Thể loại điều tra trên báo in các tỉnh đồng bằng sông cửu long thực trạng và vấn đề

DANH MỤC BIỂU ĐỒ SỬ DỤNG TRONG LUẬN VĂN Biểu đồ 2.1 Biểu đồ thể hiện đánh giá của độc giả về số lượng tác phẩm điều tra trên Báo Ấp Bắc 49 Biểu đồ 2.2 Biểu đồ thể hiện đánh giá của độ

HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

NGUYỄN HẠNH NGA

THỂ LOẠI ĐIỀU TRA TRÊN BÁO IN

CÁC TỈNH ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG -

HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

NGUYỄN HẠNH NGA

THỂ LOẠI ĐIỀU TRA TRÊN BÁO IN

CÁC TỈNH ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG -

LUẬN VĂN THẠC SĨ BÁO CHÍ HỌC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS TRẦN THỊ THU NGA

Thành phố Hồ Chí Minh, 2014

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là kết quả công trình nghiên cứu của riêng tôi Các số liệu, thông tin và kết quả được nêu trong luận văn là trung thực Những kết luận khoa học của luận văn chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu khoa học nào khác

Tác giả luận văn

Nguyễn Hạnh Nga

DANH MỤC BIỂU ĐỒ SỬ DỤNG TRONG LUẬN VĂN

Biểu đồ 2.1 Biểu đồ thể hiện đánh giá của độc giả về số lượng

tác phẩm điều tra trên Báo Ấp Bắc

49

Biểu đồ 2.2 Biểu đồ thể hiện đánh giá của độc giả về số lượng

tác phẩm điều tra trên Báo Cần Thơ

Biểu đồ 2.4 Biểu đồ thể hiện nhận xét của công chúng về chất

lượng tác phẩm điều tra trên Báo Ấp Bắc 59

Biểu đồ 2.5 Biểu đồ thể hiện nhận xét của công chúng về chất

lượng tác phẩm điều tra trên Báo Cần Thơ 60

Biểu đồ 2.6 Biểu đồ thể hiện nhận xét của công chúng về chất

lượng tác phẩm điều tra trên Báo Long An 61

Biểu đồ 3.1 Biểu đồ thể hiện ý kiến độc giả về sự cần thiết trong

việc tìm cách đổi mới, sáng tạo hơn khi viết thể loại điều tra trên báo in Đồng bằng sông Cửu Long 77

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU -4

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ TÁC PHẨM BÁO CHÍ VÀ THỂ LOẠI ĐIỀU TRA - 11

1.1 Tác phẩm báo chí và hệ thống thể loại - 11

1.2 Thể loại điều tra trên báo chí - 16

1.3 Lao động nhà báo trong sáng tạo tác phẩm điều tra - 22

Chương 2 : THỰC TRẠNG SỬ DỤNG TÁC PHẨM ĐIỀU TRA TRÊN BÁO IN ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG - 32

2.1 Giới thiệu chung về báo in đồng bằng sông Cửu Long - 32

2.2 Thực trạng việc sử dụng thể loại điều tra trên báo in đồng bằng sông Cửu Long - 39

2.3 Hiệu quả của tác phẩm điều tra trên báo in đồng bằng sông Cửu Long - 54

Tiểu kết chương 2 - 58

Chương 3: NGUYÊN NHÂN VÀ MỘT SỐ KHUYẾN NGHỊ NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG, HIỆU QUẢ THỂ LOẠI ĐIỀU TRA - 60

3.1 Nguyên nhân - 60

3.2 Khuyến nghị giải pháp - 67

Tiểu kết chương 3 - 75

KẾT LUẬN - 77

TÀI LIỆU THAM KHẢO - 81

PHỤ LỤC - 85

MỞ ĐẦU 1- Tính cấp thiết của đề tài

Điều tra là một thể loại báo chí nằm trong nhóm thể thông tấn báo chí Điều tra có mục đích đem lại những câu trả lời trước những sự kiện, vấn đề nổi bật trong đời sống Bằng sự kiện, số liệu, bài điều tra nêu lên vấn đề, phân tích những khả năng và nhân tố mới, phân tích mối liên hệ giữa nguyên nhân

và kết quả để rút ra kết luận cần thiết Người viết điều tra luôn cố gắng chỉ ra bản chất của sự vật và hiện tượng

Tác phẩm điều tra bao giờ cũng bám sát vào những mâu thuẩn hay vấn

đề trong đời sống Mà đời sống thì luôn xuất hiện mâu thuẩn trong bất cứ sự vật hiện tượng nào và luôn phát triển theo hướng đi lên hoặc lụi tàn Vì thế thể loại điều tra luôn đi vào những mâu thuẩn xuất hiện nổi bật trong cuộc sống Tác phẩm điều tra thể hiện xu thế phát triển, những mâu thuẫn cơ bản hay vấn đề đang thu hút sự chú ý của công chúng

Điều tra làm sáng tỏ những vấn đề đang gây ra nhiều ý kiến, nhiều cách hiểu khác nhau để cho độc giả có câu trả lời đúng nhất, cách nhìn xác thực nhất Điều tra có thể trả lời về nhiều vấn đề với những cấp độ khác nhau bằng cách nêu vấn đề, vạch trần sự thật, nêu bài học kinh nghiệm và giải pháp, nêu

ý kiến, kiến nghị giải quyết vấn đề

Với đặc điểm thể loại như đã nêu, điều tra là thể loại quan trọng góp phần tích cực giúp báo chí thực hiện chức năng phản biện xã hội của mình Trong thực tế báo chí hiện nay, thể loại điều tra được xem là thể loại quan trọng Nhiều tác phẩm điều tra trên báo đã tạo tiếng vang và có tác động xã hội rất lớn Điển hình như vụ án Năm Cam, BMU 18… cũng được phanh phui sau những bài điều tra trên báo Tuy nhiên phải thừa nhận trên mặt báo hiện nay số lượng bài điều tra rất ít so với những thể loại báo chí khác Các báo địa phương hầu như ít sử dụng thể loại này Nguyên nhân do đâu? Việc

giải đáp vấn đề này sẽ góp phần giải quyết vấn đề lý luận và thực tiễn của việc sử dụng tác phẩm điều tra trên báo chí nói chung và báo in đồng bằng sông Cửu Long nói riêng

2- Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Thể loại điều tra nằm trong nhóm thông tấn báo chí Việc nghiên cứu

về thể loại báo chí cũng như hiệu quả tác động xã hội của các thể loại báo chí

đã được bàn đến nhiều trong các nghiên cứu về tác phẩm báo chí, các vấn đề chung của báo chí và kỹ năng tác nghiệp của nhà báo Cụ thể:

Bàn về Những vấn đề chung về tác phẩm báo chí có các tác phẩm: PGS TS Nguyễn Văn Dững, năm 2012, Cơ sở lý luận báo chí, Nhà xuất bản Lao động; Tác phẩm báo chí tập một, của PGS.TS Tạ Ngọc Tấn (chủ biên), Nhà xuất bản giáo dục, năm 1995, trình bày lý luận về tác phẩm báo chí; Tác phẩm báo chí tập hai, PGS TS Nguyễn Văn Dững (chủ biên), Nhà xuất bản

Lý luận chính trị - Hà nội, năm 2006 viết về tác phẩm báo chí nhóm thể loại thông tấn; TS Nguyễn Thị Thoa (chủ biên), Giáo trình tác phẩm báo chí đại cương, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam, năm 2012; TS Hoàng Đình Cúc –

TS Đức Dũng, Những vấn đề của báo chí hiện đại, Nhà xuất bản Lý luận chính trị, năm 2007; Báo chí – Những vấn đề lý luận và thực tiễn, Khoa Báo chí trường Đại học Khoa học xã hội và nhân văn Hà Nội, Nhà xuất bản Đại học Quốc gia Hà Nội; Cơ sở lý luận báo chí, PGS TS Tạ Ngọc Tấn (chủ biên), Nhà xuất bản Văn hóa – Thông tin, năm 1999; Từ lý luận đến thực tiễn báo chí, PGS.TS Tạ Ngọc Tấn, Nhà xuất bản Văn hóa – Thông tin, Hà Nội, năm 1999

Bàn về những vấn đề chung về thể loại báo chí có các tác phẩm: Luận bàn về vấn đề phân loại tác phẩm báo chí, - PGS, TS Tạ Ngọc Tấn, Tạp chí Nghề báo, năm 2008; PGS TS Đức Dũng, Nhận diện hệ thống thể loại báo chí ở nước ta, Khoa Phát thanh – Truyền hình, Học viện Báo chí – Tuyên

truyền, năm 2008; Lê Văn Thiềng, Cái hay của một tác phẩm báo chí, Tạp chí Than – Khoáng sản, năm 2009;

Bàn về vấn đề kỹ năng tác nghiệp của nhà báo có các tác phẩm: PGS.TS Nguyễn Văn Dững, PGS.TS Hoàng Anh, TS Nguyễn Ngọc Oanh (dịch), 10 bí quyết kỹ năng nghề báo, Nhà xuất bản Lao Động, Hà Nội, 2002; Trần Đức Tài (dịch), Con mắt biên tập, Nhà xuất bản Tổng hợp TP HCM, năm 2011; John Hohenberg, Ký giả chuyên nghiệp, Lê Thái Hằng và Lê Đình Biểu (dịch), Nhà in riêng của Hiện đại thư xã, Sài Gòn, 1974

