặc dù Chủ tịch Cay-sỏn PHÔN-VI-HẲN và Đảng NDCM Lào nhận thức khá sớm về vấn đề xây dựng NNPQ nhưng phải đến Đại hội Đảng NDCM Lào lần thứ VIII năm 2006 mới chính thức được đưa vào nội dung của Văn kiện của Đảng NDCM Lào Quan điểm của Đảng NDCM Lào từ đây

về xây dựng NNPQ XHCN ở nước CHDCND Lào của dân, do dân và vì dân được thể hiện qua các kỳ đại hội Đảng NDCM Lào như sau:

Trong Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII (2006), Đảng

NDCM Lào đã nêu rõ: “Phát huy nhà nước dân chủ nhân dân, từng bước xây dựng nhà nước pháp quyền Cộng hoà Dân chủ Nhân dân Lào dưới sự lãnh đạo của Đảng Nhân dân Cách mạng Lào” [23, tr.59] Cùng với đó, Văn kiện

này đã đề ra những biện pháp nhằm xây dựng, hoàn thiện về bộ máy nhà nước

ở mọi mặt, xây dựng kỷ cương xã hội và thực hiện quyền dân chủ của nhân dân, quản lý nhà nước, quản lý kinh tế - xã hội bằng pháp luật Nhà nước CHDCND Lào được xây dựng trên cơ sở khối đại đoàn kết toàn dân, trong đó liên minh giữa giai cấp công nhân với giai cấp nông dân và tầng lớp trí thức là nền tảng do Đảng NDCM Lào lãnh đạo, đồng thời kế thừa và phát huy những giá trị truyền thống văn hóa tốt đẹp của các dân tộc

Sự cần thiết phải xây dựng NNPQ tiếp tục được khẳng định trong Văn kiện của Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX (2011), khi nhận thức về xây dựng NNPQ tiếp tục được làm sâu sắc:

- Tăng cường vai trò của các cơ quan và đổi mới nhà nước dân chủ nhân dân theo hướng xây dựng NNPQ của dân, do dân và vì dân Tiếp tục đơn giản hóa bộ máy nhà nước, đổi mới các cơ quan nhà nước sao cho phù hợp với chiến lược quản trị nhà nước của Lào; Thực hiện cơ chế phân công chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn giữa các cơ quan lập pháp, hành chính và tư pháp trên nguyên tắc quyền lực nhà nước là thống nhất và tập trung dưới sự lãnh đạo của Đảng

- Sự phát triển của hệ thống pháp luật và cơ chế tổ chức thi hành pháp luật của nước CHDCND Lào phải đảm bảo việc thực hiện trách nhiệm của các

cơ quan nhà nước đối với công dân theo pháp luật và công dân phải hoàn thành nghĩa vụ pháp lý của hộ đối với Nhà nước và xã hội

- Trong thời gian sắp tới, chúng ta phải đưa ra đường lối xây dựng các tỉnh thành, các đơn vị chiến lược, các quận là đơn vị mạnh toàn diện và làng

là đơn vị phát triển

- Tất cả các cơ quan và cán bộ cần xây dựng đạo đức công vụ mạnh

mẽ, dấn thân vì lợi ích nhà nước và nhân dân và cung cấp dịch vụ công một cách trung thực, nhiệt tình, nhanh chóng, tránh lạm dụng vị trí của mình để nhũng nhiễu người khác và tham nhũng

- Tăng cường quản lý nhà nước và quản lý xã hội trong khi vẫn đảm bảo xã hội nghiêm túc tuân thủ Hiến pháp và pháp luật, đẩy mạnh quyền dân chủ và bảo vệ lợi ích hợp pháp của công dân

- Tăng cường vai trò của Quốc hội với tư cách là cơ quan đại diện quyền

và lợi ích của nhân dân các bộ tộc Lào và là cơ quan lập pháp, giám sát hoạt động của các cơ quan hành pháp và tư pháp phù hợp với Hiến pháp và pháp luật

- Cơ quan hành chính phải hoàn thiện để hoạt động có tính tập trung, phù hợp và hiệu quả và có thể chuyển các nghị quyết của Đảng thành các kế hoạch và các dự án một cách kịp thời và thực tế, đảm bảo hiệu lực và hiệu quả Đồng thời, những cơ quan này phải thực hiện pháp luật được Quốc hội thông qua, phối hợp với các cơ quan chính quyền địa phương thực hiện đường lối phát triển ở địa phương

- Cải cách tư pháp trong hoạt động của hệ thống các cơ quan của Toà

án nhân dân và Viện kiểm sát nhân dân; đẩy mạnh về xây dựng thể chế, xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức có chuyên môn nghiệp vụ, có tinh thần trách nhiệm, luôn tôn trọng và bảo vệ pháp luật trong hoạt động của mình

- Chính quyền địa phương các cấp cần kiên quyết từ bỏ các chính sách,

cơ chế, pháp luật không còn phù hợp với quản lý nhà nước theo cơ chế thị trường và mở rộng dịch vụ một cửa tới tất cả các lĩnh vực, làm cho người dân cũng như doanh nghiệp có thể tiếp cận dịch vụ dễ dàng và nhanh chóng hơn

1.2 Sự cần thiết, nội dung và phương thức lãnh đạo của Đảng Nhân dân Cách mạng Lào đối với công cuộc xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở nước Cộng hoà Dân chủ Nhân dân Lào

1.2.1 Sự cần thiết về vai trò lãnh đạo của Đảng Nhân dân Cách mạng Lào trong xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa

* Khái niệm lãnh đạo, Đảng lãnh đạo xây dựng NNPQ

Theo Từ điển tiếng Việt của Viện Ngôn ngữ học xuất bản năm 2009

thì: “lãnh đạo là đề ra chủ trương và tổ chức động viên thực hiện” [22,

tr.55] Từ quan niệm này có thể hiểu lãnh đạo là quyết định đường lối, sách

lược, gắn liền với vấn đề tổng quát Về phương thức tác động, lãnh đạo sử dụng chủ yếu phương pháp động viên, thuyết phục, gây ảnh hưởng Về nội dung chức năng, lãnh đạo gồm có: Xác định phương hướng, mục tiêu lâu dài, lựa chọn chủ trương chiến lược, điều hoà phối hợp các mối quan hệ và động viên thuyết phục con người

