Báo chí với hoạt động tuyên truyền xây dựng đảng trong thời kì kinh tế thị trường ở nước ta hiện nay

MỤC TIEU VÀ NỘI DUNG NGHIÊN CỨU: - Mục tiêu: Lầm rõ hơn vị trí của tuyên truyền xây dựng Dang trong hệ thống các hoạt động tuyên truyền về Đảng nói chung; phân tích vai trò, tầm quan trọ

- ACS 5 ICH

_ eee 2C VIEN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH

sfe ok ae ste de dự fe He coke shea ak ok ae a ak ak cake ok

TONG QUAN KHOA HOC

DE TAI CAP BO NAM 2000 — 2001

BÁO CHÍ VOI HOAT DONG TUYEN TRUYEN XAY DUNG DANG

TRONG THỜI KÌ KINH TẾ THỊ TRƯỜNG Ở NƯỚC TA HIỆN NAY

Cơ quan chủ trì : Phản viện Báo chí và Tuyên truyền

Chủ nhiệm đề tài : 7.S Nguyễn Thị Thoa

Thư ký đề tài : T.S Hoàng Văn Quang

HOC VIEN BAO CHI & TUYEN TRUYEN |

HÀ NỘI - 2002

CAC CONG TAC VIEN

Đài truyền hình Việt Nam _

Báo Văn nghệ Trẻ Báo Hà Nội mới

Phân viện Báo chí và Tuyên truyền - Đài PT- TH Hải Dương

Hội nhà báo Nghệ An

Phân viện Báo chí và Tuyên truyền

Loi cam oun

Cho phép chúng tôi được tỏ lời cẩm ơn chân thành tới các cơ quan hữu trách: Bộ Khoa học Công nghệ và Môi trường, Vụ Quản lý

khoa học, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, Phòng Quản lý khoa học, Phân viện Báo chí và Tuyên truyền đã tạo điều kiện cho

Chúng tôi được đảm nhiệm công việc này

Chúng tôi xin tổ lòng biết ơn tới các cộng tác viên của đề tài, các

cơ quan báo, đài trên cả nước, các bạn đồng nghiệp, đã giúp chúng tôi

tổ chức thực hiện và hoàn thành đề tài khoa học cấp Bộ 2000 - 2001,

số dang ky 2000 - 46-181

Hà Nội, ngày 21 thang 12 ném 2002

Chủ nhiệm đề tài : TS Nguyễn Thị Thoa

Thư ký đề tài : TS Hoàng Văn Quang

MUC LUC

2 Chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và Đảng ta về vai trò của báo chí đối với hoạt động tuyên truyền xây dựng Đảng 9

3 Sự thống nhất và khác biệt cơ bản giữa tuyên truyền xây dựng Đảng

trên báo chí với tuyên truyền trên các phương tiện khác I9 3.1 Sự thống nhất trong tuyên tr uyén xây dựng Đảng của các

3.1.2 Về nguyên tắc tuyên truyền | 29

3.2 Sự khác biệt giữa tuyên truyền xây dựng Đảng trên báo chí

THỰC TRẠNG BÁO CHÍ HOẠT ĐỘNG TUYÊN TRUYỀN XAY DUNG DANG

TRONGẾfHỜ)cơ CHẾ THỊ TRƯỜNG (KHẢO SÁT TỪ 1986 - 6/2001)

2 Thực trạng báo chí hoạt động tuyên truyền xây dựng Đảng 57

2.1.1 Xây dựng Đảng về chính trị, tư tưởng, tổ chức: 58

2.1.2 Tuyên truyền các điển hình tiên tiến, gương tốt đảng viên: 65

403 310

2.1.3 Báo chí trở thành diễn đàn thảo luận về việc cải tiến sinh

hoạt Đảng ở chỉ bộ, đảng bộ nhằm nâng cao sức chiến đấu và hiệu quả

2.1.4 Đấu tranh chống tiêu cực trong Đảng 76

_ 2.3 Đánh giá chung về những thành công và hạn chế của báo chí hoạt -

2.3.2 Hạn chế và nguyên nhân: eq le 7 ` 100

NHUNG GIAI PHAP NANG CAO CHAT LUGNG BAO CH) HOAT ĐỘNG

TUYEN TRUYEN XAY DUNG DANG

1 Đổi mới sự lãnh đạo và phương thức lãnh đạo của Đảng đối với cơ

6 Tổng kết, rút kinh nghiệm các đợt tuyên truyền xây dung Dang: 114

7 Kiến nghị với cơ sở đào tạo nhà báo 115

hién tuong tiêu cực, thoái hoá, biến chất trong hàng ngữ cán bộ, đảng viên Chủ để xây dựng Đảng xuyên suốt trong các thông tin, bài vở của báo chí nói chung, đặc biệt ở báo chí khối Đảng nói riêng

Bên cạnh những thành tựu, báo chí cũng còn bộc lộ những hạn chế

trong công tác tuyên truyền xây dựng Đảng Cùng với sự phát triển của

nền kinh tế thị trường và việc mở rộng mới trường thông tin dân chủ, mot

số tờ báo, tạp chí đã đi chệch tôn chỉ, mục đích, thương mại hoá báo chí,

xa rời đối tưởng là quần chúng nhân dân lao động, tính chiến đấu và tính

định hướng chưa rõ nét Nghiêm trọng hơn có những bài viết xà rời định

hướng chính trị của Đảng, làm lộ bí mật quốc gia, chịu ảnh hưởng luận điệu chiến tranh tâm lý của các thế lực thù địch Mặt khác, hoạt động nghiệp vụ của cơ quan báo chí, tạp chí cũng còn hạn chế do trình đô chuyên môn, tỉnh thần trách nhiệm và bản lĩnh chính trị chưa cao của một số nhà báo Cũng còn nhà báo vi phạm đạo đức nghề nghiệp, bẻ cong ngòi bút trước tác động của đồng tiền làm ảnh hưởng đến uy tín của đội ngũ làm báo Chính vì vậy, việc phân tích, đánh gid những ưu điểm

và hạn chế của thực trạng tuyên truyền xây dựng Đảng trên báo chí những năm qua, tìm ra những giải pháp hữu hiệu để nâng cao hơn nữa chất lượng thông tin tuyên truyền xây dựng Đảng, là việc làm cần thiết,

có ý nghĩa lý luận và thực tiễn trong thời điểm cuộc vận động xây dựng,

chỉnh đốn Dang đang tiến hành sôi nổi và có chất lượng trong cả nước

Được sự cho phép của Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh Bộ

Khoa học Công nghệ và Môi trường, đề tài "Báo chí với hoạt động tuyên truyền xây dựng Đảng trong thời kỳ kinh tế thị trường ở nước ta hiện

nay" đã được ký kết với Phân viện Báo chí và Tuyên truyền theo hợp

đồng số 39/HD-QLKH, ngay 20 thang 6 nam 2000

2 TINH HINH NGHIEN CUU DE TAL

Trong vài năm tro lại đây, việc nghiên cứu đề xuất các giải pháp tác

động nhằm nâng cao hiệu quả của tuyên truyền trên báo chí về Đảng và

xây dựng Đảng đã được nhiều nhà nghiên cứu quan tâm Có thể chia những công trình nghiên cứu về vấn đề này thành hai nhóm chủ yếu:

- Thứ nhất, nhóm các công trình nghiên cứu được công bố liên quan đến từng mặt, từng nội dung cụ thể hợp thành của việc tuyên truyền, bảo

vệ, truyền bá các quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí

Minh, đường lối chủ trương của Đảng, chính sách của Nhà nước đến với

nhân dân và phản ánh tâm tư nguyện vọng của nhân dân đối với Đảng Nhóm này, do mục tiêu và nhiệm vụ đặt ra, chủ yếu là các bài viết của

các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước, các nhà nghiên cứu

- Thứ hai, nhóm các công trình nghiên cứu nhằm xây dựng nội dung - chương trình, xác lập và thực thị các phương thức đào tạo, đào tao lại và bồi dưỡng đội ngũ báo chí Việt Nam trong tình hình mới

Nhìn chung, chưa có một công trình nào đề cập một cách có hệ thống, nghiên cứu cụ thể về vai trò báo chí trong hoạt động tuyên truyền xây dựng Đảng trong thời kỳ kinh tế thị trường, trong khi, vấn đề đó lại dang được đặt ra một cách hết sức cấp thiết Đề tài nghiên cứu này có thể coi là công trình khoa học đầu tiên, nghiên cứu có hệ thống về báo chí với hoạt động tuyên truyền xây dựng Đảng trong thời kỳ kinh tế thị trường ở nước ta hiện nay

3 MỤC TIEU VÀ NỘI DUNG NGHIÊN CỨU:

- Mục tiêu: Lầm rõ hơn vị trí của tuyên truyền xây dựng Dang trong

hệ thống các hoạt động tuyên truyền về Đảng nói chung; phân tích vai trò, tầm quan trọng của báo chí - với tư cách là công cụ tư tưởng của Đảng, là cầu nối giữa Đảng với dân, giữa dân với Đảng: với tư cách là phương tiện và công cụ đắc lực góp phần củng cố, phát triển quan hệ dân - Đảng

- Nội dung nghiên cứu:

+ Nghiên cứu lý luận chung về Đảng và tuyền truyền xây dung

Đảng, sự khác biệt giữa hoạt động tuyên truyền xây dựng Đăng trên báo

chí với các phương tiện tuyên truyền khác.

