Thời gian qua, trên cơ sở của luật phòng chống ma tuý và các văn bản hướng dẫn thi hành công tác phòng chống ma tuý đã có những chuyển biến tích cực và đồng bộ từ công tác tuyên truyền g
Một số khái niệm có liên quan
1.1.1 Cấp huyện - khái niệm, vị trí, vai trò và đặc điểm
Huyện là thuật ngữ để chỉ một đơn vị hành chính bậc hai của một quốc gia (đơn vị bậc một là tỉnh và thành phố trực thuộc trung ương như ở Việt
Nam) Cấp huyện là một thuật ngữ khác được dùng để chỉ các đơn vị hành chính tương đương với huyện gồm có huyện, quận, thị xã và thành phố trực thuộc tỉnh
1.1.1.2 Vị trí, vai trò của cấp huyện trong hệ thống chính trị ở nước ta
Trong hệ thống tổ chức bốn cấp ở nước ta hiện nay, cấp quận, huyện, thành phố, thị xã (gọi chung là cấp huyện) là cấp trung gian giữa cấp tỉnh và cấp xã Tầm quan trọng của cấp huyện thể hiện ở chỗ, là “cầu nối” giữa cấp tỉnh và cấp xã, phường, thị trấn (gọi chung là cấp xã) với đầy đủ ý nghĩa của nó trên tất cả các lĩnh vực hoạt động
Qua thực tiễn xây dựng cấp huyện, Đảng và nhà nước ta từng bước nhận thức rõ hơn vị trí, vai trò của cấp huyện, điều đó thể hiện cụ thể trên các vấn đề chính sau:
Thứ nhất, cấp huyện có vai trò quan trọng trong việc cụ thể hóa chủ trương, kế hoạch của tỉnh phù hợp với đặc điểm, điều kiện cụ thể của huyện và lãnh đạo, tổ chức thực hiện thắng lợi chủ trương, kế hoạch đó trên địa bàn
Thứ hai, cấp huyện có vai trò quan trọng trong lãnh đạo, quản lý cấp xã trực tiếp, toàn diện, sâu sát trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội
Thứ ba, cấp huyện ở nước ta có vai trò quan trọng trong bảo đảm an ninh, quốc phòng, trật tự an toàn xã hội và xây dựng khu vực phòng thủ trên địa bàn
1.1.1.3 Đặc điểm của cấp huyện trong hệ thống chính trị ở nước ta Đối với mỗi cấp huyện, quận, thành phố, thị xã đều có những đặc điểm cụ thể riêng, tuy nhiên cấp huyện ở nước ta có đặc điểm chung nhất định do sự chi phối về vị trí địa lý Cụ thể:
Về điều kiện địa lý - tự nhiên cấp huyện nước ta đa dạng, phong phú, giàu tài nguyên khoáng sản, có nhiều huyện tiếp giáp với các nước Cộng hòa nhân dân Trung Hoa, Lào và Campuchia, có ý nghĩa quan trọng trong việc phát triển văn hóa - xã hội và quốc phòng - an ninh
Có thể thấy rằng các quận, huyện, thành phố, thị xã của nước ta có diện tích không đều nhau, nhiều huyện ở các tỉnh đồng bằng có diện tích nhỏ hẹp, ngược lại các huyện vùng núi có diện tích rộng lớn; Khoáng sản phân bố không đồng đều nhau; có thể nói là ở huyện nào của nước ta cũng đều có khoáng sản và mỗi huyện lại chỉ có một, hai loại khoáng sản đặc thù.Từ vị trí địa lý khác nhau dẫn đến các huyện có nhóm đất khác nhau tạo ra ưu thế khác nhau cho mỗi huyện trong cơ cấu cây trồng, vật nuôi phù hợp với thổ nhưỡng của địa phương.Lượng mưa giữa các vùng miền không đồng đều nhau cũng tạo ra sự khác biệt trong chuyển đổi mùa vụ, các huyện miền Bắc khác với miền Trung, miền Nam và ngược lại
Thứ hai, lịch sử văn hóa và tộc người các huyện, thị xã, thành phố của nước ta có truyền thống lâu đời, phong phú và giàu bản sắc
Việt Nam có 54 dân tộc anh em cùng chung sống, gồm các dân tộc bản địa và các dân tộc khác di cư từ các nước láng giềng tới với nhiều lý do khác nhau, trong đó dân tộc thiểu số chiếm một phần trong cộng đồng các dân tộc Việt Nam Điểm chú ý là các dân tộc thiểu số sống xen kẽ, đan xen lẫn nhau trong các huyện, thành phố, thị xã, ở miền núi, vùng cao ít có huyện nào chỉ có một dân tộc sinh sống.Tính chất đa dân tộc và cư trú phân tán, đan xen giữa các dân tộc từng huyện có ý nghĩa quan trọng vừa thuận lợi vừa có khó khăn đối với sự phát triển
Thứ ba, cấp huyện của nước ta có nhiều tiềm năng kinh tế, có vị trí chiến lược quan trọng nhưng một số huyện còn kém phát triển, đời sống dân cư còn gặp nhiều khó khăn
Căn cứ vào vị trí địa lý của mỗi địa phương, cấp huyện nước ta có nhiều điều kiện thuận lợi cho phát triển kinh tế - xã hội như khai thác tài nguyên thiên nhiên, kêu gọi thu hút đầu tư trực tiếp từ nước ngoài, phát triển nông, lâm, ngư, công nghiệp và dịch vụ du lịch Tuy nhiên, Kinh tế vẫn chủ yếu dựa vào nền nông nghiệp (trên 60%), tỷ trọng công nghiệp, dịch vụ vẫn còn thấp, đặc biệt là trong đồng bào các dân tộc thiểu số, tỷ lệ trẻ em suy dinh dưỡng còn cao, GDP bình quân đầu người còn thấp so với các nước trong khu vực và thế giới