Như vậy, trong bất kỳ một hoạt động, một lĩnh vực nào cũng cần có sự lãnh đạo để đề ra đường lối, sách lược tổng quát cho hoạt động, lĩnh vực đó được thực hiện đúng với mong muốn khách quan

Từ khái niệm về lãnh đạo và với tư cách là Đảng cầm quyền được Hiến pháp Lào năm 2015 ghi nhận, thì Đảng NDCM Lào lãnh đạo công cuộc xây dựng NNPQ XHCN chính là việc Đảng đề ra chủ trương, đường lối về xây dựng NNPQ XHCN và tổ chức hiện thực hoá chủ trương đường lối đó trên thực tế Trong công cuộc lãnh đạo xây dựng NNPQ XHCN, Đảng NDCM Lào không lấn át vai trò của Nhà nước, bao biện, làm thay công việc của Nhà nước nhưng cũng không hạ thấp, buông lỏng vai trò lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước trong việc thực hiện các mục tiêu, nhiệm vụ xây dựng NNPQ XHCN [10]

* Sự cần thiết phải có sự lãnh đạo của Đảng NDCM Lào trong xây dựng NNPQ XHCN

Xây dựng NNPQ nói chung và xây dựng NNPQ XHCN nói riêng là một công việc vô cùng khó khăn với nhiều thách thức phía trước Nó đòi hỏi phải có một đường hướng đúng đắn, được dẫn dắt bởi lực lượng thực sự vì lợi ích của dân tộc, quốc gia và nhân dân mà hành động Chính vì vậy, sự lãnh đạo của Đảng NDCM Lào đối với xây dựng NNPQ XHCN là hết sức cần thiết, điều đó được thể hiện ở những khía cạnh sau đây:

Thứ nhất, lịch sử đã trao sứ mệnh lãnh đạo Nhà nước và xã hội cho

Đảng NDCM Lào Ở Lào hiện nay, người dân chỉ thừa nhận duy nhất vai trò

lãnh đạo, cầm quyền của Đảng NDCM Lào bởi Đảng có vai trò hết sức to lớn trong việc lãnh đạo nhân dân giành độc lập dân tộc và kiến thiết đất nước Do

đó chỉ có Đảng NDCM Lào mới đủ vị thế để xác lập một số nguyên tắc cơ bản, nền tảng tư tưởng và quan điểm cho việc kiến tạo một NNPQ XHCN của dân,

do dân và vì dân Đó là các nguyên tắc quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân với các cơ chế bảo đảm cho quyền lực nhà nước luôn luôn nằm trong quy đạo phục vụ nhân dân; nguyên tắc bảo đảm quyền lực nhà nước là thống nhất, có sự phân công, phối hợp và kiểm soát giữa các cơ quan nhà nước trong việc thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp và tư pháp, có sự kiểm tra, giám sát chặt chẽ việc thực hiện quyền lực nhà nước từ phía nhân dân; nguyên tắc Đảng lãnh đạo xây dựng NNPQ XHCN… Những nguyên tắc này không chỉ dừng lại ở những chủ trương chính trị mà đã được thể chế hóa trong Hiến pháp năm 1991

và Hiến pháp năm 2015 của nước CHDCND Lào [30, tr.32-33]

Thứ hai, Đảng NDCM Lào giữ vai trò hết sức quan trọng đối với việc

đảm bảo định hướng XHCN trong xây dựng NNPQ, đảm bảo cho sự thống

nhất lợi ích của quốc gia, dân tộc Được xác định là chính đảng giữ vai trò

lãnh đạo Nhà nước và xã hội, Đảng NDCM Lào không ngừng đổi mới, hoàn thiện bản thân để đáp ứng những yêu cầu, đòi hỏi mới, từng bước tìm tòi và dẫn dắt quá trình nhận thức cũng như quá trình thể chế hóa các quan điểm, tư tưởng về NNPQ XHCN trên cả phương diện chính trị và pháp lý Thông qua quá trình này, Đảng NDCM Lào đồng thời định hướng quá trình xây dựng NNPQ theo các mục tiêu của Đảng, qua đó cũng xác định rõ hơn nội dung, phương thức lãnh đạo, các con đường đổi mới phương thức lãnh đạo của

mình đối với xây dựng NNPQ XHCN

Thứ ba, một trong những nội dung quan trọng của xây dựng NNPQ

XHCN ở Lào đó là đổi mới tổ chức, hoạt động của Nhà nước Lào theo hướng minh bạch, hiệu quả Với tư cách là chính đảng duy nhất có quyền lãnh đạo Nhà nước và xã hội Lào, Đảng NDCM Lào sẽ khẳng định sự thống

nhất của quyền lực nhà nước và sự tồn tại của ba bộ phận quyền lực trong mối quan hệ phân công, phối hợp, kiểm soát quyền lực nhà nước từ việc phân công, phối hợp và kiểm soát giữa các cơ quan nhà nước trong việc thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp và tư pháp Tổ chức và phương thức hoạt động của bộ máy NNPQ XHCN nói chung, của từng loại cơ quan nhà nước từng bước được đổi mới; chủ trương cải cách tổng thể bộ máy nhà nước ở Lào [29, tr.19-20]

Như vậy, quá trình xây dựng NNPQ XHCN ở Lào là một quá trình tương đối lâu dài, rộng lớn, phức tạp, cần một quyết tâm chính trị vững vàng, kiên định Chính vì vậy, ở quá trình này, Đảng NDCM Lào đóng vai trò quan trọng trong việc định hướng, lãnh đạo, chỉ đạo để quá trình xây dựng NNPQ XHCN ở Lào trở nên có hiệu lực, hiệu quả Do vậy, sự lãnh đạo của Đảng NDCM Lào đối với xây dựng NNPQ XHCN là duy nhất, là cần thiết

