Bài giảng tắc ruột sơ sinh môn ngoại nhi

Chẩn đoán: Sau sinh: tắt ruột sơ sinh THẤP  Thể không có biến chứng  Thể có biến chứng... Điều trị bảo tồn: bơm thụt với Gastrograffin1 chụp cản quang để loại trừ các nguyên nhân khác

 TẮT RUỘT?

 SƠ SINH?

 SƠ SINH?

Bào thai – trước sinh

Sau sinh

Cận lâm sàng

 SƠ SINH?

Trước sinh:

 Quai ruột giãn

 Đa ối

 SƠ SINH?

 SƠ SINH?

Sau sinh

 Nôn mửa – dịch dạ dày

 Chậm đi phân su???

 Bụng chướng

 Thăm trực tràng

 SƠ SINH?

Cận lâm sàng

 Siêu âm bụng

 X quang bụng không chuẩn bị

 X quang đường tiêu hóa cản quang

 Siêu âm bụng:

 Các dấu hiệu: quai ruột giãn bất tương xứng khẩu kính, tăng nhu động, dịch ổ

bụng.

 Các dị tật kèm theo

 X quang bụng: hình ảnh x quang đặc thù cho từng loại tắt ruột như: số lượng và vị

trí mức hơi dịch, quai ruột giãn, đám vôi hóa, hơi tự do ổ bụng.

 X quang cản quang: giúp chẩn đoán nguyên nhân tắt ruột.

NGUYÊN NHÂN?

NGUYÊN NHÂN?

1 Nội tại: teo ruột, tắt ruột phân su

2 Ngoại lai: viêm phúc mạc bào thai, tắt ruột do dính hoặc dây chằng,

3 Chức năng: hội chứng nút phân su, Hirschsprung

4. Ruột xoay bất toàn

Chẩn đoán:

 Trước sinh

 Sau sinh

 Cận lâm sàng

Chẩn đoán:

Trước sinh: ???/Bệnh xơ nang gia đình

Chẩn đoán:

 Sau sinh: tắt ruột sơ sinh THẤP

 Thể không có biến chứng

 Thể có biến chứng

 Thể không có biến chứng

LÂM SÀNG: tắt ruột thấp

X quang bụng: hình ảnh đá vân, bọt xà phòng hay kính mờ.

X quang đại tràng cản quang: khi bơm đủ thuốc và qua được đoạn hồi tràng sẽ thấy hình ảnh chuyển tiếp và khối phân su.

Chẩn đoán phân biệt

 Teo ruột non

 ĐIỀU TRỊ

Điều trị bảo tồn?

Điều trị phẫu thuật

Điều trị bảo tồn: bơm thụt với Gastrograffin

(1) chụp cản quang để loại trừ các nguyên nhân khác gây tắc ruột thấp

(2) không có các biến chứng xoắn ruột, teo ruột, thủng ruột hoặc viêm phúc mạc

(3) hình ảnh theo dõi trên màn hình huỳnh quang

(4) dùng kháng sinh tĩnh mạch

(5) có phẫu thuật viên theo dõi bệnh nhân

(6) bệnh nhân được bù dịch tích cực (1 – 3 lần nhu cầu cơ bản) trong suốt quá trình

(7) bệnh nhân nên được chuẩn bị cho cuộc mổ có thể xảy ra nếu có biến chứng

Điều trị phẫu thuật:

Chỉ định:

 Thất bại với điều trị bảo tồn

 Chưa chẩn đoán chắc chắn tắt ruột phân su.

 Những trường hợp còn lại do có biến chứng của tắc ruột phân su như teo ruột, xoắn ruột,

thủng ruột, nang phân su gây viêm phúc mạc, hoại tử ruột

Mục tiêu phẫu thuật: giải phóng tình trạng tắt nghẽn, làm sạch ổ phúc mạc sau đó tái lập lưu

thông tiêu hóa hay mở ruột ra da

Điều trị phẫu thuật:

Các kiểu mở ruột ra da:

ASTRESIA – STENOSIS

Nguyên nhân:

 Giả thuyết tái rỗng hóa lòng ruột

 Giải thuyết tổn thương dạng thuyên tắt mạch máu – Louw và Barnard

Lâm sàng: tắc ruột sơ sinh

1. Tiền sử mẹ đa ối gặp trong 24%

2. Nôn dịch mật Vị trí tắc ruột càng cao thì nôn càng xảy ra sớm và càng nhiều

3. Trướng bụng xảy ra sau 12 – 24 giờ sau sinh và thường gặp: 98% trong teo hồi tràng, 78% trong teo

hỗng tràng

4. Vàng da do tăng bilirubin gián tiếp

5. Không tiêu phân su: Phải nghĩ đến tắc ruột nếu không thấy phân su sau 24 – 48 giờ Một số trường

hợp có đi tiêu ra một ít kết thể nhày trắng, chắc, lổn nhổn (gọi là kết thể phân su)