+ Đánh giá thực trạng hoạt động tuyên truyền xây dựng Đảng trên

_báo chí từ năm 1986 đến 6/2001

+ Một số giải pháp nâng cao chất lượng hoạt động tuyên truyền của báo chí nhằm góp phần xây dựng Đảng ta trong sạch, vững mạnh về chính trị, tư tưởng, có năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu cao trong điều kiện kinh tế thị trường hiện nay

4 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU:

- Đối tượng:

+ Lý luận chung về Đảng và xây dựng Đảng trên các tư liệu thành văn + Các tin, bài, ảnh có nội dung phản ánh về xây dựng Đảng trên các tạp chí: Cộng sản, Xây dựng Đảng; các báo: Nhân Dân, Lao Động, Hà

Nội Mới; Đài Truyền hình Việt Nam

+ Phong vấn sâu: đối với các nhà lãnh đạo cơ quan báo chí, phóng

viên viết về xây dựng Đảng

+ Điều tra theo phiếu Trưng cầu ý kiến đối với bạn đọc báo, xem

truyền hình, nghe đài

- Phạm vỉ nghiên cứu: Thông tin về xây dựng Đảng trên báo chí và

mối quan tâm của bạn đọc báo, nghe đài xem truyền hình trên cả nước từ

1986 đến 6/2001

5 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU:

Trong quá trình thực hiện dé tài, nhóm tác giả đã sử dụng các phương pháp chủ yếu sau:

- Phuong phap nghién cứu trong phòng được sử dụng khi tiến hành thu thập, phân tích các sản phẩm báo chí đã được chọn thực hiện trong

khuôn khổ đề tài Khi phân tích các sản phẩm này, chú ý tới 2 khía cạnh

cơ bản: hình thức (dung lượng, số lượng, thể loại, chuyên trang, chuyên mục, ảnh minh hoạ, văn phong ) và nội dung (chủ để, chi tiết để thể

hiện chủ đề ) Những phân tích này nhằm rút ra đánh giá và ưu điểm,

hạn chế về hiệu quả tác động xã hội, từ đó tìm ra những giải pháp nâng cao chất lượng thông tin xây dựng Đảng cho những năm sau

- Phuong pháp điều tra định lượng đối với các nhóm đối tượng ban đọc báo, nghe đài, xem truyền hình (số phim phát ra là 1000 phiếu, thu

về là 867 phiếu) Số phiếu điều tra này nhằm tìm hiểu ý kiến đánh giá

của người sử dụng "sản phẩm" báo chí về thói quen đọc báo, nghe đài, xem truyền hình; chất lượng tin, bài, ảnh về xây dựng Đảng (cả nội dung

và hình thức); những góp ý, hoặc kiến nghị, hoặc nhu cầu của họ về thông tin xây dựng Đảng Sau khi khảo sát, nhóm tác giả đề tài sẽ sử dụng các phương pháp xử lý số liệu theo nội dung câu hỏi, theo các biến độc lập tương thích với mỗi nhóm đối tượng; xây dựng các bảng thống kê; phân tích, so sánh các số liệu để phát hiện vấn đề, tìm nguyên nhân,

đề xuất các giải pháp tác động

- Phương pháp phỏng vấn sâu được tiến hành đối với các nhà lãnh đạo các cơ quan báo đài, các nhà báo trực tiếp theo dõi và viết về xây dựng Đảng Ngoài ra nhóm tác giả còn phỏng vấn sâu một số công chúng báo chí khi có điều kiện tiếp xúc trực tiếp (phần lớn là các học viên của các lớp đại học báo chí tại chức ở các tỉnh thành, pồm: 315 cuộc phỏng

vấn khác nhau)

- Trong quá trình nghiên cứu đề tài nhóm tác giả trực Liến viết các

bài báo về xây dựng Đảng để có thể trực tiếp "thể nghiệm" sự "khó" và

"khô khan" của vấn đề này

6 CẤU TRÚC CỦA BÁO CÁO TỔNG QUAN:

Ngoài phần Mở đầu, Tài liệu tham khảo, Mục lục, nội dung chính của Báo cáo tổng quan gồm 3 chương và kết luận:

- Chương 1: Cơ sở khách quan của hoạt động tuyên truyền xây

dựng Đảng trên báo chí

- Chương 2: Thực trạng báo chí hoạt động tuyên truyền xây dựng

Đảng trong thời cơ chế thị trường (Khảo sát từ 1986 đến 6/2001), -

- Chương 3: Những giải pháp nâng cao chất lượng báo chí hoạt

động tuyên truyền xây dựng Đảng

- Kết luận

Cuộc đấu tranh của các chính Đảng là sự biểu hiện hoàn chỉnh nhất, đầy đủ nhất và rõ rệt nhất của cuộc đấu tranh chính trị của piai cấp Đảng là một tổ chức chính trị, là sản phẩm lịch sử tự nhiên của cuộc đấu tranh chính trị của một giai cấp, và chủ yếu, trước hết nó

đại biểu cho quyên lợi của giai cấp đó Bất kỳ một chính Đảng của giai

cấp nào cũng ra đời theo quy luật đó Không có Đảng siêu giai cấp Đảng bao giờ cũng mang tính chất của một giai cấp

Chính Đảng của giai cấp công nhân ra đời là một đòi hỏi tất yếu khách quan của cuộc đấu tranh giai cấp cần có lực lượng lãnh đạo giai

cấp thực hiện thắng lợi sứ mệnh lịch sử thế giới của mình

Đảng Cộng sản là sản phẩm của sự kết hợp giữa chủ nghĩa xã hội

khoa học với phong trào công nhân

Mục tiêu đấu tranh của Đảng Cộng sản không có gi khác là giải phóng giai cấp công nhân và nhân dân lao động thoát khỏi ách áp bức bóc lột, xoá bỏ chủ nghĩa tư bản, đưa dân tộc đến chế độ tự do, ấm no

và hạnh phúc nhất - xã hội cộng sản chủ nghĩa - mà piai đoạn đầu của

nó là xã hội xã hội chủ nghĩa

Kỷ niệm 30 năm ngày thành lập Đảng Lao động Việt Nam Chủ tịch Hồ Chí Minh đã tổng kết: "Chủ nghĩa Mác - Lênin kết hợp với

phong trào công nhân và phong trào yêu nước đã đẩẫn tới việc thành lập

Đảng Cộng sẵn Đông Dương vào đâu năm 1930"®),

Quá trình kết hợp giữa chủ nghĩa xã hội khoa học và phong trào công nhân là một quá trình đấu tranh cách mạng, gay gắt, quyết liệt chống các trào lưu tư tưởng tư sản, cơ hội, vô Chính phủ Sự kết hợp đó

phải được thực hiện một cách khoa học thì Đẳng mới ra đời được Có

thể nói, chính Đảng Cộng sản của giai cấp công nhân ngay từ khi ra đời

đã mang bản chất cách mạng và khoa học Những bản chất này được

® Hồ Chí Minh Về xây dựng Đẳng NXB Sự thật Hà Nội 1981, tr 126.

củng cố và phát triển đồng thời với quá trình xây dựng Đảng, cũng tức

là quá trình tiếp tục thực hiện sự kết hợp giữa chủ nghĩa xã hội khoa học

với phong trào công nhân để Đảng ngày càng phát triển, vững mạnh

Chính Đảng kiểu mới của giai cấp công nhân phải được xây dựng

dựa trên các nguyên tắc sau:

- Chủ nghĩa Mác - Lênin là nền tảng tư tưởng, là kim chỉ nam cho

mọi hoạt động của Đảng

- Đảng Cộng sản là đội tiên phong chính trị có tổ chức và là đội

ngũ có tổ chức chặt chẽ nhất, giác ngộ nhất của giai cấp công nhân

- Khi có chính quyền, Đảng là lực lượng lãnh đạo hệ thống chính

‘tri của chủ nghĩa xã hội và là một bộ phận của hệ thống đó

- Tập trung dân chủ là nguyên tắc cơ bản trong xây dựng tổ chức sinh hoạt và hoạt động của Đảng

- Đảng là một khối thống nhất về chính trị, tư tưởng và tổ chức, tự

phê bình và phê bình là qui luật phát triển của Đảng

- Đảng gắn bó chặt chẽ với quần chúng, kiên quyết đấu tranh để ngăn ngừa và khắc phục bệnh quan liêu, xa rời quần chúng

- Đảng phải tích cực kết nạp những đại biểu ưu tú của giai cấp công nhân và nhân dân lao động vào Đảng, phải thường xuyên đưa những người không đủ tiêu chuẩn và những phần tử cơ hội ra khỏi

- Tính quốc tế của Đảng Cộng sản phải trở thành ban chất của Đảng

Khi chính Đảng của giai cấp công nhân ra đời, tồn tại và phát triển thì Đảng luôn luôn quan tâm và thực hiện quá trình xây dựng Đảng của mình

Nhìn một cách tổng quát, xây dựng Đảng là khoa học và nghệ thuật

về những quy luật về sự lãnh đạo của Đảng đối với xã hội, nâng cao vai trò lãnh đạo của Đảng đối với xã hội; về những quy luật xây dựng nội

bộ Đảng, nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng

Trong điều kiện có chính quyền, xây dựng Đảng là khoa hoc va nghệ thuật về những nguyên tắc và phương pháp lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước và các tổ chức trong hệ thống chính trị, về những nguyên tắc và phương pháp lãnh đạo của Đảng đối với sự nghiệp xây dựng, phát triển kinh tế, xã hội, tư tưởng, văn hoá, giáo dục, khoa học, kỹ thuật, an ninh, quốc phòng và đối ngoại Đối với việc xây dựng nội bộ Đảng thì

đó là những nguyên lý về tư tưởng và tổ chức, những nguyên tắc, tiêu

chuẩn sinh hoạt Đẳng và những cơ chế để thực hiện những nguyên tắc,

tiêu chuẩn đó trong điều kiện Đảng lãnh đạo chính quyền

Nói cách khác, xây dựng Đảng là quá trình tìm ra và hiện thực hoá

cơ chế xây dựng và hoạt động của Đảng, làm cho Đảng ngày cầng vững mạnh về phẩm chất, năng lực, trí tuệ và năng lực lãnh đạo, làm tròn vai trò đội tiên hong chính trị của giai cấp công nhân, lãnh đạo xã hội phát

triển toàn diện

2 CHỦ NGHĨA MÁC - LÊNIN, TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VÀ ĐẢNG TA VE VAI

TRO CUA BÁO CHÍ ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG TUYỂN TRUYỀN XÂY DỰNG

~ PANG

Đảng Cộng sản Việt Nam do Chủ tịch Hồ Chí Minh sáng lập và rèn

- luyện là sẵn phẩm của sự kết hợp chủ nghĩa Mác - Lênin với phong trào

công nhân và phong trào yêu nước Việt Nam, đã đáp ứng nguyện vọng của nhân dân và yêu cầu của lịch sử Việt Nam, đưa cách mạng nước ta

đi đúng quỹ đạo thời đại Đẳng là đội tiên phong chính trị của giai cấp công nhân và của toàn xã hội Việt Nam Đảng vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin, phân tích đúng đắn hoàn cảnh lịch sử, để ra mục tiêu, phương hướng, đường lối, chính sách đúng đắn, phù hợp với yêu

cầu phát triển của đất nước

Hơn 70 năm đã qua, kể từ ngày thành lập, Đẳng Cộng sản Việt Nam đã phát huy cao độ những truyền thống quý báu của dân tộc, lãnh

đạo nhân dân ta vượt qua biết bao gian nan thử thách, liên tục dẫn dat

cách mạng nước ta đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác Su lãnh dao đúng đắn và sáng suốt của Đảng là nhân tố quyết định mọi thắng lợi của

cách mạng Việt Nam

Đảng muốn làm được sứ mệnh của mình phải thường xuyên đổi

mới, tự chỉnh đốn và phát triển Đó là bản chất cách mạng và khoa học của Đảng ta và của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh Cùng với công cuộc đổi mới, Đảng hết sức coi trọng công tác tuyên

truyền xây dựng Đảng Xuất phát từ vai trò và sức mạnh của các phương

tiện thông tin đại chúng, Đảng ta đã coi tuyên truyền xây dựng Đảng là một nhiệm vụ quan trọng, đầu tiên, thường xuyên và cần kíp của báo

chí Đảng vận dụng và phát triển những quan điểm cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh để lãnh đạo đổi mới toàn diện công

tác báo chí tuyên truyền xây dựng Đảng Trong mọi hoạt động của mình báo chí lấy tuyên truyền xây dựng Đảng làm trung tâm, hạt nhân cối lõi nhất cho các hoạt động tuyên truyền khác

Chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh luôn nhận rõ bản chất, chức năng và vai trò của báo chí trong hoạt động tuyên truyền về Đảng và xây dựng Đảng Báo chí cách mạng, đầu tiên là của tổ chức

Đảng và các tổ chức chính trị của Đảng, thông thường cũng được gọi là

báo Đảng

V.I Lênin để cập chức năng báo chí, đã nói một câu nổi tiếng:

“Chúng ta cần trước hết là tờ báo, không có nó thì không thể tiến hành

được một cách có hệ thống cuộc tuyên truyền cổ động có nguyên tắc và

toàn diện Và bước tiến đầu tiên trên con đường khắc phục thiếu sót

ấy, trên con đường biến những phong trào địa phương thành phong trào thống nhất toàn Nga, phải thành lập tờ báo toàn Nga Cuối cùng, cái mà chúng ta nhất thiết cần phải có, là một tờ báo Chính trị

Tuy nhiên, vai trò của tờ báo không phải chỉ đóng khung ở chỗ phổ biến tư tưởng, giáo dục và thu hút những bạn đồng minh chính trị "Tờ

báo không chỉ là người tuyên truyền tập thể và cổ động tập thể, mà còn

là người tổ chức tập thể"®)

Theo Lènin, tính mục đích cách mạng của báo chí rất rõ ràng, không như một số người luôn lẩn tránh, phủ định tính mục đích, tính khuynh hướng của nó, dưới chiêu bài "chỉ một mục đích duy nhất là

phan ánh dư luận Nhán đán" nhưng thực ra là hướng dư luận theo mục

đích khác Báo chí cách mạng tham gia giành chính quyền của mình

Lênin còn nhấn mạnh "Trong thời kỳ hiện nay, thời kỳ mà người ta hạ

thấp giá trị của những nhiệm vụ của Đảng dân chủ - xã hội xuống thì chỉ có bắt đâu "Công tác chính trị linh hoạt" bằng một cuộc cổ động

"chính trị linh hoạt thôi, một cuộc cổ động mà chúng ta không thể tiến

hành được nếu không có một tờ báo cho toàn nước Nga, xuất bản

thường kỳ và được phổ biến một cách đứng đắn"©)

Hồ Chí Minh - Người sáng lập Đẳng, Nhà nước ta đã nhận thức rõ

vai trò to lớn của báo chí, ngày 21 tháng 6 năm 1925 Người đã sáng lập báo Thanh niên, mở ra bước ngoặt mới của báo chí Việt Nam Từ đó, báo chí cách mạng Việt Nam đã không ngừng phát triển Qua các cao trào đân chủ 1936 - 1939 và khởi nghĩa tháng Tám 1945, kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, một nền báo chí tự do, độc lập,

thống nhất và xã hội chủ nghĩa ngày càng phát triển Báo chí ở Việt

Nam gắn chặt với sự lãnh đạo của Đảng và Bác Hồ, với cuộc đấu tranh

cách mạng của nhân dân và là sản phẩm sự lãnh đạo của Đảng trong cuộc đấu tranh đó, cùng với Đảng và nhân dân giành hết thắng lợi này

đến thắng lợi khác

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nói: "Báo chí ta không phải để cho một

số ít người xem, mà để phục vụ nhân dân, để tuyên truyền giải thích

®® VỊ Lê Nin Toàn tập T5.NXB Tiến Bộ M.1975, tr 12

VJ, Lé Nin Toan tap T6.NXB Tiến Bộ M.1975, tr 218

IỊ

đường lối, chính sách của Đảng và Chính phủ, cho nên phải có tính chất

quần chúng và tỉnh thần chiến đấu”®',

"Mục đích chung của chúng ta là Xây dựng chỉ nghĩa xã hội, đấu tranh thực hiện thống nhất nước nhà, giữ gìn hoà bình thế giới Nhưng mỗi tờ báo như báo của nông dân, báo của công nhân, báo của thunh niên, báo của phụ nữ v.v nên có đặc điểm của nó, về hình thức thì không rập khuôn; rập khuôn thì báo nào cũng thành khô khan, làm cho

người xem dễ chán")

Người còn khẳng định trách nhiệm báo chí là người tuyên truyền

người cổ động, người tổ chức chung, người lãnh đạo chung Vì vậy,

nhiệm vụ của người làm báo là quan trọng và vẻ vang Muốn hoàn thành tốt nhiệm vụ ấy thì phải cố gắng học tập chính trị, nâng cao tư tưởng đứng vững trên lập trường giai cấp vô sản; phải nâng cao trình độ văn hoá, phải đi sâu vào nghiệp vụ của mình

Báo cáo chính trị Đại hội VI của Đảng khẳng định vị trí, tầm quan

trọng, vai trò của báo chí trong công tác tuyên truyền về Đảng Báo chí

là tiếng nói của Đảng, đồng thời cũng phản ánh tiếng nói của quần

chúng Các phương tiện thông tin đại chúng có nhiệm vụ truyền bá _ đường lối, chính sách của Đảng và quần chúng Thông tin kịp thời, phân

tích sâu sắc những sự kiện mới; phát hiện và phản ánh trung thực những

điển hình tiên tiến, nhiệt tình ủng hộ và những nhân tố mới, dũng cảm

đấu tranh chống những hiện tượng lạc hậu, trì trệ và mọi biểu hiện tiêu

cực khác; đề cập và chỉ ra phương hướng giải quyết những vấn đề thiết thực mà xã hội quan tâm; xây dựng dư luận xã hội lành mạnh, động viên quần chúng hoàn thành nhiệm vụ cách mạng của Đảng "

Nghị quyết Hội nghị TW 7 khoá VỊ cũng chỉ rõ về báo chí trong công tác tuyên truyền xây dựng Đảng: "Báo chí, xuất bản, văn hoá, văn

! Hồ Chí Minh Toàn tập T.9.NXI3 Chính trị Quốc gia 1975, Tr 414

? Sách đã dẫn Tr 415

nghé la nhitng binh ching truc tiép tac chiến hàng ngày trên mặt trận tư

tưởng” của Đảng

Chỉ thị 36 - CT/TW ngày 25/7/1990 của Ban bí thư về "]ăng cường

sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác báo chí, xuất bẩn" là văn kiện quan trọng vừa mang tính chất lý luận cơ bản, vừa mang tính chỉ đạo công tác tuyên truyền về Đảng của các hoạt động báo chí: "Sách, báo là

công cụ rất quan trọng trên mặt trận t tưởng góp phần đẩy mạnh công

cuộc đổi mới, xây dựng và bảo vệ tổ quốc xã hội chủ nghĩa Cần tạo

diéu kiện thuận lợi cho hoại động báo chí, xuất bản đáp ting duoc nhu cẩu ngày càng tăng của nhân dân về sách báo tối, giáo dục tuyên truyền đường lối chính sách của Đảng và Nhà nước, góp phần váy dựng tình cảm, đạo đức, lối sống lành mạnh, mở mang dân trí về mọi mặt, bồi dưỡng ý thức cách mạng, nâng cao ý thúc cảnh giác chống lại những luận điện xuyên tạc của kẻ địch"

Chương I, Điều I Luật báo chí (1989) nói rõ: "Báo chí ở nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam là phương tiện thông tín đại chiine

thiết yêu đối với xã hội; là cơ quan ngôn luận của các tổ chức Đảng, cơ quan Nhà nước, tổ chức xã hội, là diễn đàn của nhân dân"©),

Ngay những năm đầu đổi mới, Tổng bí thư Đảng Nguyễn Văn Linh

đã sử dụng báo chí như một vũ khí trong công tác tuyên truyền về Đảng

Đồng chí chỉ rõ: Báo chí là một bộ phận của công tác tư tưởng đặt dưới

sự lãnh đạo của Đảng Mục tiêu của báo chí là tuyên truyền phục vụ lợi ích của Tổ quốc và nhân dân, thúc đẩy công việc đổi mới nhằm xây dựng và bảo Vệ chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam, góp phần tích cực vào

cuộc đấu tranh vì hoà bình, độc lập dân tộc, đân chủ và tiến bộ xã hội

trên thế giới Nhiệm vụ báo chí là quán triệt đường lối chính sách của Đảng và Nhà nước trong các tầng lớp nhân dân qua đó, báo chí góp phần bổ sung, hoàn chỉnh đường lối, chính sách đó Nói chuyện với Báo QĐÐND (25-9-1990), đồng chí nói: "Trong đấu tranh 1w tưởng hiện nay

' Vụ Báo chí, Bộ Văn hoá thông tín Các quy định pháp lý về báo chi Tr 1

12

lờ báo là vũ khí sắc bén nhất có thể truyền bá tư tưởng diing ddn ti hàng triệu người", "Báo chí phải đi trước một bước làm chức năng phái

hiện, tuyên truyền, hướng dẫn dư luận xã hội, hướng dẫn quản chúng

hành động Môi tờ báo là một cán bộ, tờ báo - cán bộ Tờ báo thay mặt cán bộ trực tiếp đem tiếng nói của Đảng tới quần chúng và toàn xã hội

Đây là một sức mạnh đặc biệt Vai trò tờ báo - cán bộ là rất to lớn"

"Báo chí cùng với văn hoá, văn nghệ phải khơi lên trong quần chúng,

trong bạn đọc những sở thích tốt đẹp Biết yêu cái lành mạnh, biết ghói, lên án và đấu tranh đối với cái xấu"

Kỷ niệm lần thứ 40 ngày Báo Nhân dân ra số đầu tiên, Tổng Bí thư Nguyễn Văn Linh nêu bật quan điểm của Đảng về vai trò, chức năng nhiệm vụ của báo chí Báo Đảng và báo chí cách mạng trở thành phương tiện thông tin, tuyên truyền, cổ động, công cụ đắc lực của Đảng

cộng sản và Nhà nước XHCN, là cái cầu quan trọng nối liên Đảng Nhà

nước với nhân dân Báo chí phải thể hiện được tiếng nói của Đảng đồng thời là điễn đàn của nhân dân Báo chí có nhiệm vụ định hướng sự suy nghĩ đúng đắn cho độc giả, phân biệt rõ đúng, sai, không để diễn ra tình trạng hỗn loạn, mất phương hướng trên mặt trận tư tưởng Báo chí phải làm tốt chức năng thông tin, đáp ứng quyền thống tin và được thông tin

của nhân dân, góp phần vào việc nâng cao dân trí, xây dựng và thực

hiện nền dân chủ xã hội chủ nghĩa Báo chí phải thông tin trung thực cả

mặt làm được và mặt chưa làm được, vừa biểu dương, vừa phê bình

Thông tin trên mặt báo, phải nhiều chiều, đa dạng nhưng cần có định hướng

Các văn kiện Đại hội VỊI của Đảng tiếp tục nhấn mạnh vai trò tầm quan trọng, chức năng, nhiệm vụ của báo chí tronp công tác tuyên

truyền về Đảng Từ đó các hoạt động của báo chí, thông tin, báo chí,

xuất bản có bước phát triển mới về nội dung và phương pháp thông tin

về nghiên cứu và sáng tạo, về thảo luận dân chủ các ý kiến khác nhau

tự phê bình và phê bình, đấu tranh phê phán trước các hiện tượng tiêu

cực, biểu dương những nhân tố mới

Hội nghị TW 4 khoá VII (1-1993) có Nghị quyết "Về một số nhiệm vụ văn hoá, văn nghệ những năm trước mắt" chỉ rõ công tác báo chí, nhất là phát thanh, truyền hình ngày càng phát triển; làm phong phú những hình thức và phương tiện tuyên truyền văn hoá, văn nghệ đến với đông đảo nhân dân Do đó cần tiếp tục mở rộng các loại hình thông tin đại chúng, hiện đại hoá các phương tiện nghe, nhìn Tăng CƯỜng, Việc phát hành sách báo để tuyên truyền tốt và kịp thời hơn các chủ trương