1.2.2 Nội dung và phương thức Đảng Nhân dân Cách mạng Lào lãnh đạo xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa

Sự lãnh đạo của Đảng NDCM Lào đối với xây dựng NNPQ XHCN được thể hiện ở nội dung và phương thức lãnh đạo của Đảng

- Về nội dung lãnh đạo của Đảng NDCM Lào để xây dựng NNPQ XHCN:

Sự lãnh đạo của Đảng NDCM Lào trong xây dựng NNPQ XHCN ở Lào được thể hiện trong cương lĩnh chính trị, đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, bảo đảm tính định hướng chính trị cho sự phát triển của đất nước, tạo cơ sở cho tổ chức và hoạt động của toàn bộ hệ thống chính trị và toàn bộ xã hội hướng tới mục tiêu: Dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh

Nội dung lãnh đạo của Đảng NDCM Lào đối với Nhà nước Lào nói chung và đối với quá trình xây dựng NNPQ XHCN nói riêng thể hiện ở những khía cạnh cơ bản sau đây: [34, tr.18-19]

Thứ nhất, đường lối, chính sách của Đảng là định hướng chính trị và

nội dung hoạt động của Nhà nước nói chung và xây dựng NNPQ XHCN nói riêng Theo đó Nhà nước phải cụ thể hóa chủ trương, đường lối của Đảng thành chính sách, pháp luật và triển khai chúng trong đời sống xã hội

Thứ hai, Đảng NDCM Lào xác định những quan điểm, phương hướng,

nội dung cơ bản về tổ chức bộ máy, hoạt động của Nhà nước - một trong những nội dung cơ bản, quan trọng của xây dựng NNPQ XHCN ở Lào

Thứ ba, Đảng NDCM Lào xác định những quan điểm, phương hướng,

nội dung cơ bản về xây dựng chính sách, pháp luật, áp dụng pháp luật, thực thi pháp luật để xây dựng NNPQ XHCN

Thứ tư, Đảng NDCM Lào lãnh đạo, chỉ đạo hoạt động của Quốc hội,

Hội đồng nhân dân cấp tỉnh, thủ đô thông qua các hoạt động như hoạt động bầu cử Quốc hội, Hội đồng nhân dân cấp tỉnh, thủ đô; hoạt động trưng cầu ý dân; hoạt động giám sát của Quốc hội;…

Thứ năm, Đảng NDCM Lào lãnh đạo công tác kiểm tra, thanh tra, giám

sát hoạt động của các cơ quan nhà nước, cán bộ, công chức, viên chức nhà nước trong việc thực hiện đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước nói chung và các hoạt động xây dựng NNPQ XHCN nói riêng

Thứ sáu, Đảng NDCM Lào lãnh đạo xây dựng đội ngũ cán bộ, công

chức, viên chức để có được một đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức có chất lượng trong NNPQ XHCN của dân, do dân và vì dân

Cũng giống như sự lãnh đạo của Đảng NDCM Lào đối với các vấn đề khác, sự lãnh đạo của Đảng đối với xây dựng NNPQ XHCN thực chất là sự lãnh đạo chính trị mang tính định hướng, tạo điều kiện để Nhà nước có thể độc lập tổ chức bộ máy, bố trí cán bộ, công chức, viên chức, hoạt động đúng chức năng, nhiệm vụ để thể hiện bản chất của NNPQ XHCN

Mục tiêu Đảng lãnh đạo xây dựng NNPQ XHCN là để bảo đảm cho Nhà nước hoạt động đúng định hướng, thực hiện đúng vai trò, chức năng của Nhà

nước, bảo vệ, bảo đảm quyền, lợi ích của cá nhân, tổ chức và phát triển bền vững của đất nước Thước đo tính đúng đắn, uy tín của sự lãnh đạo của Đảng cuối cùng phải được thể hiện ở hiệu lực, hiệu quả hoạt động của Nhà nước Năng lực, hiệu quả hoạt động, uy tín xã hội của Nhà nước lại không chỉ do các tổ chức đảng đánh giá mà phải là sự kiểm soát, đánh giá một cách công khai, dân chủ của người dân, cộng đồng và xã hội

- Phương thức lãnh đạo của Đảng NDCM Lào để xây dựng NNPQ XHCN

Xét trên bình diện khái quát, phương thức lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước nói chung và phương thức lãnh đạo của Đảng NDCM Lào đối với xây dựng NNPQ XHCN nói riêng là hệ thống các phương pháp, hình thức, các biện pháp mà Đảng NDCM Lào tác động vào Nhà nước để hiện thực hóa

ý chí và mục tiêu của Đảng NDCM Lào nói chung và hiện thực hóa mục tiêu xây dựng NNPQ XHCN nói riêng [34, tr.27]

Các phương thức lãnh đạo của Đảng NDCM Lào để xây dựng NNPQ XHCN gồm những phương thức cơ bản sau đây:

+ Đảng NDCM đề ra đường lối, chủ trương, chính sách, định hướng cho việc xây dựng NNPQ XHCN phù hợp với điều kiện cụ thể của từng giai đoạn phát triển của đất nước Trên cơ sở đó, Nhà nước cụ thể hóa chủ trương, đường lối của Đảng thành chính sách, pháp luật và áp dụng một cách thống nhất trong đời sống xã hội

+ Đảng NDCM Lào đề ra phương hướng và những nguyên tắc cơ bản nhằm không ngừng mở rộng và phát huy quyền làm chủ của nhân dân, bảo đảm quyền con người và quyền công dân được tôn trọng và thực thi trên thực tế

