Bình luận quốc tế trên báo in việt nam hiện nay (khảo sát các báo nhân dân, quân đội nhân dân, thế giới và việt na từ tháng 12012 đến tháng 122012)

- Phương pháp phân tích: Từ nhìn nhận của mình để phân tích, đánh giá, xếp tư liệu vào những loại cụ thể, rút ra nhận xét ưu và nhược điểm, nguyên nhân ảnh hưởng đến chất lượng của các b

HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

NGUYỄN THỊ HẰNG

BÌNH LUẬN QUỐC TẾ TRÊN BÁO IN VIỆT NAM HIỆN NAY

(Khảo sát các báo: Nhân dân, Quân đội Nhân dân, Thế giới và Việt Nam, từ tháng 01/2012 đến 12/2012)

LUẬN VĂN THẠC SĨ BÁO CHÍ HỌC

HÀ NỘI - 2013

HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

NGUYỄN THỊ HẰNG

BÌNH LUẬN QUỐC TẾ TRÊN BÁO IN VIỆT NAM HIỆN NAY

(Khảo sát các báo: Nhân dân, Quân đội Nhân dân, Thế giới và Việt Nam, từ tháng 01/2012 đến 12/2012)

LỜI CAM ĐOAN

Tôi cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các số liệu và tài liệu được sử dụng trong luận văn có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng Các kết quả nghiên cứu của Luận văn chưa được công bố ở bất cứ công trình nghiên cứu khoa học nào

Tác giả luận văn

MỞ ĐẦU 1

Chương 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ THỂ LOẠI BÌNH LUẬN VÀ BÌNH LUẬN QUỐC TẾ TRÊN BÁO IN 8

1.1 Bình luận 8

1.2 Bình luận quốc tế trên báo in 20

Chương 2: THỰC TRẠNG BÌNH LUẬN TRÊN BÁO IN Ở VIỆT NAM HIỆN NAY 27

2.1 Sơ lược về các tờ báo khảo sát 27

2.2 Nội dung 30

2.3 Hình thức bình luận quốc tế trên báo in 62

2.4 Nhận xét chung 75

Chương 3: NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO 81

CHẤT LƯỢNG BÌNH LUẬN QUỐC TẾ TRÊN BÁO IN 81

3.1 Những vấn đề đặt ra 81

3.2 Giải pháp nâng cao chất lượng bình luận quốc tế trên báo in 86

KẾT LUẬN 98

TÀI LIỆU THAM KHảO 101 PHỤ LỤC

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Lịch sử phát triển của hệ thống thể loại báo chí cho thấy những bài bình luận thường giữ vai trò quan trọng trong việc định hướng dư luận xã hội Nó

là thể loại không thể thiếu trong việc giáo dục tư tưởng chính trị cho quần chúng, hướng dẫn cách nhìn nhận và đánh giá thông tin Vì vậy, mỗi tờ báo thường có những chuyên mục bình luận riêng và những nhà báo làm công tác bình luận chuyên nghiệp Nhiều tác phẩm bình luận báo chí trong những giai đoạn lịch sử nhất định đã lý giải thành công các hiện tượng xã hội, thay đổi cách nhìn của công chúng và dự báo được các chiều hướng vận động của đời sống xã hội Trong một thế giới hiện đại, trong một xã hội bùng nổ thông tin

với nhiều biến động và sự phát triển như vũ bão của các loại hình truyền

thông thì bình luận lại càng trở nên quan trọng và cần thiết cho đời sống Việc thẩm định, phân tích, đánh giá các sự kiện, vấn đề, từ đó tìm ra bản chất, tác động của chúng đã trở thành đòi hỏi bức thiết của công chúng đối với báo chí

Mỗi một thể loại báo chí đều có những nét đặc trưng riêng gọi là đặc trưng loại hình Đặc trưng về ngôn ngữ, cách khai thác thông tin, dung lượng quy định sự khác biệt về hình thức thể hiện, cách thức chuyển tải thông tin và đặc biệt là quy định sự khác nhau trong cách viết loại bài bình luận Bài bình luận vừa dựa trên những cơ sở chung nhất nhưng lại là một sản phẩm mang dấu ấn cá nhân Tạo được bản sắc riêng trong viết bình luận là rất khó Làm cho bài viết trở nên hấp dẫn, sinh động, lôi cuốn người đọc lại là điều khó hơn Sức hấp dẫn của bài bình luận không nằm ở chi tiết giật gân, ly

kỳ mà chính là ở luận cứ, ở cách phân tích, mổ xẻ vấn đề một cách lôgíc, mới

mẻ, đem lại cho người đọc những thông tin mới, nhận thức mới Nếu ngôn ngữ là phương tiện thể hiện thì lập luận chính là xương sống, là yếu tố cốt lõi quyết định sự thành công và cá tính sáng tạo của mỗi nhà báo trong thể loại

bình luận Lập luận là sợi chỉ đỏ đảm bảo tính mạch lạc về nội dung bên cạnh tính liên kết về hình thức

Là thể loại trụ cột trong nhóm báo chí chính luận, bình luận đang ngày càng đóng vai trò quan trọng khi các tờ báo thường dành những trang, mục có

vị trí trang trọng, bắt mắt để đăng tải các bài viết này Tính chất và vị trí đặc biệt của bài bình luận trong hệ thống thể loại báo chí chính luận đặt ra những yêu cầu và đòi hỏi cao đối với các nhà báo viết loại bài này Thực tiễn báo chí chỉ ra rằng, những cây bút viết bình luận xuất sắc thường là những người có kiến thức sâu rộng, hiểu biết sâu sắc về nhiều lĩnh vực khác nhau của đời sống

xã hội từ kinh tế, chính trị đến văn hoá - xã hội và cả thế giới tinh thần phong phú, phức tạp của con người

Những bài bình luận thường giữ vai trò quan trọng trong việc định hướng dư luận xã hội, giáo dục tư tưởng chính trị cho quần chúng, hướng dẫn cách nhìn nhận và đánh giá thông tin Vì thế, ngay từ khởi thủy của nền báo chí thế giới, bình luận được các chủ báo khuyến khích, vì họ hiểu nó đem lại cho công chúng những tri thức mới ẩn chứa đằng sau những tin tức, sự kiện

và qua sự giải thích, phân tích, nó góp phần giáo dục, ảnh hưởng đến cách suy nghĩ của người đọc

Trong thời kỳ hội nhập quốc tế sâu sắc và bùng nổ thông tin với nhiều biến động, sự phát triển như vũ bão của các loại hình truyền thông thì bình luận lại càng thu hút bạn đọc và trở nên quan trọng, cần thiết cho đời sống xã hội Nhiều tác phẩm bình luận báo chí, trong đó có bình luận quốc tế, trong những giai đoạn lịch sử nhất định đã lý giải thành công các hiện tượng xã hội, thay đổi cách nhìn của công chúng và dự báo được các chiều hướng vận động của đời sống trong nước và quốc tế

Bình luận quốc tế nằm trong thể loại bình luận, là loại bài nhận định

về các sự kiện quốc tế trong một khoảng thời gian nhất định Bình luận

quốc tế nhằm định hướng cho công chúng có cái nhìn và cách hiểu đúng đắn, thú vị về các sự kiện quốc tế Đặc biệt, đối với những sự kiện quốc tế quan trọng, công chúng luôn mốn xem sự phân tích, đánh giá của các tờ báo đối với các sự kiện, vấn đề, từ đó nắm được bản chất của chúng Bình luận quốc tế trở nên quan trọng khi lý giải và dự đoán chiều hướng phát triển của các vấn đề quốc tế, rất thiết thực đối với công cuộc xây dựng và bảo vệ đất nước ta Có những bài viết có thể góp phần vào hoạt động đối ngoại của Đảng và Nhà nước

Chính từ nhận thức về tầm quan trọng của bình luận, bình luận quốc tế

tác giả nhận thấy việc chọn đề tài: “Bình luận quốc tế trên báo in Việt Nam

hiện nay (khảo sát các báo: Nhân dân, Quân đội Nhân dân, Thế giới và Việt Nam, từ tháng 01/2012 đến 12/2012)” để nghiên cứu là cần thiết, mặc

dù rất khó khăn

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Đã có nhiều tài liệu nghiên cứu liên quan đến thể loại bình luận, có thể

kể đến như:

- Các thể loại báo chí của A.A Chertưchơnưi; Đào Tấn Anh, Trần

Kiều Vân dịch; Nhà xuất bản Thông tấn, Hà Nội – 2 004 Nội dung cuốn sách cung cấp những vấn đề lý luận về các yếu tố hình thành thể loại trong báo chí; trình bày về các thể loại báo chí, trong đó có thể loại bình luận

- Các thể loại báo chí phát thanh của V.V Xmirnốp; Đào Tấn Anh

dịch; Nhà xuất bản Thông tấn, Hà Nội - 2004 Cuốn sách cung cấp khái niệm

về thể loại và hệ thống thể loại báo chí phát thanh, đi sâu phân tích các thể loại cụ thể trong báo chí phát thanh theo 3 nhóm thể loại thông tin, thể loại phân tích và thể loại tài liệu - nghệ thuật, trong đó có đề cập đến bình luận phát thanh

- Theo bước chân đổi mới (Bình luận báo chí) của Hữu Thọ, Nhà xuất

bản Chính trị Quốc gia, Hà Nội - 2002 Cuốn sách tuyển chọn những bài bình luận, thuyết trình, tham luận, nghiên cứu của nhà báo Hữu Thọ trên lĩnh vực

tư tưởng, văn hóa, giáo dục thời kỳ đổi mới Trong đó, tác giả có đề cập đến thể loại bình luận trong bài “Viết luận để bàn luận”

- Các thể loại chính luận báo chí của Trần Quang, Nhà xuất bản Chính

trị Quốc gia, Hà Nội - 2000 Nội dung của cuốn sách khái quát những thể loại

cơ bản của chính luận báo chí, đi sâu phân tích các dạng cụ thể của từng thể loại chính luận, trong đó có thể loại bình luận và giới thiệu sơ lược về bình luận quốc tế

- Tác phẩm báo chí tập III của PGS, TS Trần Thế Phiệt, Nhà xuất bản

Giáo dục, Hà Nội - 1997 Đây là cuốn sách nghiên cứu sâu về loại tác phẩm chính luận báo chí từ khi hình thành cho đến thời điểm ra cuốn sách Trong

đó, tác giả đi sâu bàn về ba thể loại chính của chính luận báo chí là xã luận, bình luận và chuyên luận, đặc điểm, một số dạng thức và phương pháp sáng tạo của từng thể loại cụ thể