Tang cường các phương tiện truyền thông đại chúng để kịp thời

phổ biến, tuyên truyền về đường lối, chính sách và pháp luật: đưa đến từng gia đình các giá trị văn hoá, văn học và nghệ thuật, giáo dục cái tốt, cái đẹp, nâng cao kiến thức hiểu biết và trình độ thẩm mĩ của nhân, dan, ngan chin su xam nhập của những nọc độc văn hoá, những ấn phẩm phản động, đồi truy Công tác tư tưởng - lý luận của Đảng luôn quan trọng, thời điểm giờ đây càng quan trọng

Chỉ thị 08 - CT/TW ngày 31-3-1992 của Ban Bí thư về "Tăng Cường sự lãnh đạo và quản lý nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả

công tác báo chí - xuất bản” là văn kiện thể hiện đầy đủ nhất, sâu sắc nhất các quan điểm của Đảng trên lĩnh vực công tác báo chí xuất bản tuyên truyền về Đảng Chỉ thị nêu rõ: "Báo chí, xuất bản có trách nhiệm

góp phần làm cho thế giới quan Mác - Lênin và tw tưởng Hồ Chí Minh giữ

vị trí chỉ đạo trong đời sống tỉnh thân xã hội, động viên toàn Đẳng, toàn đân vượt qua mọi khó khăn thử thách, năng động, sáng tạo trong công việc

thực hiện Nghị quyết Đại hội VII của Đảng Phái triển sự nghiệp thông tỉm

báo chí, xuất bản theo hướng nâng cao chất lượng dap ting nhu cầu thông tin và nâng cao kiến thức mọi mặt cho nhân dân, cổ vĩ mạnh mẽ các nhân

tố mới, đông thời tích cực đấu Iranh chống tiêu cực "

Thực hiện vai trò vừa là tiếng nói của Đảng, của Nhà nước, của các đoàn thể vừa là diễn đàn của nhân dân, sách báo tăng cường phản ánh ý kiến thu hút trí tuệ của nhân dân đóng góp vào công cuộc đổi mới đất nước nói chung và trong công tác tuyên truyền xây dựng Đảng nói riêng đồng thời phê phán những quan điểm lệch lạc, để cao cảnh giác chống lại những

âm mưu và thủ đoạn xảo quyệt của các thế lực thù địch

Tại Hội thảo toàn quốc "Trách nhiệm xã hội và nghĩa vụ công dân _của nhà báo"(1998), Tổng Bí thư Lê Khả Phiêu nhấn mạnh trách nhiệm tuyên truyền xây dựng Đảng của nhà bao, cla bao chi la: "Tuyen truyên, phổ biến đường lối quan điểm của Đảng, chính sách và pháp

luật của Nhà nước; biểu dương những tấm gương tiêu biểu, những điển

"hình tốt, đấu tranh phê phán những hành vì vỉ phạm pháp luật, những hiện tượng tiêu cực, tham những và các tệ nạn xã hội Thông tin là các

chức năng cơ bản của báo chí, xã hội càng phát triển thì nhụ cầu thông

tin càng cao, càng đa rạng, phong phú Là nhà báo chân chính, phải

lựa chọn, xử lý thông Iin nhanh chóng, trung thực, chính xác, phản ánh đứng tâm tứ, nguyện vọng của công chúng, đúng định hướng chính trị của Đảng, tác động tích cực, có hiệu quả đến tiến bộ xã hội Đó là sức mạnh của báo chí, trách nhiệm xã hội của báo chí"

Trong thực tiễn hoạt động báo chí ở nước ta hiện nay rất phong phú Có nhiều tờ báo ngành, có báo của Đảng, của tổ chức chính trị - Xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp, có báo của tổ chức tôn giao V.v

Điều I, Luật Báo chí Việt Nam 1989 nêu rõ: Báo chí là "€2 guưn ngôn

luận của tổ chức Đảng, cơ quan Nhà nước, tổ chức xã hội"; mỗi tờ báo

có tôn chỉ, mục đích rõ ràng nhưng nếu biết lấy công tác tuyên truyền

xây dựng Đảng làm định hướng thì tạo ra sức mạnh tổng hợp của toàn

bộ hệ thống báo chí Dù xác định báo chí là của ai nhưng Đảng và Nhà

nước ta luôn luôn khẳng định vai trò lãnh đạo và quản lý chặt chẽ của

mình đối với báo chí, vì đó là "công cụ sắc bén về Iư tưởng - văn hoá"

để xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa, vì ngoài lợi ích của

nhân dân Đảng ta không còn lợi ích nào khác Đảng đại biểu trung

thành lợi ích của giai cấp công nhân, của nhân dân lao động và của cả

dan tộc

Dưới hình thức diễn đàn, các tờ báo hướng về bày tỏ tâm tư

nguyện vọng của các tầng lớp nhân dân; Tạo điểu kiện để nhân dân

đóng góp những ý kiến, kiến nghị công việc cần làm để xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, góp ý kiến vào những chủ trương, chính sách của Đảng Nhà nước và các đoàn thể và tham gia xây dựng Đảng Diễn đàn này là nơi nhân dân biểu dương những công tốt, làm cho xã hội ngày càng

trong sạch; là nơi để mọi người kiểm tra hoạt động của Đảng, Nhà nước

và kiểm tra lẫn nhau

Chỉ thị số 22 - CTI/TW (17.10.1997) của Bộ Chính trị khẳng định

"Tiếp tục đổi mới và tăng cường sự lãnh đạo, quản lý công tác bdo chi, xuất bản" Đây là văn kiện có ý nghĩa đặc biệt quan trọng về lý luận và thực tiễn, định hướng cho sự phát triển và báo chí, xuất bản và công tác

tuyên truyền xây dựng Đảng theo tỉnh thần Nghị quyết Đại hội VỊH

Chỉ thị 22 nêu rõ: Báo chí là tiếng nói của Đảng, của Nhà nước của

các tổ chức chính trị, xã hội và điễn đàn của nhân dân Nhiệm vụ chính

trị hàng đầu của báo chí là "luôn luôn đi đầu Irone việc bảo vẻ chủ nghĩa Mác - Lênin, tt tưởng lồ Chí Minh, đường lối chính sách của Đảng và Nhà nước Trách nhiệm của báo chí là "hình thành dư luận xã

hội lành mạnh góp phần tăng cường sự đoàn kết, nhất trí về Iw tưởng Chính trị và tỉnh thần trong nhân đân Kiên quyết đấu tranh phé phán các quan điểm sai trái, thì địch, khắc phục các biểu hiện thương mại hoá, xa rời tôn chỉ, mục đích và các biểu hiện tiêu cực, lệch lạc khác Tích cực biểu dương nhân tố mới, tham gia đấu tranh chống tham những, lãng phí, quan liêu, mê tín đị đoan và các lệ nạn xã hội, góp phần làm lành mạnh xã hội, giữ gìn và phát huy các giá trị truyền thống tốt đẹp, bản sắc và tỉnh hoa văn hoá dân tộc, tiếp thu tỉnh hoa văn hoá

_ nhân loạt"

Tóm lại, Các quan điểm chỉ đạo của Đảng về báo chí trong thời kỳ đổi mới thể hiện ở trên tất cả các phương diện: về vai trò chức nang, nhiệm vụ của báo chí; về tự do báo chí và Đảng lãnh đạo báo chí, về các

nguyên tắc huạt động của báo chí tuyên truyền về Đảng: về Tổ chức báo chi, nhà báo, đạo đức nghề báo; về các định hướng cụ thể cho báo chí

Quan điểm ở tất cả các phương diện ấy Đảng ta đều xuất phát từ nền tảng lý luận là tư tưởng của chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác báo chí Thực tiễn đã chứng minh, tư tưởng ấy của Đảng là hoàn toàn biện chứng, là cách mạng và khoa học không những trong nhận thức, mà cả trong hoạt động thực tiễn Đảng ta luôn luôn đề cao vai trò, chúc năng của báo chí, đặt nó trong bối cảnh lịch sử mới của dân tộc và thời đại để có những chính sách, chủ trương thích hợp, luôn luôn đặt công tác báo chí và lãnh đạo, quản lý báo chi trong toàn bộ hệ thống công tác tư tưởng của Đảng, trong mối quan hệ với hệ thống chính trị của nước ta

Các quan điểm chỉ đạo này vừa kế thừa những quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, những quan điểm của Đẳng

đối với báo chí, vừa bổ sung những nhận thức mới nhằm phát triển và hoàn chỉnh hệ thống các quan điểm cơ bản của Đảng về báo chí Các quan điểm chỉ đạo của Đảng về tuyên truyền xây dựng Đảng của báo

chí trong thời kỳ đổi mới là thể hiện tư tưởng của Đảng về sự cần thiết

phải đổi mới tư duy, trước hết tư duy chính trỊ và tư duy kinh tế trong

tình hình mới

3 SỰ THỐNG NHẤT VÀ KHÁC BIỆT CƠ BẢN GIỮA TUYẾN TRUYỀỂN XÂY

DỰNG ĐẢNG TRÊN BÁO CHÍ VỚI TUYỂN TRUYỀN TRÊN CÁC PHƯƠNG

TIỆN KHÁC

Trong sự nghiệp đổi mới đất nước ta hiện nay, phát triển kinh tế là nhiệm vụ trung tâm và xây dựng Đảng là nhiệm vụ then chốt Vì vậy tuyên truyền xây dựng Đảng trở thành nhiệm vụ then chốt của công tác

các Trung tâm bồi dưỡng chính trị và hệ thống giáo dục quốc dân, bao

gồm các nhà trường ở mọi cấp học

- Các phương tiện thông tin đại chúng, bao gồm phát thanh, truyền

hành, bao in, các hãng thông tấn, tạp chí, sách chính trị - xã hội, phim

tài liệu - thời sự, áp phích, tranh cổ động, tờ gấp, tờ rơi, đĩa CD-ROM

Internet Trong hệ thống các phương tiện thông tin đại chúng này, báo

chí (bao gồm báo in, báo phát thanh, báo truyền hình và các loại hình báo điện tử khác) là phương tiện chủ yếu