+ Đảng NDCM Lào phát hiện, bồi dưỡng, lựa chọn những Đảng viên

ưu tú và những người ngoài Đảng có phẩm chất và năng lực giới thiệu với cơ quan nhà nước để qua cơ chế bầu cử, tuyển chọn của Nhà nước, bố trí vào công tác trong cơ quan nhà nước Thông qua đội ngũ cán bộ, đảng viên của

Đảng trong bộ máy nhà nước, Đảng thực hiện vai trò lãnh đạo của mình thông qua đội ngũ cán bộ này

+ Đảng NDCM Lào giáo dục Đảng viên nêu cao vai trò tiền phong gương mẫu tập hợp quần chúng, giáo dục, động viên họ tham gia quản lý nhà nước, quản lý xã hội, ủng hộ và tích cực thực hiện chủ trương, đường lối của Đảng, chấp hành nghiêm chỉnh chính sách, pháp luật của Nhà nước

+ Đảng NDCM Lào kiểm tra Đảng viên và tổ chức của Đảng trong các

cơ quan, tổ chức nhà nước trong việc chấp hành và tổ chức thực hiện đường lối, chính sách, nghị quyết của Đảng về các vấn đề nói chung và xây dựng NNPQ XHCN nói riêng

Phương pháp lãnh đạo của Đảng NDCM Lào là phương pháp dân chủ, giáo dục, thuyết phục và bằng uy tín của Đảng viên của Đảng Đảng NDCM Lào không dùng phương pháp mệnh lệnh, cưỡng bức Đó chính là sự khác nhau giữa phương pháp lãnh đạo của Đảng và phương pháp quản lý của Nhà nước về xây dựng NNPQ XHCN

Phương thức lãnh đạo của Đảng NDCM Lào được thực hiện bằng hình thức tuyên truyền, thuyết phục, vận động và bằng hoạt động gương mẫu của đảng viên Đảng NDCM Lào lãnh đạo theo nguyên tắc tập trung dân chủ, tập thể lãnh đạo, khuyến khích những mặt tốt, uốn nắn những lệch lạc, phát huy tin thần chủ động, sáng tạo và trách nhiệm cá nhân Đảng NDCM Lào hệ thống, khái quát, đưa vào đường lối, chủ trương của mình và pháp luật của Nhà nước những phát hiện, đề xuất của nhân dân Quần chúng nhân dân sẽ tiếp nhận những quyết định, chủ trương của Đảng, pháp luật của Nhà nước như sự tự quyết định của chính bản thân mình [34, tr.25]

Phương thức lãnh đạo của Đảng để xây dựng NNPQ là một hệ thống thống nhất các công cụ lãnh đạo, hệ thống các mối liên hệ và cơ chế liên hệ giữa Đảng với xã hội, với Nhà nước, với hệ thống chính trị; hệ thống các phương

pháp tiếp cận và phong cách lãnh đạo Các yếu tố này thể hiện ở tất cả các phương diện hoạt động của Đảng, trong đó có lãnh đạo xây dựng NNPQ XHCN

1.3 Những yếu tố ảnh hưởng đến sự lãnh đạo của Đảng Nhân dân Cách mạng Lào đối với việc xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở nước Cộng hoà Dân chủ Nhân dân Lào

Chủ trương xây dựng NNPQ XHCN ở Lào phản ánh tính tất yếu khách quan và phù hợp với thực tiễn trong quá trình xây dựng và phát triển của nước CHDCND Lào Tính tất yếu khách quan của việc xây dựng NNPQ xuất phát

từ định hướng xây dựng CNXH mà mục tiêu cơ bản là xây dựng một chế độ dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh Đảng NDCM Lào

đã khẳng định, để đạt được mục tiêu đó thì cần phải xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng XHCN và một NNPQ dưới sự lãnh đạo của Đảng NDCM Lào [12, tr.33] Tính tất yếu khách quan đó còn xuất phát từ tình hình, đặc điểm của thời đại với xu hướng toàn cầu hóa Trên cơ sở nhận thức rõ tính khách quan đó, quá trình đổi mới tư duy pháp lý, hình thành quan điểm, tư tưởng chỉ đạo việc xây dựng NNPQ ở nước CHDCND Lào của Đảng NDCM Lào phải dựa trên những yếu tố sau

Thứ nhất, điều kiện kinh tế Đây là yếu tố khách quan có ảnh hưởng

mạnh mẽ nhất đến năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng NDCM Lào nói chung và năng lực lãnh đạo công cuộc xây dựng NNPQ XHCN [11, tr.38] Đối với kinh tế, nước CHDCND Lào vẫn được đánh giá là nền kinh tế chậm phát triển, nền kinh tế chủ yếu là sản xuất nông nghiệp với quy mô sản xuất nhỏ, lạc hậu, tư liệu sản xuất phân tán, tự cung tự cấp; các hoạt động công nghiệp, ngoại thương đã bước đầu phát triển, nhất là trong những năm đổi mới Đến năm 2017 tổng sản phẩm quốc nội (GDP) mới đạt 13.761, GDP đầu người đạt 6.149 USD/người/năm Chính đặc điểm về kinh tế này đã ảnh hưởng không nhỏ đến sự lãnh đạo của Đảng NDCM Lào trong sự nghiệp xây dựng NNPQ XHCN Bởi lẽ, để xây dựng thành công NNPQ XHCN là phải

hoàn thành rất nhiều nhiệm vụ như: Nhà nước phải quản lý xã hội bằng pháp luật (tức là phải có một hệ thống pháp luật đầy đủ, đồng bộ, có hiệu lực); phải phát huy dân chủ XHCN, bảo đảm quyền con người, quyền công dân; tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân Đây là những nhiệm vụ hết sức khó khăn, phức tạp đòi hỏi phải có nguồn lực kinh tế đủ mạnh thì mới thực hiện thành công Do vậy, điều kiện kinh tế hiện tại của nước CHDCND Lào đang phần nào cản trở, ảnh hưởng tiêu cực đến sự lãnh đạo của Đảng NDCM Lào trong công cuộc xây dựng NNPQ XHCN Tuy nhiên trong những năm gần đây, tình hình kinh tế của Lào cũng đang bắt đầu có những thay đổi tích cực, khi mà Chính phủ Lào tăng cường thu hút đầu tư nước ngoài vào các dự án khai thác tài nguyên, thuỷ điện, sản xuất nông nghiệp theo quy mô công nghiệp…cùng với đó là mở rộng, khuyến khích các thành phần kinh tế tư nhân tham gia vào các hoạt động sản xuất, kinh doanh Đây cũng là những tiền đề quan trọng để

