Kháng nguyên và phức hợp hòa hợp tổ chức chính

Kháng nguyên hoàn toàn Antigen - là chất được Immunoglobulin của lympho B và TCR của lympho T nhận diện, - dẫn đến đáp ứng miễn dịch đặc hiệu bao gồm đáp ứng miễn dịch dịch thể và đáp ứ

KHÁNG NGUYÊN VÀ PHỨC HỢP HÒA HỢP TỔ CHỨC CHÍNH

 Giảng viên: BS Nguyễn Thị Như Ly

 Môn giảng: Sinh lý bệnh – Miễn dịch

 Đối tượng: Dược, Điều dưỡng

 Thời gian: 1 giờ

TỔ BỘ MÔN Y HỌC CƠ SỞ

Trình bày đươc các đặc tính của kháng nguyên

Kháng nguyên

1

Phức hợp hòa hợp tổ chức chính

2

1 Định nghĩa

1.1 Kháng nguyên hoàn toàn (Antigen)

- là chất được Immunoglobulin của lympho B và TCR của

lympho T nhận diện,

- dẫn đến đáp ứng miễn dịch đặc hiệu bao gồm đáp ứng miễn dịch dịch thể và đáp ứng miễn dịch tế bào

 KN không phụ thuộc tuyến ức: kích thích trực tiếp tế bào

lympho B tạo đáp ứng miễn dịch không cần lympho T

 KN phụ thuộc tuyến ức: cần Th để kích thích lympho B tạo đáp ứng miễn dịch

1 Định nghĩa

1.2 Kháng nguyên không hoàn toàn (Hapten)

Quyết định KN

Phức hợp

Protein-Hapten

Kháng thể kháng protein tải

Kháng thể kháng protein-hapten

2 Đặc tính của KN

2.1 Tính sinh miễn dịch (immunogenycity)

- Là khả năng kích thích được cơ thể tạo ra đáp ứng miễn dịch

 Tính lạ của KN:

- KN càng lạ với cơ thể  khả năng kích thích tạo KT càng mạnh

- Tự kháng nguyên

 Cách gây miễn dịch và liều KN

- KN hữu hình: tiêm bắp  dễ dàng tạo KT

- KN protein hòa tan: cần tá chất

 Khả năng đáp ứng của cơ thể

- Các cơ thể khác nhau đáp ứng ở nhiều mức độ khác nhauvới cùng 1 KN

Tính sinh miễn dịch = Tính KN + khả năng đáp ứng của cơ thể

2 Đặc tính của KN

2.1 Tính sinh miễn dịch (immunogenycity)

 Cấu tạo hóa học của KN:

- KN càng phức tạp về cấu tạo và kích thước  càng nhiềuepitop  tính sinh miễn dịch càng cao

2 Đặc tính của KN

2.2 Tính đặc hiệu của KN (antigenicity)

- Do quyết định KN (epitop) quyết định

- Epitop:

+ Kích thích cơ thể tạo đáp ứng miễn dịch đặc hiệu với KN + Là vị trí gắn KT/lympho T

 Kháng nguyên đơn giá: Kháng nguyên, trên phân tử chỉ

chứa một loại quyết định kháng nguyên.

 Kháng nguyên đa giá: Kháng nguyên, trên phân tử chứa

nhiều loại quyết định kháng nguyên.

 Phản ứng chéo (Cross-reaction): 2 KN khác nhau có thể có phản ứng chéo với nhau do chúng có 2 epitop tương tự hoặc giống nhau

 Tính tá chất: giúp tăng cường độ đáp ứng MD của KN

 Tính gây phân bào: tăng globulin gamma máu do sự kích thích lympho B phân bào

3 Kháng nguyên nhóm máu

3.1 KN nhóm máu hệ ABO

3 Kháng nguyên nhóm máu

3.2 KN nhóm máu hệ Rh

- Hồng cầu có KN D  Rh+

 Đường xâm nhập tự nhiên:

- qua da (dị ứng với thuốc bôi ngoài da),

- niêm mạc tiêu hoá (nhiễm khuẩn tiêu hoá, dị ứng thức ăn,

thuốc uống),

- niêm mạc hô hấp (nhiễm khuẩn hô hấp, dị ứng với phấn hoa),

- niêm mạc tiết niệu - sinh dục (nhiễm khuẩn)

 Đường nhân tạo:

- tiêm dưới da, tiêm bắp, tiêm tĩnh mạch (dị ứng với thuốc

- Nếu qua đường tĩnh mạch thì ảnh hưởng đến lách (lách to)