Ngoài ra một số luận văn tốt nghiệp đại học, luận văn cao học, luận án tiến sĩ nghiên cứu, tìm hiểu, khảo sát thể loại bình luận báo chí trên Tuổi Trẻ,

chuyên mục Sự kiện và Bình luận trên báo Lao Động, chuyên mục Cùng bàn

luận trên Báo Quân đội Nhân dân

Tuy nhiên, nghiên cứu về bình luận quốc tế thì có rất ít tài liệu liên quan Trong các tài liệu chuyên ngành báo chí cũng chỉ đề cập qua về khái niệm thể loại bình luận quốc tế Đặc biệt, hiện chưa có một đề tài nào nghiên cứu, đi sâu tìm hiểu về thể loại Bình luận quốc tế trên báo Nhân dân, báo Quân đội Nhân dân, báo Thế giới và Việt Nam Do vậy, đây là đề tài mới, không trùng lặp với các đề tài khác

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

- Về lý thuyết: Chúng tôi sẽ đi sâu tìm hiểu thể loại bình luận ở góc

độ báo chí học và chỉ ra vai trò, vị trí của lập luận trong loại bài báo Bên cạnh đó, trên cơ sở vận dụng lý thuyết lập luận của ngôn ngữ học, người viết phân tích cấu trúc, các thành phần làm nên lập luận và đặt chúng trong kết cấu bài bình luận

- Đề tài này nhằm mục đích nâng cao chất lượng tác phẩm bình luận

về sự kiện quốc tế trên ba báo Nhân dân, Quân đội Nhân dân, Thế giới và Việt Nam

Đề tài có nhiệm vụ hệ thống hóa những vấn đề lý luận liên quan đến thể loại bình luận nói chung, bình luận quốc tế nói riêng; khảo sát thực tiễn để đưa ra kết quả nghiên cứu, chỉ ra thực trạng, nguyên nhân Qua đó, đưa ra những đề xuất nhằm nâng cao chất lượng các bài Bình luận quốc tế trên Báo in

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là thể loại bình luận trên báo in

Phạm vi nghiên cứu của đề tài là một số sự kiện quốc tế tiêu biểu trên Báo Nhân dân, Báo Quân đội Nhân dân, Báo Thế giới và Việt Nam tháng 1/2012 đến tháng 12/2012

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý luận của đề tài dựa trên cơ sở nhận thức luận những vấn đề lý luận của Chủ nghĩa Mác - Lênin, Tư tưởng Hồ Chí Minh về báo chí, những quan điểm của Đảng, Nhà nước về công tác tư tưởng, lý luận và báo chí

Để làm được đề tài này, tôi dùng các phương pháp cơ bản sau:

- Phương pháp nghiên cứu tư liệu: Đọc giáo trình, sách tham khảo về

đề tài bình luận báo chí, rút ra những thông tin cần thiết phục vụ cho mục đích nghiên cứu của đề tài

- Phương pháp khảo sát: Khảo sát thể loại bình luận qua các sự kiện quốc tế tiêu biểu trong năm 2012

- Phương pháp phân tích: Từ nhìn nhận của mình để phân tích, đánh giá, xếp tư liệu vào những loại cụ thể, rút ra nhận xét ưu và nhược điểm, nguyên nhân ảnh hưởng đến chất lượng của các bài bình luận quốc tế trên Báo Nhân dân, báo Quân đội Nhân dân và báo Thế giới và Việt Nam

- Phương pháp thống kê, tổng hợp: Nhằm thu thập tư liệu, trình bày, tổng kết lại vấn đề và đưa ra nhận xét chung nhất, chọn lọc ra điểm tiêu biểu nhất cho vấn đề được nêu ra

- Phương pháp phỏng vấn sâu: Phỏng vấn một số phóng viên, biên tập viên, tổng biên tập, nhà báo để thu thập ý kiến đánh giá về thực trạng và giải pháp nâng cao chất lượng bình luận quốc tế trên các số báo Nhân dân, báo Quân đội Nhân dân và báo Thế giới và Việt Nam

- Phương pháp điều tra xã hội học: Lấy ý kiến độc giả của các báo, nhà báo để nắm bắt được nhu cầu của độc giả cũng như những nhận xét, đánh giá của họ để có cái nhìn khách quan về thực trạng của thể loại bình luận quốc tế trên Báo in

- Phương pháp đánh giá: Thông qua công chúng, thông qua kết quả khảo sát độc giả, kết quả phỏng vấn chuyên gia để làm rõ vấn đề nghiên cứu

Trong quá trình nghiên cứu, các phương pháp trên được kết hợp một cách chặt chẽ, không tách biệt

6 Ý nghĩa lý luận và giá trị thực tiễn của luận văn

Về mặt lý luận, luận văn đã khảo sát, nghiên cứu và khái quát thể loại bình luận nói chung, bình luận quốc tế nói riêng trong thực tiễn hoạt động báo chí, cung cấp những luận cứ khoa học cho việc nhận diện, đánh giá về bình luận quốc tế trên báo chí, góp phần vào hệ thống lý luận báo chí, là tài liệu tham khảo cho những ai quan tâm đến lĩnh vực này

Về mặt thực tiễn, luận văn đưa ra đánh giá, nhận định về những bài bình luận quốc tế cả về nội dung, hình thức, cách viết cũng như cách tổ chức các bài viết đó, giúp cho người trực tiếp tổ chức, triển khai các bài viết có cái nhìn tổng quát để tiếp tục phát huy ưu điểm và khắc phục những hạn chế đang có trong thể loại này trên báo

Đồng thời, luận văn đưa ra cái nhìn thực tế về thể loại bình luận quốc tế trên báo in thông qua khảo sát 3 tờ báo Nhân dân, báo Quân đội Nhân dân và báo Thế giới và Việt Nam

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài Mở đầu, Kết luận, Tài liệu tham khảo, Phụ lục, Luận văn gồm 3 chương, 8 tiết, 101 trang

Chương 1

LÝ LUậN CHUNG Về THể LOạI BÌNH LUậN

VÀ BÌNH LUậN QUốC Tế TRÊN BÁO IN 1.1 Bình luận

1.1.1 Khái quát về bình luận

Ngay từ nửa đầu thế kỷ XIX, bình luận đã xuất hiện trên báo chí, nhất

là trên báo chí Anh và Pháp Trên các tạp chí và các báo ra hàng ngày năm

1870, như trên tờ “DieArbeit” ở Pháp và tờ “Frantfuter Zeitung” ở Đức,

người ta thường đọc được câu: “Chúng tôi muốn trình bày dưới một góc độ

khác những sự kiện mà bạn đọc đã biết” Ngay từ khi mới ra đời, bình luận đã

được công chúng đón nhận rất nồng nhiệt Bình luận được các chủ báo khuyến khích bởi chính nó đã đem lại cho công chúng những tri thức mới ẩn chứa đằng sau những tin tức sự kiện và qua sự giải thích, phân tích nó góp phần giáo dục, ảnh hưởng đến cách nghĩ, hành động của công chúng Xã hội càng hiện đại thì bình luận càng trở thành thể loại có ý nghĩa trong việc cắt nghĩa, lý giải thông tin cho công chúng, bình luận xuất hiện thường xuyên và trang trọng trên tất cả các loại hình báo chí

Nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng thể loại bình luận trên báo chí, đã có những công trình khoa học của các nhà lý luận báo chí nghiên cứu về thể loại

và có những kết quả khái quát đặc trưng thể loại Điều này có ý nghĩa thiết thực cả về lý luận lẫn thực tiễn hoạt đông báo chí Sự khái quát đặc trưng thể loại và các đặc điểm của nó sẽ giúp cho những ai hoạt đông báo chí và công chúng phân biệt được sự khác nhau giữa bình luận và các thể loại báo chí khác, để có khả năng nhận biết được đâu là tác phẩm bình luận khi đọc báo, nghe đài, xem truyền hình

Bình luận được xem xét ở hai góc độ Một là xem xét bình luận với ý

nghĩa như một phương pháp (cách đánh giá bàn luận về một sự kiện, hiện

tượng, một vấn đề nào đó để đi đến sự nhận thức đầy đủ và sâu sắc về vấn đề

đó và những điều do vấn đề gợi ra) được sử dụng trong tất cả các hình thức đăng tải như trong tin vắn- dưới dạng trích dẫn ý kiến của người khác; trong bản tin, xã luận, ký sự, tổng quan điểm báo Hai là xem xét bình luận với tư

cách là một thể loại báo chí chính luận, mang tính chất tổng hợp, trong đó bao

gồm các yếu tố giải thích, phân tích và có khi cả chứng minh, cụ thể:

1.1.1.1 Bình luận với tư cách là một phương pháp

Trong cuốn Cách viết một bài báo, Karel Sforkan đã đưa ra quan niệm

về bình luận: “Bình luận có tác dụng soi sáng và giải thích một sự kiện, một

vấn đề hoặc một hiện tượng xã hội nào đó” [27, Tr 96 ]

Có thể thấy rằng, quan niệm của Karel Sforkan mới chỉ dừng lại ở nhìn nhận bình luận như một phương pháp để con người lý giải về các sự kiện, hiện tượng diễn ra trong đời sống xã hội Nó là quá trình nhận thức lý tính của con người, là sản phẩm của tư duy và ý thức con người khi tiếp cận với hiện thực khách quan

Điều này được các tác giả của cuốn Nghề nghiệp và công việc của nhà

báo, khẳng định và diễn giải bằng một ngôn ngữ khác, cụ thể và rõ ràng hơn:

“Bình luận là sự giải thích, cắt nghĩa một vấn đề, sự kiện, hiện tượng, quá

trình, trong đời sống kinh tế chính trị và đời sống văn hóa” [32, Tr 132]

Tương tự, Đại từ điển tiếng Việt do Nguyễn Như Ý chủ biên, cũng xác

định: “Bình luận là bàn và nhận xét về vấn đề gì đó” [49, Tr 168]

Trong cuốn Tác phẩm Báo chí, tập III, tác giả Trần Thế Phiệt đã mở

rộng một cách khá đầy đủ về phương pháp bình luận: “Bình luận với ý nghĩa

là một phương pháp, là cách đánh giá và bàn luận một sự kiện, một hiện tượng, một vấn đề nào đó để đi đến nhận thức sâu sắc, đầy đủ về vấn đề đó và những điều do vấn đề đó đặt ra” [32, Tr 37]