- Tuyên truyền miệng và hoạt động của hệ thống báo cáo viên tuyên truyền viên do Đảng quản ¥ và lãnh đạo được tổ chức từ Trung

ương đến cơ sở, từ trong Đảng tới các tổ chức quần chúng, các đoàn thể chính trị - xã hội :

- Các thiết chế văn hoá (các đội thông tin lưu động, các đoàn nghệ

thuật quần chúng, trung tâm thông tin - văn hoá, thư viện, câu lạc bộ viện bảo tàng, nhà văn hoá ) và hoạt động của các thiết chế đó

1

- Sinh hoat chinh trị của các tổ chức Đảng, chính quyền và đoàn

thể quần chúng từ Trung ương đến cơ sở

| Trong tuyên truyền xây dựng Đảng, mỗi phương tiện đều có những

ưu thế và hạn chế nhất định Những ưu thế và hạn chế này do đặc thù khác biệt của từng phương tiện khi tham gia tuyên truyền xây dựng Dang tao nên Đồng thời chúng lại thống nhất với nhau về mục đích, nội

dung và nguyên tắc tuyên truyền Việc làm rõ sự thống nhất và tính

khác biệt cơ bản giữa tuyên truyền xây dựng Dang trên báo chí và tuyên truyền trên các phương tiện khác có ý nghĩa rất quan trọng đối với việc xác định các giải pháp nâng cao hiệu quả tuyên truyền xây dựng Đảng

trên báo chí trong cơ chế thị trường hiện nay

3.1 Sự thống nhất trong tuyên truyền xây dựng Đảng của các phương tiện tuyên truyền

3.1.1 Về mục đích và nội dung

- Mục đích: Sự thống nhất giữa tuyên truyền xây dựng Đảng trên báo chí với tuyên truyền trên các phương tiện khác thể hiện trước hết trong mục đích tuyên truyền Dù là phương tiện nào, báo chí hay tuyên

truyền miệng, sách hay các hoạt động văn hoá - văn nghệ khi tham

gia tuyên truvền xây dung Dang đều nhằm đạt tới các mục đích sau: | + Thông tin, nang cao trình độ hiểu biết của đảng viên, cán bộ và

các tầng lớp nhân dân và Đảng và về công tác xây dựng Đảng nhất là

về vị trí then chốt của công tác xây dựng Đảng 7

+ Góp phần xây dựng Đảng vững mạnh về chính trị, tư tưởng và tổ

chức, nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu; tăng cường bản chất giai cấp công nhân của Đảng

+ Đấu tranh chống các quan điểm sai trái và thù địch trên vấn đề xây dựng Đảng; hình thành, củng cố niềm tin trong đảng viên, cán bộ và nhân dân đối với Đảng và đối với cuộc vận động xây dựng, chỉnh đốn Đảng

hiện nay Động viên, cổ vũ nhân dân tham gia công tác xây dựng Đảng và thực hiện thắng lợi mọi chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng

Nhận thức đúng đắn về sự thống nhất trong mục đích tuyên truyền

xây dựng Đẳng giúp cho chủ thể sử dụng các phương tiện tuyên truyền tránh được khuynh hướng xa rời tôn chỉ mục đích hoặc khuynh hướng thương mại hoá do sức ép của cơ chế thị trường; nâng cao ý thức trách nhiệm chính trị, tăng cường hoạt động phối hợp nhằm nâng cao hiệu quả tuyên truyền, khắc phục hiện tượng "trống đánh xuôi, kèn thối ngược”, cùng một sự kiện, hiện tượng xuất hiện trong công tác xây dựng Đảng nhưng mỗi phương tiện lại phần ánh trái ngược nhau

- Noi dung: Tinh thống nhất trong hoạt động của các phương tiện, khi tham gia tuyên truyền xây dựng Đảng còn thể hiện trong noi dung

tuyên truyền Bởi lẽ, mục đích tuyên truyền quy định nội dung tuyên

truyền Sự thống nhất trong mục đích quy định sự thống nhất trong nội dung tuyên truyền xây dựng Đảng Để đạt tới sự thống nhất về mục đích các phương tiện tuyên truyền phải lấy sự thống nhất về nội dung làm tiền đề, điều kiện

+ Xót theo quy mô, phạm vi van dé, trong tuyên truyền xây dựng Đẳng, các phương tiện cùng tập trung tuyên truyền những nội dung sau:

® Tuyên truyền các vấn đề về sự lãnh đạo và nâng cao vai trò lãnh

đạo của Đảng đối với xã hội

é Tuyên truyền các vấn để về xây dựng nội b6 Dang nang cao

năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng, nâng cao chất lượng tổ chức cơ sở Đảng

¢ Tuyên truyền những nguyên lý về tư tưởng, tổ chức và kiểm tra những nguyên tắc, tiêu chuẩn trong sinh hoạt Đảng và cơ chế để thực hiện nguyên tắc, tiêu chuẩn đó.

e Trong điều kiện Đảng lãnh đạo chính quyền, thực hiện phát triển

kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa, tuyên truyền xây dung Dang còn bao gồm tuyên truyền về những nguyên tắc, phương pháp lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước và các tổ chức trong hệ thống chính trị, đối với các lĩnh vực của đời sống xã hội: kinh tế, xã hội tư

tưởng, văn hoá, giáo dục, khoa học - kỹ thuật, an ninh, quốc phòng và

đối ngoại Nói cách khác, tuyên truyền xây dựng Đảng là tuyên truyền

để mọi người, mọi cán bộ, đảng viên nhận thức đúng đắn và sâu sắc về những quy luật, cơ chế xây dựng và hoạt động của Đảng, làm cho Dany

ta ngày càng vững mạnh về chính trị, tư tưởng và tổ chức, trong sáng về

đạo đức, lối sống, có năng lực trí tuệ và năng lực lãnh đạo làm tròn vai trò đội tiên phong chiến đấu của giai cấp công nhân

e Tuyên truyền những kinh nghiệm xây dựng Đảng của các Đảng cộng sản anh em, nhất là kinh nghiệm xây dựng Đảng của các Đảng

cộng sản cầm quyền

+ Nếu xét về cấp độ vấn để, các phương tiện tuyên truyền xây

dựng Đảng cần tập trung tuyên truyền các nội dung sau:

- Tuyên truyền lý luận xây dựng Đảng, tức là tuyên truyền học thuyết Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng Đảng

- Tuyên truyền các quan điểm, nghị quyết của Đảng ta về xây dựng

Đảng, nhất là xây dựng Đảng trong điều kiện phát triển nên kinh tế hàng hoá nhiều thành phần, vận động theo cơ chế thị trường định hướng

- Tuyên truyền về thực tiễn công tác xây đựng Đảng, về những kinh nghiệm xây dựng Đảng của các tổ chức cơ sở Đảng; về những vấn

để nảy sinh từ trong đời sống và sinh hoạt của Đảng; về thái độ của

quần chúng trong việc đưa các quan điểm, chủ trương của Đảng vao | cuộc sống: về việc phát huy vai trò tiền phong gương mẫu của đáng

viên Đó là các sự kiện, hiện tượng và vấn đề xuất hiện trong hoạt

động thường nhật của Đảng Có thể nói, do quan niệm chưa rõ vấn dé

này, cho nên, trong hoạt động của các phương tiện tuyên truyền thường

xuất hiện sự thiên lệch, phiến diện về nội dung Chẳng hạn, các phương tiện thông tin đại chúng có xu hướng thiên về việc thông tin sự kiện, việc thông tin về lý luận còn yếu, người đọc, người nghe chưa cảm thấy thoả mãn Kênh tuyên truyền miệng hoặc các nhà trường lại thiên về

tuyên truyền lý luận, quan điểm, ít gắn lý luận, quan điểm với thực tiễn

xây dựng Đảng trong cơ chế thị trường, làm cho nội dung tuyên truyền mang nặng tính kinh viện, giáo điều, thiếu sinh động, hấp dẫn

+ Sự thống nhất trong tuyên truyền xây dựng Đảng còn thể hiện ở yên cầu của nội dung mà các phương tiện chuyển tải đến đối tượng Dù

là phương tiện gì, tác động đến đối tượng công chúng nào nội dung tuyên truyền cũng cần đạt tới các yêu cầu cơ bản sau:

Một là, nội dung tuyên truyền phải mang đến cho người nghe, người đọc, người xem những thông tin mới mẻ, hấp dan

Trong lý thuyết giao tiếp, người ta ví quá trình trao đổi thông tin với hình tượng một bình thông nhau chứa tin Mỗi nhánh của bình là một van giao tiếp Quá trình giao tiếp, trao đổi thông tin là quá trình mở chiếc van giữa hai bình để tin từ bình này (nguồn phát tin) chuyển sang bình kia (nguồn nhận tin) Nếu tin của hai bình ngang nhau thì quá trình trao đổi thông tin trên thực tế không diễn ra hoặc không tiếp tục diễn ra nữa Để quá trình trao đổi thông tin diễn ra hoặc tiếp tục diễn ra thì giữa nội dung tuyên truyền và nhận thức vốn có của công chúng phải có độ

chênh lệch về thông tin, về sự hiểu biết xung quanh nội dung chủ đề xây dựng Đảng đang để cập tới Độ chênh lệch về thông tin, về sự hiểu

biết đó chính là cái mới của nội dung tuyên truyền Sinh thời Bác Hồ thường căn đặn nhà văn, nhà báo, cán bộ tuyên truyền nếu không có gi

để viết, để nói thì chớ viết, chớ nói

23

Dai hoi VI cla Dang (12-1986) đã phân tích và nêu các nguyên tắc hoạt động của báo chí cách mạng trong thời kỳ mới: "Trình độ mọi mặt của nhân dân ta ngày càng cao đòi hỏi báo chí và các phương tiện thông tin khác phải đảm bảo tính chân thực, nâng cao chất lượng, lang

cường tính quần chúng và tính chiến đấu, khắc phục tinh trang pian

đơn, đơn điệu, hời hợt, sáo rỗng, một chiều "

Nghị quyết Trung ương 6 khoá VỊ (3-1989) nêu rõ: "Tiếp tục mở rộng hơn nữa tính dân chủ, tính công khai trong sinh hoạt Đảng, trone hoạt động của các cơ quan Nhà nước, các đoàn thể, các tổ chức xã hội

và trong hoạt động khoa học, thông tin đại chúng, văn hoá - văn nghệ

coi đó là một phương hướng cơ bản chỉ đạo các hoạt động tư tưởng Khuyến khích tự do tư tưởng, thảo luận và tranh luận thẳng thắn; ngăn

ngừa và uốn nắn những biểu hiện lợi dụng dân chủ, công khai để xuyên tạc sự thật, kích động, phá hoại công cuộc đổi mới"