Đặc biệt, có 5 quyển sách bàn nhiều về thể loại điều tra Trong quyển

“Công việc của người viết báo”, Nhà báo Hữu Thọ dành trọn chương 6 dài 54 trang để phân tích thế nào là bài điều tra, vị thế của bài điều tra trên báo chí, các dạng bài điều tra, tiêu chuẩn của một bài điều tra hay, phương pháp tác nghiệp của phóng viên khi viết bài điều tra… PGS.TS Nguyễn Văn Dững, đã dùng phần thứ năm trong quyển “Tác phẩm báo chí tập 2” do ông chủ biên để nói về thể loại điều tra bằng việc khái quát sự ra đời và phát triển của thể loại điều tra, đặc điểm của thể loại điều tra, hoạt động điều tra của phóng viên Ts Nguyễn Đức Dũng dành chương 4 của quyển “Sáng tạo tác phẩm báo chí” để nêu lên một cách rõ ràng một số vấn đề về mặt lý luận về thể loại điều tra, đặc điểm và yêu cầu của thể loại điều tra, yêu cầu tiêu chuẩn của nhà báo viết điều tra cũng như hướng dẫn kỹ năng thực hành viết điều tra trên báo chí Riêng Tập “Phóng sự điều tra” do nhà báo Quang Hùng biên soạn có 2 điều nổi bậc: Một là bằng kinh nghiệm làm báo, Quang Hùng đã trình bày khá rõ ràng, mạch lạc quá trình viết một phóng sự điều tra, đồng thời giải đáp cho phóng viên trẻ những suy nghĩ và công việc trong quá trình chọn đề tài, lấy tài liệu, phân tích sự kiện, viết… Hai là, mạnh dạn đưa ra một số bài báo thành công

và chưa thành công của đồng nghiệp và cuảa mình, cũng như nhiều kinh nghiệm thực tế khi đi lấy tài liệu và khi viết để đúc kiết thành bài học cho nhà

báo trẻ Trong quyển “Để viết phóng sự thành công”, nhà báo Huỳnh Dũng Nhân cũng đã dành một phần của quyển sách (gần 30 trang) để nói về điều tra

và những lý luận về thể loại điều tra Trong đó ông đã phân tích những vấn đề

về khái niệm điều tra và thể loại điều tra trên báo chí; vị trí của bài điều tra trên báo, phương pháp tác nghiệp của phóng viên khi viết bài điều tra…

Những nghiên cứu trên đây phần nào đã làm sáng tỏ những vấn đề về tác phẩm báo chí nói chung và thể loại điều tra nói riêng Tuy nhiên, tại Đồng bằng sông Cửu Long chưa có nghiên cứu thấu đáo nào về thực trạng, từ đó tìm nguyên nhân và giải pháp nhằm tăng cường số lượng và chất lượng của tác phẩm điều tra sử dụng trên báo in nhằm tăng vị thế của báo đối với công chúng

3- Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Việc đi sâu nghiên cứu, phân tích, đánh giá thực trạng sử dụng thể loại điều tra trên báo in Đồng bằng sông Cửu Long sẽ góp phần để đúc kết về mặt lý luận, từ đó giúp điều chỉnh hoạt động thực tiễn mà cụ thể là giúp cho việc thể hiện tác phẩm thuộc thể loại điều tra được thuận lợi hơn

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để đạt được mục đích trên, đề tài thực hiện các nhiệm vụ sau:

- Làm rõ một số vấn đề lý luận về tác phẩm báo chí, hệ thống thể loại

và thể loại điều tra

- Khảo sát việc sử dụng thể loại điều tra trên báo Ấp Bắc, báo Cần Thơ

và báo Long An từ năm 2011 đến năm 2013

- Phân tích thực trạng về số lượng, chất lượng của thể loại điều tra trên báo Ấp Bắc, báo Cần Thơ và báo Long An

- Tìm nguyên nhân và đề xuất giải pháp nhằm phát huy những mặt ưu điểm và khắc phục những mặt còn hạn chế trong việc sử dụng thể loại điều tra

trên báo in Đồng bằng Sông Cửu Long Từ đó giúp báo in Đồng bằng sông Cửu Long nâng cao hiệu quả thông tin, tuyên truyền, nâng vị thế của báo Đảng địa phương trong lòng công chúng và góp phần định hướng dư luận xã hội

4- Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của luận văn này là thể loại điều tra trên báo in Đồng bằng sông Cửu Long (qua nghiên cứu Báo Ấp Bắc, Báo Cần Thơ và Báo Long An)

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Trong quá trình nghiên cứu, chúng tôi sử dụng một số phương pháp thu thập thông tin sau đây

- Phân tích tư liệu: Đề tài sử dụng thông tin thu thập được từ các thể

loại điều tra trên Báo Ấp Bắc, Báo Cần Thơ và Báo Long An trong giai đoạn

từ năm 2011 đến năm 2013, qua đó chúng tôi phân tích để làm nổi bật những

ưu điểm về cách tiếp cận vấn đề, hình thức thể hiện ; đồng thời chỉ ra những hạn chế để từ đó đề xuất các giải pháp để nâng cao hiệu quả của việc sử dụng thể loại thể loại điều tra trên báo in Đồng bằng sông Cửu Long

Phỏng vấn công chúng: Phỏng vấn 300 công chúng với phương pháp

phát phiếu điều tra công chúng (mỗi tỉnh 100 phiếu, gồm 50% công chúng nông thôn và 50% công chúng thành thị)

Phỏng vấn sâu: Phỏng vấn sâu Ban Biên tập và một số phóng viên về việc thu thập thông tin, viết bài và việc sử dụng thể loại điều tra, phóng sự điều tra trên Báo Ấp Bắc, Báo Cần Thơ và Báo Long An

6 Ý nghĩa lý luận và giá trị thực tiễn đề tài

- Về lý luận: Những kết quả nghiên cứu của đề tài góp phần bổ sung lý

luận về thể loại báo chí nói chung và thể loại điều tra nói riêng Qua đó làm nổi bật vai trò của thể loại điều tra trên báo in Đồng bằng sông Cửu Long

- Về thực tiễn: Vận dụng kết quả nghiên cứu để góp phần bổ sung, hoàn

thiện cách thức thể hiện tác phẩm thuộc thể loại điều tra

- Tìm nguyên nhân và đề xuất giải pháp: Nhằm phát huy những mặt ưu

điểm và khắc phục những mặt còn hạn chế trong việc sử dụng thể loại điều tra trên báo in Đồng bằng sông Cửu Long Từ đó giúp báo in Đồng bằng sông Cửu Long nâng cao hiệu quả thông tin, tuyên truyền, nâng vị thế của báo Đảng địa phương trong lòng công chúng và góp phần định hướng dư luận xã hội

7 Cái mới của luận văn

- Góp phần làm sáng tỏ hơn vấn đề lý luận về thể loại nói chung và thể loại điều tra nói riêng; đồng thời góp phần bổ sung, làm phong phú thêm tư liệu phục vụ cho công tác giảng dạy về chuyên ngành báo chí và giúp cho các

cơ quan báo đảng địa phương có cơ sở lý luận về thể loại điều tra

- Nhận diện rõ hơn thực trạng việc sử dụng thể loại điều tra trên báo in Đồng bằng sông Cửu Long; từ đó đưa ra những giải pháp để phát huy những mặt ưu điểm của tác phẩm điều tra

- Luận chứng cơ sở lý luận và thực tiễn của việc đề xuất các giải pháp

để khắc phục những mặt hạn chế; đồng thời nâng cao hiệu quả trong việc sử dụng thể loại điều tra trên báo đảng địa phương hiện nay

8- Kết cấu luận văn

Đề tài ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo, phụ lục, phần nội dung chính gồm có 3 chương, 8 tiết

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ TÁC PHẨM BÁO CHÍ

VÀ THỂ LOẠI ĐIỀU TRA 1.1 Tác phẩm báo chí và hệ thống thể loại

1.1.1 Khái niệm tác phẩm báo chí

PGS.TS Tạ Ngọc Tấn định nghĩa “tác phẩm báo chí là một chỉnh thể

chuyển tải nội dung thông tin mang tính thời sự với hình thức tương ứng”

[33, tr 152] Như vậy, mỗi tác phẩm báo chí là một chỉnh thể chứa đựng mối quan hệ bên trong cơ bản là nội dung và hình thức

1.1.2 Các yếu tố nội dung của tác phẩm báo chí

Nội dung tác phẩm báo chí là một phạm vi, một bộ phận cuộc sống hiện thực được phản ánh qua sự lựa chọn, nhận thức sáng tạo của nhà báo, gồm có

sự kiện, chi tiết, chính kiến, vấn đề, đề tài và tư tưởng Những tiêu chí về nội dung có ý nghĩa quyết định trong việc đánh giá chất lượng tác phẩm báo chí

Trong đó, yếu tố sự kiện có vị trí quan trọng nhất trong các yếu tố nội

dung Nó là chất liệu cơ bản nhất để sáng tạo nên tác phẩm báo chí, là tiêu chí đầu tiên, quan trọng nhất để đánh giá chất lượng thông tin Sự kiện chi phối các yếu tố nội dung khác, là cơ sở hàng đầu trong việc vận dụng các yếu tố hình thức nhằm tạo thành tác phẩm báo chí hoàn chỉnh

Chi tiết là những bộ phận nhỏ nhất của sự kiện Chi tiết có thể là một

hành vi, một cử chỉ, một lời nói của con người hay một trạng thái cụ thể của hoàn cảnh diễn ra sự kiện Thông qua các chi tiết, nhà báo mô tả, phản ánh sự kiện Logic vận động của sự kiện trong tác phẩm báo chí là mối quan hệ giữa các chi tiết cụ thể

Chính kiến là sự thể hiện quan điểm, thái độ của nhà báo đối với một

hoặc một số sự kiện cụ thể Trong tác phẩm báo chí, chính kiến biểu hiện trong sự lựa chọn và tổ chức hệ thống các sự kiện, trong những lời bình luận,

nhận định, đánh giá trực tiếp về sự kiện, trong những gợi ý, kiến nghị cụ thể của nhà báo Có thể coi chính kiến là một bộ phận gắn liền với sự kiện, diễn giải cho sự kiện