từ đó nước CHDCND Lào có một nền kinh tế phát triển, có nguồn lực cho các hoạt động phát triển cơ sở hạ tầng, nâng cao đời sống nhân dân, cũng như nguồn lực để hoàn thành các mục tiêu xây dựng NNPQ XHCN dưới sự lãnh đạo của Đảng NDCM Lào

Thứ hai, nhân tố văn hóa - xã hội CHDCND Lào là một quốc gia có

nhiều bộ tộc với 149 nhóm dân tộc, trong đó có 47 dân tộc chính Từ xa xưa, nhân dân các bộ tộc Lào có tinh thần tập thể cao, sống đoàn kết, chan hoà trong cộng đồng Người Lào có cách ứng xử chừng mực, đôn hậu, yêu hoà bình, hữu nghị Hiện nay, mặc dù cùng với sự phát triển kinh tế - xã hội, các làng, bản được sắp xếp, tổ chức lại theo kế hoạch của Nhà nước, những điều kiện về cơ sở hạ tầng, giao thông, điều kiện sinh hoạt có nhiều thay đổi, thuận lợi hơn, nhưng các quan hệ và cách ứng xử đó về cơ bản được tiếp tục phát triển Trong xã hội Lào, Phật giáo là quốc giáo và có vai trò quan trọng đối với đời sống xã hội Lào Những quan điểm, giáo lý của Phật giáo đã thấm sâu vào đời sống của đông đảo nhân dân bộ tộc Lào [12, tr.42] Nhiều quan điểm,

giáo lý của Phật giáo đã được cụ thể hóa thành các quy định pháp luật Ngày nay, CHDCND Lào bước vào thời kỳ xây dựng đất nước phát triển theo định hướng XHCN, các giá trị cơ bản của Phật giáo vẫn được duy trì, bảo vệ, Phật giáo vẫn giữ một vai trò quan trọng trong đời sống; bên cạnh pháp luật, các quan điểm, giáo lý của Phật giáo đã trở cơ sở để nhân dân Lào điều chỉnh và thực hiện hành vi của mình khi tham gia các quan hệ xã hội Đây chính là điểm nổi bật nhất về văn hóa - xã hội Lào, tạo ra thuận lợi cho việc thực hiện xây dựng NNPQ XHCN dưới sự lãnh đạo của Đảng NDCM Lào

Thứ ba, trình độ dân trí và ý thức tuân thủ pháp luật Trước năm 1975,

hệ thống pháp luật của CHDCND Lào chưa phát triển Sau năm 1975, Đảng NDCM Lào và Nhà nước Lào đã từng bước thực hiện các giải pháp nhằm quản

lý Nhà nước và xã hội bằng pháp luật Nhiều văn bản pháp luật quan trọng đã được ban hành, đến năm 1991, Quốc hội Lào đã ban hành Hiến pháp, tạo cơ sở cho việc hình thành một hệ thống pháp luật nhằm đáp ứng yêu cầu xây dựng NNPQ XHCN Cho đến nay, Quốc hội Lào đã ban hành hơn 100 đạo luật, Chính phủ Lào và các cơ quan nhà nước khác đã ban hành rất nhiều văn bản dưới luật, nhằm hướng dẫn, thi hành các đạo luật của Quốc hội Lào [8, tr.39] Điều đó chứng tỏ hệ thống pháp luật của Lào ngày càng phát triển, đáp ứng nhu cầu quản lý Nhà nước và xã hội; bảo vệ quyền công dân, quyền con người trong tình hình mới Cùng với đó, công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật cũng từng bước được tăng cường, ý thức pháp luật của đại bộ phận cán bộ, công chức, viên chức, nhân dân ngày càng được nâng lên, sự quản lý nhà nhà nước bằng pháp luật ngày càng được chú trọng trên tất cả các lĩnh vực

Riêng đối với vai trò lãnh đạo Nhà nước và xã hội của Đảng NDCM Lào cũng được hệ thống pháp luật của nước CHDCND Lào ghi nhận Điển hình nhất là quy định của Hiến pháp Lào Năm 1991 Hiến pháp đầu tiên của nước CHDCND Lào được ban hành, đã ghi nhận về vai trò của Đảng NDCM Lào một cách không trực tiếp, cụ thể tại Điều 3 Hiến pháp năm 1991 (sửa đổi,

bổ sung năm 2003) quy định: “Quyền làm chủ nhà nước của nhân dân các bộ tộc Lào được bảo đảm và thực hiện thông qua chế độ chính trị với hạt nhân lãnh đạo là Đảng Nhân dân Cách mạng Lào” Điều đó có nghĩa, Đảng

NDCM Lào là hạt nhân chính trị trong hệ thống chính trị của nước CHDCND Lào, nhưng Đảng NDCM Lào không phải chủ thể làm chủ đất nước CHDCND Lào mà quyền làm chủ nhà nước thuộc về nhân dân các bộ tộc Lào nhưng nó được bảo đảm và thực hiện thông qua một hệ thống chính trị mà ở

đó Đảng NDCM Lào chỉ là một trong những chủ thể trong hệ thống chính trị

đó, nhưng Đảng NDCM Lào là hạt nhân lãnh đạo, tức là chủ thể quan trọng nhất trong lãnh đạo Nhà nước và xã hội nước CHDCND Lào Năm 2015 Quốc hội Lào ban hành Hiến pháp năm mới, quy định về sự lãnh đạo của Đảng NDCM Lào đối với Nhà nước và xã hội Lào vẫn không thay đổi so với Hiến pháp năm 1991 (sửa đổi, bổ sung năm 2003)

