Cụ thể: đề tài khoa học có Giáo trình Truyền thông Thể thao, của Thạc sỹ Nguyễn Huyền Trang - Trường đại học Tôn Đức Thắng, thành phố Hồ Chí Minh hoàn thành vào năm 2013; Tài liệu tham
Trang 1BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA
(Khảo sát tư liệu năm 2013)
Ngành : Báo chí học
Mã số : 60 32 01 01
LUẬN VĂN THẠC SĨ BÁO CHÍ HỌC
Người hướng dẫn khoa học: TS ĐỖ CHÍ NGHĨA
TP HỒ CHÍ MINH - 2014
Trang 2LỜI CẢM ƠN
Xin chân thành cám ơn tập thể giảng viên khoa Báo chí - Học viện Báo chí Tuyên truyền; Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh Đặc biệt, cám ơn Tiến sĩ Đỗ Chí Nghĩa - Học viện Báo chí Tuyên truyền - đã tận tình hướng dẫn tác giả hoàn thành luận văn này
Cám ơn nhà báo Quang Huy - Đài truyền hình kỹ thuật số VTC; Nhà báo Quang Tuyến - Trưởng ban thể thao báo Thanh Niên; Ông Trần Văn Mui
- nguyên Tổng biên tập báo Thể thao thành phố Hồ Chí Minh; cùng lãnh đạo, các đồng nghiệp đài Phát thanh Truyền hình Bình Dương… đã cộng tác, hỗ
trợ tác giả trong quá trình thực hiện luận văn
Tác giả luận văn
Trần Đăng Thanh
Trang 3LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan, đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung
thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình
nào khác Tôi xin cam đoan rằng các thông tin trích dẫn
trong luận văn đã được ghi rõ nguồn gốc
Tác giả luận văn
Trần Đăng Thanh
Trang 41.3 Những cơ hội và thách thức khi thực hiện tái cấu trúc 24
Chương 2: THỰC TRẠNG CẤU TRÚC CÁC CHƯƠNG TRÌNH THỂ THAO
2.1 Đài Phát thanh Truyền hình Bình Dương và các chương trình
2.2 Cấu trúc chương trình thể thao hiện nay của đài 35 2.3 Đánh giá ưu điểm và hạn chế cấu trúc chương trình thể thao 43 2.4 Vấn đề đặt ra với cấu trúc của chương trình thể thao của đài 46
Chương 3: PHƯƠNG HƯỚNG TÁI CẤU TRÚC CÁC CHƯƠNG
TRÌNH TRUYỀN HÌNH THỂ THAO CỦA ĐÀI PHÁT
3.1 Sự cần thiết và cơ sở để tái cấu trúc các chương trình thể thao
3.2 Đề xuất tái cấu trúc các chương trình thể thao cụ thể 55
3.5 Một số đề xuất kiến nghị để tái cấu trúc thành công 71
Trang 5DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN
AVG : Đài truyền hình An Viên
BTV : Đài Phát thanh Truyền hình Bình Dương BTV1 : Kênh chính trị - thời sự Bình Dương 1 BTV2 : Kênh giải trí thể thao Bình Dương 2
BTV5 : Chuyên kênh thể thao đài Bình Dương 5 BĐVĐQG : Giải bóng đá vô địch quốc gia
DVB : Công nghệ truyền hình số mặt đất
HTV : Đài Truyền hình thành phố Hồ Chí Minh HTVC : Truyền hình cáp thành phố Hồ Chí Minh HTV thể thao : Kênh thể thao Truyền hình cáp
K+ : Liên doanh truyền hình cáp và Canal
MC : Người dẫn chương trình truyền hình
Trang 6DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ
Trang
Bảng 2.1 Tóm tắt các phòng ban của BTV 30
Bảng 2.2 Đặc điểm nhân sự phòng TDTT 34
Bảng 2.3 Khung chương trình phát sóng kênh BTV1 39
Bảng 2.4 Khung chương trình phát sóng kênh BTV2 40
Bảng 2.5 Tổng số chương trình phát sóng từ 01/2013 đến 01/2014 40
Bảng 3.1 Chỉ số ratings Quyền anh thế giới 82
Bảng 3.2 Chỉ số ratings chương trình Sắc màu thể thao 82
Bảng 3.3 Chỉ số ratings chương trình Thế giới tốc độ 83
Bảng 3.4 Chỉ số ratings chương trình Sân cỏ cuối tuần 83
Biểu đồ 2.1 Biểu đồ chương trình truyền hình
Sơ đồ 3.1 Mô hình tổ chức công việc 64
Sơ đồ 3.2: Mô hình điều hành chương trình 65
Sơ đồ 3.3: Mô hình điều hành sản xuất 66
Trang 7MỞ ĐẦU
1 Tính cấp thiết của đề tài
Sức khỏe là vàng Sức khỏe là niềm hạnh phúc lớn nhất của mỗi con người Xuất phát từ chính ý nghĩa đó mà thể dục thể thao dần trở thành một phần không thể thiếu của cuộc sống Bất cứ quốc gia nào, dù là cường quốc hay những nước chậm phát triển, thể thao vẫn có được vị thế quan trọng trong chiến lược hình thành và phát triển Việt Nam với đặc thù của người Á Đông, nên dĩ nhiên chịu nhiều hạn chế về thể hình, thể chất Bù lại người Việt Nam lại đam mê thể thao Riêng về sự cuồng nhiệt với thể thao nói chung, bóng đá nói riêng, chúng ta không hề thua kém các cường quốc trên thế giới Vì vậy, trong chiến lược phát triển đất nước, tùy vào mỗi gia đoạn, Chính phủ luôn đặc biệt chú trọng tới công tác giáo dục thể chất cũng như định hướng và phát triển nền thể dục thể thao
Nhìn từ lĩnh vực báo chí truyền thông, thể dục thể thao cũng là mảng đề tài giải trí hấp dẫn trên các phương tiện truyền thông đại chúng Theo thống
kê sơ bộ, trong tổng số 1.111 ấn phẩm của 838 cơ quan báo chí trong cả nước (số liệu từ báo cáo tổng kết của bộ Thông tin và Truyền thông tháng 12/2013),
đã có khoảng gần 50 tờ báo, tạp chí chuyên về thể thao Trong đó báo Bóng
đá là tờ báo in có số lượng phát hành lớn nhất (lúc cao điểm lên đến 160.000
bản / ngày) Riêng trong hệ thống Phát thanh Truyền hình, hiện cả nước có 67 đài Phát thanh Truyền hình trung ương và địa phương với 178 kênh chương trình Điểm chung là các đài truyền hình từ trung ương cho đến địa phương, vẫn luôn giành một thời lượng đáng kể cho chương trình thể thao của mình Thậm chí, một số đài còn chọn thể thao làm con đường ngắn nhất để tiếp cận khán giả, quảng bá thương hiệu và thu hút nguồn tài trợ Đó là chưa kể số lượng các chuyên kênh về thể thao ngày càng nhiều ở Việt Nam
Thể thao đang là một sự lựa chọn hợp lý và hiệu quả của các đài truyền hình Thế nhưng, ngoài một số ít các kênh thể thao có chất lượng, thì phần lớn
Trang 8các chương trình thể thao ở các đài truyền hình của Việt Nam (rõ nhất là các đài địa phương hiện nay) đều có xu hướng nhập ngoại các định dạng (format) chương trình từ nhiều nước trên thế giới, hoặc mua bản quyền các chương trình, giải đấu do các kênh thể thao nước ngoài sản xuất để phát sóng Số lượng, thời lượng dành cho thể thao trong nước chưa tương xứng Vì vậy, chất lượng các chương trình thể thao trên truyền hình còn nhiều hạn chế, từ mặt nội dung, chất lượng chương trình đến hình thức thể hiện, rồi ngay cả quy trình sản xuất cũng còn nhiều vấn đề bất cập
Vốn chỉ là một đài địa phương, song đài Phát thanh Truyền hình Bình Dương (BTV) lại là một trong những đài địa phương đầu tiên của cả nước làm thể thao, thậm chí là thành lập riêng phòng Thể dục Thể thao hoạt động độc lập Những năm qua BTV còn duy trì một kênh truyền hình kỹ thuật số chuyên sản xuất và phát sóng các chương trình thể thao nhằm phục vụ khán giả hâm mộ thể thao trong và ngoài tỉnh Chính thức được thành lập từ năm
2003, phòng Thể dục Thể thao (TDTT) ra đời không chỉ đáp ứng nhu cầu chính đáng của khán giả hâm mộ thể thao, phù hợp với định hướng quy hoạch phát triển của đài, mà còn đóng góp một phần quan trọng vào sự nghiệp tuyên truyền, phát triển ngành thể thao ở tỉnh Bình Dương và cả nước Qua thời gian 11 năm hoạt động, phòng Thể dục Thể thao đã cùng các phòng ban của đài làm tốt nhiệm vụ nhằm duy trì và nâng tầm thương hiệu BTV trong làng phát thanh truyền hình cả nước
Thời đại của công nghệ kỹ thuật cùng những tác động đa chiều của kinh tế - văn hóa - xã hội - đã và đang đặt ngành phát thanh truyền hình trước những cơ hội và thử thách mới Trong bối cảnh đó, BTV cũng không phải trường hợp ngoại lệ Vì vậy, chúng tôi nhận thấy cần thiết phải đưa ra một kế hoạch vừa chi tiết vừa mang tính khoa học, mạnh dạn tiến hành cải tiến, thậm chí là tái cơ cấu lại tổng thể các chương trình thể thao cho phù hợp với tình hình thực tế Vào thời điểm này Chính phủ đã công bố quy hoạch phát triển
Trang 9ngành truyền hình đến năm 2020 Bên cạnh đó, ngành thể dục thể thao tỉnh Bình Dương và ngay cả BTV cũng đã chính thức xây dựng đề án phát triển đài tầm nhìn 2020 với nhiều thay đổi mang tính đột phá Đây chính là những điều kiện cần và đủ, là cơ hội lý tưởng để mảng truyền thông thể thao của đài chuẩn bị cho quá trình tái cơ cấu nhằm hoàn thiện mình
Đó là mục đích để chúng tôi lựa chọn đề tài: “Tái cấu trúc chương
trình truyền hình thể thao của đài Phát thanh Truyền hình Bình Dương”
làm luận văn tốt nghiệp
Gần 20 năm công tác tại đài Phát thanh và Truyền hình Bình Dương, đồng thời cũng là một trong những người gắn bó với phòng Thể dục Thể thao