Vấn đề là một trong những thành tố nội dung của tác phẩm báo chí nhằm

phản ánh hiện thực xã hội một cách khái quát

Đề tài là phạm vi đời sống hiện thực được phản ánh vào các tác phẩm

báo chí

Tư tưởng là một thành tố có vai trò quyết định trong nội dung tác phẩm

báo chí Bản thân thành tố tư tưởng không hiện diện như một bộ phận cụ thể của văn bản tác phẩm báo chí Nó là sự thống nhất mọi thành tố nội dung biểu hiện qua các chi tiết cụ thể , qua mối quan hệ giữa các chi tiết, các sự kiện Có thể nói, tư tưởng là logic trừu tượng, thúc đẩy và hướng dẫn nậhn thức của công chúng đối với cácv quá trình xảy ra trong đời sống

1.1.3 Các yếu tố hình thức của tác phẩm báo chí

Hình thức tác phẩm báo chí là một hệ thống tổ chức các yếu tố nội dung thành một chỉnh thể thống nhất và toàn bộ những phương tiện, biện pháp nhằm nhằm thể hiện nội dung Trong tác phẩm báo chí có các yếu tố hình thức là kết cấu, thể loại, ngôn ngữ và các biện pháp sáng tạo tác phẩm báo chí

Kết cấu là tổ chức, mối quan hệ giữa các bộ phận của tác phẩm báo chí

Kết cấu trong tác phẩm báo chí bị chi phối bởi hai yếu tố cô bản: Một là các yếu tố khách quan như qui mô, tính chất của sự kiện, khả năng tiếp cận nguồn tin; Hai là các yếu tố mang tính chủ quan như mục đích thông tin, phương pháp sáng tạo, loại hình phương tiện thông tin và nhiệm vụ đạt ra với nhà báo

Ngôn ngữ là phương tiện chuyển tải toàn bộ nội dung tác phẩm báo chí

Khả năng sử dụng ngôn ngữ của nhà báo quyết định vị thế, tài năng hay hiệu quả của báo chí

Thể loại tác phẩm là khái niệm chỉ tính quy luật loại hình của tác phẩm

báo chí Thể loại là sự thống nhất có tính quy luật – lặp lại các yếu tố trong một tác phẩm báo chí

Nội dung và hình thức là 2 phương diện gắn bó hữu cơ, chi phối lẫn nhau tạo nên chất lượng chung của tác phẩm báo chí

1.1.4 Các yếu tố hình thành thể loại

- Khái niệm thể loại tác phẩm báo chí

Thể loại tác phẩm báo chí là khái niệm chỉ tính quy luật loại hình của tác

phẩm báo chí Thể loại là sự thống nhất có tính quy luật – lặp lại các yếu tố trong một tác phẩm báo chí

- Các yếu tố hình thành thể loại

Trên cơ sở 3 yếu tố cơ bản của tác phẩm báo chí là quy mô, tính chất, ý nghĩa xã hội của nội dung; hình thức, phương pháp phản ánh hiện thực và chuyển tải thông tin; mục đích, chức năng thông tin người ta chia tác phẩm báo chí thành các loại và thể loại khác nhau

- Các loại tác phẩm báo chí và đặc trưng cơ bản của chúng

PGS.TS Tạ Ngọc Tấn chia tác phẩm báo chí ra thành 3 loại là: Loại tác phẩm thông tấn; loại tác phẩm chính luận và loại tác phẩm thông tấn nghệ thuật Trong mỗi loại tác phẩm nêu trên bao gồm nhiều thể loại báo chí khác nhau [32, tr 42 - 44]

Loại tác phẩm thông tấn

Trong loại tác phẩm thông tấn có các thể loại: tin, tường thuật, phỏng vấn, bài báo, ghi nhanh, điều tra, phóng sự Loại tác phẩm thông tấn có đặc trưng cơ bản:

Đối tượng phản ánh của loại tác phẩm này là các sự kiện, hiện tượng, vấn đề thời sự nóng hổi có ý nghĩa xã hội, đáp ứng nhu cầu nhanh, khách quan mà dự luận xã hội quan tâm, đòi hỏi Chất lựơng thông tin trong loại tác phẩm thông tấn chủ yếu là những phán đoán nhanh về quy mô, tính chất, ý nghĩa và các mối quan hệ của sự kiện, hiện tượng, vấn đề trên cơ sở sự quan sát trực tiếp của nhà báo

Ngôn ngữ trong loại tác phẩm thông tấn mang tính sự kiện, phản ánh khách quan trực tiếp sự kiện, hiện tượng, ngắn gọn, mạch lạc và dễ hiểu Kết cấu của các tác phẩm thuộc loại này thường là năng động nhằm mục đích phản ánh rõ nhất, nhanh nhất những nhận thức đầu tiên về sự kiện khách quan

Mục đích của loại tác phẩm này là cung cấp cho công chúng thông tin mới nhất về các sự kiện, hiện tượng, vấn đề phong phú đang xảy ra hàng ngày, hàng giờ trong nước và trên phạm vi thế giới nó giúp các thành viên trong xã hội hình dung đựơc diện mạo chung của thế giới quanh mình, làm cơ

sở trong việc lựa chọn, xác định kịp thời tính chất, phương hướng, cách thức cho các hành vi xã hội

Ngôn ngữ của loại tác phẩm chính luận mang tính logic, luận lý Kết cấu của các tác phẩm thuộc loại này thường hình thành theo các quy luật của tư duy, liên kết chặt chẽ, giàu sức thuyết phục

Mục đích thông tin của loại tác phẩm chính luận nhằm giúp công chúng nhận thức hợp lý về tính chất và bản chất của các sự kiện, vấn đề thời sự Trên cơ sở đó tạo điều kiện để hình thành trong công chúng phương pháp tư duy đúng đắn về sự vận động, phát triển của xã hội nói chung

Loại tác phẩm thông tấn nghệ thuật

Loại tác phẩm thông tấn - nghệ thuật bao gồm các thể loại: bút ký, ký sự, nhật ký phóng viên, tiểu phẩm…

Nội dung của loại tác phẩm thông tấn - nghệ thuật là các sự kiện, vấn đề khách quan, tồn tại trong thực tế, mang tính thời sự hoặc quan hệ chặt chẽ với dòng thời sự chủ lưu, có ý nghĩa chính trị hoặc giáo dục, hướng dẫn sung nghĩ, hành vi của con người trong xã hội hiện thời Chất lượng thông tin trong loại tác phẩm này là sự thống nhất giữa nậhn thức, phán đoán khách quan với nhận thức thẩm mỹ chủ quan của người viết về sự kiện, vấn đề hiện thực Ngôn ngữ và kết cấu của loại tác phẩm thông tấn - nghệ thuật uyển chuyển, kết hợp giữa tính chất thông tin, chính luận khách quan đặc trưng của báo chí và tính nghệ thuật với các thủ pháp phong phú của văn học

Mục đích chính của tác phẩm thông tấn - nghệ thuật là cung cấp cho công chúng thông tin về các vấn đề, sự kiện toàn diện hơn trong các mối quan

hệ với giá trị thẩm mỹ

Tóm tại, bản chất của việc phân loại tác phẩm báo chí là xác định đặc điểm mối quan hệ của 2 yếu tố nội dung và hình thức của tác phẩm báo chí Việc phân loại này nhằm mục đích giúp nhà báo hình thành phương pháp và xác định yêu cầu hợp lý trong hoạt động sáng tạo tác phẩm báo chí Trên cơ

sở đó, nó giúp các nhà báo tận dụng được mọi khả năng biểu đạt của thể loại, vận dụng sáng tạo các thể loại nhằm tăng hiệu quả của hoạt động báo chí

1.2 Thể loại điều tra trên báo chí

1.2.1 Điều tra

1.2.1.1 Khái niệm điều tra và thể loại điều tra

Điều tra, theo từ điển Tiếng Việt (NXB Thanh Hóa, 1999) định nghĩa:

“Điều tra là tìm hỏi, xem xét để biết rõ sự thật”

Điều tra có thể hiểu theo nghĩa khái quát hơn đó là sự phân tích, chứng minh, kết luận và đưa ra giải pháp giải quyết vấn đề

“Trên mặt báo thỉnh thoảng xuất hiện những bài ghi “điều tra”, có bài đăng ở trang trong và có bài đăng trên trang nhất Điều tra, hay còn gọi là phóng sự điều tra là một thể loại phản ánh của báo chí có thế mạnh riêng”[34, tr 168] Từ nghiên cứu tâm lý độc giả, Nhà báo Hữu Thọ kết luận

rằng sức hấp dẫn của thể loại điều tra nằm ở 3 nguyên nhân:

- Bạn đọc chắc rằng vấn đề mà nhà báo đề cập là vấn đề quan trọng và phức tạp

- Thông qua thể loại điều tra người đọc tin rằng được đọc bài viết của những người viết báo đến tận nơi xảy ra, gặp những người có liên quan đến vấn đề đó, và thu thập những nguồn thông tin từ nhiều nguồn để phân tích những vấn đề quan trọng và phức tạp Nhiều người đọc không có điều kiện đến tận nơi xảy ra cho nên muốn đọc những thông tin tại chỗ Một số người độc tuy ở ngay nơi xảy ra nhưng muốn đựơc biết thông tin toàn diện và sự phân tích của người viết báo

- Thông qua bài điều tra, bạn đọc tin chắc sẽ nhận được câu trả lời của người viết báo về vấn đề mà mình quan tâm hoặc vấn đề mà nhiều người quan tâm