Như vậy, cùng với các yếu tố chính trị - tư tưởng; văn hóa, xã hội, kinh

tế thì các quy định của pháp luật, đặc biệt ở đây là quy định của Hiến pháp Lào đã tạo tiền đề, là yếu tố ảnh hưởng đến sự lãnh đạo của Đảng NDCM Lào đối với Nhà nước và xã hội Lào nói chung; đến sự lãnh đạo của Đảng NDCM Lào đối với công cuộc xây dựng NNPQ XHCN nói riêng Tuy nhiên, sự ghi nhận của pháp luật về sự lãnh đạo của Đảng NDCM Lào đối với Nhà nước và

xã hội nói chung; sự lãnh đạo của Đảng NDCM Lào nói riêng chỉ tác động theo hướng tích cực, tức là tạo cơ sở pháp lý vững chắc để Đảng NDCM Lào thực hiện các hoạt động nhằm lãnh đạo công cuộc xây dựng NNPQ XHCN

Thứ tư, sự biến đổi của các giai tầng trong xã hội Sự đa dạng của các

tầng lớp trong xã hội là một vấn đề quan trọng đối với sự phát triển của xã hội, cũng như năng lực lãnh đạo của một chính đảng Điều này cũng trở nên đúng với

xã hội Lào và năng lực lãnh đạo nhà nước và hội của Đảng NDCMD Lào, trong

đó có lãnh đạo công cuộc xây dựng NNP XHCN ở nước CHDCND Lào [8, tr.42] Nếu như, các tầng lớp trong xã hội phát triển chậm hoặc không phát triển

thì xã hội sẽ không có được một nguồn nhân lực đủ mạnh để thúc đẩy các lĩnh vực của nền kinh tế - xã hội phát triển Cùng với đó, nếu các tầng lớp trong xã hội không phát triển hoặc phát triển chậm sẽ không cung cấp cho chính đảng lãnh đạo Nhà nước và xã hội nguồn nhân lực có chất lượng để hoàn thành sứ mạng lãnh đạo đó Ngược lại, nếu các tầng lớp trong xã hội phát triển, sẽ cung cấp cho xã hội nguồn nhân lực có chất lượng phục vụ cho các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội; cũng như giúp chính đảng hoàn thành sứ mệnh lãnh đạo Nhà

nước và xã hội phát triển

Ở nước CHDCND Lào, trong những năm đầu của thời kỳ đổi mới, đặc điểm về giai cấp của nước CHDCND Lào thì giai cấp nông dân chiếm đa số, giai cấp công nhân, đội ngũ trí thức chưa chiếm tỷ lệ cao Từ những năm đổi mới đến nay, trước sự phát triển của kinh tế - xã hội nên giai cấp công nhân, đội ngũ trí thức gia tăng nhanh chóng về số lượng và cải thiện về chất lượng

Sự gia tăng về thành phần xã hội như trên là một nguồn nhân lực rất quan trọng cho sự phát triển kinh tế - xã hội của nước CHDCND Lào; cùng với đó

sự gia tăng của giai cấp công nhân, đội ngũ trí thức đã đóng góp cho Đảng NDCM Lào nguồn nhân lực không hề nhỏ về cả số lượng và chất lượng để thực hiện các nhiệm vụ lãnh đạo Nhà nước và xã hội, trong đó có lãnh đạo công cuộc xây dựng NNPQ XHCN ở nước CHDCND Lào

Thứ năm, năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của tổ chức đảng và chất lượng đội ngũ cán bộ, đảng viên Trong lãnh đạo Nhà nước và xã hội nói chung

và lãnh đạo công cuộc xây dựng NNPQ XHCN nói riêng thì năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của tổ chức đảng, chất lượng đội ngũ cán bộ, đảng viên là một yếu tố cực kỳ quan trọng Yếu tố này tác động theo cả hai hướng, nếu như tổ chức đảng có năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu, đội ngũ cán bộ, đảng viên có chất lượng thì công cuộc Đảng lãnh đạo xây dựng NNPQ XHCN sẽ thu được nhiều thành quả Ngược lại, nếu như năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của tổ chức đảng yếu, kém; chất lượng cán bộ, đảng viên thấp thì sẽ làm giảm hiệu

quả lãnh đạo của Đảng trong xây dựng NNPQ XHCN Trong thời gian qua, việc nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của tổ chức đảng, nâng cao chất lượng cán bộ, đảng viên đã được Đảng NDCM Lào quan tâm Cụ thể, Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá VII đã ban hành Nghị quyết 13-NQ/TW về nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của tổ chức đảng và nâng cao chất lượng của đội ngũ cán bộ, đảng viên trong tình hình mới Một trong những thành tựu của việc thực hiện Nghị quyết này là các tổ chức đảng cơ sở đã tiếp cận, quán triệt được những nhiệm vụ trong việc xây dựng NNPQ XHCN; các

tổ chức đảng cơ sở đã được kiện toàn, để có thể thực hiện các nhiệm vụ lãnh đạo xây dựng NNPQ XHCN Chất lượng đảng viên của Đảng cũng từng bước được gia tăng về số lượng và cải thiện về chất lượng Số lượng đảng viên được kết nạp ngày càng gia tăng qua các năm; trình độ chuyên môn của đảng viên cũng được cải thiện, bên cạnh trình độ lý luận được nâng cao thì trình độ về quản lý, trình độ về pháp lý cũng đã được cải thiện và nâng cao Từ những kết quả đó, đây là một trong những nhân tố quan trọng để Đảng NDCM Lào lãnh đạo xây dựng NNPQ XHCN đi đến thành công [33, tr.55-56]