- Trong tiêm chủng hoặc gây miễn dịch thực nghiệm, thườngtiêm trong da hoặc dưới da, hiếm khi dùng đường tĩnh mạch

vì kháng nguyên bị thải nhanh

 MHC ở người là cụm gen HLA trên cánh ngắn NST 6, gồm 3 lớp: lớp I, lớp II, lớp III Trong đó lớp III là các gen nằm giữa lớp I và II, là gen của bổ thể không liên quanđến tính chất hòa hợp tổ chức

 Vai trò:

- Phản ứng thải ghép

- Tương tác giữa các tế bào lympho khác nhau

- Tương tác giữa các lympho bào với các tế bào trình diệnkháng nguyên

 Nếu thiếu 1 vài gen của hệ MHC  suy giảm miễn dịch

 Danh pháp:

phân tử HLA-Aphân tử HLA-Bphân tử HLA-C

 Đa dạng (người này khácngười kia)

Chuỗi alpha Khe gắn

peptid

1 MHC lớp 1

 Chức năng

- Trình diện KN trên bề mặt tế bào đích cho tế bào T CD8

+ Protein lạ bị thoái hóa trong nguyên sinh chất tế bào bởi

proteasom  kết hợp với α1 và α2 của MHC I  bị trình diệntrên bề mặt tế bào nhiễm

+ TCR trên T CD8 nhận diện phức hợp KN-MHC I  hoạt hóa

T CD8  tiết perforin ly giải tế bào nhiễm

TCR KN-MHC I

2 MHC LỚP II

 Có trên bề mặt tế bào B, tếbào T, ĐTB…  liên quanđến đáp ứng MD nhiều nhất

 Cấu tạo bởi chuỗi alpha vàchuỗi bêta

 Danh pháp:

phân tử HLA-DRphân tử HLA-DPphân tử HLA-DQ

 Đa dạng (người này khácngười kia)

Khe gắn peptid

Chuỗi

alpha

Chuỗi bêta

2 MHC lớp II

 Chức năng

- Trình diện KN trên bề mặt tế bàoAPC cho tế bào lympho hỗ trợ T CD4+ Đại thực bào, tế bào lympho B, tế bào tua bắt giữ và thoái hóaprotein lạ  liên kết với MHC lớp II  bị biểu lộ trên bề mặt tếbào APC

+ TCR trên T CD4 nhận diện phức hợp KN-MHC II  hoạt hóa

T CD4 tiết các cytokin  kích hoạt ĐTB, lympho B, tế bào tuatiêu diệt KN

Tế bào cơ thể nhiễm virut

Câu 1 Phân tử HLA lớp I và lớp II có chức năng:

A Vận chuyển peptid kháng nguyên đến tế bào trình diện kháng nguyên

B Thải loại các kháng nguyên đã được xử

lý thông qua việc vận chuyển kháng nguyên lên trên màng tế bào

C Trình diện mảnh peptid kháng nguyên cho tế bào lympho B

D Trình diện mảnh peptid kháng nguyên cho tế bào lympho T

Câu 2 Loại tế bào lympho T nào dưới đây sẽ nhận diện mảnh peptid kháng nguyên được trình diện trong khuôn khổ phân tử HLA lớp II:

A CD5

B CD4

C CD8

D CD28

Câu 3 Loại tế bào lympho T nào dưới đây sẽ nhận diện mảnh peptid kháng nguyên được trình diện trong khuôn khổ phân tử HLA lớp I:

A CD5

B CD4

C CD8

D CD28

Câu 4 Phân tử HLA lớp I:

A Được mã hoá bởi các gen của locus HLA

DP, HLA-DQ, HLA-DR

B Là một phân tử nhị phân có cấu trúc

gồm 2 chuỗi polypeptid α và β liên kết đồng hoá trị với nhau.

C Trình diện những mảnh peptid kháng nguyên có nguồn gốc ngoại sinh

D Trình diện peptid kháng nguyên cho tế bào T CD8

Câu 5 Phân tử HLA lớp II:

A Được mã hoá bởi các gen của locus

HLA-A, HLA-B, HLA-C

B Là một phân tử nhị phân có cấu trúc

gồm 2 chuỗi polypeptid α và β liên kết đồng hoá trị với nhau

C Trình diện những mảnh peptid kháng

nguyên có nguồn gốc ngoại sinh

D Trình diện peptid kháng nguyên cho tế bào T CD8

1 Trường Đại học Y Dược Huế (2017), Giáo trình Sinh lý bệnh – Miễn dịch, NXB Đại học Huế.

2 Trường Đại học Y Hà Nội (2012), Giáo trình Sinh lý bệnh học, NXB Y học.

3 Phạm Hoàng Phiệt và các giảng viên (2012), Giáo trình Miễn dịch – Sinh lý bệnh, Trường Đại học Y Dược TPHCM.

THANK YOU!