Như vậy điều tra, hay còn gọi là phóng sự điều tra là một thể loại của tác phẩm báo chí phản ánh vấn đề quan trọng và phức tạp trong xã hội được nhiều người quan tâm hoặc liên quan đến nhiều người thông qua hoạt động điều tra của nhà báo, từ đó đưa ra câu trả lời thỏa đáng cho bạn đọc về vấn đề

đó

Thống nhất với ý kiến của nhà báo Hữu Thọ, PGS, TS Nguyễn Văn Dững, Trưởng khoa Báo chí, Học viện Báo chí và Tuyên truyền cho rằng:

“Thể loại phóng sự điều tra, điều tra xuất hiện với nhiệm vụ chủ yếu là đi sâu

trả lời các câu hỏi tại sao, bằng cách lục tìm dấu vết sự kiện, con số… với bút pháp phân tích khoa học, lập luận logic” [9, tr 237]

TS Nguyễn Đức Dũng, trong “Sáng tạo tác phẩm báo chí” cho rằng: “

Điều tra là một thể loại tác phẩm báo chí năm trong nhóm các thể thông tấn báo chí Nó thực hiện nhiệm vụ đem lại những câu trả lời trước những sự kiện, vấn đề nổi bậc trong đời sống Bằng sự kiện, số liệu, có khi miêu tả dự kiện, có khi trình bày số liệu, bài điều tra nêu lên vấn đề, phân tích những khả năng và nhân tố mới, phân tích mối liên hệ giữa nguyên nhân và kết quả để rút ra những kết luận cần thiết Người viết điều tra luôn cố gắng chỉ ra bản chất của sự vật và hiện tượng” [5, tr 115]

Nhà báo Huỳnh Dũng Nhân thì khái quát: “Điều tra là một thể loại báo

chí cung cấp cho người đọc những thông tin cơ bản về một vấn đề đồng thời

đi sâu phân tích chứng minh, làm sáng tỏ những gì còn tiếm ẩn, lẩn khuất bên trong bằng hệ thống những dữ liệu, số liệu, chi tiết qua quá trình tiềm kiếm, sàng lọc, sắp xếp tỉ mỉ, tất cả được bố trí trong một kết cấu chặt chẽ, thể hiện bằng văn phong linh hoạt nhằm tạo ra độ tin tuyệt đối cho thông tin”[24, tr

161 - 162]

Trong tác phẩm “The professional Journalish” (Ký giả chuyên nghiệp – giáo trính cho khoa báo chí của đại học Harvard, Mỹ), John Hohenberg viết:

“Tựa đề đậm nét về việc tường thuật điều tra hoặc phóng sự điều tra được dùng cho những tin tức do phóng viên cung cấp, hoặc có hoặc (đôi khi) không

có sự hướng dẫn của tòa soạn Nó chỉ ngụ ý là một hoặc nhiều phóng viên đi điều tra về một câu chuyện, thường là sau khi tiếp nhận một nguồn tin ở văn phòng (tòa soạn), hoặc một độc giả, một cơ quan, hoặc ở một nơi nào khác (bạn bè, viên chức…), rồi trở về làm một tin quan trọng chưa từng được triển khai hoặc triển khai chưa đầy đủ chi tiết qua các nguồn tin thông thường hoặc chính thức [44, tr 589]

Tóm lại, hiện có ý kiến khác nhau trong việc phân loại thể loại điều tra

và phóng sự điều tra trên báo chí Có người cho rằng hai thể loại này là một nhưng cũng có ý kiến cho rằng phóng sự điều tra là sự biến thể của thể loại điều tra do kết hợp với phóng sự Tuy nhiên, tất cả các ý kiến đều thống nhất thể loại điều tra hay phóng sự điều tra trên báo chí là một thể loại báo chí mà

ở đó là sự dấn thân điều tra, tìm hiểu kỹ lưỡng thông tin từ nhiều chiều của nhà báo để trả lời các câu hỏi tại sao của công chúng đặt ra trước những sự kiện thời sự nóng hổi của xã hội liên quan đến nhiều người hoặc được môi người quan tâm

1.2.2 Đặc điểm của thể loại điều tra

Điều tra hay phóng sự điều tra là thể loại phản ánh Điều tra cũng như các thể loại phản ánh khác, đều phản ánh hiện thực khách quan, nhưng là những hiện thực khách quan quan trọng, đang nảy sinh “hoàn cảnh có vấn đề”, tức là nảy sinh những câu hỏi liên quan tới những vần đế mà nhiều người quan tâm

Điều tra cũng như các thể loại phản ánh khác, đều phải phản ánh có chọn lựa, chọn lựa đề tài, chọn lựa chi tiết Sự chọn lựa đề tài là sự chọn lựa những

“hoàn cảnh có vấn đề” quan trọng mà nhiều người quan tâm, liên quan tới

việc hoàn thành nhiệm vụ chính trị Chi tiết được chọn lựa là những chi tiết có tính thuyết phục cao

Điều tra là một hoạt động có tính mục đích, có định hướng Thể loại phản ánh nào cũng có những đặc tính riêng Như tin thì qua thông tin mới định hướng; phóng sự, tường thuật thì qua miêu tả mà định hướng; còn điều tra thì phải qua cắt nghĩa, giải thích để chỉ đạo hoạt động thực tiễn cho con người Việc cho ra câu trả lời chính xác của bài điều tra sẽ tạo ra hiệu quả xã hội rộng lớn

1.2.2.1 Đặc điểm nội dung

Tác phẩm điều tra bao giờ cũng bám sát vào những mâu thuẩn hay vấn

đề trong đời sống Mà đời sống thì luôn xuất hiện mâu thuẩn trong bất cứ sự vật hiện tượng nào và luôn phát triển theo hướng đi lên hoặc lụi tàn Vì thế thể loại điều tra luôn đi vào những mâu thuẩn xuất hiện nổi bật trong cuộc sống Tác phẩm điều tra thể hiện xu thế phát triển, những mâu thuẩn cơ bản hay vấn đề đang thu hút sự chú ý của công chúng

Cả Nhà báo Hữu Thọ, PGS.TS Nguyễn Văn Dững, TS Nguyễn Đức Dũng, Nhà báo Quang Hùng và Nhà báo Huỳnh Dũng Nhân đều thống nhất

rằng chính “trạng thái hoàn cảnh có vấn đề là thời cơ xuất hiện các bài điều

tra”

“Trạng thái hoàn cảnh có vấn đề” ở đây là những vấn đề không bình

thường xảy ra, có khá nhiều dữ kiện trên nhiều góc độ khác nhau, tùy theo vị trí của từng người quan sát Chính vì thế mà có nhiều câu trả lời về đánh giá tình hình và phân tích nguyên nhân khác nhau nhưng thực chất của tình hình

và nguyên nhân là gì? Nghĩa của câu trả lời đúng đắn và đầy đủ là gì? Vấn đề

đó có liên quan đến nhiều người, được nhiều người quan tâm và gắn liền với những vấn đề thời sự nóng hổi và cơ bản của xã hội, liên quan tới việc thực hiện các nhiệm vụ chính trị trọng tâm

Ba lẽ đó cũng là ba tiêu chuẩn của trạng thái “hoàn cảnh có vấn đề” có tính xã hội và cũng là 3 tiêu chuẩn của một thời cơ xuất hiện bài điều tra trên báo Trên cơ sở ba tiêu chuẩn đó, người viết báo viết bài điều tra, đánh giá tình hình, tìm câu trả lời, phân tích nguyên nhân, kiến nghị cách giải quyết…

Và nếu cách nêu lên và giải quyết vấn đề đúng thì đó là những bài điều tra tốt Những bài điều tra chưa tốt, chưa được bạn đọc hoan nghênh, không kể phần thể hiện, thì trong nội dung thường mắc hai thiếc sót Một là “hoàn cảnh

có vấn đề” không gay cấn lắm, không là mối quan tâm của nhiều người, không quan hệ lắm tới nhiệm vụ chính trị Hai là những ý kiến phân tích, kiến nghị thiếu sâu sắc, chưa đủ sức thuyết phục người đọc

Tiêu chuẩn của bài điều tra hay là phải đáp ứng 4 yếu tố Thứ nhất, đề cập đến những vấn đề nóng hổi mà nhiều người quan tâm; nêu lên đúng những câu hỏi đang là mối băn khoăn của nhiều người, nêu lên đúng tình hình

có thật trong cuộc sống đòi hỏi phải giải quyết Thứ hai, câu trả lời rõ ràng, dứt khoát Trong cuộc sống, không phải mọi vấn đề đặt ra đều được trả lời đúng Nhưng ít nhất, trong bài điều tra, phương hướng của câu trả lời cũng phải rõ Thứ ba, bài báo đựơc trình bày và phân tích các sự kiện có thật trong cuộc sống một cách mới mẻ và có sức thuyết phục Điều tra kinh tế hoặc điều tra xã hội đều phải có con số và sự kiện do chính nhà báo đưa ra Thứ tư, trong bài báo có sự thể hiện rõ ràng, sống động như cùng bàn luận với người đọc, trong đó có công trình điều tra và ý kiến của người viết

1.2.2.2 Đặc điểm hình thức

Điều tra làm sáng tỏ những vấn đề đang gây ra nhiều ý kiến, nhiều cách hiểu khác nhau để cho độc giả có câu trả lời đúng nhất, cách nhìn xác thực nhất Điều tra có thể trả lời về nhiều vấn đề với những cấp độ khác nhau bằng cách nêu vấn đề, vạch trần sự thật, nêu bài học kinh nghiệm và giải pháp, nêu

ý kiến, kiến nghị giải quyết vấn đề Do nhiệm vụ như vậy nên bài điều tra phải có cấu trúc chặt chẽ