kể từ khi thành lập đến nay, tác giả luôn tâm huyết sẽ cống hiến hết sức mình
để góp phần thúc đẩy sự ngiệp phát triển của đài Thông qua chính các nội dung nghiên cứu, bằng lý luận báo chí vừa được học, kinh nghiệm thực tế làm báo, kết hợp các phương pháp phân tích, phỏng vấn… chúng tôi mong muốn tổng kết và tìm ra những ưu điểm, hạn chế của công tác truyền thông thể thao
ở địa phương Từ đó, đóng góp ý kiến, tham mưu, đồng thời đưa ra những giải pháp cụ thể về kế hoạch tái cấu trúc, đổi mới và nâng cao chất lượng các chương trình thể thao một cách toàn diện
2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài
2.1 Trên thế giới
Nếu báo in là loại hình phương tiện truyền thông phát triển sớm nhất, thì Báo chí thể thao ra đời lại nhằm đáp ứng nhu cầu rộng lớn của những người yêu thích và hâm mộ thể thao Về cơ bản, báo in là một loại báo chuyên ngành truyền tải các tin tức thi đấu thể thao và lời bình luận thể thao được phát hành dưới dạng báo ngày hoặc báo tuần
Đến thế kỷ 21, phương tiện truyền thông điện tử đã phát triển nhanh chóng, trở thành loại hình phương tiện truyền thông phổ biến, đồng thời ngày càng ảnh hưởng lớn đến sự phát triển của truyền thông thể thao Trong khuôn
Trang 10khổ đề tài nghiên cứu của luận văn, chúng tôi chủ yếu tập trung vào lĩnh vực phát thanh truyền hình Phương tiện phát thanh truyền hình là công cụ truyền tin thông qua sóng vô tuyến hoặc dây dẫn để truyền phát âm thanh, hình ảnh Phát thanh và truyền hình là một trong những phát minh vĩ đại của thế kỷ 20,
sự xuất hiện của chúng đã làm thay đổi đời sống xã hội của con người Truyền hình là một trong những phương tiện truyền thông đại chúng có ảnh hưởng lớn nhất và được mọi người ưa thích nhất của xã hội hiện đại Vận dụng tổng hợp các nguyên tố hình ảnh, phụ đề, âm thanh hoặc ngôn ngữ để phát sóng tin tức thể thao, tiết mục chuyên đề thể thao hay trực tiếp phát sóng hoặc phát lại các trận thi đấu thể thao đều được gọi chung là tin tức thể thao truyền hình Chủ thể chính của truyền thông tin tức truyền hình hiện nay gồm hai dạng Một là tin tức thể thao và chuyên đề thể thao; Hai là kênh truyền hình thể thao chuyên nghiệp Sự phát triển này dẫn đến hiện tượng toàn cầu hóa thể thao, trong đó dấu ấn đậm nét là thế vận hội Tokyo năm 1964 lần đầu tiên được thực hiện vệ tinh truyền hình toàn cầu, mở ra kỷ nguyên mới cho sự phát triển thể thao với đặc trưng bản chất là truyền thông thể thao
Về truyền hình chuyên biệt, trên thế giới đã có một số công trình và bài báo nghiên cứu dưới nhiều góc độ khác nhau Riêng với lĩnh vực truyền thông thể thao còn rất thiếu các công trình nghiên cứu chuyên sâu về lĩnh vực này Tuy nhiên, nhìn chung hầu hết các tài liệu này chủ yếu đi theo hướng tìm hiểu lịch sử thuật ngữ và mang màu sắc kỹ thuật và công nghệ, rất ít công trình nghiên cứu sâu về hiệu quả của từng kênh thể thao, hay công nghệ, quy trình sản xuất chương trình thể thao chuyên nghiệp trên truyền hình
2.2 Ở Việt Nam
Trong khi chương trình truyền hình về thể thao trên thế giới đã quen thuộc và phổ biến, nhất là với các tập đoàn, hãng truyền hình lớn như: CNN, ESPN, Canal, True Sports… thì ở Việt Nam khoảng 10 năm trở lại đây mới xuất hiện khái niệm truyền hình chuyên biệt, rồi chuyên kênh thể thao hay các
Trang 11chương trình thể thao độc lập Có thể liệt kê một số mô hình cụ thể như: VCTV (Truyền hình cáp Việt Nam), VTC (Truyền hình kỹ thuật số Việt Nam, K+ Plus (Truyền hình trả tiền liên doanh giữa VTV và Canal ) và mới đây là AVG (Truyền hình của tập đoàn An Viên)
Điểm chung của các mô hình trên là tập trung vào xu hướng chuyên biệt hóa truyền hình, đồng thời chọn thể thao làm đối tượng phản ánh và khai thác
Sự phát triển của truyền thông thể thao và các kênh truyền hình chuyên biệt
về thể thao có thời điểm trở thành hiện tượng của ngành báo chí ở Việt Nam
Vì vậy, các nhà nghiên cứu bắt đầu quan tâm đặc biệt đến vấn đề này Cụ thể:
đề tài khoa học có Giáo trình Truyền thông Thể thao, của Thạc sỹ Nguyễn
Huyền Trang - Trường đại học Tôn Đức Thắng, thành phố Hồ Chí Minh hoàn
thành vào năm 2013; Tài liệu tham khảo, sách, tạp chí có: Bàn về khái niệm
“Glocalization” trong chương trình Truyền hình thực tế tại Việt Nam - tác giả
Trương Văn Minh, Trưởng ban chương trình HTV, công bố trên Tạp chí HTV
năm 2012; Truyền hình cáp Việt Nam trong xu hướng phát triển sản xuất
truyền hình thực tế và tương tác; Báo chí Truyền thông đa phương tiện - Tiểu
luận môn Báo mạng điện tử và Multimedia của học viên lớp Báo chí K17,
Vấn đề thể hiện tin quốc tế bằng tiếng Việt trên Đài truyền hình Việt Nam,
Luận văn cử nhân báo chí, ĐH KHXH&NV, ĐHQG HN, 1998 của tác giả Mai Thị Thanh Hà…
Tuy nhiên, các tác phẩm, luận văn, hay công trình nghiên cứu khoa học
đề cập về kênh thể thao chuyên biệt, quy trình sản xuất, các chương trình thể thao trên truyền hình…lại khá hạn chế Nếu có, thì phần lớn chỉ mang tính tổng quát và tập trung chủ yếu cho các lĩnh vực khác Chính vì vậy, việc nghiên cứu lộ trình tái cơ cấu, ứng dụng quy trình sản xuất chương trình thể thao trong truyền hình vẫn chưa có công trình khoa học nào hoàn chỉnh Để thực hiện đề tài này, chúng tôi có tham khảo, nghiên cứu một số công văn, quyết định, đề án … liên quan đến vấn đề về chủ trương quy hoạch phát triển
Trang 12ngành thể dục thể thao, ngành phát thanh truyền hình ở Việt Nam, cũng như chiến lược, định hướng phát triển của BTV như:
- Quyết định 6119/QĐ - CT 11/2001 của Ủy ban nhân dân tỉnh Bình Dương về việc phê duyệt đề án “Ứng dụng công nghệ phát hình mặt đất bằng
kỹ thuật số nhằm nâng cao chất lượng và thời lượng chương trình truyền hình” của đài Phát Thanh - Truyền hình Bình Dương
- Quyết định số 22/2009/QĐ - TTg ngày 16/02/2009 của Thủ tướng chính phủ về việc phê duyệt quy hoạch truyền dẫn phát sóng phát thanh, truyền hình đến năm 2020
- Đề án phát triển thể dục thể thao Việt Nam, tỉnh Bình Dương 2020 Ngoài ra, với kinh nghiệm bản thân đang làm công tác quản lý ở phòng Thể dục Thể thao, chúng tôi cũng tham khảo mô hình ở một số đài truyền hình lớn có chuyên kênh, hay các chương trình thể thao như HTV, VTC, Truyền hình cáp Việt Nam, để tìm hiểu thực tế trên các khía cạnh: khán giả, nguồn nhân lực, số lượng, chất lượng chương trình, quy trình sản xuất các chương trình thể thao trong nước và quốc tế làm cơ sở thực hiện luận văn
3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
3.1 Mục đích
Mục đích nghiên cứu cơ bản của luận văn là chỉ rõ tồn tại, hạn chế của các chương trình truyền hình thể thao hiện nay ở đài Phát thanh và Truyền hình Bình Dương
Trên cơ sở hoạt động của đài Phát thanh Truyền hình Bình Dương, trong đó có các chương trình thể thao, đề xuất kế hoạch, phương hướng, lộ trình và các giải pháp tái cấu trúc thành công
3.2 Nhiệm vụ
Để đạt được mục đích trên, chúng tôi đã thực hiện những nhiệm vụ sau đây:
Hệ thống hóa những vấn đề lý luận liên quan đến báo chí - truyền thông, truyền thông thể thao, truyền hình đa phương tiện, ý nghĩa của thể
Trang 13thao, vai trò của báo chí truyền hình với lĩnh vực thể thao Những vấn đề lý luận này làm cơ sở, nền tảng để khái quát tính tất yếu của việc ứng dụng các
tính năng đa phương tiện trên các chương trình thể thao
Từ những vấn đề lý luận, luận văn sẽ khảo sát, thực nghiệm, sơ kết việc tổ chức và sản xuất các chương trình truyền hình ở đài Phát thanh và Truyền hình Bình Dương, nhất là với các chương trình thể dục thể thao Qua đó, có cái nhìn
tổng quát trên cơ sở khoa học những ưu điểm, hạn chế của các chương trình
Khảo sát các chương trình thể thao ở một số đài truyền hình lân cận thuộc khu vực miền Đông Nam Bộ gồm: Bình Phước, Đồng Nai và Thành
phố Hồ Chí Minh để so sánh với BTV
Trên cơ sở những ưu điểm, hạn chế của các chương trình truyền hình về thể thao ở đài Phát thanh và Truyền hình Bình Dương, luận văn sẽ đưa ra phương hướng, các giải pháp và khuyến nghị khoa học nhằm nâng cao chất lượng các chương trình theo hướng hiện đại, phù hợp với những yêu cầu chính đáng của công chúng cũng như phù hợp với tình thình thực tế và định