Các đặc điểm trên phản ánh các yếu tố, các mặt địa lý, tự nhiên, lịch sử, văn hóa, dân tộc, kinh tế - xã hội trên địa bàn, ảnh hưởng lẫn nhau tạo nên tính chất đặc thù của cấp huyện ở nước ta Đặc điểm đặc thù của cấp huyện ở Việt Nam là yếu tố khách quan tác động, quy định nội dung, biện pháp nâng cao chất lượng đội ngũ công chức cấp huyện hiện nay
1.1.2 Khái niệm tệ nạn ma tuý
Chương trình kiểm soát ma túy quốc tế của Liên hợp quốc (UNDCP) năm
1991 đã xác định: “Ma túy là những chất độc có tính gây nghiện, có nguồn gốc tự nhiên hoặc nhân tạo khi xâm nhập vào cơ thể con người thì có tác dụng làm thay đổi tâm trạng, ý thức và trí tuệ, làm cho con người bị lệ thuộc vào chúng gây nên những tổn thương cho từng cá nhân và cộng đồng” Theo Tổ chức Y tế
Nguyên tắc, nội dung, phương pháp quản lý nhà nước về phòng, chống tệ nạn ma tuý ở cấp huyện
1.2.1 Nguyên tắc quản lý nhà nước về phòng, chống tệ nạn ma tuý ở cấp huyện Đấu tranh PCTNMT là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị, của toàn xã hội, trước hết là của các cơ quan nhà nước có chức năng và của mỗi cá nhân, mỗi gia đình Để quản lý công tác PCTNMT đạt hiệu quả cần tuân thủ các nguyên tắc nhất định Nguyên tắc quản lý công tác PCTNMT ở cấp huyện là các phương châm chỉ đạo và các chuẩn mực hoạt động cơ bản được pháp luật quy định là căn cứ, định hướng cho các chủ thể tiến hành trong suốt quá trình quản lý nhằm ngăn chặn, đẩy lùi, xóa bỏ TNMT ở địa bàn Để quản lý hiệu quả công tác PCTNMT ở cấp huyện cần tuân thủ các nguyên tắc sau đây:
Thứ nhất, nguyên tắc quản lý bằng pháp luật
Quản lý công tác PCTNMT ở cấp huyện là một nội dung cụ thể của hoạt động quản lý hành chính nhà nước, mà thực chất là quá trình tổ chức thực hiện các quy định của pháp luật về PCTNMT Đây là nguyên tắc bắt buộc trong quản lý nói chung và quản lý công tác PCTNMT nói riêng Quản lý bằng pháp luật chứ không chỉ bằng đạo lý Pháp luật thể chế hóa, cụ thể hóa đường lối, chủ trương của Đảng, thể hiện ý chí của nhân dân về một xã hội không có TNMT Để bộ máy Nhà nước nói chung, mỗi cơ quan nhà nước nói riêng hoạt động có hiệu quả đòi hỏi phải xác định đúng chức năng, thẩm quyền và quy định quyền hạn của mỗi cơ quan đó; đồng thời mỗi cơ quan phải xác lập một cách đúng đắn và hợp lý mối quan hệ trong quá trình thực hiện chức năng, phải có nhiều phương pháp và hình thức tổ chức và hoạt động phù hợp để tạo thành một cơ chế đồng bộ trong quá trình thiết lập và thực hiện quyền lực nhà nước, tất cả điều đó chỉ có thể thực hiện được khi dựa trên cơ sở vững chắc của nhà nước và quy định của pháp luật
Pháp luật bảo đảm cho việc thực hiện có hiệu quả chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền của quận trong hoạt động quản lý Chủ thể này sẽ không thể thực hiện được và thực hiện kém hiệu quả nếu như không dựa vào pháp luật, chỉ có pháp luật mới mang tính đặc thù của nó và là cơ sở đảm bảo cho cấp huyện hoàn thành được chức năng của mình
Việc đảm bảo nguyên tắc quản lý theo pháp luật trong công tác PCTNMT luôn có ý nghĩa quan trọng, không những đảm bảo tính thống nhất trong tổ chức thực hiện các nội dung, yêu cầu, mục tiêu ngăn chặn, đẩy lùi TNMT trong cộng đồng mà còn là điều kiện cần thiết để phát hiện, đấu tranh với tội phạm về ma túy và các vi phạm pháp luật khác về ma túy Nguyên tắc quản lý theo pháp luật trong quản lý công tác PCTNM yêu cầu:
Các quy định của pháp luật về PCTNMT được ban hành trên cơ sở các quy định của Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật và các quy định của Nhà nước về trình tự, thủ tục ban hành, về nội dung phạm vi điều chỉnh, phù hợp với tình hình TNMT ở nước ta và tương thích với các điều ước quốc tế mà Việt Nam tham gia, ký kết
Khi tiến hành quản lý, cấp huyện dựa trên cơ sở pháp luật, căn cứ vào pháp luật về phòng, chống tệ nạn ma túy để tổ chức thực hiện chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của mình; đồng thời, trên cơ sở của pháp luật đẻ tạo ra các tác động phù hợp đến các đối tượng quản lý
Nghiêm cấm các hành vi tùy tiện, trái với các quy định của pháp luật về PCTNMT; phát hiện những nguyên nhân và điều kiện làm phát sinh, phát triển TNMT trên địa bàn