Trong một bài điều tra dứt khoác phải có luận cứ Luận cứ càng tiêu biểu thì chất lượng của bài điều tra càng cao Luận cứ là chỗ dựa chủ yếu để phát triển lập luận Những luận cứ phụ giữ vai trò bổ xung cho luận cứ chính và làm bài viết phong phú

Theo TS Nguyễn Đức Dũng, bài điều tra thường có dung lượng lớn và

có ảnh đăng kèm Bút pháp phân tích và qui nạp thường được sử dụng trong các bài điều tra dưới dạng kết hợp diễn dịch và qui nạp Trong một số trường hợp, người viết còn sử dụng các phương pháp thống kê và so sánh

Tít của bài điều tra thường đặt ngắn gọn, chặt chẽ, đơn giản Nó gây ấn tượng và thuyết phục công chúng bằng sự chính xác Trong tác phẩm điều tra ngoài tít chính thường có những tít phụ với những nóm nội dung nhỏ độc lập với nhau Trong mỗi tít phụ thường chứa đựng một luận cứ chính Sau tít chính còn có phần sapô nêu tóm tắt những nội dung chính để thu hút sự chú ý của công chúng

Điều tra sử dụng ngôn ngữ trực tiếp, xác thực Tác giả xuất hiện trong bài điều tra với tư cách là cái tôi nhân chứng Đây là cái tôi nhân chứng khách quan để chứng minh cho điều mà tác giả trình bày tới công chúng Tuy nhiên trong tác phẩm điều tra cái tôi nhân chứng xuất hiện ít hơn cái tôi trần thuật trong thể loại phóng sự

Tác phẩm điều tra thường có kết cấu chặt chẽ Đó là lối kết cấu bao gồm các luận cứ được sắp xếp một cách hợp lý để đạt tới những kết luận nhằm đem lại câu trả lời về những vấn đề, sự kiện đang thu hút sự quan tâm của đông đảo công chúng

1.2.2.3 Các dạng bài điều tra

Mục đích của bài điều tra là nêu câu trả lời Và câu trả lời của một bài điều tra có ý nghĩa thường có 3 đặc điểm Thứ nhất, câu trả lời đó là của người viết Có thể phóng viên mang câu hỏi của bạn đọc đi nghiên cứu thực tiễn, trực tiếp trả lời trong bài điều tra, hoặc phóng viên truyền đạt với người đọc câu trả lời của người có thẩm quyền về vấn đề quan hệ tới câu hỏi của họ Thứ hai, câu trả lời của người viết thông qua việc nghiên cứu, điều tra tại chỗ Phóng viên có thể sử dụng nhiều tư liệu gián tiếp, nhưng chỉ khi nào đi tới tận nơi nghiên cứu mới có thể viết điều tra Đó là mộ lý do mà quần chúng tin tưởng ở bài điều tra Thứ ba, câu trả lời trong bài điều tra do chính phóng viên viết bài chịu trách nhiệm trước bạn đọc

Căn cứ trên nội dung câu trả lời của bài điều tra, có thể phân chia thể loại điều tra trên báo chí làm 3 loại cơ bản: Loại điều tra nêu vấn đề; Loại điều tra khẳng định bản chất sự kiện, nêu nguyên nhân; Loại điều tra trả lời câu hỏi: Làm già và làm như thế nào? Đây là bài điều tra trọn vẹn hơn, có nêu vấn đề, nói rõ bản chất, phân tích nguyên nhân và nêu lên cách giải quyết

Một bài điều tra nêu được hướng giải quyết là một bài điều tra trọn vẹn Nhưng đó là việc làm rất khó Vì vấn đề mà mọi người quan tâm thì lãnh đạo

và các cơ quan tham mưu đều quan tâm Bằng điều tra của mình, nhà báo nêu lên cách giải quyết hợp lý là một việc làm rất công phu, gần với khả năng lãnh đạo, chỉ đạo Đánh giá đúng thực trạng, phân tích nguyên nhân mà sai thì đề

ra hướng giải quyết cũng sai

1.3 Lao động nhà báo trong sáng tạo tác phẩm điều tra

1.3.1 Lao động nhà báo

TS Lê Thị Nhã cho rằng: “Lao động nhà báo nói chung là toàn bộ quá trình hoạt động nghiệp vụ của các nhà báo trong quy trình sản xuất ra sản phẩm báo chí hoàn chỉnh” Lao động nhà báo bao gồm 5 loại hình chính là: tổ

chức văn bản tờ báo; lãnh đạo, quản lý; sáng tạo tác phẩm; biên tập; thiết kế, trình bày

PGS.TS Nguyễn Văn Dững phân lao động báo chí hiện nay làm 4 loại

Đó là tổ chức – quản lý, biên tập, tác giả và kinh tế dịch vụ [ 12, tr 277] Trong phạm vi luận văn này học viên chỉ nghiên cứu về loại lao động nhà báo dưới hình thức lao động tác giả hay lao động sáng tạo tác phẩm

Sáng tạo tác phẩm là lao động trung tâm, nòng cốt trong hoạt động báo chí Lực lượng quan trọng đảm nhận công việc này là đội ngũ phóng viên Lao động tác giả là quy trình sáng tạo tác phẩm báo chí của phóng viên Quy trình đó bao gồm nắm bắt tình hình thực tiễn đang vận động, phát hiện chủ đề

và đề tài, tiếp cận, thu thập, xử lý thông tin, dữ liệu, viết và theo dõi thông tin phản hồi từ công chúng và dư luận xã hội [12, tr 280]

Lao động sáng tạo tác phẩm báo chí của nhà báo là lao động sáng tạo, tuy nhiên sự sáng tạo đó phải dựa trên 6 nguyên tắc cơ bản Đó là: Có khuynh hướng chính trị; đảm bảo tính chân thật, khách quan, công bằng; có tính sáng tạo; tính thực tiễn; đảm bảo kỹ luật thời gian và mang tính tập thể

Để có thể viết ra được một tác phẩm báo chí, tác giả thường phải thực hiện một số thao tác cơ bản trong quy trình sáng tạo tác phẩm báo chí: tìm kiếm chủ đề, xác định đề tài, thu thập và xử lý thông tin, dữ liệu để hình thành nên tác phẩm báo chí Tóm lại, đặc điểm cơ bản của lao động sáng tạo tác phẩm báo chí của nhà báo chính là lao động sáng tạo dựa trên cơ sở hiện thực khách quan sinh động

Hoạt động điều tra là lao động nổi bậc nhất của nhà báo trong sáng tạo

tác phẩm điều tra

Không phải đề tài nào cũng có thể viết điều tra được Điều tra chỉ phản ánh những sự kiện, hiện tượng, tình huống có mâu thuẩn, nói cách khác nó giải quyết những vấn đề có nhiều câu trả lời khác nhau, những vấn đề cần có

câu trả lời Bài điều tra hay là đem lại cho độc giả câu trả lời giải quyết mâu thuẩn

Trong bài điều tra phải có bằng chứng Bằng chứng có thể là những con

số, chi tiết, văn bản, ảnh chụp, băng ghi âm, ghi hình chứa đựng sự thật Đây

là đặc điểm quan trọng của bài điều tra Các bằng chứng sử dụng trong bài điều tra phải có liên hệ với nhau và phải được xắp xếp thành một hệ thống mang tính logic Trong bài điều tra, lý lẽ chỉ được sử dụng để chỉ ra logic bên trong của những bằng chứng đó Bài điều tra nêu lên sự thật ở mức độ cao nhất, do đó rất được bạn đọc tin tưởng Trong bài điều tra không nhất thiết phải có sự xuất hiện của nhà báo

Người viết bài điều tra phải có hoạt động điều tra, với các cách khác nhau, trong đó điều tra tại chỗ là không thể thiếu Nhắc lại chân lý hiển nhiên

đó tưởng chừng như một việc thừa nhưng lại cần thiết, vì trong việc làm cụ thể có một số ít phòng viên đã viết điều tra mà không có những hoạt động điều tra cần thiết, tối thiểu Kết quả là đưa ra một câu trả lời không phải của mình, viết theo cài đầu của người khác Mục đích của điều tra là để từ thực tiển đánh giá, so sánh, kết luận chính xác.[34, tr 198]

Muốn hoạt động điều tra tốt thì ngoài việc phải có phải có phương pháp đúng, người hoạt động điều tra phải đảm bảo yếu tố kiến thức, lòng trung thực

và tính cẩn thận của người hoạt động

Mục tiêu của bài điều tra bao giờ cũng được xác định để trả lời những câu hỏi của bạn đọc Hoạt động điều tra là để đảm bảo cho sự đánh giá, so sánh, kết luận chính xác Trong từng lúc nhất định, người ta tiến hành điều tra

để làm sáng tỏ một sự kiện, một hiện tượng Thông thường hoạt động điều tra được thực hiện theo trình tự: Điều tra bối cảnh, điều tra toàn diện mục tiêu, điều tra điển hình mục tiêu và điều tra kiểm tra Khi viết bài điều tra, hoạt động điều tra là hoạt động nhất định phải làm Những hoạt động điều tra nói

trên có tính hợp lý của nó, để bảo đảm cho hoạt động điều tra được chính xác

về số liệu, sự kiện cung cấp cho việc phân tích và kết luận của bài điều tra

1.3.2 Những tố chất cần thiết của nhà báo sáng tạo tác phẩm điều tra

1.4.2.1 Những tố chất cần thiết của nhà báo

PGS.TS Nguyễn Văn Dững cho rằng có 2 cách tiếp cận về mô hình phẩm chất nghề nghiệp của nhà báo

Thứ nhất, có 4 nhóm phẩm chất nghề nghiệp cơ bản của của nhà báo Một là nhóm phẩm chất chính trị bao gồm tri thức, hiểu biết và kinh nghiệm chính trị; lý tưởng và bản lĩnh chính trị; nhạy bén, linh cảm chính trị… Hai là nhóm tri thức tổng hợp, nền tảng tri thức bách khoa, kiến thức ngành, lĩnh vực