Trong tuyên truyền nói chung và trong tuyên truyền xây dựng Đảng nói riêng, cái mới không chỉ được hiểu là những trí thức giá trị

tư tưởng chưa hề được công chúng biết đến Cái mới còn là một phương pháp tiếp cận mới, một cách trình bày mới độc đáo, một nhận định đánh

giá mới về cái đã biết Cái mới cũng có thể là một biện pháp công tác

mới được phát hiện, một kinh nghiệm mới trong công tác lãnh đạo của

các cơ sở Đảng, một sự kiện, hiện tượng mới vừa phát sinh, xuất hiện trong thực tiễn công tác xây dựng Đảng

Để tạo ra cái mới cho nội dung tuyên truyền, người làm công tác

tuyên truyền xây dựng Đảng cần thường xuyên tích lũy tư liệu, tài liệu,

vốn sống; tìm tòi, sáng tạo cách trình bầy tiếp cận mới; rèn luyện nang

lực tổng hợp, phân tích, bình luận, đánh giá thông tin; tích cực đi sâu

nghiên cứu, tổng kết thực tiễn công tác xây dung Đảng từ cơ sở

Phát biể:y với cán bộ báo chí, xuất bản, văn hoá, văn nghệ tại lớp học nghiên cứu Nghị quyết Trung ương 5 (8-10-1998), Tổng Bí thư Lê

Khả Phiêu đã khẳng định một cách dứt khoát nguyên tắc của Đảng lãnh đạo báo chí "Đảng coi báo chí là đội quân xung kích trên mặt trận

tr tổng, văn hoá Trong mọi thời kỳ cách mạng, Đảng giữ vững nguyên

tắc trực tiếp lãnh đạo báo chí và nhiều đông chí lãnh tụ của Đảng, tiêu

biểu là chủ tịch Hô Chí Minh, thường xuyên đọc báo viết báo dé chi

đạo cách mạng"

Phát biểu tại hội thảo toàn quốc "Trách nhiệm xã hội và nphĩa vụ công dân của nhà báo” ngày 27-11-1998, Tổng bí thư Lê Khả Phiêu

cũng nhấn mạnh tính chính trị, nguyên tắc phục tùng sự lãnh đạo của

Đảng đối với báo chí "Người làm báo chí có trách nhiệm IHyên truyền phổ biến đường lối, quan điểm của Đảng, chính sách và pháp luật của Nhà nước Nhà báo phải có bản lĩnh chính trị vững vàng và đạo đức

nghề nghiệp trong sang, co tu diy sắc bén, có vốn sống và phương pháp

khoa học Nghĩa vụ công dân không chỉ đòi hỏi nhà báo phải tuân thủ Hiến pháp và pháp luật trong hoạt động nghề nghiệp mà còn phải luôn luôn tâm niệm mục tiêu: mình phục vụ ai, viết cho ai, viết đề làm gì, và

viết như thế nào, như Bác Hồ kính yêu từng nói "

"Nghĩa vụ công dân đòi hỏi nhà báo phải đấu tranh không khoan

nhượng với những âm mu đen tối và luận điệu sai trái của các thế lực

thi dich dé bảo vệ đường lối, quan điểm của Đảng, chính sách và pháp luật của Nhà nước, bảo vệ nên độc lập dân tộc và cuộc song dm no,

hạnh phúc ctia nhaén dan

Hai là, nội dung tuyên truyền phải thiết thực, có giá trị và ý nghĩa thực tế đốt với công chúng, đối với công tác xây dựng Đảng

Yêu cầu này đòi hỏi nội dung tuyên truyền xây dựng Đảng phải

phù hợp với nhu cầu thông tin của đối tượng Đối với công chúng nói

chung, tuyên truyền xây dựng Đảng.có thể chỉ cần đáp ứng nhu cầu

nhận thức, hiểu biết về công tác xây dựng Đảng Nhưng đối với đảng

viên, cán bộ, những người làm công tác xây dựng Đảng thì nội dung tuyên truyền không chỉ đáp ứng nhu cầu nhận thức, mà còn đáp ứng nhu cầu nâng cao trình độ nghiệp vụ công tác xây dựng Đảng Kỷ niệm lần

thứ 40 ngày báo Nhân dân ra số đầu (11-3-1991), Tổng Bí thư Nguyễn

Văn Linh nhất mạnh "Báo chí phải thông tin trung thực cả mặt làm

được và chưa làm được, vừa biểu dương, vừa phê bình Tô hồng hoặc bôi đen đều là sự thông tin thiếu Irung thực với bạn đọc thông tín trên mặt báo phải nhiều chiêu, đa dạng, nhưng cần có định hướng, nhằm cổ

vÑ nhân dân hăng hái thực hiện công cuộc đổi mới Sức hấp dân và bổ

ích của tờ báo đối với đông đảo bạn đọc trước hết ở chỗ đề cập trúng những vấn đề đặt ra trong xã hội và cuộc sống hàng ngày của nhân dân

với hình thức diễn đại ngắn gọn, sắc sảo, sinh động, dễ đọc, dễ hiểu dễ

làm theo "

"Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa

xã hội" (6-1991) nêu rõ những định hướng lớn cho thông tin đại chúng, trong đó cũng chỉ rõ các nguyên tắc hoạt động của báo chí trong công tác tuyên truyền xây dụng Đảng thời kỳ đổi mới: "Phái irién các phương tiện :hông tin đại chúng, thông tin da dang, nhiều chiếu, kịp

có hiệu quả đến tiến bộ xã hội"

Chính vì vậy, để đảm bảo yêu cầu về giá trị và ý nghĩa thực tế của

nội dung tuyên truyền, cán bộ tuyên truyền phải đi sâu tìm hiểu, phân

tích, nắm được nhu cầu, lợi ích, các yếu tố về tâm lý của các nhóm đối tượng khác nhau

Ba là, nội dung tuyên truyền phải mang tính thời sự, tính cấp thiết,

phản ánh những vấn đê nóng bỏng trong công tác xây dung Dang

Giá trị, sức lôi cuốn người đọc, người nghe, ý nghĩa chỉ đạo tư:

tưởng và hành động của nội dung tuyên truyền xây dựng Đảng phụ

thuộc vào thời điểm thông tin Nếu thông tin được đưa ra đúng thời

điểm thì sức thu hút của nó đối với đối tượng càng lớn vì đó là một điều kiện giúp con người hành động có hiệu quả Nếu triển khai kế hoạch tuyên truyền chậm, thông tin thiếu tính thời sự thì hiệu quả tác đông

kém, sức hấp dẫn bị hạn chế Yêu cầu này đặt ra không chỉ đối với báo chí - một phương tiện thông tin có ưu thế nhất về tính thời sự - mà còn

đối với mọi phương tiện tuyên truyền khác

Phản ánh chân thực là ban chất của thông tin, là một nguyên tắc

của báo chí cách mạng tuyên truyền về Đảng Đại hội VI của Đảng nêu

phương châm mới: "Nhìn thẳng vào sự thật, đánh giá đúng sự thật, nói

rõ sự thật" Nhìn thẳng vào sự thật là thái độ trung thực và khách quan của báo chí Nhưng báo chí đánh giá đúng sự thật đòi hỏi phải trung thực, động cơ đúng đắn, mục đích xây dựng và năng lực phân tích chính xác sự kiện Có vấn đề luật pháp không chỉ phối nhưng do đao đức khuyên nên làm, không nên làm Đây là điều quan trọng đối với người

viết báo Một thông tin đưa công khai có tác động rất lớn cho sự ổn định

Để đáp ứng yêu cầu này, các nhà báo, các báo cáo viên, tuyên truyền viên cần phát huy tính năng động nghề nghiệp để lựa chọn được một trong số những vấn đề lý luận và thực tế cấp bách trong công tác xây dựng Đảng, những sự kiện, hiện tượng có tiếng vang lớn, đang kích

thích sự quan tâm của dư luận làm chủ đề tuyên truyền Những vấn đề

27

và sự kiện như vậy thường có sức mạnh thông tin, cổ vũ cao, tác động sâu sắc đến đối tượng

Tập trung phan ánh những vấn đề bức xúc trong công tác xây dựng

và chỉnh đốn Đảng hiện nay như vấn dé nang cao bản chất giai cấp công nhân của Đảng; vấn đề nhận thức, tư tưởng chính trị của đảng viên; vấn

để đấu tranh chống quan liêu, tham nhũng trong bộ máy Đảng và Nhà

nước; vấn dé đạo đức, lối sống; vấn đề cán bộ; vấn dé đảng viên làm

kinh tế nói chụng và làm kinh tế tư nhân; vấn đề xây dựng tổ chức cơ sở

Dang la một trong những cách thức nâng cao tính cấp thiết, tính thời

sự của nội dung tuyên truyền xây dựng Đảng hiện nay

Bốn là, nội dung tuyên truyền phải mang tính tư tưởng

Tính tư tưởng trong nội dung tuyên truyền xây dựng Đảng do mục

đích về mặt tư tưởng của tuyên truyền xây dựng Đảng đặt ra và là tính

chất đặc trưng nhất trong hoạt động nghề nghiệp của cán bộ tuyên truyền Nội dung tuyên truyền xây dựng Đảng đù về đề tài gì, trước đối

tượng nào cũng đặt ra không chỉ mục đích thông tin mà quan trọng hơn

là mục đích tác động về mặt tư tưởng (hình thành niềm tin đối với Đảng

và đối với công tác xây dựng Đảng, cổ vũ tính tích cực tham gia vào

công tác xây dựng Đảng và tham gia hoàn thành nhiệm vụ chính trị do

Đảng đề ra) Cho nên, nội dung tuyên truyền xây dựng Đảng không chỉ

nhằm cung cấp thông tin, nâng cao nhận thức về Đảng và về công tác xây dựng Đảng mà quan trọng hơn là trên cơ sở những thông tin đó định hướng tư tưởng đúng đắn, thuyết phục đối tượng tin và hành động tích cực để thực hiện cương lĩnh đường lối, chính sách của Đảng