Thứ hai, nguyên tắc tập trung dân chủ Đây là nguyên tắc cơ bản của quản lý công tác PCTNMT ở cấp huyện Nguyên tắc này phản ánh mối quan hệ giữa chủ thể và đối tượng của quản lý công tác PCTNMT PCTNMT theo phương châm phát huy vai trò chủ thể của cơ quan quản lý nhà nước, của cộng đồng dân cư, của gia đình đối tượng mắc TNMT và của chính bản thân người nghiện ma túy Nhà nước đóng vai trò định hướng, ban hành các quy định, tổ chức bộ máy, hướng dẫn nghiệp vụ, hỗ trợ các đối tượng, tuyên truyền vận động xã hội chung tay xây dựng một xã hội không ma túy Các hoạt động cụ thể của phòng ngừa nghiện ma túy, phát hiện người nghiện ma túy, cai nghiện và phòng chống tái nghiện ma túy do cấp huyện, các cơ quan, tổ chức, cộng đồng, người dân, gia đình và người nghiện ma túy cùng tiến hành tổ chức thực hiện Việc thực hiện phòng, chống TNMT ở địa bàn trên cơ sở kê thừa và lồng ghép các chương trình mục tiêu quốc gia, chương trình hỗ trợ có mục tiêu, các chương trình, dự án khác đang triển khai ở địa phương, có bổ sung dự án hỗ trợ đối với các vấn đề cần thiết; có cơ chế, chính sách khuyên khích các cộng đồng, doanh nghiệp…tham gia, đóng góp vào công tác phòng, chống TNMT, hỗ trợ người cai nghiện ma túy
Thứ ba, nguyên tắc sử dụng toàn diện các phương pháp
Trong quản lý nói chung, việc sử dụng toàn diện các phương pháp thể hiện sự tác động của chủ thể quản lý tới đối tượng quản lý thông qua việc vận dụng các quy luật tổ chức – hành chính, quy luật tâm lý và quy luật kinh tế Đối với quản lý công tác PCTNMT, đối tượng quản lý của công tác này suy cho cùng là con người (nghiện ma túy hoặc gián tiếp bị tác động bởi TNMT), chịu sự tác động của nhiều mối quan hệ, có nhiều mục tiêu, có những nhu cầu khác nhau và luôn luôn thay đổi theo không gian và thời gian Vì vậy, tùy theo đối tượng để sử dụng cách thức này hay biện pháp tác động kia để đạt được mục tiêu của quản lý Chủ thể quản lý sử dụng cách thức, biện pháp nào, mức độ tác động mạnh mẽ hay ôn hòa cần được xem xét trong điểu kiện, hoàn cảnh, đối tượng và vấn đề cụ thể Chẳng hạn, trong phòng ngừa nghiện ma túy, để thực hiện hiệu quả nội dung này luôn luôn là một thách thức đối với các cộng đồng, các cấp chính quyền và các cơ quan chức năng PCTNMT không phải là trách nhiệm của riêng ai, riêng cơ quan nào, nó cần trở thành một phòng trào quần chúng, phải có tính xã hội cao Nhà nhà, người người hợp sức phòng chống TNMT kết hợp với biện pháp hành chính Nếu chỉ dùng biện pháp hành chính thì khó có thể ngăn ngừa có hiệu quả TNMT Vì thế, không thể chỉ sử dụng phương pháp hành chính, phương pháp kinh tế hay phương pháp tuyên truyền vận động mà cần sử dụng toàn diện cả 3 phương pháp này để tác động đồng bộ, mạnh mẽ, có hiệu quả nhằm phòng ngừa lạm dụng và nghiệm ma túy Ví dụ, trong cai nghiện ma túy, cần phải áp dụng các hoạt động điều trị, tư vấn, học tập, lao động, rèn luyện nhằm giúp cho người nghiện ma túy phục hồi về sức khỏe, nhận thức, tâm lý và hành vi, nhân cách để trở về trạng thái bình thường, do vậy không chỉ sử dụng phương pháp hành chính mà còn phải kết hợp cả việc giáo dục
Thứ tư, nguyên tắc phát huy vai trò của quần chúng nhân dân tham gia vào quá trình quản lý Đây là nguyên tắc xuất phát từ đặc trưng của công tác PCTNMT Đấu tranh PCTNMT là quá trình huy động sức lực, tiềm năng của nhiều chủ thể trong xã hội, ở địa phương vào việc thay đổi theo hướng tích cực, ngăn ngừa, đẩy lùi TNMT ra khỏi cộng đồng, do đó mỗi cơ quan, tổ chức, cộng đồng, gia đình vừa là chủ thể vừa là đối tượng của quá trình này
Nguyên tắc sự tham gia của quần chúng nhân dân vào quản lý công tác PCTNMT thể hiện sự thống nhất của hoạt động tham gia trực tiếp hay gián tiếp của cơ quan chức năng và quần chúng nhân dân đấu tranh phòng, chống TNMT trên cơ sở dân chủ Phòng, chống TNMT và quản lý công tác này là nhiệm vụ của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội; cấp ủy Đảng, chính quyền đóng vai trò chỉ đạo, điều hành quá trình xây dựng quy hoạch, kế hoạch, tổ chức thực hiện; hình thành cuộc vận động “Xây dựng xã, phường lành mạnh không có tệ nạn ma túy”, xây dựng phong trào “Cộng đồng chung tay hỗ trợ người nghiện ma túy”, chương trình “Phòng chống ma túy từ gia đình”, xã hội hóa công tác phòng, chống nghiện ma túy,… MTTQ ở địa phương chủ trì, cùng các tổ chức chính trị - xã hội vận động mọi tầng lớp nhân dân phát huy vai trò của mình trong công tác của quá trình quản lý, của hoạt động PCTNMT Người nghiện ma túy không chỉ là đối tượng chịu sự tác động của quá trình quản lý, của hoạt động PCTNMT, mà chính đối tượng này cũng là chủ thể quản lý các hoạt động đó Vai trò của người nghiện ma túy, của gia đình họ được thể hiện: đồng ý hay không đồng ý thực hiện quá trình cai nghiện tại cộng đồng hay tại gia đình; trực tiếp tham gia vào việc điều trị nghiện các chất ma túy bằng thuốc thay thế Methadone tại các Trung tâm Chữa bệnh – Giáo dục – Lao động xã hội (CBGDLĐXH),…