Thứ sáu, về tình hình quốc tế và khu vực Tình hình quốc tế và khu vực

là nhóm yếu tố ảnh hưởng rất nhiều đến vai trò lãnh đạo của Đảng NDCM Lào trong công cuộc xây dựng NNPQ XHCN Mặc dù xây dựng NNPQ XHCN là một nhiệm vụ quốc gia của nước CHDCND Lào Tuy nhiên, để thực hiện thành công nhiệm vụ này thì cần một nền tảng địa chính trị, trong đó có tình hình quốc tế và khu vực ổn định Trong thời gian qua, tình hình thế giới được đánh giá là tương đối ổn định, các xung đột trên thế giới chỉ diễn ra trên quy mô khu vực Đối với khu vực Đông Nam Á, cũng tương đối ổn định, các nước lớn đang điều chỉnh chiến lược để quay trở lại khu vực này, điển hình là chiến lược của

Mỹ và Trung Quốc, Liên bang Nga và Nhật Bản Điều này đã giúp cho các quốc gia trong khu vực, trong đó có nước CHDCND Lào có nhiều điều kiện để thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội Từ đó đặt ra cho Đảng NDCM Lào phải có

những điều chỉnh trong sứ mệnh lãnh đạo Nhà nước và xã hội, cho phù hợp với tình hình mới; trong đó có việc nâng cao năng lực lãnh đạo của Đảng để hoàn thành công cuộc xây dựng NNPQ XHCN

Đối với vấn đề xây dựng NNPQ XHCN thì Đảng NDCM Lào không phải là chính đảng đầu tiên trên thế giới lãnh đạo xây dựng NNPQ XHCN và nước CHDCND Lào cũng không phải là quốc gia đầu tiên trên thế giới xây dựng NNPQ XHCN Chính vì vậy, để lãnh đạo công cuộc xây dựng thành công NNPQ XHCN ở nước CHDCND Lào đi đến thành công đòi hỏi phải tiếp thu rất nhiều kinh nghiệm quốc tế Việc tiếp thu kinh nghiệm quốc tế về lãnh đạo xây dựng NNPQ XHCN hoàn toàn phụ thuộc vào yếu tố con người, vào các tổ chức trong Đảng NDCM Lào Các kinh nghiệm quốc tế về lãnh đạo xây dựng NNPQ XHCN, nhất là kinh nghiệm xây dựng NNPQ XHCN từ các chính đảng

ở các nước XHCN như Việt Nam, Trung Quốc (hai quốc gia đã xây dựng thành công NNPQ XHCN) là những bài học quý giá mà có thể áp dụng một cách linh hoạt ở nước CHDCND Lào Tuy nhiên, những kinh nghiệm này chỉ trở nên quý giá, có nhiều ý nghĩa cho công cuộc Đảng NDCM Lào lãnh đạo xây dựng NNPQ XHCN khi do chính những đảng viên, các tổ chức trong Đảng chọn lọc, tiếp thu, vận dụng một cách sáng tạo cho phù hợp với những điều kiện hiện có của nước CHDND Ngược lại, việc tiếp thu không có chọn lọc, không vận dụng một cách sáng tạo cho phù hợp với điều kiện hiện có của nước CHDCND Lào thì quá trình lãnh đạo của Đảng khi xây dựng NNPQ XHCN ở nước CHDCND Lào sẽ gặp rất nhiều khó khăn, thậm chí là không thể thực hiện được, từ đó ảnh hưởng đến uy tín của Đảng đối với nhà nước, xã hội và quần chúng nhân dân Điều này trở nên thực sự có ý nghĩa khi trong thời gian qua, năng lực lãnh đạo, năng lực cầm quyền của Đảng NDCM Lào còn nhiều bất cập, hạn chế, phần nào ảnh hưởng đến hiệu quả lãnh đạo của Đảng NDCM Lào trong xây dựng NNPQ XHCN Chính vì vậy, yếu tố kinh nghiệm quốc tế về xây dựng NNPQ XHCN và sự tiếp thu có chọn lọc, vận dụng sáng tạo yếu tố

kinh nghiệm đó, với tư cách là yếu tố chủ quan có vị trí, vai trò rất quan trọng đối với công cuộc lãnh đạo xây dựng NNPQ XHCN của Đảng NDCM Lào

Kết luận Chương 1

Như vậy, NNPQ là một là một mô hình tổ chức nhà nước, trong đó, hiến pháp và luật có vị trí tối thượng, quyền lực nhà nước được tuyên bố thuộc về nhân dân; dân chủ, quyền con người, quyền công dân được ghi nhận vào bảo đảm bằng pháp luật; bộ máy nhà nước được tổ chức theo nguyên tắc phân chia quyền lực và có mối quan hệ mật thiết với xã hội công dân Chính

vì vậy, xây dựng NNPQ là một tất yếu của lịch sử đối với các quốc gia, trong

đó có nước CHDCND Lào Chính vì những gì mà NNPQ XHCN mang lại cho sự phát triển của đất nước Lào, nên bên cạnh những tư tưởng về NNPQ

đã có trong lịch sử, thì các tư tưởng về NNPQ XHCN cũng được xây dựng ở nước CHDCND Lào Trong đó, nhấn mạnh về vị trí, vai trò của Đảng NDCM Lào trong lãnh đạo công cuộc xây dựng NNPQ XHCN, với tư cách là hạt nhân lãnh đạo Nhà nước và xã hội ở nước CHDCND Lào Bằng vị trí, vai trò

đó, Đảng NDCM Lào đưa ra đường lối, chủ trương về xây dựng NNPQ XHCN (nội dung lãnh đạo) và lãnh đạo xây dựng NNPQ XHCN (phương thức lãnh đạo) Là một hiện tượng khách quan, nên quá trình lãnh đạo xây dựng NNPQ XHCN, Đảng NDCM Lào cũng chịu sự chi phối của nhiều yếu

tố khách quan và chủ quan Việc phát huy những tác động tích cực, hạn chế những tác động tiêu cực của các yếu tố này có ý nghĩa rất lớn để Đảng NDCM Lào lãnh đạo công cuộc xây dựng NNPQ XHCN đi đến thành công, với nhiều thành tựu thiết thực, khẳng định uy tín và niềm tin trong đội ngũ Đảng viên và quần chúng nhân dân các bộ tộc Lào./