Như vậy, cả bốn quan niệm nói trên đều nhìn nhận bình luận trước hết

là một phương pháp phổ biến trong đời sống, được con người sử dụng để lý giải các các hiện tượng, vấn đề nảy sinh, nhằm mục đích bàn và lý giải về sự kiện, vấn đề đó và được con người vận dụng như một công cụ trong quá trình nhận thức, nhằm có được những cách hiểu thỏa đáng Chính vì vậy, bình luận với tư cách là một phương pháp, một cách thức đã được các nhà báo sử dụng rộng rãi trong quá trình sáng tạo tác phẩm Trên thực tế, khi thực hiện các tác phẩm báo chí từ phóng sự, điều tra, hay chỉ là một bài phản ánh, các tác giả

đều phải sử dụng phương pháp bình luận để góp phần “soi sáng” hoặc “giải

thích một sự kiện, vấn đề” nào đó

1.1.1.2 Bình luận với tư cách là một thể loại báo chí

Ở phạm vi của Luận văn này, người viết không đi sâu nghiên cứu về phương pháp bình luận, mà tập trung tìm hiểu bình luận dưới góc độ là một thể loại tác phẩm báo chí Đây là thể loại được Karel Sforkan khẳng định đã xuất hiện trên báo chí phương tây từ nửa cuối thế kỷ IXX, cụ thể là ra đời ở Anh, Pháp vào những năm 1870 [16, Tr 96]

Cũng trong cuốn cuốn Nghề nghiệp và công việc của nhà báo, quan

niệm về bình luận, với tư cách là một thể loại báo chí đã được các tác giả đưa

ra: “Bài bình luận là một thể loại của báo chí, nhiệm vụ của nó là diễn đạt

một tư tưởng của tòa soạn về một vấn đề thời sự hoặc một sự kiện, nghĩa là làm cho độc giả hiểu được mối quan hệ đó theo một quan điểm nhất định và

từ kết luận đó rút ra được kết luận có tính chất chính trị” [27, Tr 81]

Điểm cốt lõi ở đây là nó - với tư cách một thể loại báo chí nhằm giúp tòa soạn bộc lộ quan điểm, thái độ về một vấn đề, sự kiện nào đó và hướng công chúng hiểu một thông điệp có ý nghĩa tư tưởng mà tòa soạn đặt ra Đây

là quan điểm về bình luận báo chí với góc tiếp cận là cơ quan báo chí và đã

nhấn mạnh đến vai trò định hướng dư luận của thể loại này

Trong cuốn 100 câu hỏi về cách viết báo, TS Nguyễn Đức Dũng cũng

đưa ra quan niệm:

Bình luận là tên gọi của một thể loại báo chí mà trong đó nội dung của nó gồm hai thành phần chính Bình là xem xét, phân tích các khía cạnh của vấn đề, đánh giá nó, khai thác nó ở các mặt nội dung, ý nghĩa, còn luận là sự bàn bạc, mở rộng vấn đề đặt nó vào trong quá trình diễn biến, phát triển, nhận định, khả năng và những triển vọng của những vấn đề nào đó mà công chúng quan tâm [10, Tr 71] Trong quan niệm này, tác giả đã đứng dưới góc độ ngôn ngữ học để đưa ra quan niệm về thể loại bình luận báo chí Bằng sự giải thích ý nghĩa của

từ “bình” và từ “luận” trong mối quan hệ biện chứng, theo tác giả thì thể loại bình luận là loại bài viết nhằm làm rõ hai mệnh đề trên Có thể hiểu “bình” ở đây là phân tích, bình giá, đánh giá, còn “luận” là đưa ra quan điểm của người viết (hoặc cơ quan báo chí) mang tính nhận định - gắn với quá trình vận động, phát triển của các sự kiện mà công chúng quan tâm

Trong cuốn Các thể loại báo chí chính luận, tác giả Trần Quang đã

khái quát về thể loại bình luận báo chí với các luận điểm chính, cũng có thể

coi là một quan niệm: “Thể loại bình luận là một bộ phận của công tác báo

chí, dùng để hướng dẫn cách nhận định các nguồn tin tức…tạo điều kiện cho độc giả đánh giá đúng đắn sự kiện nhất định, đồng thời dẫn dắt độc giả rút ra được kết luận từ những sự kiện xảy ra”[30, Tr 127- 128]

Điểm nổi bật trong quan niệm của tác giả Trần Quang là nhìn nhận thể loại này có khả năng giúp độc giả đánh giá đúng đắn, có cái nhìn đúng đắn về

một vấn đề, sự kiện nào đó Bài bình luận có thể “dẫn dắt độc giả rút ra được

những kết luận từ những sự kiện xảy ra” - nói tóm lại là định hướng tư tưởng

cho độc giả Đây là một cách diễn đạt khác về mục đích của bài bình luận mà

các tác giả của cuốn Nghề nghiệp và công việc của nhà báo đã đề cập ở phần

cuối của quan niệm

Như vậy, có thể khẳng định hiện nay chưa có một khái niệm tổng quát

và đầy đủ nhất về thể loại bình luận Điểm tựu chung trong quan điểm về bình luận báo chí giữa các tác giả, dù đứng dưới giác độ một cơ quan báo chí, giác

độ ngôn ngữ hay người viết, người đọc thì đều chung nhìn nhận đây là một thể loại của báo chí Và bình luận báo chí chỉ ra đời dựa trên những thông tin,

sự kiện có thực, là đối tượng phản ánh của báo chí Tác giả, hay cơ quan báo chí đưa ra quan điểm của mình bằng các luận điểm, luận chứng, luận cứ; tập hợp nhiều phương pháp phân tích, đánh giá, từ đó chuyển tới công chúng một thông điệp mới, một cách nhìn khác có thể sâu sắc hơn, đầy đủ hơn về một vấn đề, sự kiện nào đó

Bởi vậy, bình luận cũng như loại thể chính luận báo chí luôn lấy lý lẽ, phân tích làm trọng tâm Thông tin lý lẽ ở đây không chỉ là sự lựa chọn khéo léo, sắp xếp các luận điểm, luận cứ, luận chứng khoa học mà còn thể hiện ở tập hợp các vấn đề, sự kiện, thông tin một cách lôgíc để trên cơ sở đó, tác giả bày tỏ lần lượt các quan điểm, chính kiến của mình, cả sự thẩm định, đánh giá chủ quan nhưng đầy tính khách quan qua hệ thống quan điểm lý lẽ đó để làm sáng tỏ vấn đề Trong bình luận báo chí, yếu tố tình cảm được thay thế phần lớn bằng lý trí của tác giả qua lập luận, lý giải, phân tích, nhận xét, bình giá Chính tư duy sắc bén và lôgíc của người trình bày, người viết đã tạo nên sức thuyết phục cho tác phẩm bình luận

Đối với một tác phẩm bình luận thì thông tin, sự kiện, vấn đề của tác phẩm là hạt nhân quan trọng nhưng bản thân nó chỉ là phần “thô”, phần

“nguyên liệu” để người viết dựa vào đó bày tỏ hệ thống luận điểm riêng, đặc biệt phát triển rộng ra các mối quan hệ xung quanh thông tin, sự kiện, nhằm bóc trần bản chất thực, đem đến cho người đọc một cái nhìn sâu sắc, thậm chí

là rất mới về sự kiện, vấn đề đó Chính vì vậy mà tác phẩm bình luận được coi

là thể loại đóng vai trò then chốt trong công tác truyền thông cũng như thực hiện các nhiệm vụ tư tưởng, chính trị

Theo nhà báo Hồ Quang Lợi:

Bình luận là một thể loại trụ cột, vừa thể hiện tầm vóc của một cơ quan ngôn luận, vừa tăng sức hấp dẫn của báo chí Trước đây, bình luận chủ yếu xuất hiện trên các tờ báo chính trị lớn, ngày nay, rất nhiều tờ báo, không kể là báo trung ương hay địa phương, báo ngành, hay báo đoàn thể đều chú trọng tới thể loại này [30, Tr 3] Tác phẩm bình luận phải luôn theo sát những vấn đề thời cuộc và luôn tìm gốc rễ của mọi vấn đề Chính vì vậy, bình luận luôn thể hiện tính chiến đấu trực diện, tỏ rõ công khai thái độ, quan điểm, lập trường của bình luận viên và của cơ quan báo chí trong thông tin và định hướng thông tin Trong

thời đại hiện nay, khi thông tin “bùng nổ” từng giờ từng phút thì việc thẩm

định, phân tích, đánh giá các sự kiện và vấn đề để từ đó tìm ra bản chất cũng như xu hướng vận động, tác động của chúng đối với đời sống xã hội, đã trở thành một đòi hỏi bức thiết của công chúng và là “đất” cho thể loại bình luận phát triển

1.1.2 Vị trí, vai trò của bình luận trên báo chí

Ngay từ thời khởi thủy, bình luận được các chủ báo khuyến khích, bởi vì

họ hiểu nó đem lại cho công chúng những tri thức mới ẩn chứa đằng sau những tin tức, sự kiện và qua sự giải thích, phân tích, nó góp phần giáo dục, ảnh hưởng đến cách suy nghĩ của người đọc Ví dụ như: Trên các tạp chí và các báo hàng ngày năm 1870, như tờ “Die Arbeit” ở Thụy Sĩ, tờ “Rappel” ở Pháp và tờ

“Fantfurter Zeitung” ở Đức, người ta thường đọc được câu: “Chúng tôi muốn được trình bày dưới một góc độ khác những sự kiện mà bạn đọc đã biết” Vì thế,

không phải ngẫu nhiên mà bình luận thường được các báo bố trí ở vị trí trang

trọng của tờ báo và hấp dẫn độc giả

Trong kho tàng báo chí cách mạng nước ta từ năm 1975 trở về trước, không có gì lạ khi loại tác phẩm chính luận báo chí chiếm vị trí quan trọng với một số lượng đáng kể Đó là do nhu cầu cách mạng lúc bấy giờ cần giáo dục, tập hợp quần chúng, cần liên tục lý giải, phân tích các sự kiện để nhanh chóng có hành động thực tiễn trong cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc Hàng loạt những bài xã luận, bình luận trên các tờ báo cách mạng đã giúp cho Nhân dân ta hiểu một cách đúng đắn tình thế cách mạng, thời cơ giành độc lập dân tộc

Đối với bình luận, nếu như trước đổi mới, bình luận là những bài viết lớn, phân tích, đánh giá những vấn đề quan trọng của đất nước như: chính sách cải cách giáo dục, việc phân chia ruộng đất ở nông thôn, công tác tuyên truyền, cổ động thu thuế thì nay loại bài này ít được báo chí sử dụng Thay vào đó là những bài bình luận ngắn, bắt kịp với những sự kiện nóng bỏng đang diễn ra hằng ngày