Trong các nội dung của công tác PCTNMT, để cai nghiện và chống tái nghiện không chỉ là hoạt động của các cơ quan chức năng mà vai trò của gia đình, cộng đồng rất quan trọng Gia đình, cộng đồng đã và đang chung tay, giúp sức cho người nghiện ma túy sức mạnh về tinh thần và vật chất để họ vượt qua thử thách của chính bản thân cai nghiện, từ bỏ ma túy ra khỏi cuộc sống của mình
1.2.2 Nội dung quản lý nhà nước về phòng, chống tệ nạn ma tuý cấp huyện
Thứ nhất, tham mưu cho các chủ thể có thẩm quyền ban hành và ban hành văn bản quản lý công tác PCTNMT theo thẩm quyền
Xây dựng và ban hành văn bản quản lý là công việc không thể thiếu trong quản lý công tác PCTNMT Đây cũng là một công việc đầu tiên và bắt buộc của quy trình quản lý công tác PCTNMT Xây dựng và ban hành văn bản quản lý về PCTNMT của cấp huyện nhằm tạo lập cơ sở và căn cứ pháp lý cho việc tổ chức thực hiện pháp luật về PCTNMT và xử lý vi phạm pháp luật về PCTNMT Vì vậy, đây là khâu có tính chất quyết định đối với quá trình tổ chức thực hiện văn bản pháp luật về PCTNMT và xử lý vi phạm pháp luật về PCTNMT Căn cứ pháp lý cho hoạt động xây dựng và ban hành văn bản quản lý của cấp huyện đối với công tác PCTNMT là Hiến pháp, Luật phòng, chống tệ ma túy, các nghị quyết, nghị định, thông tư, quyết định, chỉ thị của các cơ quan nhà nước ở Trung ương và cấp tỉnh… Đồng thời, việc ban hành các quyết định quản lý của cấp huyện còn phải dựa trên kết quả của quá trình nhận thức sự vận động, phát triển các quan hệ trong hoạt động đấu tranh PCTNMT và thực trạng tình hình TNMT ở từng địa phương, địa bàn Cùng với hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về công tác PCTNMT, các quyết định quản lý của các chủ thể đã tạo thành cơ chế đồng bộ làm cơ sở pháp lý vững chắc cho việc điều chỉnh các vấn đề và quan hệ nảy sinh trong quá trình quản lý công tác PCTNMT của cấp huyện
Thứ hai, nắm tình hình; xây dựng chương trình; kế hoach; dự án; tổ chức; phối hợp thực hiện chương trình, kế hoạch, dự án, biện pháp PCTNMT trên địa bàn
Nắm tình hình TNMT, người nghiện ma túy là một nhiệm vụ rất quan trọng trong quản lý công tác PCTNMT Thông qua các đầu mối tổng hợp báo cáo định kỳ và đột xuất của các cơ quan cấp dưới thuộc quyền của lưc lượng Công an và thông qua biện pháp nghiệp vụ quan sát, đánh giá của mình, cấp huyện nắm tình hình tại các địa bàn về số lượng đối tượng nghiện ma túy, đối tượng đã và đang cai nghiện trên địa bàn; hoàn cảnh, biện pháp, hình thức cai nghiện, thời gian cai nghiện,… Từ đó đề xuất với các chủ thể có liên quan về các cách thức, biện pháp áp dụng với các nhóm đối tượng
THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ PHÒNG, CHỐNG TỆ NẠN MA TUÝ Ở QUẬN CẦU GIẤY, THÀNH PHỐ HÀ NỘI HIỆN NAY
Các yếu tố tác động đến quản lý nhà nước về phòng, chống tệ nạn
2.1.1 Tình hình tệ nạn ma túy ở quận Cầu Giấy
Trong những năm vừa qua, TNMT trên địa bàn quận Cầu Giấy diễn biến phức tạp, khó lường cả về tình trạng nghiện ma túy, tội phạm về ma túy và các hành vi trái phép khác về ma túy, đã và đang trực tiếp gây khó khăn cho quản lý công tác PCTNMT; cụ thể:
Về tình trạng nghiện ma túy
Theo báo cáo của Phòng Lao động – Thương binh và Xã hội quận, từ năm 2012 đến 2016 toàn quận có 2432 người nghiện, số người nghiện ma túy năm 2016 giảm 169 người so với năm 2012 Trong số đó mặt tại cộng đồng là
1528 người, số vắng mặt là 179 người; số đi cai nghiện tại các Trung tâm CBGDLĐXH và Trung tâm Quản lý sau cai nghiện mat túy của Thành phố
Hà Nội là 391 người; quản lý tại các trường trại do ngành Công an quản lý
229 người Đến hết năm 2016, toàn quận có 378 người nghiện ma túy có hồ sơ quản lý Trong đó, số người có mặt tại cộng đồng là 258; vắng mặt là 22; ở các Trung tâm CBGDLĐXH và Trung tâm Quản lý sau cai nghiện ma túy là 40 người; ở trường trại do ngành Công an quản lý là 42 người
Trong năm 2016, số người nghiện ma túy được lập hồ sơ đưa vào cơ sở cai nghiện thấp Người nghiện ma túy được chữa trị, giáo dục và quản lý trong các Trung tâm CBGDLĐXH, Trung tâm Quản lý sau cai nghiện ma túy giảm so cùng kỳ năm 2015