đề tài theo dõi Ba là nhóm phẩm chất nghề nghiệp Bốn là trách nhiệm xã hội

và lòng yêu nghề

Thứ 2, nhà báo phải hội tụ 10 phẩm chất nổi trội: năng khiếu, tư chất bản thân, năng lực, lập trường xã hội, kiến thức và kinh nghiệm, kỹ năng tác nghiệp, đạo đức nghề nghiệp, trách nhiệm xã hội, tính trung thực và lòng yêu

nghề [8, tr 304 - 323]

TS Nguyễn Đức Dũng, trong quyển 100 câu hỏi về cách viết báo đã nêu

lên những phẩm chất cần có của người làm báo nước ta như sau: “Người làm

báo phải có năng lực lựa chọn, xử lý thông tin nhanh chóng, trung thực, chính xác, phản ánh đúng tâm tư, nguyện vọng của công chúng, từ đó có những tác động tích cực, hiệu quả đến xã hội” Tuy nhiên, người làm báo nếu

chỉ có phẩm chất chính trị và đạo đức nghề nghiệp thì vẫn chưa đủ Họ phải

có kiến thức phong phú và kiến thức sâu, rộng về nhiều mặt; có khả năng khám phá ra hình thể và linh hồn của sự kiện; có sự năng động, linh hoạt và say mê thâm nhập cuộc sống để phản ánh những cái mới và dũng cảm đấu tranh chống lại tiêu cực, tham nhũng, cái xấu, cái ác… Cho nên ông kết luận

về phẩm chất nghề nghiệp của nhà báo: “có bản lĩnh chính trị vững vàng và

đạo đức nghề nghiệp trong sáng, có tư duy sắc bén, có vốn sống và phương pháp khoa học – đó là những yêu cầu cơ bản về phẩm chất của một người làm báo chân chính ở nước ta hiện nay.” [6, tr 9- 11]

TS Lê Thị Nhã thì khái quát rằng phóng viên cần có 5 tố chất về phẩm chất và năng lực: phẩm chất chính trị, nghiệp vụ báo chí, tri thức và vốn sống, đạo đức nghề nghiệp và năng khiếu báo chí

Eric Fikhtelius, một nhà báo dày dạn kinh nghiệm và là giảng viên của nhiều cơ sở đào tạo báo chí ở Thụy Điển đã chia sẻ kinh nghiệm làm báo của mình bằng quyển “Mười bí quyết kỹ năng nghề báo” Trong đó bí quyết thành công trong nghề báo mà ông chia sẻ cũng là những yêu cầu đối với lao động của nhà báo Mười kỹ năng Eric Fikhtelius đưa ra: say mê công việc, thông báo vấn đề quan trọng, làm việc một cách có kế hoạch, nói cụ thể, chuẩn bị

và lắng nghe tốt, không cản trở các sự kiện phát triển, giữ gìn văn hóa ngôn ngữ, tạo các giả thuyết mới, trung lập và khách quan với thực tiễn, cuối cùng

là phải biết bước cùng thời đại [43, trg 211 - 221]

Như vậy, một nhà báo cần phải có những tố chất cơ bản, đó là có bản lĩnh chính trị và lập trường tư tưởng vững vàng; có đạo đức lối sống và đạo đức nghề nghiệp tốt; có kỹ năng nghề nghiệp; trung thực, khách quan và sự nhạy bén trong tư duy

1.3.2.2 Những tố chất cần thiết của nhà báo viết điều tra

Điều tra là một thể loại khó Nhà báo khi tác nghiệp cần phải thận trọng, cẩn thận với từng chi tiết Khi viết điều tra nhà báo càng phải thận trọng hơn gấp nhiều lần Và điều tra không phải là thể loại phù hợp với mọi nhà báo Theo TS Nguyễn Đức Dũng, người viết điều tra phải có sự nhạy bén Điều này có vai trò hết sức quan trọng đối với phóng viên nói chung và phóng viên viết điều tra nói riêng Qua những thông tin chi tiết và dấu hiệu không

bình thường, người viết có năng khiếu và sự nhạy bén thì mới có khả năng phát hiện được bản chất của sự thật

Khi viết điều tra, phóng viên có điều kiện trình bày bối cảnh của sự kiện cần biểu dương hoặc phê phán Sự việc phải được dặt trong bối cảnh giúp cho công chúng hiểu rõ về các mối quan hệ thể hiện bản chất của nó

Với điều tra, phóng viên có điều kiện so sánh kỹ lưỡng về nhiều mặtđể làm rõ mức độ vấn đề của sự kiện phải có thứơc đo mới biết đựơc việc gì cần biểu dương, việc gì cần phê phán Điều tra có điều kiện so sánh sự kiện ở những không gian khác nhau, trong những thời gian khác nhau Phóng viên có điều kiện phân tích kỹ hơn nguyên nhân, khuyết điểm, khó khăn và những bài học rút ra Có làm được như vậy, công chúng mới có thể có điều kiện chấp nhận những kết luận mà bài điều tra nêu lên

So với tin, thể loại điều tra cho phép tác giả trình bày sự kiện trong những hoàn cảnh cụ thể, phân tích những nguyên nhân và rút ra những kinh nghiệm, góp phần làm cho các vấn đề và sự kiện được trình bày một cách xác thực

Người phóng viên không chỉ điều tra để đảm bảo tài liệu chính xác và hiểu rõ sự kiện Người phóng viên còn phải giải thích và giải đáp một cách sâu sắc, đúng đắn cho quần chúng về những vấn đề cơ bản của cuộc sống, phóng viên phải tiến hành điều tra để tìm câu trả lời Hiểu rõ đã khó, giải đáp lại càng khó Không có thái độ nghiêm túc lao động, không điều tra, nghiên cứu cẩn thận thì không thể làm tròn nhiệm vụ

Phỏng vấn là một phương pháp quan trọng của người phóng viên khi viết điều tra Phóng viên phải biết chọn người để phỏng vấn dựa trên yêu cầu, mục đích cụ thể Trong khi phỏng vấn, đôi khi lại nảy ra những vấn đề mới quan trọng có thể thay thế mục đích ban đầu Những cuộc gặp gỡ tự nhiên thường cung cấp rất nhiều tài liệu và những gợi ý rất tốt

Cùng với phỏng vấn, người viết điều tra phải có khả năng quan sát trực tiếp để nắm bắt vấn đề Trực tiếp quan sát những sự kiện đang diễn ra có thể giúp cho phóng viên đánh giá, so sánh, thẩm định để rút ra những kết luận đúng đắn

Tài liệu sử dụng trong bài điều tra cần chính xác Những tài liệu không chính xác về số lượng, về chất lượng , về hoàn cảnh thì sẽ dẫn đến những kết luận sai lệch

Muốn trả lời câu hỏi của đời sống xã hội đặt ra, phóng viên cần có kiến thức và phương pháp điều tra Phương pháp điều tra đúng mới có thể tìm ra câu trả lời đúng Đồng thời với yêu cầu đó, phẩm chất chính trị và năng lực công tác là những điều kiện cơ bản để phóng viên làm tốt công tác điều tra Phân tích nguyên nhân là một vấn đề rất quan trọng trong bài điều tra Không phân tích đúng nguyên nhân thì không thể sửa chữa khuyết điểm và phát huy ưu điểm Phải làm rõ hoàn cảnh khách quan và nguyên nhân chủ quan, những khó khăn và khuyết điểm Phân tích đúng nguyên nhân là một việc làm rất khó và kết quả của nó tùy thuộc vào trình độ và năng lực của phóng viên

Trong khi viết bài điều tra, cần chú ý thái độ của người viết bài biểu dương và phê phán Biểu dương hay phê phán, trước tiên phải có thái độ dứt khoát đúng hay sai, đúng chỗ nào, sai chỗ nào phải rõ ràng Cần tránh thái độ mập mờ, thiếu trách nhiệm

Từ phân tích trên của TS Nguyễn Đức Dũng và những nhà nghiên cứu báo chí về công việc của phóng viên điều tra, tôi cảm thụ được rằng ngoài những yêu cầu chung của nghề nghiệp, nhà báo viết điều tra phải có thêm một

số khả năng vượt trội khác

Trước hết đó phải là người có bản lĩnh vững vàng hay nói một cách nom

na là phải gan lì Người viết điều tra còn cần khả năng ngôn ngữ, lập luận tốt

và khả năng suy luận, dự đoán được chiều hướng vận động, phát triển của vấn

đề Nhá báo viết điều tra phải có sự nhạy bén, khéo léo trong việc nắm bắt thông tin, nhanh nhạy nắm cơ hội tìm tới chi tiết quan trọng từ những dấu hiệu nhỏ Cuối cùng là phải biết tìm nguồn tin nội bộ quan trọng, tỉnh táo trước chứng cứ, kiên nhẫn, mưu mẹo, sẵn sàng chịu va đập và khả năng viết tốt

Tiểu kết chương 1

Báo chí là một phương tiện ưu thế của truyền thông và ngày càng phát huy sức mạnh to lớn về mọi mặt trong đời sống xã hội Quan điểm nhìn thẳng

sự thật, nói rõ sự thật của Nghị quyết Đại Hội Đảng tòan quốc lần thứ VI năm

1986 đã kích thích và làm tiền đề để báo chí mạnh mẽ hơn trong cuộc đấu tranh chống tham nhũng và tiêu cực Trên báo chí, điều tra là một thể loại quan trọng Đối với công tác phê bình, đấu tranh chống tiêu cực của báo chí thì thể loại điều tra có vị thế đặc biệt quan trọng Thông qua luận cứ, luận chứng do nhà báo thu thập được và sắp xếp hợp lý, tác phẩm điều tra góp phần giải mã câu hỏi và đưa ra hướng giải quyết hợp lý về những vấn đề bức xúc trong cuộc sống đang được cộng đồng quan tâm hoặc liên quan mật thiết đến cộng đồng