hướng phát triển của ngành thể dục thể thao và ngành phát thanh truyền hình
4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
4.1 Đối tượng nghiên cứu
Luận văn nghiên cứu các chương trình truyền hình thể thao ở đài Phát thanh và Truyền hình Bình Dương Đối tượng cụ thể là những chương trình thể thao, trong đó gồm nhiều phương diện như: đặc điểm, nội dung, khung chương
trình, quy trình sản xuất, khả năng thu hút công chúng, các đơn vị tài trợ…
4.2 Phạm vi nghiên cứu
Các chương trình truyền hình về thể thao ở đài Phát thanh và Truyền hình Bình Dương từ khi thành lập phòng Thể dục Thể thao vào năm 2003 đến
nay Trong đó đi sâu nghiên cứu thực trạng các chương trình của năm 2013
Quan sát, đánh giá các chương trình thể thao(từ tháng 1/2013 đến 3/2014) ở một số đài truyền hình lân cận thuộc khu vực miền Đông Nam Bộ
Trang 14Từ đó so sánh nội dung, quy trình sản xuất, làm cơ sở cho đề án tái cấu trúc toàn bộ chương trình truyền hình thể thao của BTV
5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu
5.1 Cơ sở lý luận
Luận văn nghiên cứu dựa trên cơ sở nhận thức luận và các quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lê Nin, tư tưởng Hồ Chí Minh và Đảng cộng sản Việt Nam về Báo chí - Truyền thông, một số nghiên cứu về truyền thông đại chúng
nói chung, báo chí, truyền hình nói riêng ở Việt Nam và thế giới
5.2 Phương pháp nghiên cứu
Dựa trên cơ sở lý luận báo chí đồng thời căn cứ vào nội dung đề tài, chúng tôi lựa chọn và vận dụng nhiều phương pháp trong quá trình thực hiện luận văn Đầu tiên là phương pháp phân tích tài liệu Cụ thể là tiến hành đọc, nghiên cứu, đánh giá, thống kê nguồn tài liệu, qua đó rút ra những số liệu,
thông tin cần thiết phục vụ cho mục đích nghiên cứu đề tài
Vận dụng phương pháp khảo sát, nhằm so sánh thực tế và lý luận, tổng hợp số liệu thực trạng hoạt động và cấu trúc chương trình thể thao tại đài Phát thanh Truyền hình Bình Dương cùng các đài bạn
Hỗ trợ cho phương pháp phân tích và khảo sát, chúng tôi cũng sử dụng phương pháp phỏng vấn sâu Đối tượng chọn phỏng vấn là các chuyên gia thể thao hoặc các lãnh đạo, đồng nghiệp tại các báo, đài bạn có liên quan đến truyền thông thể thao Qua các ý kiến phỏng vấn một cách khách quan, qua đánh giá những hạn chế, ưu điểm của chương trình truyền hình về thể thao nhằm đưa ra những luận điểm khoa học, những giải pháp cụ thể nhằm thực
hiện tái cấu trúc
6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn
6.1 Ý nghĩa lý luận
Những năm gần đây cụm từ “tái cấu trúc”, ví dụ như “ tái cấu trúc kinh tế”, “tái cấu trúc ngành ngân hàng” hay “tái cấu trúc doanh nghiệp”… đang
Trang 15tràn ngập trên các phương tiện truyền thông và dần trở nên quen thuộc với nhiều người Hiểu một cách đơn giản, tái cấu trúc nghĩa là thay đổi, làm mới
về cả tư duy lẫn phương thức của một hệ thống nhằm đạt đến mục đích nào
đó Tùy theo yêu cầu, lĩnh vực, ngành nghề mà sự thay đổi này là toàn diện hay chỉ một phần Giới báo chí đã đề cập nhiều tới khái niệm tái cấu trúc, song một công trình nghiên cứu, đề án cụ thể cho việc tái cấu trúc ngành báo chí truyền hình hoặc một đài hay một kênh truyền hình nào đó lại hầu như
chưa được nghiên cứu và tiến hành một cách đầy đủ
Ra đời muộn hơn so với báo in và phát thanh, song truyền hình với thế mạnh và đặc trưng riêng đã dần chiếm lĩnh được thị phần thông tin và trở thành một yếu tố không thể thiếu của đời sống xã hội Vai trò của truyền hình,
ý nghĩa cùng sức mạnh của loại hình báo chí này đã được khẳng định Thực tế cho thấy đã có nhiều công trình nghiên cứu về truyền hình từ lịch sử hình thành, phát triển, đặc thù của từng quốc gia đến vai trò và những mô hình đương đại Tuy nhiên, việc đi sâu vào nghiên cứu, tìm hiểu về mô hình truyền hình chuyên biệt, nhất là sự chuyên biệt về đề tài, lĩnh vực, đối tượng công
chúng vẫn còn nhiều hạn chế
Chính vì vậy chúng tôi rất mong công trình sẽ có giá trị nhất định về mặt lý luận cho các cơ sở đào tạo về truyền thông Bên cạnh đó nội dung của luận văn cũng bổ sung, làm phong phú thêm nguồn tài liệu truyền hình nói
chung, về công tác tuyên truyền thể dục thể thao nói riêng
6.2 Ý nghĩa thực tiễn
Một trong những đặc trưng quan trọng của truyền hình là mới (news) Nghĩa là, truyền hình luôn mang đến cho công chúng những thông tin, sản phẩm mới mẻ, chân thực và bổ ích Vậy các đài, kênh hay chương trình truyền hình có chú ý tới việc thay đổi và tự làm mới mình trước khán giả ? Câu hỏi đó cũng chính là vấn đề được đặt ra từ thực tế cuộc sống, những đòi hỏi chính đáng của công chúng và cả sự cạnh tranh gay gắt Đã có nhiều đề tài
Trang 16nghiên cứu, nhiều cuộc hội thảo được bộ Thông tin Truyền thông, Hội nhà báo tổ chức nhằm duy trì và nâng cao sức mạnh của truyền hình trong định hướng phát triển báo chí góp phần làm tốt nhiệm vụ tuyên truyền và tham gia vào công tác quản lý xã hội Vì vậy, việc thay đổi theo hướng tích cực, ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật và những tính năng làm truyền hình hiện đại của thế giới vào ngành truyền hình ở nước ta luôn được khuyến khích và quan tâm đặc biệt Vấn đề là mỗi đài truyền hình phải ứng dụng như thế nào; có phù hợp thực tế, có khả thi, hiệu quả không ; thay đổi ra sao ; tái cấu trúc như
thế nào…mà thôi
Từ đánh giá thực trạng, hiệu quả, qua đó đề ra giải pháp tái cấu trúc các chương trình truyền hình thể thao của đài Phát thanh Truyền hình Bình Dương, luận văn mong được đóng góp một phần nhỏ vào việc duy trì, nâng tầm thương hiệu BTV, làm tốt công tác tuyên truyền thể dục thể thao ở tỉnh Bình Dương cũng như trong khu vực, đồng thời vận dụng thực tiễn tại cơ
quan mình làm kinh nghiệm hoạt động cho các đài địa phương
7 Những đóng góp về khoa học của luận văn
Đối tượng phản ánh của truyền hình rất rộng lớn,bao trùm từ lĩnh vực chính trị, xã hội, kinh tế đến giáo dục, an ninh quốc phòng, văn học nghệ thuật Vì vậy, thể dục thể thao chỉ là một trong những đối tượng mà truyền hình phản ánh Thế nhưng, lĩnh vực này cũng có tầm quan trọng mà truyền hình không thể bỏ qua Có thể thấy rất rõ điều này qua việc nhiều tập đoàn truyền thông nước ngoài đều có kênh thể thao riêng và thành công với các thương hiệu nổi tiếng toàn cầu: ESPN, STARPORTS, FOX, CANAL … Với không gian cụ thể là công tác tuyên truyền ở dài Phát thanh Truyền hình Bình Dương, khảo sát thực tế và hiệu quả hoạt động riêng ở mảng thể dục thể thao tại đài trong thời gian khoảng 1 năm gần đây, luận văn đã hệ thống hóa được những vấn đề lý luận, nêu bật vai trò, sức hấp dẫn của các chương trình thể thao trên sóng truyền hình Bằng phương pháp phân tích,
Trang 17khảo sát, phỏng vấn sâu… luận văn không nghiên cứu một cách chung chung
mà đi vào cụ thể của mảng đề tài thể thao ở tỉnh Bình Dương, thực trạng của các đài khác trong khu vực Ý nghĩa lớn nhất và cũng như nét mới nhất là không chỉ làm rõ những tồn tại, hạn chế, mà luận văn còn mạnh dạn đề ra những giải pháp nhằm cải tiến, thay đổi cả hình thức lẫn nội dung của các chương trình truyền hình về thể thao ở đài Phát thanh Truyền hình Bình Dương Từ đó, góp phần thay đổi mảng truyền thông thể thao, nhằm đáp ứng nhu cầu tiếp nhận thông tin đa chiều của công chúng hiện đại
8 Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, nội dung luận văn gồm 3 chương, 12 tiết
Trang 18Chương 1 CHƯƠNG TRÌNH TRUYỀN HÌNH VÀ VẤN ĐỀ TÁI CẤU TRÚC
CHƯƠNG TRÌNH TRUYỀN HÌNH
1.1 Chương trình truyền hình
1.1.1 Khái niệm
Cũng giống như các tác phẩm báo chí khác,chương trình truyền hình là
sự liên kết, sắp xếp hợp lý các tin bài, tư liệu, hình ảnh, âm thanh trong một thời gian nhất định được mở đầu bằng lời giới thiệu, nhạc hiệu, kết thúc bằng lời chào tạm biệt, đáp ứng yêu cầu tuyên truyền của cơ quan báo chí truyền hình nhằm mang lại hiệu quả cao nhất cho khán giả