Từ năm 2012 đến 2016, toàn quận lập hồ sơ cai nghiện bắt buộc 266 người; đưa vào Trung tâm 266 cai nghiện tại phường 137 người Số cai nghiện bắt buộc năm 2016 là 17, giảm 15 người so với năm 2015 và giảm 103 người, so với năm 2013 Riêng năm 2014 không có trường hợp nào đi cai nghiện bắt buộc
Từ năm 2012 đến 2016 toàn quận có tổng số người tái nghiện là 124 người Năm 2016, số tái nghiện 20 người giảm 5 người so với năm 2015 Số người nghiện giảm tổng số 35 người Năm 2016 giảm 5 người Tổng số người nghiện chết 44 người Năm 2016 chết 8 người Số người nghiện chuyển đi nơi khác tổng số 76 người Năm 2016 chuyển đi nơi khác 12 người bằng năm
2014, 2015 Loại khỏi danh sách tổng số 10 người Năm 2016 loại khỏi danh sách 4 người, bằng năm 2015 Năm 2012, 2013 không có trường hợp nào loại khỏi danh sách Các trường hợp loại khỏi danh sách hầu hết là người đã đi cai nghiện bắt buộc về địa phương tham gia sinh hoạt câu lạc bộ B93, có công việc ổn định và không tái nghiện
Về tội phạm ma túy và các hành vi trái phép khác về ma túy
Trong thời gian qua, tội phạm về ma túy và các hành vi trái phép liên quan đến ma túy trên địa bàn quận Cầu Giấy có xu hướng tăng Trong 7 năm qua, CAQ Cầu Giấy đã phối hợp các lực lượng phát hiện, bắt giữ 703 vụ với
993 đối tượng buôn bán, vận chuyển, tàng trữ và sử dụng trái phép chất ma túy; thu giữ 16,1kg thuốc phiện, 5,689kg heroin, 50.100 tép heroin, 1.115 viên hồng phiến, trên 650 triệu đồng, 135 xe máy, 165 điện thoại di động… Trong đó có nhiều đường dây hoạt động buôn bán ma túy liên tỉnh từ Sơn La về Hà Nội; Hà Nội - Hải Phòng… Ban chỉ huy CAQ đã tập trung chỉ đạo triệt xóa các tụ điểm mới, phức tạp như làng Cót, phường Yên Hòa, phường Nghĩa Tân, Quan Hoa, Dịch Vọng Huy động các lực lượng thực hiện đồng bộ biện pháp đấu tranh xóa được 45 điểm, bắt 78 đối tượng phạm tội Đến nay trên địa bàn không còn điểm và tụ điểm phức tạp về ma túy
Cùng với việc đấu tranh bắt giữ, công an các phường đã lập hồ sơ và đưa 950 trường hợp đi cai nghiện tại Trung tâm cai nghiện của thành phố, vận động 276 lượt người cai tự nguyện tại cộng đồng và gia đình CAQ giao trách nhiệm cho CSKV phối hợp với các hội, đoàn thể quản lý, giúp đỡ và theo dõi số người sau cai nghiện về địa phương Qua đó đã có 389 người tiến bộ, 315 người được tạo công ăn việc làm, 28 người không tái nghiện sau 3 năm, 35 người chưa tái nghiện sau 2 năm và 65 người chưa tái nghiện sau 1 năm Hiện trên địa bàn quận có 195/450 tổ dân phố không có ma túy (đạt 43,3%), có 368/450 tổ dân phố không có người nghiện mới (đạt 81,7%); có 318/450 tổ dân phố đạt tiêu chuẩn “2 không, 1 có”
Từ năm 2012 đến 2016 tổng số vụ án về ma túy do Tòa án nhân dân quận Cầu Giấy thụ lý là 674 vụ với 784 người, đưa ra xét xử 606 vụ với 711người Năm 2016, tình hình hoạt động của tội phạm ma túy trên địa bàn quận vẫn tiềm ẩn và diễn biến phức tạp, Tòa án quận đã xét xử 143 vụ với
167 người, so với năm 2015 tăng 35 vụ, 38 người Hàng năm Tòa án nhân quận phối hợp với Công an, Viện Kiểm sát và chính quyền địa phương đưa các vụ án về tội ma túy xét xử trên địa bàn 8 phường, trung bình hàng năm xét xử lưu động từ 70 đến 80 vụ
Nhìn vào tình hình tệ nạn ma túy ở quận Cầu Giấy, có thể thấy cả về số lượng đối tượng nghiện ma túy, tội phạm về ma túy rất lớn Bên cạnh đó, tình hình về TNMT ở quận Cầu Giấy diễn ra rất phức tạp, điều này tác động trực tiếp đến quá trình quản lý công tác PCTNMT của quận Cầu Giấy nói riêng, của thành phố Hà Nội và cả nước nói chung
2.1.2.Đặc điểm về tự nhiên và xã hội ở Quận Cầu Giấy, Thành phố
2.1.2.1 Về vị trí địa lý Địa hình và vị trí địa lý có ảnh hưởng không nhỏ đến kết quả quản lý nhà nước về phòng, chống tệ nạn ma túy Quận Cầu Giấy hiện có 08 phường, diện tích tự nhiên là 1.210 ha, quận giáp ranh với 6 quận, là địa bàn trọng điểm có tốc độ đô thị hóa nhanh với nhiều khu đô thị mới, dân số tăng nhanh, tập trung nhiều người lao động tỉnh ngoài và người nước ngoài làm việc, tạm trú với nhiều tuyến đường giao thông huyết mạch đi qua, tập trung nhiều trường đại học, cao đằng, trung tâm dạy nghề… với số lượng học sinh, sinh viên rất đông nên tình hình trật tự trên địa bàn quận Cầu Giấy luôn diễn biến hết sức phức tạp Trên địa bàn hiện có 240.960 nhân khẩu, thành phần dân cư rất đa dạng,