Nhưng thực tế những năm qua, tờ báo nào cũng coi trọng đầu tư xứng đáng cho tác phẩm bình luận (đầu tư xây dựng đội ngũ người viết, trả nhuận bút cao, đăng tải ở vị trí trang trọng, nổi bật ) Báo nào không có bài bình

luận thì sẽ kém phần “sang trọng”, khó hấp dẫn bạn đọc trình độ cao; đăng bài bình luận “nhàng nhàng” thì uy tín của tờ báo giảm sút

Hiện nay, tình hình trong nước và thế giới có nhiều diễn biến phức tạp Công chúng tiếp nhận nhiều nguồn tin đa dạng, không ít quan điểm sai trái gây trở ngại cho sự phát triển của đất nước, nên báo chí rất cần định hướng cho công chúng có nhận thức đúng đắn bằng các bài bình luận Khi sáng tạo, người viết bình luận phải nắm vững lý luận về thể loại mới tạo ra được tác phẩm bình luận đúng nghĩa

- Loại bài Bình luận ngắn

- Loại bài Bình luận trong ngày

- Loài bài Bình luận trong tuần và bài Bình luận phê bình trong tuần

- Bài bình luận mang tính chất bút chiến và tính chất giải thích

Nhóm tác giả này đã căn cứ trên sự phong phú, đa dạng của chủ đề và

sự phân biệt của từng chức năng để phân chia thành các dạng bài bình luận khác nhau Tuy nhiên, cách phân chia này chưa thật khoa học, dễ bị trùng hợp Ví dụ như ngay trong bản thân bài Bình luận bót chiến đã là những bài Bình luận ngắn, hay như Bình luận trong ngày, trong tuần đã là những bài giải thích, phân tích rồi

Trần Thế Phiệt [31, tr 56] có cách phân chia mang tính khoa học hơn

đó là dựa vào những tiêu chí cụ thể để chia thành các dạng bài:

- Dựa theo tiêu chí thời gian:

+ Bình luận ngắn + Bình luận trong ngày + Bình luận trong tuần

- Dựa trên phương pháp thể hiện:

+ Bình luận có tính chất giải thích + Bình luận bút chiến

- Dựa trên nội dung bài viết:

+ Bình luận sự kiện + Bình luận vấn đề

Thực tế cho thấy những sự phân chia này chỉ mang tính chất tương đối bởi giữa các thể loại, các dạng bài luôn có sự đan xen lẫn nhau Trên cơ sở tìm hiểu, nghiên cứu lý luận và thực tiễn báo chí, căn cứ theo thời gian, dung lượng, chúng tôi chia thành 2 loại: Bình luận ngắn, bình luận dài (Bình luận chuyên sâu) Bài bình luận ngắn chỉ cần vài trăm từ, dẫn ra một sự kiện, một lời phát biểu là người viết có thể đưa ra nhận định của mình: tán thành hoặc bác bỏ Dạng bài này xuất hiện nhiều trong các chuyên mục bình luận của các

tờ báo như: Thanh niên, Tuổi trẻ, Nhân dân, Lao động… Bài bình luận dài thường tập trung vào những vấn đề, sự kiện đang gây xôn xao dư luận, cần có

sự định hướng tư tưởng; hoặc từ nhiều sự kiện có liên quan đến nhau, người viết tổng hợp, phân tích rồi đi đến kết luận về một vấn đề

Căn cứ vào nội dung có 2 loại:

+ Bình luận trong nước

+ Bình luận quốc tế

Trong mỗi dạng bình luận trong nước hay quốc tế lại có những dạng bài cụ thể như: Bình luận về chính trị - xã hội, Bình luận quân sự, Bình luận kinh tế- xã hội, Bình luận văn hoá - thể thao… Căn cứ vào phương pháp thể hiện cũng có thể chia thành 2 dạng sau: Bài bình luận giải thích, bình luận bút chiến Các bài bình luận mang tính giải thích thường đi sâu phân tích các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước hoặc các hiện tượng tích cực trong đời sống xã hội Trong bài bình luận bút chiến, người viết thường đi từ những quan điểm, ý kiến tiêu cực, phân tích, bác bỏ, phủ nhận các quan điểm đó đồng thời rút ra cái tích cực Bài bình luận bút chiến phải có tính chiến đấu cao và thường là để đấu tranh với quan điểm của các nhà chính trị đối lập, vạch trần âm mưu, thủ đoạn của các thế lực phản động, thù địch…

Hiện nay, báo chí sử dụng rất nhiều hình thức bình luận và phạm vi nghiên cứu của mỗi bài bình luận cũng rất đa dạng Có những bài bình luận

chỉ dừng lại ở mức xem xét một sự kiện nhỏ, riêng lẻ nào đó trong đời sống

xã hội như việc đánh giá hành vi của một cá nhân cụ thể nào đó là tốt hay không tốt Cũng có khi nhà báo sử dụng bài bình luận để đánh giá, bàn luận

về một sự kiện nhưng sự kiện này đã được thông báo trên các phương tiện thông tin đại chúng Người viết trình bày quan điểm của toà soạn hay của chính mình về sự kiện đó hoặc từ sự kiện đó liên hệ đến những sự kiện hay vấn đề khác Đây là loại bài mà các nhà nghiên cứu và giới báo chí gọi là bình luận ngắn vì đề tài mà nó đề cập không lớn, dung lượng chỉ từ 250 đến 400

từ Tính chất hướng dẫn nhận thức và hành động trong bài này thể hiện rõ

1.1.4 Đặc trưng của thể loại bình luận

Cuốn sách “Các thể loại báo chí” (Nxb Thông tấn) đã làm nổi bật đặc

điểm của bình luận thông qua việc nêu lên những mục tiêu mà thể loại bình luận hiện nay theo đuổi:

+ Hướng sự chú ý của bạn đọc vào những sự kiện mới quan trọng, nổi lên hàng đầu trong đời sống xã hội, đánh giá chúng

+ Đặt sự kiện được bình luận trong mối liên hệ với những sự kiện khác, phát hiện nguyên nhân của sự kiện đó

+ Hình thành dự báo phát triển của sự kiện được bình luận

+ So sánh, thường với sự trợ giúp của các ví dụ, những cách thực hành

xử và giải quyết cần thiết cho bài toán

Trần Quang trong cuốn “Các thể loại báo chí chính luận” [34, tr 78] đã

đưa ra những nhận xét chủ yếu về thể loại này:

- Bài bình luận là một tác phẩm đặc sắc dùng để tái tạo bức tranh toàn cảnh về một vấn đề nào đó trong đời sống xã hội Cơ sở chính của bài bình luận là các sự kiện, chi tiết điển hình, tiêu biểu của hiện thực khách quan Bài bình luận đòi hỏi phải xem xét các sự kiện, hiện tượng đó trong mối liên hệ và phụ thuộc lẫn nhau để rút ra kết luận chung có tính định hướng cho nhận thức

và hành động của công chúng Tác giả có thể sử dụng nhiều hình thức và phương pháp khác nhau như so sánh, đối chiếu, hệ thống hoá để làm nổi bật chủ đề tác phẩm và tư tưởng của tác giả hay toà soạn

- Từng mục từng phần của tác phẩm không đứng riêng lẻ, độc lập mà là những bộ phận cấu thành tác phẩm

- Từng phần của tác phẩm liên quan mật thiết tới nhau bổ sung cho nhau để làm nổi bật chủ đề chính

Ngoài ra tác giả còn so sánh bình luận với tiểu luận để thấy rõ đặc điểm của thể loại này Tác giả bài bình luận không chỉ sử dụng một vài sự kiện riêng

lẻ mà là toàn bộ các sự kiện, hiện tượng, quá trình của một lĩnh vực nào đó để

so sánh, đối chiếu làm sáng tỏ một vấn đề cụ thể mà tác giả đang nghiên cứu Trong bài bình luận tác giả không xem xét đánh giá các sự kiện hiện tượng riêng lẻ một cách độc lập như viết tường thuật hay viết tin mà các sự kiện riêng

lẻ đó trong mối liên hệ chặt chẽ, phụ thuộc lẫn nhau, nhấn mạnh ý nghĩa của chúng để làm nổi bật cái chung

Như vậy, đặc điểm đầu tiên của bài bình luận là không lấy những sự

kiện riêng lẻ mà phải xem xét chúng trong nhiều khía cạnh, đặt nó trong mối quan hệ nhiều mặt mới có thể phát hiện ra ý nghĩa vấn đề Yêu cầu đầu tiên

của bài bình luận cũng giống như bất kỳ một tác phẩm báo chí nào là phải có

sự kiện Tuy nhiên, do đặc điểm thể loại nên không phải bất kỳ sự kiện nào cũng có thể đưa vào bình luận Đó phải là những sự kiện tiêu biểu, có liên quan đến vấn đề tác giả bàn luận Do đó, tài năng của người bình luận được thể hiện ngay ở khâu đầu tiên: lựa chọn sự kiện, vấn đề để bình luận

Trên cơ sở những sự kiện đã được lùa chọn, tác giả sẽ phân tích, lý giải những sự kiện đó để đi đến kết luận Như vậy, trong một bài bình luận phải có đầy đủ ba yếu tố: thông báo, bình và luận trong đó bình và luận là mặt mặt quan trọng Bình là xem xét, phân tích các khía cạnh của vấn đề, đánh giá, khai thác nó ở các mặt nội dung, ý nghĩa Luận là bàn bạc, mở rộng vấn đề, đặt nó vào trong quá trình diễn biến phát triển, nhận định khả năng và triển vọng, nêu tác dụng của nó trong đời sống xã hội, trong thực tế

và trong lý luận

Một đặc điểm quan trọng của thể loại này chính là khuynh hướng tư

tưởng của tác giả và toà soạn báo Khía cạnh chủ quan này thể hiện ở các mặt

như quan điểm, lập trường, thái độ, thậm chí là cả trong việc nhận thức các sự kiện, cách lựa chọn, sắp xếp, giải thích và phân tích các sự kiện Ở bình luận, dấu ấn của “cái tôi”- tác giả, người bình luận thể hiện khá rõ nét Sợi chỉ đỏ xuyên suốt bài bình luận phải là những nhận xét, đánh giá của tác giả và toà soạn báo đó Đặc điểm này khẳng định năng lực cũng như bản lĩnh của người viết bình luận