Theo PGS.TS Dương Xuân Sơn, thuật ngữ chương trình “program” trong chương trình truyền hình được hiểu gồm các chương trình như: chương trình “Thời sự”, “Vì an ninh Tổ quốc”, chương trình “Kinh tế”, “Văn hóa”,
“Quân đội”, “Phụ nữ”, “Thiếu nhi”, “Show games”, “ Thể thao” … được phân bổ theo các kênh chương trình và được thể hiện bằng những nội dung cụ thể qua tin, bài, tác phẩm truyền hình [21] Tác phẩm truyền hay là tác phẩm hấp dẫn công chúng cả về nội dung và hình thức thể hiện Sản xuất được một tác phẩm truyền hình đã rất công phu, nhưng để cho ra đời một tác phẩm truyền hình hay lại đòi hỏi cao sự tâm huyết, sáng tạo, sự phối hợp nhịp nhàng, chuyên nghiệp giữa các bộ phận trong ê kíp sản xuất
Đối với một đài truyền hình quá trình sản xuất bắt đầu bằng việc sáng tạo các tác phẩm truyền hình Một đài truyền hình thường bao gồm có các bộ phận: lãnh đạo quản lý, biên tập viên, phóng viên, kỹ thuật viên Trong đó phóng viên là người trực tiếp sáng tạo ra tác phẩm Các tác phẩm báo chí truyền hình này thể hiện bản lĩnh chính trị, năng lực và trách nhiệm xã hội của nhà báo truyền hình
Trang 19Các tác phẩm tin, bài được phát qua các chương trình truyền hình đều
có sự lựa chọn, sắp xếp bố trí hợp lý để giúp khán giả tiếp nhận chương trình một cách đầy đủ, hệ thống, có chiều sâu
Chương trình truyền hình đề cập tới các vấn đề của đời sống xã hội không phải một cách ngẫu nhiên như tự thân nó có, mà nó thường chuyển tải các loại thông tin từ chương trình này đến chương trình khác, từ ngày này qua ngày khác nhằm phục vụ đối tượng công chúng xác định Nội dung của nó làm sâu sắc thêm một cách trực tiếp những tư tưởng, chủ đề dần dần tạo thói quen trong ý thức công chúng
Chương trình theo cách hiểu của truyền thông như là một thế giới phong phú, vô tận những biểu hiện trong bản chất vốn có của nó Có thể nói chương trình truyền hình là kết quả cuối cùng của quá trình giao tiếp với công chúng truyền hình Từ vấn đề trên trong ác phẩm Giáo trình báo chí truyền hình, tác giả Dương Xuân Sơn có các cách tiếp cận như sau:
Thứ nhất, từ phương diện kỹ thuật truyền tải thông tin nhiệm vụ của
chương trình là làm sao để đưa ra được lời đáp, lời hướng dẫn cho thực tế khi xây dựng chương trình truyền hình, quy đinh được nguyên tắc phối hợp tin, bài Đây hoàn toàn là khuynh hướng nghề nghiệp, được nghiên cứu một mặt của việc phản ánh từ sự tiếp xúc
xã hội rộng lớn, đến mối quan hệ nhân quả
Thứ hai, khuynh hướng quan tâm đến ưu thế và biểu hiện ở hiệu
quả tác động của hoạt động giao tiếp đại chúng tới hiệu lực của nó Tuy chưa được nghiên cứu một cách đầy đủ và toàn diện nhưng cách tiếp cận này cung đưa ra khái niệm chỉ về phần giao tiếp cũng như đặt ra nhưng vấn đề, sự kiện mà nó ảnh hưởng tới cơ cấu, khuynh hướng của chương trình
Thứ ba, chương trình là hình thức thể hiện thực tế, hình thức vật chất
hóa sự tồn tại của truyền hình trong xã hội để truyền tải thông tin đến
Trang 20công chúng truyền hình Có thể nói nếu không có chương trình thì không còn truyền hình Nhưng mặt khác, chương trình truyền hình là kết quả hoạt động, là sản phẩm của tập thể cơ quan đài: bộ phận lãnh đạo, bộ phận kỹ thuật, bộ phận nội dung chương trình, bộ phận hậu cần, tạo nên thuật ngữ chương trình truyền hình cả về mặt sáng tạo và sản xuất chương trình Cũng như việc sản xuất các sản phẩm khác, có người sản xuất, có người tiêu dùng Người tiêu dùng sản phẩm báo chí cũng có tác động chi phối tới người làm ra sản phẩm, trong báo chí
mối quan hệ đó được thể hiện: nhà báo - tác phẩm - công chúng
Chương trình truyền hình tạo thành chu kỳ khép kín các mắt xích trong chuỗi mắt xích giao tiếp truyền hình [21, tr.113-115]
Căn cứ qua những khái niệm cơ bản, có thể thấy rằng chương trình truyền hình là kết quả truyền hình Trong đó bao gồm các quá trình sáng tạo
ra nó bằng nhiều công đoạn và tồn tại ở nhiều mức độ khác nhau Quá trình tạo dựng kế hoạch và xắp xếp để phát sóng chương trình được gọi là chương trình truyền hình
1.1.2 Đặc điểm chương trình truyền hình
Truyền hình là một loại hình truyền thông đại chúng chuyển tải thông tin bằng hình ảnh và âm thanh đi xa bằng sóng vô tuyến điện Trong khi đó, theo khái niệm ở phần trên, chương trình truyền hình còn là sản phẩm của một
ê kíp thực hiện chương trình bàn về một nội dung nào đó thuộc các lĩnh vực của đời sống, được chuyển tải bằng âm thanh và hình ảnh sống động từ hiện thực cuộc sống, được phát trên sóng truyền hình, và sắp xếp trong khung thời gian cụ thể, phù hợp với đối tượng khán giả của chương trình Vì vậy, ngoài các đặc điểm chung của báo chí, thì chương trình truyền hình cũng có những đặc trưng riêng biệt
Thứ nhất là lượng thông tin Do trực quan cảm giác truyền hình rất hạn
chế lượng thông tin lý luận và tư duy trừu tượng Ký hiệu thông tin truyền
Trang 21hình thuộc ký hiệu đồng nhât (sự phù hợp hoàn toàn giữa nội dung ký hiệu và vật thể mà ký hiệu đại diện), nên thông tin trong mỗi chương trình truyền hình thường mang tính cụ thể, dễ hiểu bằng hình ảnh, âm thanh tự nhiên, có tính thuyêt phục cao
Thứ hai là hình ảnh Hình ảnh trong truyền hình vừa là phương tiện vừa
là nội dung thể hiện ý đồ tư tưởng của tác phẩm Khác với hình ảnh tĩnh tại của nghệ thuật tạo hình như hội họa, nhiếp ảnh Hình ảnh trong truyền hình là hình ảnh động có thực đã qua xử lý kỹ thuật Mục đích của hình ảnh trong các tác phẩm truyền hình là thông tin thời sự và xác thực
Các chương trình truyền hình mang tính thời sự, cập nhật, nóng hổi, hấp dẫn người xem bằng cả hình ảnh, âm thanh và lời bình, vừa cho người xem thấy được thực tế của vấn đề vừa tác động vào nhận thức của công chúng Vì vậy, truyền hình có khả năng tác động vào dư luận mạnh mẽ Các chương trình của đài truyền hình Việt Nam như các chuyên mục “Sự kiện và bình luận”, “Đối thoại trực tiếp”, “Chào buổi sáng” của ban Thời sự VTV1 không chỉ tác động dư luận mà còn định hướng dư luận, hướng dẫn dư luận phù hợp với sự phát triển của xã hội và các đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước
Ngày nay, do sự phát triển của khoa học công nghệ, công chúng của truyền hình ngày càng đông đảo, nên sự tác động dư luận ngày càng rộng rãi Chính vì thế,truyền hình có khả năng trở thành diễn đàn của nhân dân Các chuyên mục “Ý kiến bạn xem truyền hình”, “Hộp thư bạn xem truyền hình”
đã trở thành cầu nối giữa người xem và những người làm truyền hình
Thứ ba về nội dung kỹ thuật Trong các loại hình truyền thông đại
chúng, truyền hình là phương tiện ra đời muộn, tuy nhiên nó là sản phẩm của
nền văn minh khoa học công nghệ phát triển Truyền hình đã thừa hưởng kinh nghiệm và phương pháp tạo hình, tiếng của điện ảnh và phát thanh Vì vậy, mỗi một chương trình truyền hình đều có sự khái quát triết lý của báo in, tính chuẩn xác cụ thể bằng hình ảnh, âm thanh của điện ảnh, phát thanh, tính hình tượng của
Trang 22hội họa, cảm xúc tư duy của âm nhạc Sự phát triển của các phương tiện kỹ thuật công nghệ giúp truyền hình tạo ra phương pháp mới trong truyền đạt thông tin
Có thể thấy rằng, chương trình truyền hình hội đủ cac yếu tố kỹ thuật hiện đại, là
sự kết hợp giữa: kỹ thuật + mỹ thuật + nghệ thuật + kinh tế + báo chí
Thứ tư về tư duy và sáng tạo tác phẩm Mỗi loại hình truyền thông đại
chúng đều có những đặc thù riêng Nếu chỉ xét trên phương diện quá trình làm
ra một sản phẩm, ở báo in mỗi tác phẩm, mỗi bài báo có thể là sản phẩm riêng, là sự sáng tạo riêng của mỗi cá nhân, mỗi nhà báo Nhưng để sáng tạo một tác phẩm truyền hình còn công phu hơn nhiều, đó là đứa con tinh thần của cả một tập thể, đạo diễn, biên kịch và những người làm kỹ thuật Sản phẩm đó thể hiện ý kiến thống nhất của từng thành viên trong đoàn làm phim, giữa người biên tập và người quay phim Vì vậy đối với báo in, nhà báo có thể viết đề cương rồi viết luôn thành bài, còn ở truyền hình do tính chất đặc thù quy định, đề cương đó được thể hiện ở kịch bản Kịch bản là xương sống cho một tác phẩm truyền hình, đồng thời tạo ra sự thống nhất giữa đạo diễn và quay phim trong quá trình làm phim, sự ăn ý giữa hình ảnh và lời bình