Tính tư tưởng trong nội dung tuyên truyền xây dựng Đảng đòi hỏi những người tham gia tuyên truyền, khi thông tin về những quan điểm

khác nhau phải có định hướng; khi phản ánh các hiện tượng tiêu cực

trong công tác xây dựng Đảng, trong phẩm chất, lối sống của đảng viên

phải tỏ thái độ phê phán; khi nêu các quan điểm, tư tưởng xa lạ, đối lập

với quan điểm, tư tưởng của Đảng phải tỏ rõ thái độ đấu tranh kiên quyết, triệt để, tránh gây hồi nghi, hoang mang, làm giảm lịng tin của

cơng chúng bởi cái gọi là "thơng tỉn nhiều chiêu" thiếu cơ sở khoa học

_3.1.2 Về nguyên tắc tuyên truyền

Để hồn thành chức năng, nhiệm vụ, đạt tới mục đích tuyên truyền

đặt ra, những người làm cơng tác tuyên truyền phải nắm vững, sử dụng nhất quán và triệt để những quy luật, quy tắc, chuẩn mực của hoạt động nghề

nghiệp Những quy tắc, chuẩn mực mà người tuyên truyền nhất định phải

tuân thũ trong hoạt động của mình gọi là nguyên tắc tuyên truyền

Trong tuyên truyền, mỗi loại hình phương tiện, do tính đặc thù của

mình cĩ nguyên tắc hoạt động riêng Tuy nhiên, tất cả các phương tiện

tuyên truyền đều tuân thủ những nguyên tắc chung thống nhất Tronp tuyên truyền xây dựng Đảng các nguyên tắc chung đĩ là: nguyên tắc tính Đảng, nguyên tắc tính khoa học, nguyên tắc gắn với thực tiễn xây dựng Đảng

- Tính Đảng là nguyên tắc cơ bản nhất của hoạt động tuyên truyền

nĩi chung và tuyên truyền xây dựng Đảng nĩi riêng Nguyên tắc này xuất phát từ bản chất giai cấp của các Đảng chính trị và bản chất giai cấp cơng nhân của Đảng ta

Nguyên tắc tính Đảng của tuyên truyền xây dựng Đảng đồi hỏi phải đứng vững trên lập (trường của giạ cấp cơng nhân và quan điểm của Đảng được gũi trong Cương lĩnh, Điều lệ Dang để xem xét

đánh giá những sự kiện, hiện tượng diễn ra trong đời sống và hoạt động

của Đảng Cán bộ tuyên truyền nĩi gì, viết gì phải xuất phát từ quan

điểm của Đảng, khơng tuỳ tiện giải thích các vấn đề về xây dựng Đảng

khi chưa nắm vững, khơng lấy quan điểm cá nhân thay cho quan điểm

của Đảng Điều này khơng hề hạn chế khả năng hoạt động sáng tạo và phát triển chính kiến của cán bộ tuyên truyền Trái lại, đường lối, quan điểm, cương lĩnh, điều lệ Đảng là căn cứ xuất phát để cán bộ tuyên

29

truyén phat huy trách nhiệm xã hội, trách nhiệm công dân trong quá trình thông tin, giải thích các vấn đề thuộc công tác xây dựng Đảng Tính Đảng đòi hỏi các phương tiện tuyên truyền phải trở thành và

là công cụ đắc lực, sắc bén để bảo vệ Đảng, nhất là bảo vệ nền tảng

tư tưởng của Đảng - chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tướng Hồ Chí Minh:

đấu tranh phê phán các quan điểm xa lạ, trái với mục tiêu, lý tưởng của

Đảng; đấu tranh chống tệ nạn quan liêu, tham nhũng, cửa quyền, sách nhiễu nhân dân, làm cho Dang that sự trong sạch về đạo đức lối sống

và gan bó mật thiết với nhân dân -

Tính Đảng của tuyên truyền xây dựng Đảng đòi hỏi các phương

tiện tuyên truyền góp phần đắc lực vào việc phát hiện, phản ánh, cổ

vũ, bảo vệ những điển hình của công tác xây dựng Đảng, nêu gương

những đảng viên mẫu mực trong đạo đức, lối sống, đi đầu trong sự nghiệp xây dựng và phát triển kinh tế, biết làm giàu cho mình bằng sức

lao động chính đáng và giúp đỡ những người khác làm giàu

Một biểu hiện khác của tính Đảng trong tuyên truyền xây dựng Đảng là các phương tiện tuyên truyền phải do Đảng nắm và đặt dưới

sự lãnh đạo của Đẳng Đây là điều kiện để các phương tiện tuyên truyền hoạt động đúnp mục đích và có hiệu quả Là công cụ, phương tiện tiến hành tuyên truyền xây dựng Đảng, báo chí, hoạt động văn hoá

- văn nghệ, tuyên truyền miệng và hoạt động của hệ thống báo cáo viên, các trường chính trị phải trở thành "một bánh xe nhỏ và một đỉnh ốc

nhỏ" trong bộ máy tổ chức công tác tư tưởng của Đảng, do Đảng lãnh

đạo Sự lãnh đạo của Đảng đối với phương tiện tuyên truyền được V.I

Lênin để cập trong tác phẩm "Tổ chức Đảng và văn học Đảng": "Các

báo, các nhà xuất bản và các kho sách, các hiệu sách, các phòng đọc sách, các thư viện và các nơi bán sách - tất cả đều phải thành cơ quan

của Đảng, chịu trách nhiệm trước Dang" va trach nhiém của Đẳng là

"phải theo dõi tất cả những công tác đó, kiểm soái toàn bộ công tác đó,

mang nguồn nhựa sống của giai cấp vô sản trong toàn bộ công tác đó”

Theo V.I Lênin, sự lãnh đạo của Đảng "càng triệt để càng tối” và

"không trừ một ngoại lệ nào"

Trong bài phát biểu tại Đại hội lần thứ V, Hội Nhà báo Việt Nam 6/10/1989 Đồng chí Đỗ Mười đã phân tích sâu sắc vấn đề tự do báo chí

về Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý báo chí "Chúng ta thường nói báo

chí cách mạng phải đặi dưới sự lãnh đạo của Đảng Nhưng cần phải

hiểu đíng nguyên tắc này Đảng lãnh đạo báo chí không phải theo kiểu

câm tay chỉ việc, bắt người làm báo và cơ quan báo chí phải viết bài này, bài kia cụ thể hoặc dùng phương pháp thể hiện như thế nào Đảng lãnh đạo báo chí bằng việc xác định đường lối, chủ trương chung và

phương pháp cụ thể trong từng thời kỳ: thông qua việc bối dưỡng đội ngũ cốt cán, trước hết là Tổng biên tập, cấp uy Đảng thực hiện tốI'sự lãnh đạo của mình mà không sa vào những việc cụ thể hoặc đi quá sâu

vào nghiệp vụ chuyên môn Trên mặt trận báo chí, Đảng nêu định

hướng cho báo chí không chỉ bằng đường lối chung mà thường xuyên chỉ ra cho báo chí phương hướng cụ thể trong từng thời kỳ Khi tình

hình trong nước và trên thế giới có những chuyển biến quan trọng, khi

Đảng và Nhà nước chuẩn bi ban hành những chính sách và chủ Irương mới Đảng cho rằng báo chí là những người đầu tiên cần được thông tín

hướng dẫn "

"Đảng lãnh đạo báo chí, nhưng quản lý báo chí là việc của Nhà

nước, thông qua luật pháp, quy chế, thể lệ mà cụ thể hoá các quan điểm

và định hướng chính trị của Đảng Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng

và công tác quản lý của Nhà nước đối với báo chí là nhằm mục đích bảo đảm thực hiện quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí, đáp ứng nhu

cầu thông tin ngày càng lớn trong nhân dân, là tạo điểu kiện cho hệ

thống thông tin đại chúng nước ta phát triển đúng hướng"

Tuy nhiên, trong quá trình lãnh đạo, các tổ chức Đảng cần lưu ý đến tính đặc thù của từng phương tiện tuyên truyền và của công tác

tuyên truyền xây dựng Đảng để xác định nội dung, phương thức lãnh

đạo phù hợp Tránh áp đặt, nhưng cũng tránh buông lỏng hoặc thoát ly

sự lãnh đạo của Đảng

Qua 15 năm đổi mới, Đảng ta tiếp tục giữ vững nguyên tắc Đảng

lãnh đạo báo chí toàn diện, triệt để và vận dụng nó một cách sáng tạo

theo tỉnh thần đổi mới của Đảng, thực hiện tốt các nguyên tắc hoạt động báo chí cách mạng tuyên truyền về Đảng Đây cũng là bài học cốt tử

được Đảng ta đúc kết từ chính lịch sử 70 năm Đảng lãnh đạo công tác tư tưởng, công tác tổ chức, cán bộ và bài học từ chính những sai lầm trong việc tự do báo chí một cách vô nguyên tắc của Đảng cộng sản Liên Xô

Tính khoa học cũng là một nguyên tắc rất cơ bản của tuyên truyền

xây dựng Đẳng Nguyên tắc này không chỉ xuất phát từ yêu cầu nâng

cao hiệu quả tuyên truyền xây dựng Đảng, mà có cơ sở sâu xa từ bản chất cách mạng và khoa học của Đảng, của cương lĩnh, nghị quyết và

điều lệ Đảng |

Tính khoa học của tuyên truyền xây dựng Đảng đòi hỏi tuân thi không chỉ các tính quy luật vận động, biến đổi của lĩnh vực tư tưởng, các tính quy luật của quá trình truyền bá và tiếp thu nội dung các vấn

đê xây dựng Đảng, cũng như các tính quy luật của việc sử dụng các phương tiện, tuyên truyền mà còn phải nắm vững tính quy luật, các nguyen tdc xdy dựng Đảng trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng

Tính khoa học của tuyên truyền xây dựng Đảng đòi hỏi cán bộ

tuyên truyền phải có quan điểm lịch sử cụ thể và toàn diện đối với các

sự kiện, hiện tượng diễn ra trong hoạt động và đời sống của Đảng Phải phản ánh một cách khách quan và trung thực của những thành tựu lẫn

những khó khăn, thiếu sót trong công tác xây dựng Đảng, dũng cảm nêu

ra những nguyên nhân của chúng và những con người cụ thể sây lên những thiếu sót đó Trước một sự kiện, hiện tượng diễn ra trong công tác xây dựng Đảng phải xem xét nó trong các mối liên hệ lịch sử căn bản sau: nó xuất hiện như thế nào, đã trải qua những giai đoạn phát

triển chủ yếu nào và hiện nay nó trở thành như thế nào

Thống nhất lý luận với thực tiễn cũng là một nguyên tắc chung mà các phương tiện tuyên truyền phải tuân thủ khi tham gia tuyên truyền xây dựng Đảng Sự thống nhất này thể hiện trước hết ở chỗ: tuyên truyền xây dựng Đảng phải bắt nguồn từ thực tiễn và trở về phục vụ nhiệm vự thực tiễn của công tác xây dựng Đảng Đồng thời, thực tiễn tuyên truyền xây dựng Đảng phải được soi sáng, định hướng bằng lý luận, được chỉ đạo, tổ chức thực hiện một cách khoa học Nói cụ thể hơn, việc xác định mục đích, nội dung, phương pháp tuyên truyền xây dựng Đảng, việc để xuất, kiến nghị các biện pháp xây dựng Đảng vừa phải xuất phát từ thực tiễn xây dựng Đảng, vừa phải xuất phát từ lý luận và phương pháp luận Mác xít về xây dựng chính Đảng của giai cấp vô sản, từ những quy luật, tính quy luật vận