Chương 2 ĐẢNG NHÂN DÂN CÁCH MẠNG LÀO LÃNH ĐẠO XÂY DỰNG NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN XÃ HỘI CHỦ NGHĨA Ở NƯỚC CỘNG HOÀ DÂN CHỦ NHÂN DÂN LÀO - THỰC TRẠNG VÀ NHỮNG

VẤN ĐỀ ĐẶT RA HIỆN NAY

2.1 Khái quát về Đảng Nhân dân Cách mạng Lào và đặc điểm nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào

2.1.1 Khái quát về Đảng Nhân dân Cách mạng Lào

Đảng NDCM Lào là đội tiền phong của giai cấp công nhân, nhân dân lao động, là tổ chức chặt chẽ nhất, đại diện cho lợi ích chính đáng của giai cấp công nhân Lào yêu nước và nhân dân các bộ tộc Lào [8, tr.29] Đảng NDCM Lào lấy chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Cay-sỏn PHÔN-VI-HẲN và truyền thống của Đảng làm cơ sở lý luận, tư tưởng khoa học và kim chỉ nam cho mọi hành động của Đảng Đồng thời kế kế thừa những giá trị khoa học, tiến bộ của nhân loại, vận dụng những kinh nghiệm của các chính đảng, các quốc gia trên thế giới; thực tiễn và điều kiện cụ thể của nước CHDCND Lào; phát huy tuyền thống tốt đẹp của đất nước, của Đảng, tinh thần đoàn kết toàn dân gắn liền với chủ nghĩa yêu nước và chủ nghĩa quốc tế của giai cấp vô sản nhằm đề ra chủ trương, đường lối của Đảng; nâng cao năng lực lãnh đạo của Đảng trong mọi lĩnh vực; chống chủ nghĩa cá nhân, chủ nghĩa cơ hội và chủ nghĩa đa nguyên chính trị Dưới góc

độ pháp lý, Đảng NDCM Lào là hạt nhân trong hệ thống chính trị lãnh đạo Nhà nước và xã hội ở nước CHDCND Lào (Điều 3 Hiến pháp năm 2015)

- Về lịch sử hình thành và phát triển.Đảng NDCM Lào có tiền thân là

Đảng Cộng sản Đông Dương được thành lập năm 1930 là chính đảng của ba nước Đông Dương thuộc Pháp gồm Campuchia, Lào và Việt Nam.Tháng 2/1951 Đại hội Đảng Cộng sản Đông Dương lần thứ II đã ra nghị quyết giải tán Đảng và thành lập ba Đảng riêng biệt tại ba quốc gia trên bán đảo Đông Dương Ở Lào,

thành lập Đảng Nhân dân Lào và sau một thời gian hoạt động bí mật, tháng 3/1955 Đảng Nhân dân Lào chính thức tổ chức Đại hội Đảng lần thứ nhất Đến tháng 2/1972 Đảng Nhân dân Lào được đổi tên sang Đảng NDCM Lào [8, tr.32]

- Về cơ cấu, tổ chức Từ Đại hội lần thứ VII (2001) cho đến nay, tổ

chức Đảng NDCM Lào được tổ chức theo mô hình hành chính, bao gồm 4 cấp: Cấp Trung ương; cấp tỉnh, thủ đô, các cơ quan tương đương; cấp huyện,

thị trấn, thành phố và cấp cơ sở

+ Về cơ cấu, tổ chức Đảng NDCM Lào ở Trung ương bao gồm: Đại hội Đại biểu Toàn quốc; Ban chấp hành Trung ương; Bộ Chính trị; Ban Bí thư; Văn phòng Trung ương; Ban Tổ chức Trung ương; Ban Tuyên huấn Trung ương; Ban Đối ngoại Trung ương; Ban Nội chính Trung ương; Ban Kinh tế Trung ương; Ban Kiểm tra Trung ương; Mặt trận Lào Xây dựng đất nước; Học viện Chính trị Hành chính Quốc gia Lào; Nhà xuất và Phát hành sách Quốc gia Lào; Báo Pasaxon (Nhân dân); Đảng uỷ Bộ Quốc phòng Lào; Đảng

uỷ Bộ An ninh Lào; Đảng bộ khối các Cơ quan Trung ương (Quốc hội, Chính phủ, Toà án nhân dân tối cao, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao); Đảng bộ khối Doanh nghiệp nhà nước ở Trung ương [8, tr.33]

+ Về cơ cấu, tổ chức của Đảng uỷ tỉnh, thủ đô bao gồm: Ban chấp hành Đảng uỷ tỉnh, thủ đô; Đại hội Đại biểu Đảng uỷ tỉnh, thủ đô; Ban thường trực Đảng uỷ tỉnh, thủ đô; Các cơ quan chuyên môn gồm: Văn phòng Đảng uỷ tỉnh, thủ đô; Ban tổ chức tỉnh, thủ đô; Ban kiểm tra Đảng uỷ tỉnh, thủ đô; Ban tuyên huấn Đảng uỷ tỉnh, thủ đô; Trường Chính trị và Hành chính tỉnh, thủ đô; Mặt trận Xây dựng đất nước tỉnh, thủ đô; các tổ chức đoàn thể quần chúng (Đoàn Thanh niên, Hội Phụ nữ, Công đoàn và Hội Cựu chiến binh) tỉnh, thủ

đô [8, tr.34]

+ Về cơ cấu, tổ chức Đảng uỷ huyện, thị trấn và thành phố gồm: Ban chấp hành Đảng uỷ huyện, thị trấn và thành phố Các cơ quan chuyên môn gồm có: Văn phòng huyện uỷ, thị trấn và thành phố; Ban tổ chức huyện, thị