Xã hội càng phát triển, nhu cầu thưởng thức văn hóa truyền hình ngày càng cao, do vậy các chương trình truyền hình phải đảm bảo cung cấp thông tin nhanh chóng, chính xác, kịp thời đến mọi người dân về đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước, về sự phát triển của đất nước, góp phần nâng cao nhận thức chính trị, tư tưởng, thẩm mỹ của công chúng, đấu tranh chống các
âm mưu hoạt động của các thế lực thù đich Nội dung các chương trình cần phong phú, đa dạng, có sự cân đối hài hòa giữa thông tin, giáo dục và giải trí
Đó cũng là nhiệm vụ mà các chương trình truyền hình Việt Nam cần vươn tới
1.1.3 Chương trình truyền hình hình thể thao và những đặc trưng của chương trình truyền hình thể thao
Dựa trên khái niệm chung về chương trình truyền hình, có thể hiểu chương trình truyền hình thể thao là sản phẩm của một ê kíp thực hiện chương
Trang 23trình đề cập về lĩnh vực thể dục thể thao, được chuyển tải bằng âm thanh và hình ảnh sống động từ hiện thực cuộc sống, được phát trên sóng truyền hình,
và sắp xếp trong khung thời gian cụ thể, phù hợp với đối tượng khán giả của chương trình Đối tượng khán giả ở đây là những người đam mê thể thao và luôn sẵn sàng bỏ thời gian, thậm chí là tiền bạc để được theo dõi các chương trình thể thao đặc sắc mà họ yêu thích
Thể dục thể thao vốn là một lĩnh vực, đề tài riêng biệt, vì vậy các chương trình truyền hình thể thao cũng có những đặc điểm riêng Thứ nhất, thể thao khá đa dạng ở các bộ môn, nhiều lứa tuổi, thành phần, nên các chương trình thể thao cũng phong phú với nhiều thể loại khác nhau Ví dụ như “Tin thể thao”, “ Phóng sự thể thao”, “ Bình luận thể thao”, “Chuyên đề thể thao” hay tường thuật trực tiếp một sự kiện thể thao nào đó Thứ hai, đặc trưng của thể thao là vận động, sôi nổi Các hoạt động thể thao thường diễn ra nhanh, thu hút sự quan tâm của nhiều người Từ đó, khán giả cũng phát sinh nhu cầu cần xem trực tiếp những sự kiện đang diễn ra hay vừa diễn ra Đây chính là thế mạnh của truyền hình và các chương trình truyền hình thể thao Vậy nên xu hướng của các chương trình truyền hình hiện nay là sản xuất các chương trình nhanh, thậm chí là phát trực tiếp (live) nhằm đáp ứng nhu cầu của khán giả Thứ ba, do thể thao có quá nhiều môn, phục vụ cho nhiều đối tượng khán giả khác nhau, nên các chương trình truyền hình cũng phong phú
từ nội dung, hình thức đến quy trình sản xuất Tất cả những đặc trưng đó giúp cho các chương trình thể thao ngày càng được các đài truyền hình chú ý đầu
tư và khai thác
Ngoài các đặc trưng cơ bản trên, việc sản xuất hay phát sóng các chương trình truyền hình thể thao cũng đòi hỏi phải có thiết bị chuyên biệt, có lực lượng phóng viên, biên tập viên, kỹ thuật viên được đào tạo chuyên sâu về lĩnh vực này Có như vậy mới đáp ứng được các tác phẩm, chương trình thể thao truyền hình đặc sắc nhằm hấp dẫn công chúng quan tâm tới thể thao
Trang 241.2 Tái cấu trúc chương trình
1.2.1 Khái niệm
Thuật ngữ "Tái cơ cấu" hiện đang được sử dụng khá phổ biến và cũng
có nhiều cách hiểu khác nhau Tuy nhiên, một cách chung nhất có thể hiểu: Tái cơ cấu là sự thay đổi chiến lược, mục tiêu, tầm nhìn của một hệ thống hoặc là sự cơ cấu lại hệ thống bao gồm các hoạt động như sắp xếp lại, chuyển đổi hình thức hoạt động, xác định lại mục tiêu, chiến lược, tầm nhìn, các giá trị cốt lõi và chuẩn mực của tổ chức hay doanh nghiệp
Tái cơ cấu có thể ở các cấp độ khác nhau, cấp độ cao là sự thay đổi tầm nhìn, chiến lược, cơ cấu lại toàn bộ tổ chức có tính hệ thống; cấp thấp là sự chuyển đổi, sắp xếp lại, đổi mới quy trình hoạt động và cũng có thể bao gồm
cả hai cấp, vừa thay đổi tầm nhìn chiến lược, vừa thực hiện tổ chức sắp xếp lại cơ quan đơn vị
Trong lĩnh vực báo chí khái niệm cải tiến, tự làm mới mình cũng khá phổ biến.Tuy nhiên, báo chí truyền thông vốn là loại hình đặc biệt và có những đặc thù riêng, nên việc thay đổi từng phần hay tái cơ cấu toàn phần cũng phải được thực hiện một cách phù hợp Vấn đề này sẽ được trình bày cụ thể ở các phần tiếp theo
1.2.2 Cơ sở và điều kiện tái cấu trúc
Trong khi chương trình truyền hình về thể thao trên thế giới đã quá quen thuộc và phổ biến, nhất là với các tập đoàn, hãng truyền hình lớn về thể thao như: CNN, ESPN, Canal, True Sports… thì ở Việt Nam, khoảng 10 năm trở lại đây mới xuất hiện khái niệm truyền hình chuyên biệt, rồi chuyên kênh thể thao, hay các chương trình thể thao độc lập Có thể liệt kê một số mô hình: VCTV (Truyền hình cáp Việt Nam), VTC (Truyền hình kỹ thuật số Việt Nam, K+ Plus (Truyền hình trả tiền liên doanh giữa VTV và Canal) và mới đây là AVG (Truyền hình của tập đoàn An Viên)
Hiện nay, xu hướng chuyên biệt hóa truyền hình phát triển khá mạnh và đa dạng Vì vậy, các nhà nghiên cứu bắt đầu quan tâm đặc biệt
Trang 25đến vấn đề này Tuy nhiên, các tác phẩm, luận văn, hay công trình nghiên cứu khoa học đề cập về kênh thể thao chuyên biệt, quy trình sản xuất, các chương trình thể thao trên truyền hình…lại còn hạn chế Nếu có, thì phần lớn chỉ mang tính tổng quát và tập trung chủ yếu cho các lĩnh vực khác
Ví dụ như: “ Truyền thông thể thao” (Giáo trình giảng dạy do Thạc sỹ Nguyễn Huyền Trang - Đại học Tôn Đức Thắng - thành phố Hồ Chí Minh biên soạn); “ Việt hóa chương trình trên kênh HTV3 đài Truyền hình thành phố Hồ Chí Minh” (Đề tài luận văn tốt nghiệp Thạc sỹ báo chí của tác giả Lê Thùy Phương)
Chính vì vậy, việc nghiên cứu ứng dụng quy trình sản xuất chương trình thể thao trong truyền hình vẫn chưa có công trình khoa học nào nghiên cứu đầy đủ và cụ thể Để thực hiện đề tài này, tác giả có tham khảo, nghiên cứu một số công văn, quyết định, đề án … liên quan đến vấn đề về chủ trương quy hoạch phát triển ngành thể dục thể thao, ngành phát thanh truyền hình ở Việt Nam, cũng như chiến lược, định hướng phát triển của đài Phát thanh Truyền hình Bình Dương
Ngoài ra, với kinh nghiệm bản thân đang làm công tác quản lý ở phòng Thể dục Thể thao, tác giả luận văn cũng tham khảo thực tế ở một số đài truyền hình lớn có chuyên kênh, hay các chương trình thể thao như HTV, VTC, Truyền hình cáp Việt Nam… để tìm hiểu và khảo sát thực tế ở các khía cạnh: đối tượng xem đài, nguồn nhân lực, số lượng, chất lượng chương trình thể thao, quy trình sản xuất các chương trình thể thao trong nước và quốc tế Riêng về điều kiện thực tế, thời điểm này có nhiều cơ sở thuận lợi để BTV tiến hành tái cấu trúc các chương trình thể thao Đó là:
Thứ nhất, phù hợp với quy hoạch của ngành phát thanh truyền hình
Việt Nam
Thứ hai, phù hợp với chủ trương phát triển của tỉnh Bình Dương ngành
thể dục thể thao và quan điểm của lãnh đạo đài BTV đang tổ chức nhiều giải
Trang 26đấu TDTT lớn theo mô hình xã hội hóa, nên tái cấu trúc cũng là chiến lược phát triển mà đài đã đề ra
Thứ ba, dựa trên nền tảng, cơ sở vất chất, nguồn nhân lực, vị thế của BTV
từ 1997 đến nay, cùng những yêu cầu cần thay đổi phù hợp với tình hình mới Cuối cùng là căn cứ vào nền tảng hiện có của phòng Thể dục Thể thao Với 11 năm hoạt động, phòng đã hoàn thành nhiệm vụ chính trị và chuyên môn mà lãnh đạo đài giao Đó là ổn định nhân sự, đảm bảo công tác tuyên truyền,chương trình phát sóng, sản xuất các chương trình thể thao, tổ chức các hoạt động thể thao theo mô hình xã hội hóa phục vụ khán giả và nâng tầm thương hiệu của BTV Tất cả những yếu tố trên là điều kiện khả thi để áp dụng tái cấu trúc Nhằm mục đích tạo bước đột phá, phù hợp với lộ trình phát triển của BTV nói riêng, ngành phát thanh truyền hình cả nước nói chung
1.2.3 Mục tiêu tái cấu trúc
Một trong những đặc trưng quan trọng của truyền hình là mới (news) Nghĩa là, truyền hình luôn mang đến cho công chúng những thông tin, sản phẩm mới mẻ, chân thực và bổ ích Vậy các đài, kênh hay chương trình truyền hình có chú ý tới việc thay đổi và tự làm mới mình trước mắt khán giả
? Câu hỏi đó cũng chính là vấn đề được đặt ra từ thực tế cuộc sống, những đòi hỏi chính đáng của công chúng và cả sự cạnh tranh gay gắt từ những loại hình truyền thông khác Đã có nhiều đề tài nghiên cứu, nhiều cuộc hội thảo được