Trên địa bàn quận hiện có 1.642 cơ sở kinh doanh có điều kiện, trong đó 385 cơ sở khách sạn, nhà nghỉ, 942 nhà cho người nước ngoài thuê, 85 cơ sở karaoke, 114 cơ sở mát xa, tẩm quất, cà phê, đèn mờ, 22 cơ sở in photo, 94 hiệu cầm đố…có nhiều tiềm ẩn để tổ chức, tàng trữ và mua bán trái phép ma túy Hiện nay, tại một số điểm trên địa bàn quận tình hình tệ nạn ma túy đã có nhiều biểu hiện phức tạp, trá hình rất khó khăn cho các cơ quan chức năng trong quá trình điều tra, xử phạt
2.1.2.2 Về tình hình kinh tế - văn hoá xã hội
Bảng 2.1: Tình hình thực hiện các chỉ tiêu KT-XH quận Cầu Giấy 2011-2015
Lĩnh vực công tác Đơn vị tính
2.Giảm tỷ suất sinh so với năm trước
% 0,19 0,07 0,11 0,05 0,04 con thứ 3 trở lên so với năm trước
A.Giá trị sản xuất trên địa bàn ( Giá so sánh)
B Tổng thu ngân sách trên địa bàn theo phân cấp
C Tổng chi ngân sách quận
- Tỷ lệ gia đình đạt chuẩn GĐVH hàng năm đạt 88%, tỷ lệ tổ dân phố văn hóa hàng năm đạt 75%, 8/8 phường có Nhà văn hóa lớn Toàn quận có
Kết quả, hạn chế trong quản lý nhà nước về phòng, chống tệ nạn
2.2.1.Những kết quả đạt được
2.2.1.1.Công tác ban hành văn bản QPQL nhà nước về phòng, chống tệ nạn ma túy
Trên tinh thần chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, thực hiện số 424/QĐ- TTg ngày 07/04/2017, quận Cầu Giấy đã tổ chức thực hiện tuyên truyền, phổ biến , giáo dục các kiến thức phòng, chống tệ nạn ma tuý với các hình thức, thời lượng và nội dung phù hợp với từng đối tượng, các khu vực, trường học, chú ý đến tác hại và xu hướng sử dụng ma tuý tổng hợp và một số chất ma tuý mới; hỗ trợ hoạt động và nhân rộng các mô hình phòng, chống tệ nạn ma tuý có hiệu quả ở cơ sở, kết hợp, lồng ghép với tuyên truyền, phổ biến các chủ trương, chính sách, pháp luật và phát triển kinh tế- xã hội
Chủ động nắm tình hình, tổ chức đấu tranh có hiệu quả đối với tội phạm ma tuý, chú trọng đấu tranh ngăn chặn tệ nạn ma tuý thẩm lậu vào nước ta và triệt xoá các tụ điểm, điểm phức tạp về tệ nạn ma tuý ở quận Nâng cao hiệu quả hợp tác quốc tế về phòng, chống tệ nạn ma tuý
Kiểm soát chặt chẽ các hoạt động hợp pháp về tệ nạn ma tuý, không để thất thoát tiền chất, các dược phẩm có chứa chất ma tuý sử dụng sai mục đích; chủ động phòng ngừa, phát hiện, xử lý triệt để những hành vi liên quan đến trông cây có chứa chất ma tuý và sản xuất trái phép ma tuý
Tổ chức quản lý chặt chẽ người nghiện, thực hiện có hiệu quả việc rà soát, thống kê, phân loại người nghiện ma tuý; tiếp tục đổi mới, mở rộng các hình thức, biện pháp dự phòng nghiện ma tuý, cải thiện và giảm tác hại cho người nghiện ma tuý; hỗ trợ, thực hiện có hiệu quả công tác quản lý sau cai tại quận, phòng ngừa tái nghiện
Công tác tổ chức chỉ đạo và triển khai thực hiện
Ngay từ khi Luật Phòng, chống ma túy có hiệu lực, CAQ Cầu Giấy đã tham mưu cho cấp ủy Đảng và chính quyền quận tổ chức thực hiện đồng bộ và quyết liệt, huy động được cả sức mạnh tổng hợp của hệ thống chính trị và các tầng lớp nhân dân tích cực tham gia Công tác tuyên truyền phòng, chống tệ nạn ma túy đã được triển khai sâu rộng đến từng hộ gia đình, tổ dân phố, khu dân cư, cơ quan, trường học
Thực hiện kế hoạch số 13/KH-UBND ngày 09/01/2015 của Ủy ban nhân dân Thành phố Hà Nội về công tác phòng chống ma túy năm 2015 Ủy ban nhân dân quận Cầu Giấy đã xây dựng kế hoạch công tác phòng, chống tệ nạn ma túy trên địa bàn quận với những nội dung cụ thể gồm:
Quán triệt và triển khai thực hiện nghiêm túc, đầy đủ, có hiệu quả đường lối, chủ trương, chính sách pháp luật của Đảng, Nhà nước, Thành phố và của quận về công tác phòng, chống tội phạm và tệ nạn ma túy Nâng cao vai trò, trách nhiệm của các cấp chính quyền, các ban ngành, đoàn thể trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện nhiệm vụ phòng, chống ma túy, làm chuyển biến thực sự từ nhận thức đến hành động trong mỗi cán bộ Đảng viên, cán bộ chủ chốt và các tầng lớp nhân dân đối với công tác này
Tổ chức triển khai đồng bộ các giải pháp phòng, chống tệ nạn ma túy; trong đó đặc biệt chú trọng công tác tuyên truyền, phòng ngừa; đẩy mạnh công tác đấu tranh, điều tra xử lý tội phạm về ma túy, kiếm soát chặt chẽ các hoạt động hợp pháp liên quan đến ma túy; nâng cao hiệu quả công tác cai nghiện và quản lý sau cai theo hướng hiệu quả, bền vững, góp phần kiềm chế, tiến tới giảm tội phạm và tệ nạn ma túy trên địa bàn phường, bảo đảm tốt ANTT trên địa bàn quận