Bình luận báo chí là một trong những thể loại quan trọng trong báo chí hiện đại Ngoài những đặc trưng mang tính nguyên tắc của báo chí như: tính Đảng, tính chân thật, khách quan, tính quần chúng… thì bình luận còn có những đặc trưng thể hiện rõ tính trội của thể loại này Một trong ba đặc trưng quan trọng của loại bài này là tính khuynh hướng tư tưởng

Nội dung thông tin trong bài bình luận là bày tỏ chính kiến, bộc lộ công khai quan điểm chính trị, tư tưởng của người viết đối với những vấn đề thời

sự quan trọng Sự phân tích, lý giải của nhà báo giúp bạn đọc nhận thức rõ bản chất của sự kiện, hiện tượng Trong thời đại của khoa học, công nghệ với

sự phát triển như vũ bão của các loại hình truyền thông, bình luận càng phải giữ vững tính khuynh hướng tư tưởng Khuynh hướng chính trị rõ ràng, tác động và hướng dẫn dư luận quần chúng trong khi vẫn hấp dẫn độc giả là thành công lớn của thể loại bình luận

Đặc trưng thứ 2 của bài bình luận là tính chiến đấu cao Cũng chính vì

đặc trưng này mà báo chí Đức đã gọi thể loại bình luận là bút chiến Tính chiến đấu đòi hỏi bình luận phải được xây dựng bằng hệ thống lý lẽ sắc sảo, chính xác Đó có thể là những lý lẽ để vạch trần bộ mặt của kẻ thù, cũng có thể là những lời tố cáo, lên án gay gắt những tệ nạn mới trong xã hội hiện đại Đặc trưng này đòi hỏi ở nhà báo - nhà bình luận phải có tinh thần dũng cảm, dám nghĩ, dám làm, dám viết và biết đấu tranh bảo vệ ý kiến, quan điểm của mình Đặc trưng “tính chiến đấu” còn yêu cầu người viết không thể hiện thái độ mơ hồ, không rõ ràng đồng thời không chấp nhận một kết luận mang tính chất chung chung Một bài bình luận thiếu tính chiến đấu là một tác phẩm báo chí thất bại, không có tính thông tin và không định hướng được dư luận xã hội

Đặc trưng mà chúng tôi muốn nhấn mạnh hơn cả trong luận văn này

đó chính là tính lý luận Khác với các thể loại báo chí khác, bình luận trình

bày tư tưởng và thuyết phục người đọc chủ yếu bằng lập luận, lý lẽ Có thể

vì thể loại bình luận thiếu thông tin lý lẽ như thể ký chân dung mà là lại thiếu nhân vật Nói như vậy để thấy được tầm quan trọng của lý lẽ trong bài bình luận Thông tin lý lẽ trong bài bình luận không phải là sự sao chép một cách máy móc, ghép nối vụng về của các sự kiện mà nhất thiết phải có sự đánh giá, nhận xét, sự thẩm định của tác giả về sự kiện đó Trên cơ sở các dẫn chứng là sự kiện, vấn đề tác giả đưa ra những phân tích, tìm tòi để làm

sáng tỏ vấn đề cần bình luận Ngay trong phần kết luận cũng không thể xếp đặt một cách lộn xộn mà phải được xây dựng, kết cấu một cách hệ thống, logic rõ ràng, chặt chẽ Các nhận định, đánh giá phải được xây dựng thành luận cứ, luận chứng, luận điểm rồi từ đó mới đi đến kết luận then chốt để có sức thuyết phục người đọc

1.2 Bình luận quốc tế trên báo in

Có thể xây dựng dạng bài này theo cách của bình luận theo chủ đề hoặc bình luận chung Yêu cầu đối với bình luận quốc tế là các sự kiện, hiện tượng diễn ra trên thế giới phải được thông báo một cách chính xác, chi tiết, đầy đủ,

có sức thuyết phục cao Người bình luận cần có lập trường chính trị vững vàng, kiến thức sâu rộng, am hiểu về các vấn đề quốc tế, nghiệp vụ giỏi, ngoại ngữ tốt, khả năng nắm bắt và xử lý sự kiện quốc tế nhanh nhạy, chính xác

Trong thời đại hiện nay, khi “cơn bão” thông tin tràn ngập vào mọi tầng lớp xã hội từng giờ, từng phút thì việc thẩm định, phân tích, đánh giá các sự kiện, vấn đề, từ đó tìm ra bản chất cũng như xu hướng vận động, tác động của chúng đối với đời sống xã hội trở thành một đòi hỏi bức thiết của công chúng, nhất là lý giải kịp thời những biến đổi trên thế giới có tác động mạnh mẽ và trực tiếp đến nước ta

Trên báo chí, chúng ta thường gặp nhiều bài thuộc dạng này dưới các

đề mục: Bình luận quốc tế, Nhìn ra thế giới, Thế giới tuần qua, Nhìn từ Hà Nội, Phân tích - Nhận định Các tác giả viết nhiều bài thuộc dạng này có thể kể đến là Nguyễn Hữu Chỉnh, Nguyễn Xuân Hải, Nguyễn Nhâm, Sơn

Ninh, Diệu Bình, Quang Lợi, Duy Thịnh, Phương Hà, Xuân Hiệu, Huy Đăng, Yên Ba, Vũ Anh, Song Hà

Theo tác giả luận văn: Bình luận quốc tế là dạng bài bình luận các sự kiện, vấn đề quốc tế nhằm định hướng cho công chúng có cái nhìn và cách hiểu đúng đắn, thú vị về sự kiện, hiện tượng đó theo quan điểm chỉ đạo thong tin của Đảng và Nhà nước

1.2.2 Bình luận quốc tế trên báo khảo sát

1.2.2.1 Bình luận quốc tế trên báo Nhân dân

Trong xu hướng hội nhập quốc tế ngày càng mở rộng và phát triển thì yêu cầu của báo Đảng càng trở nên nặng nề hơn Mục tiêu của báo Nhân dân

là góp phần mở rộng thông tin đối ngoại, tuyên truyền đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước, thành tựu của sự đổi mới, vẻ đẹp của đất nước, con người Việt Nam, truyền thống văn hóa dân tộc ta đối với bạn bè thế giới Bên cạnh đó, mục tiêu của báo còn là qua các bài bình luận, nêu rõ các quan điểm của Đảng, Nhà nước và Nhân dân về các sự kiện lớn xảy ra trên thế giới cũng như các vấn đề toàn cầu đặt ra cho nhân loại, đồng thời góp phần đấu tranh chống lại các luận điểm sai trái thù địch, xuyên tạc, vu cáo Việt Nam của các thế lực thù địch

Những năm trước đây cho đến cuối những năm 1970 của thế kỷ trước trên báo Nhân dân các bài bình luận xuất hiện không nhiều, nhưng thường là những bài viết dài, phân tích các vấn đề quốc tế một cách sâu sắc và gây được tiếng vang lớn Nhưng từ những năm 1980 đến nay có nhiều bài bình luận ngắn hơn, đề cập đến các vấn đề quốc tế quan trọng Hiện nay, trên báo Nhân dân thường có tới 2 đến 4 bài bình luận quốc tế một tuần

Báo Nhân dân hiện nay có 8 trang, những bài bình luận quốc tế thường nằm trong trang số 8 trong chuyên mục Thời sự thế giới và một số bài được đặt trong trang số 4 của chuyên mục Quốc tế Từ ngày 1/7/2012, những bài bình luận quốc tế đã được đặt tiêng trong chuyên mục Bình luận quốc tế

Bình luận quốc tế là một thế mạnh của báo Nhân dân và được đông đảo bạn đọc quan tâm Đây là thể loại được Ban Biên tập báo Nhân dân coi trọng

và đầu tư có chiều sâu nhằm đào tạo cây bút, nâng cao kiến thức cho phóng viên về sự am hiểu tình hình quốc tế, quan điểm đường lối của Đảng và Nhà nước ta về chính sách đối ngoại, vê cách viết thể loại này

Bình luận quốc tế giữ vai trò hết sức quan trọng của báo Nhân dân Bởi

lẽ, thông qua các bài bình luận bạn đọc trong và ngoài nước hiểu rõ thực chất các vấn đề quốc tế, quan điểm của Đảng, Nhà nước ta đối với các vấn đề quốc

tế Qua đó, bạn đọc có cái nhìn đúng đắn về các vấn đề quốc tế, hiểu rõ lập trường, chính sách đối ngoại của Đảng và Nhà nước ta về những vấn đề quốc

tế Đồng thời, bình luận quốc tế giúp cán bộ và Nhân dân ta hiểu được bản chất của quá trình, xu hướng và tính chất của các diễn biến nhanh chóng, phức tạp hiện nay của tình hình thế giới và khu vực Theo đó, bình luận quốc

tế giúp bạn đọc có nhận thức đúng, tư duy và cách tiếp cận đúng để có thái độ ứng xử và hành động đúng trong quá trình đất nước đổi mới và hội nhập ngày càng sâu sắc vào đời sống quốc tế như hiện nay

1.2.2.2 Bình luận quốc tế trên báo Quân đội Nhân dân

Báo Quân đội Nhân dân là một tờ báo chính trị của làng báo in Việt Nam Hiện nay, báo đã phát hành rộng rãi cho mọi đối tượng bạn đọc Nhằm thích ứng với đời sống báo chí nói chung và đời sống xã hội nói riêng, báo Quân đội Nhân dân hướng ra cộng đồng nhằm thu hút thêm bạn đọc, nâng cao

vị thế tờ báo, phá vỡ giới hạn là một tờ báo ngành đặc thù, vươn lên giải quyết những vấn đề nóng của xã hội

Hiện nay báo Quân đội Nhân dân có 8 trang, chuyên mục Bình luận quốc tế nằm trong trang số 8, trung bình một tuần báo có từ 2 đến 4 bài bình luận quốc tế

Bình luận quốc tế trên báo Quân đội Nhân dân luôn được tập trung đầu

tư với sự chỉ đạo hoặc trực tiếp viết của Ban biên tập cùng các cây bút bình luận sắc sảo của Phòng Biên tập Thời sự quốc tế, được đồng nghiệp, bạn đọc đánh giá là luôn kịp thời, sắc sảo, đúng định hướng chính trị, có tính chiến đấu cao, giữ được bản sắc, phong cách riêng, góp phần vào thực hiện nhiệm

vụ tuyên truyền đối ngoại của Đảng, Nhà nước ta

Tiếng nói đối ngoại của Báo Quân đội Nhân dân có tiếng vang, được Bộ Ngoại giao, các cơ quan đối ngoại của Đảng và Nhà nước đánh giá là vũ khí sắc bén, có hiệu quả phục vụ tốt đường lối đối ngoại Báo được xác định là báo loại 1B (không phải là báo ngành), một trong 5 tờ báo lớn của cả nước, có uy tín với quốc tế và các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Quân đội Một số cây bút trở nên quen thuộc với bạn đọc như: Trần Nhung, Quang Lợi, Thùy Chi, Hồng Thanh Quang, Văn Yên, Kim Tôn