bộ Thông tin Truyền thông, Hội nhà báo tổ chức nhằm duy trì và nâng cao sức mạnh của truyền hình trong định hướng phát triển báo chí góp phần làm tốt nhiệm vụ tuyên truyền và tham gia vào công tác quản lý xã hội Vì vậy, việc thay đổi theo hướng tích cực, ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật và những tính năng làm truyền hình hiện đại của thế giới vào ngành truyền hình
ở nước ta luôn được khuyến khích và quan tâm đặc biệt Vấn đề là mỗi đài truyền hình sẽ ứng dụng như thế nào, thay đổi ra sao, có phù hợp thực tế, có khả thi, hiệu quả hay không mà thôi
Trang 27Từ khảo sát thực tế, phân tích tình hình, đề ra lộ trình, những giải pháp cần thiết cho việc tái cấu trúc các chương trình thể thao ở đài Phát thanh Truyền hình Bình Dương, luận văn mong được đóng góp một phần quan trọng vào việc duy trì, nâng tầm thương hiệu BTV, làm tốt công tác tuyên truyền thể dục thể thao ở tỉnh Bình Dương cũng như trong khu vực, đồng thời vận dụng thực tiễn tại cơ quan mình làm kinh nghiệm hoạt động cho các đài địa phương
Đối tượng phản ánh của truyền hình rất rộng lớn Bao trùm từ lĩnh vực chính trị, xã hội, kinh tế, đến giáo dục, an ninh quốc phòng, văn học nghệ thuật Thể dục thể thao chỉ là một trong những đối tượng mà truyền hình phản ánh Thế nhưng, lĩnh vực này cũng có tầm quan trọng mà mỗi đài truyền hình không thể bỏ qua Có thể thấy rất rõ điều này qua việc nhiều tập đoàn truyền thông nước ngoài đều có kênh thể thao riêng và thành công với các thương hiệu nổi tiếng toàn cầu: ESPN, STARPORTS, FOX, CANAL, TRUE SPORTS …
Với không gian cụ thể là công tác tuyên truyền ở đài Phát thanh Truyền hình Bình Dương, khảo sát thực tế và hiệu quả hoạt động riêng trên mảng thể dục thể thao của các đài thuộc khu vực miền Đông Nam Bộ, cùng các bài phỏng vấn chuyên sâu với khán giả, những đồng nghiệp làm truyền thông thể thao, luận văn đã hệ thống hóa được những vấn đề lý luận cơ bản, nêu bật vai trò, sức hấp dẫn của các chương trình thể thao trên sóng truyền hình Bằng phương pháp phân tích, phỏng vấn, khảo sát… luận văn không nghiên cứu một cách chung chung mà đi vào cụ thể thực trạng của công tác truyền thông thể thao ở tỉnh Bình Dương của BTV Ý nghĩa lớn nhất và cũng như nét mới nhất là không chỉ làm rõ những tồn tại, mà luận văn còn mạnh dạn đề ra những giải pháp nhằm cải tiến, thay đổi cả hình thức lẫn nội dung của các chương trình truyền hình về thể thao ở đài Phát thanh Truyền hình Bình Dương Từ đó, góp phần thay đổi công tác tuyên truyền ở các đài truyền hình
Trang 28địa phương, nhằm đáp ứng nhu cầu tiếp nhận, hưởng thụ thông tin đa chiều của công chúng thời hiện đại
Tóm lại, mục tiêu chính của đề tài là tiến hành thay đổi toàn diện trên tất cả các mặt, từ công tác quản lý, cơ cấu bộ máy hoạt động đến nội dung, hình thức và cả quy trình sản xuất các chương trình thể thao của đài Phát thanh Truyền hình Bình Dương nhằm đáp ứng nhu cầu khán giả, phù hợp với
lộ trình phát triển của BTV
1.2.4 Nội dung tái cấu trúc
Tái cấu trúc tức là thay đổi toàn diện trên nền tảng của hệ thống cũ Ở đây là thay đổi một cách tổng thể từ nội dung, quy trình sản xuất đến công tác
tổ chức và quản lý của các chương trình thể thao tại đài Phát thanh Truyền hình Bình Dương Đó là cả một quá trình phức tạp đòi hỏi phải có cơ chế, vạch ra lộ trình và kế hoạch chi tiết thì mới có tính khả thi và mang lại thành công Thể dục thể thao vốn là một mảng nội dung trong hệ thống của mỗi cơ quan báo chí Vì vậy, để đảm bảo nhiệm vụ, phù hợp với tình hình thực tế cũng như phương hướng phát triển của đài phát thanh truyền hình Bình Dương, tác giả luận văn xin đưa ra kế hoạch tái cấu trúc các chương trình thể
thao theo từng giai đoạn như sau
+ Giai đoạn 1 từ nay đến 2015
Đảm bảo thời lượng phát sóng và năng lực sản xuất chương trình thể thao trên cả 03 kênh sóng gồm BTV1, BTV2, BTV3 Sắp xếp lại các chương trình một cách hợp lý theo hướng dần thay thế các chương trình thể thao quốc
tế cũ, có nội dung nhàm chán, trùng lắp, bằng những chương trình thể thao mới do đài tự sản xuất
Xúc tiến và hoàn thành việc mua bản quyền lượt về Giải bóng đá nhà nghề Nhật Bản J.League One để sản xuất và phát sóng trên kênh BTV2, BTV5 Đây cũng là cơ sở để xây dựng kế hoạch mua bản quyền các giải thể thao cho BTV cho những năm tiếp theo
Trang 29Cuối năm 2014 BTV sẽ thành lập hai đơn vị gồm Công ty truyền thông
đa phương tiện và kênh phát thanh FM Giao thông - Công nhân Vì vậy phòng TDTT phải lên kế hoạch chi tiết để phối hợp với Công ty truyền thông
đa phương tiện tìm tài trợ cho một số chương trình, nhằm bớt lệ thuộc vào ngân sách Ngoài ra, phòng sẽ xây dựng 01 chương trình thể thao mới phát trên kênh phát thanh FM Giao thông - Công nhân
+ Giai đoạn 2015 đến 2010
Theo kế hoạch, dự án công trình xây dựng Trường quay - Nhà bá âm,
do đài Phát thanh Truyền hình Bình Dương làm chủ đầu tư, đơn vị thiết kế là Công ty SICC có quy mô 7.774m2, gồm 7 tầng, tổng giá trị 150 tỷ VNĐ sẽ khởi công xây dựng từ đầu năm 2015 tại trung tâm thành phố mới Bình Dương Dự kiến công trình mang tính trọng điểm này hoàn thành và đưa vào
sử dụng từ cuối năm 2016 Khi ấy BTV sẽ chuyển toàn bộ ban biên tập và sản xuất chương trình về đây làm việc Vì vậy phòng TDTT cũng phải xây dựng
kế hoạch chuẩn bị cho việc tiếp quản và sản xuất các chương trình thể thao theo định hướng của đài
Thay thế 05 chương trình thể thao quốc tế cũ bằng chương trình hoàn toàn mới Trong đó ưu tiên chương trình thể thao trong nước, nhằm từng bước Việt hóa các chương trình
Bổ sung nhân sự cho phòng gồm 01 quay phim, 01 biên tập viên (ưu tiên nam giới) Đồng thời trang bị mới 01 camera, 01 bộ dựng phi tuyến
Xây dựng quy trình sản xuất chương trình thể thao theo xu hướng truyền thông đa phương tiện, ứng dụng công nghệ sản xuất, truyền dẫn phát sóng hiện đại số hóa, khẳng định bản sắc và thương hiệu thể thao BTV trong khu vực Đông Nam Bộ
+ Giai đoạn 2010 đến 2020
Hoàn chỉnh việc tái cấu trúc toàn diện các chương trình thể thao quốc tế
và trong nước Bao gồm tất cả các khâu như: nội dung, hình thức thể hiện quy
Trang 30trình sản xuất, truyền dẫn phát sóng… nhằm mục đích nâng cao chất lượng các chương trình
Thay đổi phương thức nhận, biên tập, duyệt tin, bài từ truyền thống sang thực hiện qua mạng máy tính nội bộ và mạng Internet theo tiêu chuẩn quản lý chất lượng Iso 9001 mà BTV đang triển khai, nhằm đảm bảo vấn đề bảo mật và không bị giới hạn bởi không gian
Xây dựng kênh BTV5 trở thành chuyên kênh thể thao giải trí đủ sức cạnh tranh sòng phẳng với các kênh thể thao lớn trong cả nước
Tham mưu với lãnh đạo đài và trực tiếp tham gia hoàn thiện, nâng tầm quy mô tổ chức, công tác truyền thông các giải đấu thể thao theo mô hình xã
hội hóa mà đài đang tổ chức
Từ chính việc tái cấu trúc nội dung và quy trình sản xuất sẽ xin chủ trương của lãnh đạo để thực hiện chế độ khoán tài chính Mục đích, chủ động trong vấn đề chi trả nhuận bút, thù lao, nâng cao thu nhập đảm bảo đời sống cho nhân viên yên tâm cống hiến vì sự nghiệp phát thanh truyền hình
Số hóa toàn bộ chương trình và phát sóng qua mạng truyền dẫn phát sóng số mặt đất DVB-T, phát sóng qua mạng Internet, phát sóng vệ tinh Vinasat phù hợp với lộ trình của Chính phủ về quy hoạch truyền dẫn, phát sóng phát thanh truyền hình đến năm 2020
1.3 Những cơ hội và thách thức khi thực hiện tái cấu trúc
Trang 31Ngày 20/2/2014 vừa qua, tỉnh Bình Dương vừa khánh thành Trung tâm hành chính tập trung của tỉnh, đồng thời khởi công xây dựng thành phố mới Bình Dương, trong đó có một loạt dự án lớn như: Nhà thi đấu đa năng thể dục thể thao, Trường quay - Nhà bá âm đài Phát thanh Truyền hình… Trong tương lai, khi những công trình này hoàn thành sẽ là cơ sở để phát triển truyền thông thể thao
BTV là đài Phát thanh Truyền hình có uy tín trong khu vực Điều thuận lợi hơn là đài đã thành lập phòng Thể dục thể thao hoạt động tích cực trong