Tập trung chỉ đạo có trọng tâm, trọng điểm Các cấp ủy, chính quyền cần xác định cụ thể địa bàn trọng điểm về tệ nạn ma túy để tập trung giải quyết đồng thời có kế hoạch cụ thể phòng ngừa giữ ổn định địa bàn không để tái hoạt động trở lại hoặc hình thành các điểm nóng phức tạp về ma túy
Quá trình thực hiện kế hoạch phải đảm bảo sự phối hợp chặt chẽ giữa các ban, ngành, đoàn thể, các cấp chính quyền nhằm đảm bảo thực hiện thắng lợi kế hoạch của Ban chỉ đạo quận Đồng thời phải gắn việc thực hiện kế hoạch này với các chương trình khác như Chương trình quốc gia phòng, chống tội phạm trên địa bàn quận và các Chương trình phát triển kinh tế - xã hội của quận
Bên cạnh đó, Ủy ban nhân dân quận Cầu Giấy cũng đã nêu ra những chỉ tiêu cơ bản trong năm như sau:[54]
Tiếp tục kiềm chế và làm giảm tội phạm về ma túy, giảm phát sinh người nghiện ma túy mới trên địa bàn, phấn đấu đến cuối năm 2015 giảm 05% số người nghiện trong danh sách quản lý tại thời điểm tháng 12 năm 2014
Tăng cường công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm ma túy, điều tra, bắt giữ, xử lý và đưa ra truy tố, xét xử các vụ án về ma túy theo chỉ tiêu đã đăng ký Duy trì địa bàn đã giải quyết không để hình thành điểm, tụ điểm phức tạp
Tăng cường lập hồ sơ người nghiện ma túy đề nghị Tòa án nhân dân quận ra quyết định đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc tại các Trung tâm của Thành phố Vận động cai nghiện tự nguyện tại các cơ sở cai nghiện
Tiếp tục thực hiện quản lý sau cai nghiện ma túy tại Trung tâm và tại nơi cư trú theo Nghị định 94/2009/CP Duy trì hoạt động của 08 Đội hoạt động xã hội tình nguyện và 08 Câu lạc bộ B93 tại các phường
Tiếp tục thực hiện kế hoạch số 07/KH-BCĐ ngày 25/4/2012 của Ban chỉ đạo thành phố Hà Nội về Tập trung chỉ đạo điểm công tác đấu tranh giải quyết cơ bản tệ nạn ma túy tại 03 quận và 15 phường trọng điểm về tệ nạn ma túy (Quận Cầu Giấy có phường Mai Dịch) phấn đấu đến cuối năm 2015 đưa ra khỏi diện địa bàn trọng điểm phức tạp về tệ nạn ma túy
Nguyên nhân của những hạn chế trong quản lý nhà nước về phòng, chống
- Hoạt động mua bán ma túy mang lại siêu lợi nhuận, số người nghiện ma túy trên địa bàn quận Cầu Giấy là khá lớn ở nhiều lứa tuổi, lại là quận tập trung nhiều trường Đại học, Cao đẳng, trường dạy nghề của thành phố nên tỉ lệ dân nhập cư khá cao, tạo “động lực kép” cho các đối tượng tham gia hoạt động ma túy
- Những kẻ hoạt động tàng trữ, buôn bán ma túy đã lợi dụng sự hạn chế về nhận thức của phần đông người lao động nhập cư và nhóm sinh viên mới nhập học để lôi kéo, dụ dỗ nhằm thu mua kiếm lời, phát triển mạng lưới của chúng
- Ma túy tổng hợp gồm nhiều loại khác nhau, nghiện ma túy tổng hợp không có triệu chứng điển hình nên khó ban hành hướng dẫn chẩn đoán hay phác đồ điều trị cai nghiện ma túy Đây là một vấn đề rất khó khăn trong quá trình cai nghiện ma túy
- Cán bộ làm nhiệm vụ phòng, chống ma túy trên địa bàn quận còn thiếu và yếu vì chưa thực sự có tâm huyết để thực hiện nhiệm vụ trên lĩnh vực này
- Một số quy định của pháp luật thiếu đồng bộ, chưa theo kịp với tình hình thực tế đã gây nhiều lúng túng và khó khăn cho nhiều địa phương khác nói chung và quận Cầu Giấy nói riêng trong quá trình triển khai, thực hiện Luật phòng, chống ma túy Thiếu cơ chế chính sách khuyến khích các tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp đầu tư vào công tác cai nghiện, giải quyết việc làm cho người sau cai nghiện
- Chưa có tổ nhóm thực hiện công tác vận động công tác xã hội đối với công tác cai nghiện: do nhận thức chưa đúng, chưa đầy đủ về nghiện ma túy và cai nghiện ma túy của không ít cán bộ, công chức, đặc biệt là một số người có trách nhiệm tham mưu về công tác cai nghiện tại gia đình và cộng đồng dẫn đến sự quan tâm, đầu tư chưa đủ mạnh, thiếu đồng bộ hoặc chi chú trọng một số mặt của công tác cai nghiện, thậm chí giao khoán cho cơ sở mà thiếu kiểm tra, đôn đốc, hỗ trợ kịp thời
- Hầu hết công chức làm công tác phòng, chống tệ nạn xã hội ở quận đều là kiêm nhiệm, chưa có biên chế cụ thể cho cán bộ làm công tác này Đồng thời, chưa có nhiều lớp tập huấn, đào tao cơ bản hoặc các chương trình cập nhật kiến thức về cai nghiện phục hồi và quản lý sau cai nghiện
2.3.2 Một số vấn đề đặt ra