Muốn cho ra đời một tác phẩm điều tra tốt, người viết điều tra phải là người có phẩm chất đạo đức tốt, có bản lĩnh và sẵn sàng chịu đựng va đập, thậm chí là nguy hiểm, luôn nhạy bén trong mọi tình huống và có kỹ năng nghề nghiệp tốt Do đó tác phẩm điều tra tự thân nó luôn luôn nhận được sự tin tưởng và đón đợi nhiệt tình của công chúng

Có điều gần đây, thể loại điều tra ngày càng vắng bóng trên báo chí trên báo chí Đôi khi xuất hiện tình trạng hơi lạm dụng lòng tin của bạn đọc vì

“Viết điều tra mà không hoạt động điều tra nghiên cứu, chỉ “điều tra hóa” một báo cáo đã được nghe, có khi còn len lách ý đồ cá nhân khi điều tra” [34, tr 210] Hoặc bài điều tra chỉ là cái mác hào nhoáng bên ngoài còn thực chất nội dung bài báo không thể hiện được điều mà bạn đọc mong đợi như đề tài không “nóng hổi”, luận cứ và luận chứng không phù hợp, bài điều tra không thể hiện được chính kiến của người viết…

Xuất phát từ những tồn tại đó, tôi cho rằng nghiên cứu về thể loại điều tra trên báo in Đồng bằng sông Cửu Long hiện nay là một việc làm vô cùng

cần thiết Qua nghiên cứu, học viên có tham vọng sẽ làm sáng tỏ được thực trạng việc sử dụng thể loại này trên báo in, từ đó lý giải nguyên nhân và khơi gợi được hướng giải quyết tốt nhất để phát triển thể loại điều tra trên báo chí,

mà cụ thể là trên báo Đảng Đồng bằng sông Cửu Long

Chương 2 THỰC TRẠNG SỬ DỤNG TÁC PHẨM ĐIỀU TRA

TRÊN BÁO IN ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG

2.1 Giới thiệu chung về báo in đồng bằng sông Cửu Long

2.1.1 Nét tương đồng trong phát triển

Đồng bằng sông Cửu Long hiện tại có 12 tỉnh và 1 thành phố trực thuộc Trung ương Mỗi tỉnh đều có 1 tờ báo in trực thuộc Tỉnh ủy ra đời từ rất sớm

và phát triển gắn liền với lịch sử đấu tranh cách mạng của đảng bộ và nhân dân trong tỉnh Hiện tại, ngoại trừ nhật báo Cần Thơ, báo Đảng của các tỉnh khác đều là báo thưa kỳ Tất cả các tờ báo Đảng ở đồng bằng Sông Cửu Long hiện tại đều hoạt động bằng kinh phí bao cấp hoặc bao cấp một phần từ ngân sách tỉnh

Về hình thức, tất cả 13 tờ báo Đảng khu vực đồng bằng Sông Cửu Long đều là báo khổ nhỏ với số trang giao động từ 12 đến 16 trang và phần lớn các

tờ báo đều in màu từ 2 đến 4 trang

Về nội dung, báo Đảng đồng bằng sông Cửu Long chủ yếu thông tin về các chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, phản ánh đời sống các mặt tại địa phương và thông tin về các vấn đề nổi cộm trong tỉnh được nhân dân quan tâm Tuy là báo địa phương nhưng nhiều tờ báo Đảng ở khu vực đồng bằng sông Cửu Long đã từng có một thời tạo được tiếng vang rộng lớn về sức chiến đấu mạnh mẽ trong cuộc đấu tranh chống tiêu cực Báo

Ấp Bắc, Báo Cần Thơ và Báo Long An là ba trong số những tờ báo từng có sức chiến đấu mạnh mẽ một thời

Tuy nhiên, thời gian gần đây sức chiến đấu của báo Đảng đồng bằng sông Cửu Long không còn như xưa Đây là một trong những yếu tố quan trọng khiến số lượng phát hành của báo Đảng đồng bằng sông cửu Long hiện

nay rất thấp và ngày càng tuột giảm Báo chủ yếu được bán trong hệ thống Đảng bộ các cấp, còn lại chỉ một lượng nhỏ được bán ở sạp

2.1.2 Báo Ấp Bắc qua nửa thế kỷ trưởng thành

Báo Ấp Bắc vừa kỷ niệm 51 năm báo Đảng Tiền Giang mang tên Ấp Bắc (2-1-1963 – 2-1-2014) Tiền thân của Báo Ấp Bắc là các tờ báo: Tin tức, Giải Phóng, Tin Tức – Giải phóng xã, Thông tin Mỹ Tho… Đầu năm 1963, sau chiến thắng Ấp Bắc, Ban Thường vụ Tỉnh ủy thống nhất đổi tên tờ Mỹ Tho thông tin thành tờ Ấp Bắc

Số báo ra đầu tiên của báo Ấp Bắc ra 8 trang, có bài tường thuật lại trận đánh Ấp Bắc Sau đó, tờ báo ra đều đặn 4 trang, 8 trang hoặc có khi 16 trang, mỗi tháng ra 2 số Hoạt động trong năm đầu tiên, báo được Chủ tịch Nguyễn Hữu Thọ - Chủ tịch đoàn Chủ tịch Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam tặng Bằng khen

Sau ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng, tòa soạn báo Ấp Bắc đặt tại thị trấn Cai Lậy, nội dung phản ánh cũng như địa bàn phát hành của báo chủ yếu ở các huyện thuộc tỉnh Mỹ Tho Khi có chủ trương giải thể cấp khu và sáp nhập 3 đơn vị cấp tỉnh là tỉnh Mỹ Tho, tỉnh Gò Công và thành phố Mỹ Tho thành tỉnh Tiền Giang, tòa soạn báo Ấp Bắc dời về số 7 đường Rạch Gầm (TP.Mỹ Tho) Một số cán bộ thông tấn, báo chí của khu và tỉnh được phân công vào Ban Biên tập báo Ấp Bắc Mùa xuân 1976, tờ báo Xuân Ấp Bắc, cơ quan của Đảng bộ Đảng Lao động Việt Nam tỉnh Tiền Giang xuất bản một cách trang trọng, phản ánh cái Tết đầu tiên đất nước thống nhất, xây dựng chủ nghĩa xã hội

Ngày 8-4-1977, Tỉnh ủy ký Quyết định số 051/QĐ chính thức xuất bản

tờ báo lấy tên là Ấp Bắc, cơ quan của Đảng bộ tỉnh Tiền Giang

Những năm 1977-1982, báo Ấp Bắc được xuất bản hàng tuần, 4 trang, khổ 28cm x 41cm, in tại Nhà in báo Nhân dân cơ sở 2 tại thành phố Hồ Chí

Minh Số lượng xuất bản mỗi kỳ khoảng 1.000 tờ Trong thời gian này, báo tập trung thông tin tuyên truyền về khắc phục hậu quả chiến tranh, khôi phục phát triển kinh tế - xã hội, bảo vệ Tổ quốc Báo Ấp Bắc từ đó định hình từng chuyên trang, chuyên mục, xây dựng và phát triển mạng lưới cộng tác viên, phát hành rộng rãi trong toàn tỉnh Từ năm 1983 - 1990, báo từ 4 trang tăng lên 8 trang, số lượng phát hành ngày càng cao

Tháng 4 năm 1987, báo Ấp Bắc tăng thêm 1 kỳ với tờ Ấp Bắc chủ nhật,

16 trang, khổ 20cm x 27cm Mỗi tuần báo xuất bản 2 kỳ

Tháng 4 năm 1991, báo Ấp Bắc xuất bản mỗi tuần 3 kỳ với số ra ngày thứ tư, số chuyên đề về văn hóa - thể thao và số ra ngày chủ nhật và xuất bản nguyệt san Phụ nữ Ấp Bắc - số chuyên đề cuối tháng về phụ nữ, khổ 14cm x

24 cm, phát hành rộng rãi ra nhiều tỉnh

Trong giai đoạn đổi mới do Đảng ta khởi xướng, báo Ấp Bắc là một trong những tờ báo Đảng ở địa phương đã cải tiến sâu sắc cả nội dung lẫn hình thức tờ báo Về nội dung, bên cạnh việc phản ánh, tuyên truyền những thành tựu của công cuộc đổi mới, gương các tập thể, cá nhân lao động sản xuất sáng tạo, báo bắt đầu đưa lên công luận một số vụ tiêu cực được bạn đọc chú ý

Thực hiện Thông tri 01 ngày 4-1-2001 của Tỉnh ủy, Báo Ấp Bắc duy trì phát hành đến 100% chi, đảng bộ cơ sở trong tỉnh Hình thức tờ báo ngày càng được cải tiến, in 4 màu trên 12 trang giấy trắng và mở thêm nhiều chuyên trang, chuyên mục mới, bổ ích, thiết thực, gắn liền với dân sinh, bám sát tôn chỉ, mục đích chính trị và định hướng của Đảng

Hiện nay tòa soạn Báo Ấp Bắc đặt tại địa chỉ 289 – Tết Mậu Thân, phường 4, TP Mỹ Tho, Tiền Giang Các sản phẩm báo chí của Báo Ấp Bắc gồm Báo Ấp Bắc tờ phát hành 3 kỳ/ tuần vào các ngày thứ 2, thứ tư và thứ 6;

Nguyệt san Ấp Bắc chuyên đề Phụ nữ; Báo Ấp Bắc điện tử (www.baoapbac.vn)