Từ lâu, bình luận quốc tế là một thế mạnh của báo Quân đội Nhân dân, được đông đảo bạn đọc quan tâm Đây là thể loại được Ban biên tập coi trọng

và đầu tư có chiều sâu nhằm đào tạo những cây bút, nâng cao kiến thức cho phóng viên am hiểu tình hình quốc tế, quan điểm đường lối của Đảng và Nhà

nước ta về chính sách đối ngoại, về cách viết thể loại này

Bình luận quốc tế giữ vai trò hết sức quan trọng của báo Quân đội Nhân dân Bởi lẽ, thông qua các bài bình luận được đăng tải trên báo Nhân dân, cán bộ, chiến sĩ trong Quân đội Nhân dân Việt Nam, bạn đọc trong nước

và những người quan tâm hiểu được bản chất của các quá trình, xu hướng và tính chất của các diễn biến nhanh chóng, phức tạp trên thế giới, hiểu rõ thực chất các vấn đề quốc tế, quan điểm của Đảng và Nhà nước ta đối với các sự kiện quốc tế Bình luận quốc tế còn giúp bạn đọc có tư duy, nhận thức và cách tiếp cận đúng để có thái độ ứng xử và hành động phù hợp trong quá trình đất nước đổi mới và hội nhập ngày càng sâu sắc vào đời sống quốc tế

Ngày nay, khi nước ta hội nhập quốc tế, chính sách đối ngoại của Đảng

và Nhà nước ta có những điều chỉnh với phương châm “đa phương hóa, đa

dạng hóa quan hệ, chủ động và tích cực hội nhập quốc tế; là bạn, đối tác tin cậy và thành viên có trách nhiệm trong cộng đồng quốc tế” [7, tr 236]

Chúng ta chủ trương “thêm bạn, bớt thù”, duy trì môi trường hòa bình để ổn

định và xây dựng đất nước Cho nên việc chọn vấn đề viết bình luận đăng trên báo Quân đội Nhân dân phải cân nhắc kỹ càng Khi viết bài phê phán một quyết định sai trái của một nước hay một tổ chức nào đó, người viết cũng phải

thể hiện rõ phương châm “vừa hợp tác, vừa đấu tranh”, với lý lẽ xác đáng

Nếu nói không đúng, không chỉ ảnh hưởng đến quan hệ đối ngoại mà còn cả quan hệ kinh tế với các nước và khu vực mà bài bình luận đề cập

1.2.2.3 Bình luận quốc tế trên báo Thế giới và Việt Nam

Báo Thế Giới và Việt Nam là cơ quan truyền thông của Bộ Ngoại giao,

là tờ báo đối ngoại lớn nhất cả nước, phản ánh các vấn đề quốc tế sâu sắc, nóng bỏng và chính sách cũng như hoạt động đối ngoại của Việt Nam Trong thời đại toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế, ngoai giao kinh tế đóng vai trò rất quan trọng, báo thường xuyên dành dung lượng thông tin lớn giới thiệu về kinh tế đối ngoại, đầu tư du lịch, thị trường hàng hóa và dịch vụ, thị trường tài chính, công nghệ, lao động… và kinh nghiệm của các nước Báo Thế Giới và Việt Nam có tính chuẩn xác, cấu trúc nội dung, thiết kế và trình bày theo tiêu chuẩn báo chí quốc tế, không những đáp ứng nhu cầu về thông tin báo in của độc giả thế hệ mới - thế hệ hội nhập Thế giới và Việt Nam phát hành thứ 5 hàng tuần, phụ san cuối tuần phát hành vào thứ hai, số cuối tháng, phụ san cuối tháng phát hành vào ngày 25 hàng tháng

Những bài bình luận quốc tế của báo Thế giới và Việt Nam được đặt ở

chuyên mục “sự kiện và bình luận” trang 8 của tờ báo Có một sự thay đổi khá đặc biệt, từ số 271 ngày 09/2 - 15/2/2012 trở về trước chuyên mục “sự kiện và

bình luận” nằm ở trang 7 của tờ báo Còn từ số 272 cho đến nay chuyên mục “sự kiện và bình luận” được đưa lên trang 8 Điều khá thú vị, qua khảo sát thực tế

báo Nhân dân, báo Quân đội Nhân dân, báo Thế giới và Việt Nam chuyên mục bình luận, bình luận quốc tế đều được các tờ báo đặt ở trang số 8

Báo Thế giới và Việt Nam luôn chú trọng vào chuyên mục bình luận quốc tế, đặc biệt khi thế giới xảy ra điểm nóng ở vùng nào thì hàng tuần số báo ra sẽ có một số nhà bình luận chuyên về những điểm nổi bật đó

Tiểu kết chương 1

Trong chương 1, tác giả luận văn đã trình bày những cơ sở lý luận và

thực tiễn liên quan đến đề tài “Bình luận quốc tế trên báo in Việt Nam

hiện nay”

Về lý luận chung về bình luận, bình luận quốc tế, Luận văn đã tập trung

làm rõ khái quan về bình luận với tư cách là một phương pháp và bình luận, bình luận quốc tế với tư cách là một thể loại tác phẩm báo chí Qua việc thống

kê và chọn lựa những quan niệm đã có của thể loại tác phẩm bình luận báo chí

và bình luận quốc tế từ trước đến nay, tác giả đã đưa ra một khái niệm tổng quát của bản thân, dựa trên tổng hợp các đặc điểm nổi bật của thể loại bình luận quốc tế từ quan niệm của những người đi trước

Phần lý luận căn bản này mang tính chất xương sống, dẫn dắt người viết đi sâu tìm hiểu và làm sáng tỏ các vấn đề khác của Chương 1, đặc biệt là nêu bật những đặc điểm riêng giúp nhận diện một cách rõ nét về bình luận quốc tế Phần cuối và cũng là phần rất quan trọng của Chương 1, thể hiện tình hình sử dụng thể loại bình luận quốc tế trên 3 tờ báo khảo sát

Bằng việc sơ lược về bình luận quốc tế trên các tờ báo khảo sát, cũng như khái quát quá trình sử dụng thể loại bình luận quốc tế trong chuyên mục:

“Sự kiện & Bình luận” của báo Thế giới và Việt Nam; “Bình luận” của báo Quân đội Nhân dân trong “Thời sự quốc tế” và “Bình luận quốc tế” trên báo

Nhân dân, tác giả cũng đã chứng minh các bài viết đăng trong ba chuyên mục nêu trên của các tờ báo khảo sát thuộc thể loại bình luận quốc tế Qua đó, khẳng định thể loại bình luận quốc tế đang phát triển trên báo in bởi có rất nhiều ưu điểm, thỏa mãn được nhu cầu đọc, xem của độc giả cũng như xu thế

phát triển viết bình luận quốc tế và sự quan tâm của báo chí

Chương 2 THựC TRạNG BÌNH LUậN TRÊN BÁO IN ở VIệT NAM HIệN NAY 2.1 Sơ lược về các tờ báo khảo sát

2.1.1 Báo Nhân dân

Báo Nhân dân, Cơ quan Trung ương của Đảng Cộng sản Việt Nam, Tiếng nói của Đảng, Nhà nước và Nhân dân Việt Nam, báo ra số đầu ngày 11/3/1951 tại Chiến khu Việt Bắc trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp Trong hai cuộc kháng chiến giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước và trong sự nghiệp đổi mới xây dựng đất nước, báo Nhân dân luôn có mặt trên những trận tuyến nóng bỏng bảo vệ và xây dựng Tổ quốc, là tiếng nói của Đảng, Nhà nước, đồng thời là diễn đàn tin cậy của Nhân dân

Hơn 25 năm Đổi mới do Đảng phát động từ Đại hội VI năm 1986, báo Nhân dân đã tuyên truyền, cổ vũ việc thực hiện đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, phản ánh tâm tư, nguyện vọng, sáng kiến và ý chí của các tầng lớp Nhân dân, tham gia tổng kết thực tiễn, hoàn thiện đường lối Đổi mới

Nhằm thực hiện đúng vị trí, chức năng, hoàn thành tốt nhiệm vụ của báo, các thế hệ những người làm báo báo Nhân dân đã không ngừng phấn đấu, phát huy những thành quả và kinh nghiệm của lớp trước, đưa tờ báo và

cơ quan tòa soạn liên tục tiến bộ, đổi mới Để tờ báo luôn đúng định hướng, đáp ứng được yêu cầu của lãnh đạo và người đọc Đảng ủy và Ban biên tập, đặc biệt là Tổng biên tập của báo luôn có bản lĩnh chính trị vững vàng có tầm nhìn chiến lược, kiến thức lý luận, kiến thức nền và kiến thức thực tế sâu rộng, nghiệp vụ tinh thông Những người làm báo Nhân dân thời kỳ nào cũng

là những nhà báo - chiến sĩ, được rèn luyện, trưởng thành, có bản lĩnh chính trị và nghề nghiệp, luôn nắm bắt chính xác, phân tích đúng đắn, phản ứng nhanh nhạy trước mọi biến động sự kiện và hiện tượng trong tình hình đất

nước và thời cuộc thế giới, hoạt động của xã hội, của Đảng và Nhà nước, đời sống của nhân dân, luôn quan tâm đến nhu cầu ngày càng cao của bạn đọc để cải tiến, nâng cao chất lượng báo

2.1.2 Báo Quân đội Nhân dân

Báo Quân đội Nhân dân là cơ quan của Quân ủy Trung ương và Bộ Quốc phòng, là tiếng nói của lực lượng vũ trang và nhân dân Việt Nam, do Tổng cục Chính trị trực tiếp quản lý, chỉ đạo về mặt hành chính và nghiệp vụ chuyên môn Báo ra số đầu tiên vào ngày 20/10/1950 tại bản Khau Diều - Định Biên Thượng - Định Hóa - Thái Nguyên (với hơn 10 chuyên mục.)