11 năm qua Hơn nữa, hiện BTV cũng đang là cơ quan báo chí điển hình về phong trào xã hội hóa thể thao khi tổ chức tới 04 giải đấu gồm: Giải đua xe đạp Truyền hình Bình Dương mở rộng cúp Becamex IDC, Giải bóng đá quốc
tế Truyền hình Bình Dương cúp Number One, Giải việt dã chào năm mới, Giải Billards Carom quốc tế BTV- Becamex IJC Đây đều là các giải có tầm vóc quốc gia và quốc tế, được đài và các đơn vị tài trợ duy trì qua nhiều năm
Kể từ ngày thành lập, đã lâu đài Phát thanh Truyền hình Bình Dương chưa có những thay đổi lớn mang tính đột phá Vậy nên, việc tái cấu trúc chương trình thể thao lần này sẽ tạo ra cú hích, làm cơ sở để tái cấu trúc toàn diện BTV theo Đề án tầm nhìn 2020, đồng thời cũng là cơ hội lý tưởng cho đài củng cố, nâng tầm thương hiệu BTV trong làng báo hình cả nước
1.3.2 Những thách thức đặt ra
Là một tỉnh thuộc Đông Nam Bộ lại nằm trong vùng trọng điểm kinh tế phía Nam - nơi đang có sự phát triển mạnh ở nhiều mặt như kinh tế, văn hóa, thể dục thể thao… nên sự phát triển của báo chí truyền hình của Bình Dương
sẽ chịu sự cạnh tranh gay gắt từ các tỉnh lân cận, đặc biệt là thành phố Hồ Chí Minh Trong bối cảnh đó, dĩ nhiên chương trình thể thao của BTV sẽ phải cạnh tranh với các đài lớn như Truyền hình Việt Nam, đài Truyền hình Kỹ thuật số VTC, K+, HTV, AVG và một số đài địa phương có lợi thế về phạm
vi phủ sóng, tiềm lực tài chính và tính chuyên nghiệp
Trang 32Giai đoạn này BTV đang thực hiện chế độ tài chính tự chủ, nên việc đầu tư cả về kinh phí lẫn con người cho sự thay đổi sẽ gặp khó khăn và không tránh khỏi sự dàn trải
Sự phổ thông của Internet là cơ hội nhưng lại là thách thức trong công tác quản lý nhà nước về báo chí Các đối tượng chống phá chế độ đã lợi dụng
sự phổ biến của thông tin Internet, biến mạng Internet trở thành công cụ chống phá cách mạng, chống phá chế độ dưới nhiều hình thức và phương pháp Do vậy công tác quản lý nhà nước về báo chí luôn phải đối mặt với những vấn đề phức tạp và diễn biến khó lường
Phong trào thể dục thể thao của tỉnh Bình Dương đang phát triển mạnh, nhưng lại chỉ tập trung ở một số bộ môn như: bóng đá, quần vợt, xe đạp, thể hình và võ thuật Các môn khác, trong đó có nhiều môn nằm trong chương trình thi đấu của Olympic như: điền kinh, bơi lội, bóng chuyền,lại chưa được đầu tư, thậm chí hoàn toàn bỏ trống Đó chính là thách thức và cũng là nhiệm
vụ cho truyền thông thể thao của Bình Dương trong thời gian tới
Tiểu kết chương 1
Khi mà cụm từ “tái cấu trúc” dần trở nên quen thuộc với nhiều người, nhiều ngành thì việc tiến hành tái cấu trúc cũng là vấn đề bình thường và phù hợp với quá trình vận động, phát triển Báo chí với những đặc thù riêng của mình, nên việc tái cấu trúc cũng có những thuận lợi và khó khăn khác nhau Điều quan trọng nhất là việc tái cầu trúc chương trình truyền hình thể thao của BTV cần có một kế hoạch cụ thể, lộ trình phù hợp với thực tế, lựa chọn đúng thời cơ thì mới đảm bảo thành công
Trong toàn bộ chương 1 của luận văn, chúng tôi đã trình bày và tìm hiểu tất cả các vấn đề liên quan đến lý thuyết, trình tự cho đề án tái cấu trúc
Đó là các khái niệm, thuật ngữ, đến cơ sở, điều kiện và nội dung cụ thể để thực hiện tái cầu trúc các chương trình thể thao của đài Phát thanh Truyền hình Bình Dương
Trang 33Ra đời muộn hơn so với báo in và phát thanh, song truyền hình với thế mạnh và đặc trưng riêng đã dần chiếm lĩnh được thị phần thông tin và trở thành một yếu tố không thể thiếu của đời sống xã hội Vai trò của truyền hình,
ý nghĩa cùng sức mạnh của loại hình báo chí này đã được khẳng định Ý thức được vai trò cùng trách nhiệm đó nên từ khi thành lập cũng như quá trình hoạt động đài Phát thanh Truyền hình Bình Dương luôn nỗ lực để làm tốt nhiệm
vụ của mình Dù đã tạo được dấu ấn nhất định trong khu vực phía Nam, tuy nhiên vì nhiều lý do khách quan, chủ quan, nên suốt thời gian dài vừa qua đài chưa có những sự thay đổi mang tính đột phá Trong bối cảnh các đài bạn đang đầu tư nhiều cho các kênh, chương trình truyền hình thể thao như hiện nay, đòi hỏi BTV phải có kế hoạch mang tính chiến lược tự làm mới mình Trong chiến lược đó, việc tái cơ cấu cho riêng các chương trình thể thao là rất cần thiết, đồng thời rất khả thi so với nguồn lực hiện có và định hướng phát triển của đài Các vấn đề quan trọng như: tái cấu trúc như thế nào, bắt đầu từ đâu, lộ trình và các giải pháp sẽ được luận văn trình bày cụ thể ở các chương tiếp theo
Trang 34Chương 2 THỰC TRẠNG CẤU TRÚC CÁC CHƯƠNG TRÌNH THỂ THAO
ĐÀI PHÁT THANH TRUYỀN HÌNH BÌNH DƯƠNG
2.1 Đài Phát thanh Truyền hình Bình Dương và chương trình thể thao của đài
2.1.1 Sơ lược về đài Phát thanh Truyền hình Bình Dương
Đài Phát thanh Truyền hình Bình Dương trực thuộc Uỷ ban nhân dân tỉnh Bình Dương - một tỉnh miền Đông Nam Bộ năng động, có tốc độ phát triển kinh tế, công nghiệp, đô thị nằm trong tốp đầu của cả nước Tiền thân của đài Phát thanh Truyền hình Bình Dương là đài phát thanh Sông Bé, ra đời ngày 2/10/1977 với cơ sở vật chất đơn sơ chỉ 02 máy phát, công suất 01kw, đội ngũ nhân viên gồm 10 người
Năm 1990, lãnh đạo tỉnh quyết định xây dựng đài tiếp vận phát thanh
và truyền hình Bà Rá để phục vụ cho đồng bào các dân tộc miền núi và phía Bắc tỉnh Sông Bé Ngày 18/12/1991, đài tiếp vận Phát thanh Truyền hình Bà
Rá được khánh thành Sau khi xây dựng xong trung tâm tiếp vận Bà Rá, tỉnh Sông Bé quyết định xây dựng đài Phát thanh Truyền hình Sông Bé Không dừng lại ở kênh phát thanh và phát hình nhỏ bé ban đầu, đài Bà Rá ra đời đã trở thành một trung tâm kỹ thuật phát xạ với nhiều kênh phát thanh, phát hình công suất lớn có tầm phủ sóng rộng khắp miền Đông Nam Bộ và Nam Tây Nguyên
Sau khi đáp ứng nhu cầu phủ sóng thông tin của miền núi và biên giới, ngày 3/9/1994, tỉnh Sông Bé khánh thành đài Phát thanh Truyền hình Sông
Bé với tháp angten cao 120 mét Ngày 1/1/1997, đài Phát thanh truyền hình Sông Bé được chia tách thành 2 đài Bình Dương và Bình Phước theo quyết định chia tách tỉnh Sông Bé Tháng 12/1997, đài Phát thanh và Truyền hình tỉnh Bình Dương (BTV) tổ chức khánh thành và đưa vào sử dụng đài phát
Trang 35sóng FM công suất 10 kw và đón nhận huân chương lao động hạng III do nhà nước trao tặng
Ngày 3/2/2002, BTV khánh thành và đưa vào sử dụng trung tâm truyền hình kỹ thuật số mặt đất, mỗi ngày phát 10 chương trình truyền hình, trong đó
có 2 kênh truyền hình kỹ thuật tương tự Analog (BTV1, BTV2 và 8 kênh truyền hình trên kênh 50 UHF Truyền hình kỹ thuật số mặt đất có công suất 5
KW, phát sóng 24/24 giờ mỗi ngày Đây là chương trình truyền hình kỹ thuật
số mặt đất đầu tiên của ngành truyền hình quốc gia và tạo ra một dấu ấn quan trọng cho lịch sử hình thành phát triển của BTV
Mạng lưới phủ sóng:
Đài Phát thanh Truyền hình Bình Dương phát sóng trên hệ thống phát sóng kỹ thuật tương tự (analog), hệ thống phát sóng kỹ thuật số, hệ thống truyền hình cáp SCTV, HTV, VTV cab K+, MyTV, AVG, hệ thống phát sóng
vệ tinh Vinasat1, VTV, HTV, VTC, hệ thống phát thanh phát sóng trên tần số 92,5 Mhz, mạng trực tuyến website: btv.org.vn Nhờ được phát sóng rộng rãi nên làn sóng phát thanh truyền hình Bình Dương còn vươn xa đến khắp mọi miền đất nước
Tính đến nay, đài Phát thanh Truyền hình Bình Dương đã có đầy đủ bốn loại hình báo chí là báo hình (truyền hình), báo nói (phát thanh), báo in (Tạp chí BTV) và báo điện tử (trang thông tin điện tử BTV) Tất cả các mô hình này phần nào đáp ứng nhu cầu thông tin của đa dạng công chúng
Tổ chức bộ máy, biên chế:
Tính đến 4/2014, số lượng cán bộ viên chức của đài hiện có 331 người, trong đó biên chế là 270 người, hợp đồng là 61 người Bộ máy tổ chức của đài gồm: Ban giám đốc, 15 phòng và 2 đơn vị trực thuộc
Trang 36Bảng 2.1: Tóm tắt các phòng ban của BTV
Só lượng cán bộ, nhân viên
Trong đó STT CÁC PHÒNG VÀ ĐƠN VỊ TRỰC
10 Phòng sản xuất chương trình truyền hình 23 2 21
11 Phòng sản xuất chương trình phát thanh - CNTT 11 2 9
Các đơn vị trực thuộc đài:
1 Trung tâm dịch vụ phát thanh truyền hình 40 8 32
Từ năm 2013, thực hiện chủ trương tổ chức, sắp xếp lại các phòng ban theo hướng gọn nhẹ, hiệu quả và tinh giảm biên chế, BTV đã tiến hành sát nhập phòng Truyền dẫn phát sóng với phòng Truyền hình lưu động thành Phòng kỹ thuật truyền dẫn; sát nhập phòng Sản xuất chương trình phát thanh công nghệ thông tin với phòng Sản xuất chương trình truyền hình thành phòng Sản xuất chương trình phát thanh, truyền hình; nhập phòng Chuyên đề
Trang 37với phòng Tuyên truyền Pháp luật thành phòng Tuyên truyền Pháp luật Bên cạnh việc sát nhập, đài còn tiến hành giải thể Hãng phim truyền hình theo Quyết định số 04/2012/QĐ - UBND ngày 16/01/2012 của Ủy ban nhân dân tỉnh Bình Dương về chức năng nhiệm vụ của đài Như vậy, đến thời điểm này BTV còn lại 12 phòng, ban và 02 đơn vị trực thuộc
2.1.2 Các chương trình thể thao của Đài
Ra đời muộn hơn một số đài trong khu vực, nhưng BTV lại là một trong những đài truyền hình đầu tiên trong hệ thống truyền hình địa phương làm thể thao Minh chứng là đài đã thành lập phòng Thể dục Thể thao từ năm
2003 Bên cạnh đó, từ năm 2005 BTV chính thức phát sóng hệ thống Truyền hình kỹ thuật số mặt đất đồng thời thử nghiệm phát sóng chuyên kênh thể thao BTV5 Có nghĩa rằng nếu xét về sự năng động trong việc chiếm lĩnh thị phần khán giả yêu thích thể thao thì BTV chỉ sau VTV và HTV Thật ra, từ trước khi thành lập phòng thì BTV đã làm thể thao Đầu tiên chỉ là hình thức tiếp sóng các trận bóng đá từ đài trung ương Bước tiến tiếp theo là xây dựng chuyên đề thể thao để làm tin, phóng sự Trước khi chia tách đài Sông Bé vào năm 1997, đài đã tìm tài trợ để tuyên truyền cho kỳ Sea games 17 tại Chieng Mai (Thái Lan) Ăn theo cơn sốt của đội tuyển Việt Nam thi đấu xuất sắc để vào bán kết, lãnh đạo đài đồng ý cho phòng Thời sự mở chương trình “Bình luận trường quay” trực tiếp môn bóng đá nam Khi ấy tuyển Việt Nam với thế
hệ của những cầu thủ tài năng như Trần Minh Chiến, Huỳnh Quốc Cường, Trần Công Minh… đã tạo nên cơn sốt tại đất Thái và chương trình bình luận của BTV là duy nhất trên sóng truyền hình khu vực phía Nam Điều khiến chương trình “đắt khách” vì trong thời gian trước, giữa và sau trận đấu,khán giả không phải ám ảnh bởi thời lượng quảng cáo, mà có thể theo dõi lại các tình huống hấp dẫn đồng thời đặt câu hỏi giao lưu trực tiếp cùng khách mời Thành công của Sea Games 97 là cơ sở để đài duy trì những chương trình này cho các kỳ Dunhill cup rồi Tiger cup liên tiếp trong các mùa sau đó Qua
Trang 38nhiều năm đồng hành cùng bóng đá Việt Nam, chuyên đề Bình luận bóng đá cùng các chương trình thể thao của BTV đã dần tạo được thương hiệu riêng
Hiện BTV có 27 chương trình thể thao được phân bổ phát sóng trên 02 kênh BTV1 và BTV2 Riêng kênh BTV5 chỉ sản xuất mới 03 chương trình, còn hầu hết phát lại các chương trình thể thao của BTV1 và BTV2 Ngoài các chương trình thường xuyên này, BTV còn có nhiều chương trình theo dạng chuyên đề Nghĩa là sản xuất theo sự kiện thể thao trong nước và quốc tế Tất
cả các chương trình này đều không sử dụng ngân sách địa phương mà theo hình thức mời gọi tài trợ
2.1.3 Vị trí của đài đối với công chúng
Mỗi kênh truyền hình ra đời, mục tiêu hàng đầu giúp kênh truyền hình
đó tồn tại và phát triển, thì điều đầu tiên là phải xác định được đối tượng khán giả Qua nhiều năm đầu tư, hiện nay đài đang sở hữu một hệ thống kênh truyền hình phong phú gồm 01 kênh analog, 08 kênh kỹ thuật số, phát 24h/24h Đài còn có kênh phát thanh FM tần số FM 92.5 MHz phủ được
25755 km2 (mức cường độ trường 53.0 dbuV/m), phục vụ được 13.183.980 người nghe Đây là lợi thế không phải đài địa phương nào cũng có được, là cơ
sở để BTV phát triển sự nghiệp phát thanh truyền hình, hoàn thành nhiệm vụ chính trị, đồng thời phục vụ công chúng Hệ thống cơ sở vững chắc giúp nội dung chương trình của BTV khá phong phú, đáp ứng được nhu cầu của nhiều đối tượng khán giả khác nhau
Với tháp angten tự đứng cao 252m cùng việc áp dụng công nghệ phát sóng qua truyển hình kỹ thuật số, truyền hình cáp, vệ tinh Vinasat1… tầm phủ sóng của BTV vượt ngoài phạm vi tỉnh nhà, đến được khu vực Đông Nam Bộ, Tây Nguyên, một số tỉnh đồng bằng sông Cửu Long và ra tận miền Trung, miền Bắc Bên cạnh các kênh phát thanh và truyền hình, BTV còn có Tạp chí BTV (phát hành 01 tháng 02 số), wepsite: btv.org.vn, cùng đội ngũ 331 nhân viên Mô hình này rất gần với xu hướng truyền thông đa
Trang 39phương tiện của các tập đoàn báo chí, nên đài Phát thanh Truyền hình Bình Dương được đánh giá là một đài địa phương mạnh của cả nước, có tầm phủ sóng rộng và ảnh hưởng lớn
Sở hữu nhiều loại hình báo chí, nhiều kênh truyền hình chuyên biệt, nên đối tượng khán giả của BTV cũng khá phong phú và đa dạng Vì vậy, chương trình thể thao cũng rất thuận lợi trong việc thu hút khán giả Nhìn chung, nhóm đối tượng chính của các chương trình thể thao nói chung là nam giới Bởi vì thể thao, đặc biệt là bóng đá luôn là niềm đam mê số 1 của nam giới Với nam giới ở Việt Nam - một trong những quốc gia luôn cuồng nhiệt với trái bóng tròn, thì đối tượng này là nguồn vô tận và chiếm số lượng lớn Trong nam giới thì độ tuổi từ 18 đến 45 tuổi chiếm số lượng áp đảo Theo ngôn ngữ truyền thông thì nhóm đối tượng này rất tiềm năng Vì độ tuổi nam giới từ 18 đến 45 tuổi chính là đối tượng trực tiếp làm ra của cải, có vai trò quan trọng trong gia đình cũng như toàn xã hội Nhóm đối tượng này có` ảnh hưởng lớn đến xã hội Cho nên thu hút được họ thì BTV sẽ không chỉ chiếm lĩnh thị phần, mở rộng tầm phủ sóng, mà còn hấp dẫn các doanh nghiệp, qua
đó thuận lợi cho việc thu hút nguồn quảng cáo tài trợ
Những lợi thế của chương trình thể thao cùng ưu điểm về nhóm đối tượng giúp các chương trình thể thao dễ tìm kiếm được nguồn quảng cáo tài trợ Vì vậy các doanh nghiệp rất muốn thông qua các chương trình thể thao để quảng bá thương hiệu đến với khách hàng
Thực tế cho thấy cứ khi nào có những sự kiện thể thao lớn trong nước
và thế giới như Giải bóng đá quốc tế Truyền hình Bình Dương, AFF Suzuki cup, Sea Games, Á vận hội, hay vòng chung kết World cup thì nguồn quảng cáo của kênh thể thao BTV đều tăng đột biến Ví dụ, riêng Giải bóng đá quốc
tế Truyền hình Bình Dương hàng năm thì BTV đã thu hút hơn 10 thương hiệu tài trợ và quảng cáo Trong đó có những tập đoàn kinh tế lớn như Tân Hiệp Phát, Becamex IDC… với tổng số tiền tài trợ trung bình 10 tỷ đồng/01 năm
Trang 402.1.4 Đội ngũ và tổ chức thực hiện các chương trình thể thao
Được thành lập theo quyết định số 63/QĐ - PTTH ngày 10/03/2013 phòng Thể dục Thể thao hiện nay là một trong 12 phòng ban của BTV Thời điểm Phòng ra đời, BTV là một trong những đài truyền hình địa phương đầu tiên trong toàn quốc có phòng Thể dục Thể thao độc lập Trước đó chỉ có đài quốc gia, hay đài khu vực Truyền hình thành phố Hồ Chí Minh là có Ban thể thao
Phòng được phân 01 phòng làm việc tại lầu 1 và 01 phòng dựng tại lầu 2 thuộc Trung tâm sản xuất chương trình Trang thiết bị của phòng có 04 Camera Sony Z7, 03 bộ dựng phi tuyến Mô hình tổ chức của phòng là trưởng phòng chịu trách nhiệm quản lý chung, 02 phó trưởng phòng, mỗi người được giao phụ trách tổ thể thao trong nước và quốc tế Vì những đặc thù riêng nên phòng TDTT cũng là phòng ban duy nhất trong đài có bộ phận
kỹ thuật riêng, đảm nhận từ khâu sản xuất đến giao chương trình phát sóng Riêng xe màu do phòng Truyền hình lưu động quản lý và khi cần phục vụ công tác phòng TDTT sẽ xin ý kiến từ Ban giám đốc để điều động
Nhân sự phòng Thể dục Thể thao ngày mới thành lập chỉ có 04 người gồm 01 Trưởng phòng, 01 Phó trưởng phòng và 02 nhân viên Qua 11 năm hoạt động, tính đến năm 2014, phòng hiện có 22 người với một số đặc điểm như sau:
Bảng 2.2: Đặc điểm nhân sự phòng TDTT
Tổng số nhân
Trình độ học vấn
Biên chế, Hợp đồng Đảng viên
45 Tuổi thấp nhất
25
Đại học 15 Cao đẳng
03 Trung cấp
02
Biên chế chính thức
19 Hợp đồng dài hạn
02 Cộng tác viên 01
Đảng viên
12 Đối tượng
Đảng 01