6. Thăm trực tràng bằng ống Nélaton hoặc Foley 16 – 18 Fr

Chẩn đoán

Lâm sàng: tắc ruột sơ sinh

Teo ruột non bị chẩn đoán chậm trễ có thể biểu hiện bằng hội chứng viêm phúc mạc khi có xoắn hoại tử hoặc thủng túi cùng trên (10 – 20%)

Hẹp ruột non: thường biểu hiện bằng hội chứng bán tắc ruột từng đợt với trướng bụng, nôn mật nhưng vẫn

tiêu phân su và phân vàng hay hội chứng kém hấp thu Các triệu chứng này có thể xuất hiện sau sanh từ vài ngày đến vài tuần và có thể thuyên giảm mà không cần điều trị gì Tùy theo mức độ hẹp của ruột mà chẩn đoán có thể sớm vài tuần sau sinh hoặc muộn sau vài tuổi

Điều trị

Chiều dài ruột non: Bình thường trẻ sơ sinh đủ tháng có chiều dài ruột trung bình là 250cm, sơ sinh thiếu tháng là 160 – 240cm.

 Đoạn ruột giãn được cắt bỏ đến đoạn có kích thước gần bình thường trong trường hợp còn

đủ ruột (dài hơn 75cm tính cả van hồi-manh tràng).

 Khi chiều dài ruột không đủ, việc cắt đoạn ruột giãn có thể gây hội chứng ruột ngắn Do

đó, đoạn ruột giãn sẽ được tạo hình thu nhỏ bờ tự do (tapering) hoặc khâu xếp nếp (imbrication)

Các kiểu mở ruột ra da:

3 Hirschsprung

4 Tắt ruột do dính hoặc dây chằng

Do hậu quả viêm dính hoặc viêm phúc mạc bào thai tạo thành các dây dính và dây chằng gây dính tắt ruột.Chẩn đoán dựa vào:

Bệnh cảnh tắt ruột sơ sinh

Thăm trực tràng có ít phân su

X quang có mức hơi dịch

Điều trị chủ yếu là phẫu thuật cắt dây chằng, gỡ dính và giải phóng ruột

5 Viêm phúc mạc bào thai

Các thể lâm sàng:

 Thể xơ dính: do phản ứng viêm của viêm phúc mạc hóa học gây ra bởi các men tiêu hóa trong phân

su Loại này thường gây viêm dính, dây chằng và lỗ thủng tự bít

 Thể toàn thể: Phân su vôi hóa rải rác khắp khoang bụng, các quai ruột dính chặt vào nhau bởi các

màng fibrin mỏng Thể này chiếm tỷ lệ 47% trong tổng số

 Thể nang: do ruột thủng không được bít lại hoàn toàn, các quai ruột dính vào nhau cùng với vỏ nang

thành dày khu trú phân su Can xi lắng đọng trên thành nang và trong nang

5 Viêm phúc mạc bào thai

Các thể lâm sàng:

 Thể lành bệnh: đây là một thể bệnh kín Lâm sàng thường không có triệu chứng gì, đôi khi phát hiện

tình cờ với khối ở bìu, bẹn hay hạ vị Chụp x - quang bụng thấy các nốt vôi hóa ở bìu và bụng Thể này thường không cần can thiệp ngoại khoa

 Viêm phúc mạc phân su vi thể: thường phát hiện tình cờ khi mổ các bệnh khác và không có ý nghĩa

lâm sàng

5 Viêm phúc mạc bào thai

Chẩn đoán: Tắt ruột sơ sinh

 Các biểu hiện đa dạng khác như: bụng chướng căng, có thể có tuần hoàn bàng hệ

 Ở trẻ trai có thể tràn dịch màng tinh hoàn với tính chất phân su bên trong

 Khám vùng bụng, bẹn bìu có thể phát hiện khối dính với các nốt cản quang trên phim x quang

 X quang có hình ảnh kính mờ do nang chứa phân su hay có hơi tự do ổ phúc mạc

 Hình ảnh vôi hóa trong ổ bụng khá đặt trưng với viêm phúc mạc phân su

 Điều trị: can thiệp ngoại khoa khi có biểu hiện tắt ruột và thủng ruột

 Nguyên tắt phẫu thuật: hút sạch dịch phân su, phá bỏ các vách ngăn, giải phóng ruột và tái lập lưu

thong tiêu hóa

 Tái lập lưu thong tiêu hóa được chọn lựa với cắt nối ruột 1 thì hay mở thông ruột ra da và đóng muộn

thì 2

6.Hội chứng nút phân su

Thường do thiểu năng của tụy trong thời kỳ bào thai làm cho phân su bị đóng vón và ứ đọng ở đại tràng.Chẩn đoán dựa vào tắt ruột sơ sinh, thăm trực tràng và chụp x quang đại tràng có hội chứng tháo cống

Đây là thể tắt ruột sơ sinh đơn giản nhất Trẻ sẽ được điều trị thành công qua vài lần thụt tháo

Khuyến cáo: nên thụt tháo đại tràng trong các tắt ruột sơ sinh để tránh sai lầm khi phẫu thuật hội chứng nút phân su

HC NÚT NHẦY HD

VPM BÀO THAI

TR DO DÍNH, DÂY CHẰNG

TEO RUỘT

TR PHÂN SU