Dưới sự lãnh đạo của Tổng Quân ủy và trực tiếp là Tổng cục Chính trị, báo QĐND từng bước phát triển, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp kháng chiến kiến quốc, xây dựng quân đội, củng cố quốc phòng

Trong giai đoạn hiện nay, báo đảm nhận trọng trách là Tiếng nói của LLVT và Nhân dân Việt Nam và là một trong những tờ báo chính trị hàng đầu của đất nước, trực tiếp thể hiện kịp thời quan điểm của Đảng, Nhà nước

và QĐND Việt Nam về mọi vấn đề, sự kiện quan trọng của đất nước và thế giới Tờ báo có nhiệm vụ tuyên truyền về hai nhiệm vụ chiến lược của Cách mạng Việt Nam: đấu tranh giải phóng dân tộc và xây dựng, bảo vệ miền Bắc

xã hội chủ nghĩa trong những năm trước đây và Xây dựng, bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa từ năm 1975 đến nay

Để thực hiện đúng vị trí, chức năng, hoàn thành tốt nhiệm vụ của báo, các thế hệ những người làm báo Quân đội Nhân dân đã không ngừng phấn đấu, lớp sau kế tiếp, phát huy những thành quả và kinh nghiệm của lớp trước, đưa tờ báo và cơ quan tòa soạn liên tục tiến bộ, đổi mới Để tờ báo luôn đúng định hướng, đáp ứng được yêu cầu của lãnh đạo và người đọc

Trong các thời kỳ, giai đoạn hoạt động, báo đều có được ban lãnh đạo mạnh, làm hạt nhân xây dựng cơ quan đoàn kết, tòa soạn mạnh, đồng thời báo

cũng luôn có được đội ngũ các bộ các phòng, ban biên tập và các phóng viên, biên tập viên có trách nhiệm, nhiệt tình, chắc tay nghề Những người làm báo Quân đội Nhân dân thời kỳ nào cũng là những nhà báo - chiến sĩ, được rèn luyện, trưởng thành trong môi trường làm tờ báo chính trị - quân sự, có bản lĩnh chính trị và nghề nghiệp, luôn nắm bắt chính xác, phân tích đúng đắn, phản ứng nhanh nhạy trước mọi biến động sự kiện và hiện tượng trong tình hình đất nước và thời cuộc thế giới, hoạt động của Quân đội, đời sống của nhân dân, luôn quan tâm đến nhu cầu ngày càng cao của bạn đọc để cải tiến, nâng cao chất lượng báo

2.1.3 Báo Thế giới và Việt Nam

Báo Thế Giới và Việt Nam là cơ quan truyền thông của Bộ Ngoại giao,

là tờ báo đối ngoại lớn nhất cả nước, phản ánh các vấn đề quốc tế sâu sắc và nóng bỏng và chính sách cũng như hoạt động đối ngoại của Việt Nam Tiền thân của báo là Tạp chí Quan hệ Quốc tế, ra đời ngày 29/11/1989

Là một trong 29 đơn vị có tên trong Nghị định 15 của Chính phủ về chức năng nhiệm vụ và cơ cấu tổ chức hoạt động của Bộ Ngoại giao, báo Thế Giới

và Việt Nam là cơ quan báo chí của Bộ Ngoại giao, có chức năng thực hiện nhiệm vụ thông tin quốc tế và tuyên truyền đối ngoại Việt Nam

Báo Thế Giới và Việt Nam luôn bám chặt vào tình hình mới để xây dựng nội dung của mình trên cơ sở nhận thức hội nhập là con đường hai chiều: Việt Nam ra thế giới và thế giới vào Việt Nam Do vậy nội dung mới của báo được điều chỉnh để tập trung vào các lĩnh vực sau: 1) Trong giai đoạn toàn cầu hóa, ngoài việc cung cấp thông tin và phân tích tình hình thế giới và các mối quan

hệ quốc tế, báo tập trung phản ánh các xu hướng lớn trên toàn cầu về an ninh, kinh tế, các dòng di cư về nhân lực, vốn, công nghệ, các thành tựu khoa học -

kỹ thuật cũng như các làn sóng phát triển; 2) Trong thời kỳ đất nước hội nhập kinh tế, báo tập trung giới thiệu thị trường thế giới, kinh nghiệm phát triển và quảng bá thương hiệu doanh nghiệp và thương hiệu quốc gia cũng như kinh

nghiệm hội nhập của các doanh nghiệp quốc tế; 3) Trong giai đoạn công nghiệp hóa nền kinh tế và hiện đại hóa thể chế và sinh hoạt xã hội Việt Nam, báo giới thiệu kinh nghiệm của các nền kinh tế đi trước, kinh nghiệm làm giàu, kinh nghiệm cải cách đời sống xã hội và phong tục và lối sống đương đại của các dân tộc trên thế giới; và 4) Báo phản ánh các hoạt động đặc trưng đối ngoại như: ngoại giao chính trị, ngoại giao kinh tế, ngoại giao văn hóa, công tác người Việt, công tác biên giới lãnh thổ và công tác xây dựng ngành Ngoại giao Sản phẩm báo chí về các nội dung này được quản lý theo tiêu chí

“kiểm soát chất lượng” Theo đó, sản phẩm báo chí được đưa ra với phong cách độc đáo, tính chuẩn xác cao, phạm vi phản ánh rộng và cấu trúc nội dung cũng như thiết kế và trình bày theo tiêu chuẩn quốc tế hiện đại Nói theo ngôn ngữ nhà báo, sản phẩm của báo TG&VN phải đạt tiêu chí 3C+2H (Chính thức, Chính thống, Chính xác + Hay và Hấp dẫn)

Ngày 12/9/2008, lãnh đạo Bộ Ngoại giao đã phê duyệt đề án “Lộ trình phát triển báo Thế Giới và Việt Nam giai đoạn 2008 - 2015”, trong đó nêu rõ bái phải trở thành Cơ quan ngôn luận của Bộ Ngoại giao Hướng phấn đấu của báo là để trở thành một tổ chức báo chí - truyền thông mạnh, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của đất nước về đối ngoại

2.2 Nội dung

2.2.1 Bình luận về các sự kiện tiêu biểu

Trước mỗi sự kiện, hiện tượng xảy ra, bình luận luôn xuất hiện sau tin, sau phóng sự nhưng không vì thế mà nó mất đi tính thời sự Tác phẩm bình luận nhờ vậy mà có thời gian để nhìn nhận sự việc, vấn đề một cách toàn diện hơn, đặt nó trong các mối quan hệ phức tạp để lý giải nguyên nhân phát sinh vấn đề và phát hiện bản chất, nhận định chiều hướng vận động của vấn đề đó

Đây là một thể loại nhằm trong nhóm chính luận và có lẽ không có một thể loại nào có một thái độ, quan điểm, lập trường bộc lộ rõ ràng, công khai, trực diện như nhóm thể loại này Bài bình luận là nơi phát ngôn cho

chính kiến, thái độ của tác giả, của cơ quan báo chí, của một giai cấp, một dân tộc Nhưng để đạt được mục đích là thuyết phục, định hướng cho tư tưởng và hành động đối với công chúng thì sự phát ngôn ấy dựa trên hệ thống luận điểm, luận cứ, luận chứng và cách lập luận sắc sảo, khúc triết và dễ hiểu Bình luận là phải truyền sức sống vào những điều mình cho là nguyên lý

Người ta đã tính rằng, trong một ngày trung bình một một người có thể tiếp nhận khoảng 300 thông tin khác nhau cần phải được xử lý, phân tích Thông tin được ví như những hàng hóa mạo hiểm, khó có thể dự kiến được và cũng rất khó kiểm soát Các sự kiện, sự việc xảy ra liên tục, nhiều khi đồng thời ở bất cứ thời điểm nào, không gian nào đều có thể được thông tin đến công chúng

Bản thân mỗi sự kiện, sự việc vấn đề đã chứa đựng những sự phức tạp, chứa đựng những mâu thuẫn cần được lý giải Hơn nữa, mỗi một sự kiện, hiện tượng, một tiến trình đều diễn ra trong những điều kiện lịch sử xã hội cụ thể với những hình thức, tính chất, nội dung khác nhau với một thế giới đang tồn tại và đấu tranh giữa cái cũ và cái mới, cái tốt và cái xấu, cái chính nghĩa

và phi nghĩa… Nhiều luồng thông tin đan chéo nhau khiến cho công chúng rất khó định hình cho mình một cách tiếp cận, một cách nhận thức đúng đắn

Hơn vậy, nó có nhiệm vụ giải thích, đánh giá, cắt nghĩa và định hướng thông tin cho người xem trước những vấn đề tự nhiên và xã hội có tính thời

sự, tạo cho họ một chỗ dựa tin cậy, đánh giá sự kiện hay vấn đề ngay mà không bị pha tạp do nhiều nguồn thông tin khác gây nên, giúp tránh được những hậu quả đáng tiếc cho cuộc sống

Năm 2012 với rất nhiều sự kiện để lại dấu ấn đậm nét trong đời sống quốc tế, qua các báo khảo sát, tác giả nhận thấy rằng mỗi cá nhân, mỗi cơ quan báo chí có những phản ánh ở những góc độ, mức độ khác nhau về các sự kiện quốc tế tiêu biểu

Trên báo Nhân dân năm 2012, có 192 bài bình về các sự kiện quốc tế,

trong đó tiêu biểu có những bài Cánh cửa dẫn tới một cuộc chiến vẫn bỏ ngỏ của Bảo Trân hay Mùa Xuân A-rập tàn phá kinh tế các nước Trung Đông và

Bắc Phi của Quốc Cường

Cánh cửa dẫn tới một cuộc chiến vẫn bỏ ngỏ

Tại cuộc gặp giữa Thủ tướng I-xra-en B.Nê-ta-ni-a-hu và Tổng thống Mỹ B.Ô-ba-ma mới đây tại Nhà trắng, dù tỏ ý tin tưởng vào một giải pháp ngoại giao, song hai bên vẫn để ngỏ "khả năng sử dụng vũ lực" đối với I-ran nhằm ngăn chặn quốc gia Hồi giáo này

sở hữu vũ khí hạt nhân

Sau khi các biện pháp cấm vận của Mỹ chống Tê-hê-ran chưa đạt hiệu quả như Oa-sinh-tơn mong muốn, những tuyên bố "mập mờ" của Mỹ và I-xra-en một lần nữa cho thấy hai quốc gia đồng minh này đang cùng phối hợp "nhịp nhàng" trong việc đối phó một đối thủ "cứng đầu" như I-ran