Nhìn chung, mục tiêu, nhiệm vụ của quận về phòng, chống tệ nạn ma túy đều hướng tới việc giải quyết “vấn đề ma túy” Tiếp cận từ góc độ tội phạm, “vấn đề ma túy” bao gồm: Các hoạt động phạm tội về ma túy; thu nhập do phạm tội ma túy mà có; bạo lực do cạnh tranh buôn bán ma túy Từ góc độ sử dụng ma túy, “vấn đề ma túy” cần giải quyết gồm: Tình trạng sử dụng; tác động tiêu cực trong xã hội; tỷ lệ chết hoặc mất khả năng lao động cao trong số người sử dụng; tình trạng lây lan bệnh AIDS; hành vi phạm tội để có tiền sử dụng ma túy.Nói một cách khác, mục tiêu, nhiệm vụ là các vấn đề cần phải giải quyết trong quá trình thực hiện
Mức độ cấp thiết của các vấn đề cần giải quyết trên tùy thuộc vào diễn biến cụ thể của tình hình ma túy Nếu như ma túy khan hiếm, giá cao thì có thể dẫn đến sự gia tăng tội phạm về tài sản do người sử dụng ma túy thực hiện để có tiền chi trả Khi đó, việc giải quyết vấn đề tội phạm có liên quan đến ma túy trở nên cấp thiết hơn Việc thực hiện chương trình trao đổi bơm kim tiêm sạch và bao cao su đang thực hiện ở quận đã làm giảm rõ rệt tình trạng lây lan HIV trong số người tiêm chính ma túy và bạn tình của họ Do vậy việc ngăn ngừa tình trạng lây lan căn bệnh này không còn là bức thiết như nhiều năm trước đây
Mức độ mối quan hệ giữa các vấn đề cần giải quyết nêu trên không hoàn toàn giống nhau Nếu chúng ta có thể xóa bỏ hoàn toàn việc sử dụng ma túy, tất cả các vấn đề trên đều biến mất hoặc không còn đáng kể Đây là vấn đề chủ đạo chi phối việc giải quyết các vấn đề khác Nhưng do mỗi vấn đề cần giải quyết lại xuất phát từ các nguyên nhân khác nhau nên chúng diễn tiến không cùng theo một hướng hoặc một thời gian.Ví dụ, số lượng người sử dụng mới một chất ma túy có thể giảm rất nhanh ngay khi tình trạng nghiện chất ma túy đó đang còn trầm trọng, do mức độ nguy hiểm của nó được bộc lộ rõ và mọi người đều nhận thức được Đây là tình trạng đang diễn ra với xu hướng sử dụng heroin ở nước ta hiện nay Bên cạnh đó, do luôn cần một khoảng thời gian nhất định từ khi sử dụng đến khi bị lệ thuộc, việc giảm người sử dụng mới không có tác động ngay đến các tác hại của việc sử dụng ma túy Một ví dụ khác, tình trạng bạo lực giữa các nhóm tội phạm mua bán, vận chuyển ma túy không liên quan trực tiếp đến hành vi sử dụng mà đến việc phân phối ma túy Việc tranh giành thị trường và tranh chấp trong giao dịch trong môi trường bất hợp pháp sẽ dẫn đến bạo lực Việc giải quyết vấn đề bạo lực giữa các băng nhóm tội phạm có quan hệ trực tiếp với việc chống tội phạm về ma túy
Các mặt công tác nghiệp vụ cơ bản như điều tra cơ bản, nắm tình hình, rà soát đối tượng mua bán, tổ chức sử dụng và các đối tượng nghiện, các điểm, tụ điểm ma túy ở cơ sở còn nhiều yếu kém; chưa gắn chặt giữa công tác phòng ngừa nghiệp vụ và phòng ngừa xã hội Chưa chủ động nắm tình hình và tích cực giải quyết khi tụ điểm mới phát sinh Đặc biệt xóa tụ điểm ma túy phức tạp là vấn đề rất khó khăn, kéo dài, liên quan đến các biện pháp về kinh tế, văn hóa, xã hội, song những vấn đề này chưa được quan tâm do đó hiệu quả giải quyết thấp, không triệt để
Công tác phát động phong trào quần chúng tham gia phòng chống ma túy còn yếu, đặc biệt ở những địa bàn còn tiềm ẩn phức tạp Nhiều nơi làm có tính hình thức, xua đuổi
Lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy và một số lực lượng khác liên quan đến công tác phòng chống ma túy ở quận còn yếu về chất lượng, thiếu biên chế Không đủ lực lượng bám địa bàn và thực hiện các biện pháp phòng ngừa xã hội, phòng ngừa nghiệp vụ hoặc thiếu chủ động, né tránh hoặc làm ngơ để cho bọn mua bán ma túy hoạt động, bất cập trước tình hình thực tế nên chưa tích cực tham mưu hoặc tham mưu cho các cấp ủy Đảng, chính quyền về chỉ đạo công tác này
Công tác tuyên truyền, vận động nhân dân chưa được đầu tư đúng mức, đầu tư kinh phí và các điều kiện bảo đảm cho công tác triệt xóa tụ điểm, nhất là cho công an phường còn rất ít, chưa thỏa đáng, cán bộ làm công tác quản lý nhà nước về phòng, chống tệ nạn ma túy còn hạn chế
Như vậy, trong quá trình xác định mục tiêu, nhiệm vụ của quận, cần căn cứ vào tình hình tệ nạn ma túy để xác định các vấn đề cần giải quyết, phân tích mức độ cấp thiết các vấn đề này và mối quan hệ giữa chúng để sắp xếp mục tiêu ưu tiên cho phù hợp Từ nguyên tắc này, có thể thấy việc làm giảm tội phạm và giảm người sử dụng tiếp tục là mục tiêu, nhiệm vụ vừa cấp thiết vừa bao trùm trong thời gian tới Tuy nhiên, nội hàm của mục tiêu, nhiệm vụ này cũng cần có những điều chỉnh nhất định