Sự thống nhất giữa lý luận và thực tiễn trong tuyên truyền xây

dựng Đảng đòi hỏi cán bộ tuyên truyền phải có trình độ lý luận, trình độ

tư duy khoa học để một mặt, tổ chức công tác tuyên truyền xây dựng

Đảng có hiệu quả; mặt khác có thể tham gia tổng kết thực tiễn xây dựng Đảng và thực tiễn tuyên truyền xây dựng Đảng đẻ phát triển, hoàn thiện

lý luận xây dựng Đảng và lý luận tuyên truyền xây dựng Đăng trong

điều kiện Đảng lãnh đạo chính quyền Hướng vào tổng kết thực tiễn

công tác xây dựng Đảng, góp phần hoàn thiện lý luận xây dựng Đảng, làm sáng tỏ naững vấn đề thực tiễn xây dựng Đảng ta hiện nay là cách tốt nhất đảm bảo sự thống nhất giữa lý luận và thực tiễn tronp tuyên

truyền xây dựng Đảng

‘yo we)

3.2 Sự khác biệt giữa tuyên truyền xây dựng Đảng trên báo chí

với tuyên truyền trên các phương tiện khác

Do đặc điểm ưu thế về loại hình phương tiện truyền thông, tuyên truyền xây dựng Đảng trên báo chí, ngoài sự thống nhất ra, cũng có một

số khác biệt nhất định so với tuyên truyền trên các phương tiện khác về đối tượng, nội dung, hình thức, phương thức tác động và về mối quan hệ

chủ thể - đối tượng trong quá trình trao đổi, tiếp nhận thông tin

Đối tượng tiếp nhận thông tin từ báo chí thường là những khán

giả, thính giả, độc giả thuộc nhiều giai cấp, tầng lớp, nhóm xã hội khác

nhau về địa vị, thành phần xã hội, loại hình hoạt động, ngành nphề, lợi

ích kinh tế, trình độ văn hoá, thành phần dân tộc và sắc tộc, xu hướng

tôn giáo và tíh ngưỡng, tập quán và lối sống Nói cách khác, đối tượng tác động của báo chí là đông đảo đẳng viên, cán bộ và các tầng lớp nhân dân, chứ không phải một nhóm xã hội hẹp, đặc thù, thuần nhất

như đối tượng của các phương tiện tuyên truyền khác Sự khác biệt này qui định một loạt những khác biệt khác về cấp độ, tính chất của nội

dung và hình thức, phương thức tác động

Về mặt nội dưng, túc đối tượng hay phạm vi của công tác xây dựng Đảng được phản ánh, báo chí để cập đến những sự kiện, vấn để mang tính chất chung, có ảnh hưởng rộng rãi đến toàn Đảng và lợi ích của toàn thể nhân đân lao động Đối tượng phản ánh của báo chí thường

là những vấn để, sự kiện có ý nghĩa xã hội ít nhiều tiêu biểu, phổ biến

phổ thông Do vậy, chúng có thể thu hút sự quan lâm chú ý của đông đảo mọi người thuộc nhiều thành phần xã hội khác nhau

Về mặt cấp độ, trình độ phản ánh, báo chí (trừ tạp chí) ít phản ánh

vấn đề ở cấp độ lý luận trừu tượng, tức là ít chuyển tải hoặc chỉ chuyển

tải ở một mức độ hạn chế những tri thức lý luận về xây dựng Đảng Báo

chí chủ yếu phản ánh, chuyển tải những tri thức mang tính tổng hợp

trực tiếp, sinh động, phổ thông va dé hiểu Nội dung của báo chí không

phai là những vấn đề chuyên biệt và hẹp, cũng không phải là những kiến thức về những vấn đề quá khái quát, trừu tượng, làm cho, công chúng khó cảm nhận trong điều kiện thông thường và đối với những đối tượng tiếp nhận bình thường Nội dung của báo chí là những van dé mang fính đại chúng của công tác xây dựng Đảng

Về mặt hình thức, báo chí sử dụng đơn lẻ hoặc tổng hợp, kết hợp

các dạng hình ảnh (tĩnh và động), âm thanh, chữ viết phổ thông, dễ phổ biến, do đó rất sinh động và công chúng dễ tiếp nhận

Nhìn chung thông tin báo chí là những thông tin quan hệ đến số đông, được nhiều người quan tâm và có thể cùng tiếp cận, cùng tiếp thu Chúng có ảnh hưởng trên diện rộng và phát huy tác dụng đồng thời, nhanh chóng đến nhiều đối tượng khác nhau và do đó, chúng có tính xã

hội hoá cao, tao lập được dư luận xã hội rộng rãi Một sự kiện hiện

tượng xuất hiện trong hoạt động và đời sống của Đảng, khi được báo chí phản ánh, nó sẽ được xã hội hoá rất nhanh, được tán phát như một vết

dầu loang để cùng một lúc hoặc gần như cùng một lúc cả cộng đồng đều

biết, đều bày tỏ thái độ Bởi vậy, báo chí là một kênh thông tin hết sức

quản trọng, chứa đựng nhiều tiềm năng về hiệu quả, tác dụng xã hội to lớn, nhanh chóng, mạnh mẽ và rộng rãi trong công tác tuyên truyền xây dựng Đảng hiện nay và trong tương lai

Do đặc trưng ưu thế về phương tiện, báo chí đạt kỷ lục về tốc độ truyền dẫn và thu nhận, thông tin, tức là về tính nhanh nhạy, tính thời

sự Đây vừa là một ưu thế, vừa là một khác biệt của tuyên truyền trên

báo chí với tuyên truyền trên các phương tiện khác Nhờ sự hỗ trợ của

các thành tựu khoa học, kỹ thuật và công nghệ hiện đại, những thông tin

về xây dựng Đảng có thể được báo chí (trước hết là phát thanh và truyền hình) phổ biến đến mọi đối tượng ngay lập tức hoặc gần như ngay lập tức Những Đại hội Đảng toàn quốc, những Hội nghị của Ban chấp hành

Trung ương hoặc Đại hội, Hội nghị của các cấp uý Đảng, các quan

So 7)

điểm, chủ trương, chính sách của Đảng, thông qua hệ thống báo chí, | moi dang viên, cán bộ và mọi người dân trong nước có thể thu nhận được ngay mà không hề bị hạn chế bởi phạm vi không gian - địa lý

Nếu so sánh tuyên truyền xây dựng Đảng trên báo chí với tuyên truyền trên các phương tiện khác, nhất là tuyên truyền bằng lời nói trực tiếp (tuyên truyền miệng, giảng bài trong các lớp học), sự khác biệt còn thể hiện ở tính chất của mối quan hệ giữa chủ thể và đối tượng, giữa nguồn phát và nguồn tiếp nhận thông tin, tức là ở tính chất trực tiếp hay

gián tiếp của quá trình trao đổi thông tin

Sự trao đổi thông tin bằng phương tiện báo chí mang tính gián tiếp

- Cho nên, giữa chủ thể truyền tin và đối tượng tiếp nhận thông tin không

có mối liên hệ trực tiếp, xét về quan hệ giao tiếp, thông tin phản hồi thường không thực hiện được ngay Chủ thể truyền tin khó nắm bắt

thông tin phản hồi từ đối tượng nên khó có thể thay đổi nội dung thông tin và điều chỉnh cách thức truyền tin phù hợp với đối tượng Để khắc

phục, hiện nay các cơ quan báo chí thường đặt các "đường dây nóng"

bằng điện thoại để tiếp nhận thông tin phản hồi từ đối tượng

Ngược lại, trong tuyên truyền qua các phương tiện khác, nhất là tuyên

truyền bằng lời nói trực tiếp, do quan hệ giao tiếp giữa chủ thể và đối tượng

mang tính trực tiếp, nên chủ thể tuyên truyền có thể khai thác những lợi thế của loại hình giao tiếp này để nâng cao hiệu quả tuyên truyền

Khi giao tiếp trực tiếp, bao giờ người nghe cũng cảm thấy dễ hiểu hơn, vấn để được nêu ra hay hơn, chính xác hơn, đặc biệt là họ tap trung

sự chú ý hơn Chính vì vậy mà dù hiện nay sách báo nhiều, các kênh thông tin rất đa dạng nhưng hàng ngày vẫn có hàng triệu học sinh đến trường nghe giáo viên giảng bài, hàng vạn người đến các hội trường câu lạc bộ nghe cán bộ tuyên truyền nói chuyện

Khác với giao tiếp qua các phương tiện thông tin đại chúng, sự glao tiếp trực tiếp và sinh động của kênh tuyên truyền miệng dễ tạo cho

người nghe cảm giác than mật, gần gũi Nhờ đó, cán bộ tuyên truyền mang đến cho đối tượng không chỉ nội dung thông tin được chuyển tải qua lời nói, mà còn mang lai cho ho tinh cảm, niềm tin của mình nữa Giao tiếp trực tiếp cho phép cán bộ tuyên truyền nói đúng đối

tượng Nhờ nghiên cứu trước về đối tượng và nắm bắt thêm về đặc điểm

đối tượng thông qua giao tiếp trực tiếp, cán bộ tuyên truyền hiểu rõ nhu cầu, tâm trạng người nghe, trên cơ sở đó mà xác định nội dung phải nói

là gì và nói phải như thế nào để lời nói của mình đi vào tâm hồn người

Giao tiếp trực tiếp tạo điều kiện cho cán bộ tuyên truyền linh hoạt

.vận dụng cách nói, trong tình huống khác nhau có thể sử dụng cử chi

| điệu bộ, điều chỉnh âm thanh phù hợp với đối tượng, với hoàn cảnh Nếu biết thường xuyên quan sát đối tượng thì bất cứ lúc nào, cán bộ tuyên truyền cũng có thể đánh giá được thực trạng nhận thức, thái độ của họ căn cứ vào đáng điệu bể ngoài, sự chú ý hoặc những yếu tố khác trong hành vi của họ (tức là căn cứ vào thông tin phản hồi) Nhờ đó mà xác

định cách xử lý: thay đổi nội dung thông tin, chuyển sang cách nói

khác, sử dụng cử chi, điệu bộ thích hợp hoặc một biện pháp, thủ thuật

_ nào đó nhằm đạt tới mục đích tuyên truyền

Giao tiếp trực tiếp còn cho phép chuyển ngay từ độc thoại sang đối thoại Người nghe có thể được bày tỏ tâm tư, nguyện vọng của mình:

được hỏi vì được trả lời những vấn để mà mình đang quan tâm nhưng chưa được giải thích hoặc giải thích chưa thấu đáo; được:trao đổi, tranh

luận với nhau hoặc với cán bộ tuyên truyền về những vấn để còn chưa

có sự nhất trí Trong tuyên truyền xây dựng Đảng, nhất là tuyên truyền, phổ biến, giải thích những chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng, thường xuất hiện những nhận thức, quan niệm, quan điểm khác nhau giữa các nhóm đối tượng, việc sử dụng kênh tuyên truyền miệng

sẽ rất có ưu thế