Cuộc gặp giữa hai nhà lãnh đạo Mỹ và I-xra-en diễn ra trong bối cảnh hai bên bất đồng về quyết định thời điểm tiến công quân sự chống I-ran cũng như các nhận định chung quanh chương trình hạt nhân của nước này Mặc dù, Tổng thống Ô-ba-ma khẳng định sẽ có những biện pháp cứng rắn hơn đối với I-ran, song Oa-sinh-tơn và Ten A-víp vẫn bất đồng chung quanh việc I-xra-en đặt ra "giới hạn đỏ" mà Tê-hê-ran không được phép vượt qua Một nguồn tin thân cận với Thủ tướng I-xra-en Nê-ta-ni-a-hu tiết lộ, I-xra-en không có

ý định gây khó dễ cho nỗ lực tái cử của Tổng thống Ô-ba-ma, nhưng nếu ông Ô-ba-ma không giữ lời hứa, để Tê-hê-ran có vũ khí hạt nhân, I-xra-en sẽ tiến công I-ran Thủ tướng Nê-ta-ni-a-hu còn nhấn mạnh các nguyên tắc lâu nay trong quan hệ hai nước, trong đó

I-xra-en có quyền đơn phương hành động để bảo đảm an ninh Những tuyên bố cứng rắn mới đây của I-xra-en đã dẫn đến đồn đoán về khả năng quốc gia Do Thái sẽ tiến công phủ đầu nhằm vào các cơ sở hạt nhân của I-ran Theo tờ Bưu điện Niu Oóc, Mỹ và I-xra-en đã đạt một thỏa thuận mới, theo đó I-xra-en sẽ chờ tới sau cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ vào ngày 6-11 tới mới tiến hành không kích các cơ sở hạt nhân của I-ran

Trước tuyên bố cứng rắn của các nhà lãnh đạo I-xra-en "không cần thông báo trước cho Mỹ về một cuộc tiến công phủ đầu vào các cơ

sở hạt nhân của I-ran", Tổng thống Mỹ B.Ô-ba-ma cho rằng vẫn còn thời gian để đạt được một giải pháp hòa bình về vấn đề hạt nhân của I-ran Tuy nhiên, ông cũng tái khẳng định lập trường không loại bỏ bất cứ giải pháp nào, trong đó có giải pháp quân sự

để ngăn chặn I-ran theo đuổi vũ khí hạt nhân Nhằm trấn an đồng minh I-xra-en, ông chủ Nhà trắng cảnh báo, trong trường hợp cần thiết, nếu I-ran vượt ranh giới cho phép, Mỹ sẽ tiến công triệt phá mọi cơ sở hạt nhân của quốc gia Hồi giáo này Mỹ tuyên bố đã chuẩn bị những quả bom có sức công phá mạnh để sẵn sàng triển khai trong trường hợp xảy ra một cuộc tiến công quân sự nhằm vào các cơ sở hạt nhân của I-ran

Một trong những lý do khiến Mỹ muốn I-xra-en "chờ thêm thời gian" là hy vọng các đòn trừng phạt kinh tế của Mỹ đối với I-ran phát huy tác dụng Mỹ cho rằng chính quyền I-ran đang vật lộn với khó khăn do hàng loạt các biện pháp trừng phạt Tuy nhiên, thực tế, những đòn trừng phạt của Mỹ và phương Tây chưa mang lại kết quả mong đợi, thậm chí có thể nói là thất bại trước sự "đáp trả" của I-ran Tê-hê-ran đã tỏ ra không nhượng bộ trước sức ép của Mỹ và phương Tây khi đe dọa cắt nguồn cung cấp dầu mỏ tới sáu nước

châu Âu Nhằm chứng tỏ sức mạnh, I-ran còn liên tiếp tuyên bố những thành tựu mới về nghiên cứu hạt nhân và trình diễn các loại

vũ khí hiện đại do nước này sản xuất Trong một biện pháp nhằm

"vô hiệu hóa" các lệnh trừng phạt của Mỹ và phương Tây, I-ran đã tìm ra các phương thức trao đổi, thanh toán thay thế như vàng và các đồng nội tệ trong các giao dịch mua bán dầu mỏ

Trong bối cảnh chính quyền Ô-ba-ma ráo riết tăng cường sức ép đối với I-ran thông qua các biện pháp trừng phạt, báo chí Mỹ cảnh báo một cuộc tiến công quân sự I-ran có thể dẫn tới những hậu quả vượt tầm kiểm soát Tổng thống Ô-ba-ma hiện đối mặt hai luồng sức ép Một bên là các đối thủ của ông trong đảng Cộng hòa và một số nghị

sĩ trong Quốc hội khi họ cho rằng ông chưa "cứng tay" đối với ran Trong khi đó, dư luận lại ngày càng lo ngại về khả năng giá dầu mỏ tăng đột biến nếu xảy ra một cuộc chiến tranh với I-ran, trong khi kinh tế Mỹ đang cần sự ổn định để phục hồi Chiến tranh

I-sẽ đẩy giá dầu leo thang và làm chậm đà phục hồi kinh tế Mỹ Những căng thẳng chung quanh mối quan hệ giữa Mỹ, I-xra-en với I-ran đang thu hút sự quan tâm của dư luận thế giới, nhất là trước những tuyên bố cứng rắn của I-xra-en về một cuộc tiến công I-ran Việc Oa-sinh-tơn đưa ra cách giải quyết "nước đôi" có thể là "khôn ngoan" trong quan hệ với đồng minh lâu năm I-xra-en, song không thể làm dịu những căng thẳng với I-ran chung quanh vấn đề hạt nhân hết sức nóng bỏng Mọi sự lựa chọn của Mỹ và I-xra-en vẫn ở trên bàn, cánh cửa dẫn đến một cuộc tiến công I-ran vẫn bỏ ngỏ và

"thùng thuốc súng" ở khu vực Trung Ðông có thể bùng nổ bất cứ lúc nào

BẢO TRÂN

(Đăng ngày 07/03/2012)

Với bài Cánh cửa dẫn tới một cuộc chiến vẫn bỏ ngỏ, tác giả đã bình

luận về những vấn đề nảy sinh sau cuộc gặp giữa Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu và Tổng thống Mỹ B.Obama tại Nhà trắng, hai bên vẫn để ngỏ “khả năng sử dụng vũ lực” đối với Iran nhằm ngăn chặn quốc gia Hồi giáo này sở hữu vũ khí hạt nhân Sau khi các biện pháp cấm vận của Mỹ chống Teheran không đạt hiệu quả như mong muốn thì qua những tuyên bố “mập mờ” của Mỹ và Israel, một lần nữa cho thấy hai quốc gia đồng minh này đang cùng phối họp để đối phó vói Iran Trong bài viết, tác giả bày tỏ quan ngại về một cuộc chi ổn sẽ xảy ra trong tương lai gần và đưa ra bình luận:

Những căng thẳng chung quanh mối quan hệ giữa Mỹ, I-xra-en với I-ran đang thu hút sự quan tâm của dư luận thế giới, nhất là trước những tuyên bố cứng rắn của I-xra-en về một cuộc tiến công I-ran Việc Oa-sinh-tơn đưa ra cách giải quyết “nước đôi” có thể là “khôn ngoan” trong quan hệ với đồng minh lâu năm I-xra-en, song không thể làm dịu những căng thẳng với I-ran chung quanh vấn đề hạt nhân hết sức nóng bỏng Mọi sự lựa chọn của Mỹ và I-xra-en vẫn ở trên bàn, cánh cửa dẫn đến một cuộc tiễn công I-ran vẫn bỏ ngỏ và

“thùng thuốc súng” ở khu vực Trung Đông cỏ thể bùng nổ bẩt cứ lúc nào

Bên cạnh những sự kiện nêu trên, chuyên mục phân tích - nhận định cũng có bài bình luận về những vấn đề chung liên quan đến hàng loạt nước đã

và đang là điểm nóng Chẳng hạn như vấn đề hậu quả của các cuộc “cách

mạng hoa nhài” (còn gọi là “mùa xuân A-rập”) ở một số nước Trung Đông và

Bắc Phi, vấn đề Biển Bắc và biến đổi khí hậu

Mùa Xuân A-rập tàn phá kinh tế các nước Trung Đông và Bắc Phi

"Mùa xuân A-rập" đã tràn qua các nước khu vực Trung Đông và Bắc Phi hơn một năm qua và nó đã và đang tàn phá nền kinh tế của khu vực này Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) cho biết, thiệt hại về sản

lượng của sáu nước A-rập (Ba-ren, Ai Cập, Li-bi, Xy-ri, Tuy-ni-di

và Y-ê-men), được coi là bất ổn định nhất trong năm 2011, là khoảng 50 tỷ USD, chiếm 11% sản lượng năm 2010 của sáu nước này cộng lại

Thiệt hại về sản lượng của Ai Cập là mười tỷ USD IMF dự tính sản lượng kinh tế của Li-bi giảm một nửa, xuống còn 35 tỷ USD Nền kinh tế của các nước A-rập khác ở Bắc Phi và phía đông Địa Trung Hải cũng bị ảnh hưởng nặng nề

Nhằm làm giảm bất ổn về xã hội, chính phủ nhiều nước A-rập đã phải tăng lương, tăng trợ cấp lương thực và năng lượng Kết quả là nền tài chính vốn đã eo hẹp càng trở nên suy yếu, đồng thời làm giảm dự trữ ngoại tệ Ai Cập phải đương đầu với cả cuộc khủng hoảng nợ trong nước và cuộc khủng hoảng cán cân thanh toán trong năm 2012 Vay nợ của Chính phủ Ai Cập đang tăng trong khi các nhà đầu tư nước ngoài rút khỏi nước này, buộc chính phủ phải dựa vào các ngân hàng địa phương để giải quyết thiếu hụt ngân sách Ngay cả Ca-ta, một nước giàu có ở vùng Vịnh được coi là đã tránh được "Mùa xuân A-rập", cũng bị ảnh hưởng Do tình hình bất ổn ở Ba-ren và các cuộc biểu tình ở vùng biên giới phía đông A-rập Xê-

út, các nhà kinh doanh Ca-ta đã phải cắt giảm kế hoạch sản xuất Năm 2011, Ca-ta đã phải nhập ít nhất 400 nghìn tấn clanh-ke để sản xuất xi-măng Những điều kiện không thuận lợi ở phía đông Địa Trung Hải đã buộc Tập đoàn sản xuất xi-măng CTI của Gioóc-đa-

ni, một trong những tập đoàn sản xuất xi-măng lớn nhất thế giới, gặp khó khăn Vận chuyển xi-măng của CTI sang Ai Cập giảm sút khi bùng nổ các cuộc biểu tình chống ông Mu-ba-rắc đầu năm ngoái, đến nay vẫn chưa hồi phục, trong khi chuyển giao xi-măng