Về cơ cấu tổ chức, hiện Báo Ấp Bắc có tổng số 35 cán bộ, phóng viên Tòa soạn có 4 phòng chức năng đặt dưới sự quản lý của Ban Biên tập, gồm: Phòng phóng viên Chính trị - Văn xã – Nội chính; phòng Phóng viên Kinh tế; Phòng Thư ký – Xuất bản; Phòng trị sự, gồm 2 bộ phận: Tổ chức - Hành chính và Phòng Tài vụ - Phát hành - Quảng cáo

Báo Ấp Bắc đã từng có một thời vàng son, tên tuổi lan rộng ra các địa phương khác Thời điểm từ đầu công cuộc đổi mới đất nước năm 1986 đến khoảng năm 1992, báo Ấp Bắc là tờ báo đảng địa phương duy nhất ở khu vực đồng bằng sông Cửu Long tự túc được kinh phí hoạt động và có lãi Với số lượng phát hành mỗi kỳ từ 10 đến 50.000 tờ, báo Ấp Bắc được độc giả ở TP

Hồ Chí Minh và các tỉnh thành khác đón đợi Các ấn bản khác của báo Ấp Bắc như tuần san Ấp Bắc chủ nhật, tuần san Ấp Bắc chuyên đề thể thao văn hóa, nguyệt san Ấp Bắc chuyên đề phụ nữ cũng hấp dẫn độc giả và phát hành rộng rãi trong cả nước

Tuy nhiên, thời kỳ vàng son đó đã qua Bắt đầu từ khoảng cuối năm

1992 báo Ấp Bắc và một số ấn bản khác của báo Ấp Bắc rơi vào tình trạng tuột giảm số lượng nghiêm trọng Báo Ấp Bắc từ chỗ phát hành mỗi kỳ vài chục ngàn tờ giảm xuống chỉ còn 5.000 tờ (còn khoảng 10% so với trước); Tuần san Ấp Bắc chủ nhật, tuần san Ấp Bắc chuyên đề thể thao văn hóa, nguyệt san Ấp Bắc chuyên đề phụ nữ giảm số lượng phát hành dần và đã ngưng hoạt động Hiện tại Báo Ấp Bắc hoạt động với kinh phí bao cấp trên 60%

Từ chổ phát hành rộng rãi, hoạt động có lãi, báo Ấp Bắc bước sang giai đoạn mất thị trường, thua lỗ, phải trở lại con đường hoạt động bằng kinh phí

bao cấp

2.1.3 Báo Cần Thơ

2.1.3.1 Những tờ báo tiền thân

- Lao Động là tờ báo đầu tiên của Tỉnh bộ Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên tỉnh Cần Thơ, ra đời vào năm 1928, chỉ 3 năm sau khi đồng chí Nguyễn Ái Quốc xuất bản báo Thanh Niên , khởi xướng nền báo chí cách mạng nước ta Báo Lao Động do đồng chí Hà Huy Giáp phụ trách

- Sau khi Đảng Cộng sản Việt Nam được thành lập vào ngày 3-2-1930, đồng chí Hà Huy Giáp được cử làm Bí thư Đặc ủy Hậu Giang Trong những năm 1930-1936, Đặc ủy Hậu Giang xuất bản báo Cùng Khổ

- Năm 1938, Đặc ủy Hậu Giang được chuyển thành Liên Tỉnh ủy Hậu Giang Liên Tỉnh ủy Hậu Giang xuất bản tờ báo Tiến Lên do đồng chí Quản Trọng Hoàng, Phó bí thư Liên Tỉnh ủy phụ trách Cũng trong năm 1938, Tỉnh

ủy lâm thời Cần Thơ được thành lập, đồng chí Quản Trọng Hoàng được cử làm Bí thư, kiêm phụ trách tờ báo Tiến Lên của Liên Tỉnh ủy

- Đầu năm 1941, Tỉnh ủy lâm thời Cần Thơ xây dựng nhà in và cho ra tờ báo Tiến Lên của tỉnh

- Tháng 3-1945, Đảng bộ Cần Thơ ra báo Dân Chúng

- Tháng 8-1945, báo Việt Minh - Tiếng nói của chính quyền cách được phát hành đến các cơ sở cách mạng và nhân dân trong tỉnh

mạng Năm 1946, báo Giết Giặc của tỉnh được phát hành trong vùng giải phóng

- Năm 1947, Mặt trận Liên Việt tỉnh Cần Thơ được thành lập Cùng với việc lưu hành báo Hiệp Nhất của Khu 9, Cần Thơ được phép xuất bản báo Hiệp Nhất –cơ quan của Đảng bộ và Mặt trận Liên Việt tỉnh, do đồng chí Đặng Văn Quang, Phó bí thư Tỉnh ủy trực tiếp chỉ đạo

- Cuối năm 1949, Tỉnh ủy, Ủy ban Kháng chiến hành chính tỉnh quyết định hợp nhất tờ báo Hiệp Nhất với tờ tin Cần Thơ Thông Tin Quân Dân

Chánh thành báo Cần Thơ Thông Tin Quân Chánh, do đồng chí Trần Ngọc Diệp, Trưởng Ty Thông tin chủ biên, sau đó là đồng chí Bùi Văn Huệ và đồng chí Trần Văn Sao nối tiếp làm Trưởng Ty Thông tin phụ trách Báo Cần thơ Thông Tin Dân Chánh tồn tại và phục vụ công cuộc kháng chiến kiến quốc của tỉnh cho đến ngày thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Pháp

- Cuối năm 1954, Tỉnh ủy phân công đồng chí Trần Văn Sao, Phó trưởng ban Tuyên huấn Tỉnh ủy, cùng một số cán bộ thành lập Ban biên tập cho ra tờ Hòa Bình Thống Nhất Từ năm 1959, Mỹ-Diệm dùng Luật 10/59 đàn áp phong trào cách mạng Để bảo toàn lực lượng, Tỉnh ủy chủ trương thu gọn báo Hòa Bình Thống Nhất, phân tán cán bộ, chỉ làm những tờ tin nhỏ và truyền đơn Đầu năm 1960, Tỉnh ủy tập hợp lực lượng báo chí cho ra lại tờ Hòa Bình Thống Nhất, xuân Canh Tý, do đồng chí Đỗ Thanh Sơn, Phó trưởng ban Tuyên huấn Tỉnh ủy trực tiếp chủ biên

- Tháng 2-1960, theo tinh thần Nghị quyết 15 của Trung ương Đảng, Tỉnh ủy Cần Thơ quyết định đổi tên báo Hòa Bình Thống Nhất thành báo Tranh Đầu, Cơ quan của Đảng bộ Đảng Nhân dân Cách mạng miền Nam tỉnh Cần Thơ, do đồng chí Trương Văn Diễn, Phó trưởng ban Tuyên Huấn Tỉnh

ủy , làm Chủ bút

- Đến quí II-1961, sau khi thành lập Ủy ban Mặt trận Dân tộc giải phóng tỉnh Cần Thơ, Tỉnh ủy quyết định đổi tên báo Tranh Đầu thành báo Giải Phóng -Từ Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân 1968, báo Giải Phóng Cần Thơ đổi thành Cần Thơ Quyết Thắng, đến năm 1972 đổi thành báo Cần Thơ, xuất bản đều đặn đến ngày toàn thắng 30-4-1975

-Đầu năm 1976, Trung ương quyết định sáp nhập tỉnh Cần Thơ, thành phố Cần Thơ và tỉnh Sóc Trăng thành tỉnh Hậu Giang Tháng 2-1976, báo Hậu Giang- cơ quan của Đảng bộ Đảng Cộng sản Việt Nam tỉnh Hậu Giang,

ra mắt bạn đọc, do đồng chí Nguyễn Văn Thường phụ trách trực tiếp, sau đó

là Tổng biên tập

- Thực hiện chủ trương của Trung ương về việc tách tỉnh Hậu Giang thành 2 tỉnh Cần Thơ và Sóc Trăng, tháng 4-1992, báo Hậu Giang chuyển thành báo Cần Thơ do đồng chí Nguyễn Xuân Thủy làm Tổng biên tập và báo Sóc Trăng do đồng chí Trần Huy làm Tổng biên tập

- Thực hiện chủ trương của Trung ương về việc tách tỉnh Cần Thơ thành hai đơn vị hành chính: Thành phố Cần Thơ trực thuộc Trung ương và tỉnh Hậu Giang, từ ngày 1-1-2004, Nhật báo Cần Thơ trở thành cơ quan ngôn luận của Đảng bộ thành phố Cần Thơ do đồng chí Trần Huy làm Tổng Biên tập

2.1.3.2 Báo Cần Thơ

-Từ tháng 4-1992, kế thừa báo Hậu Giang (cũ), báo Cần Thơ xuất bản 2 kỳ/ tuần, 8 trang, khổ 30 x 40 cm, in 2 màu

-Từ tháng 4-1996, báo Cần Thơ tăng lên 3 kỳ/tuần; từ tháng 8-1997, cả 3

kỳ báo trong tuần tăng từ 8 trang lên 12 trang, khổ 30 x 40 cm, in 2 màu -Từ tháng 1-1999, tăng thêm kỳ Chủ nhật, 16 trang, khổ 30x40 cm, in 4 màu

-Ngày 23-6-1999, đồng chí Trần Huy được Ban Thường vụ Tỉnh ủy bổ nhiệm chức vụ Tổng biên tập

-Từ tháng 7-2000, Báo Cần Thơ xuất bản 5 kỳ/ tuần

-Từ tháng 10-2000, Báo Cần Thơ xuất bản 6 kỳ/ tuần

-Từ ngày 1-1-2001, Báo Cần Thơ xuất bản 7kỳ/ tuần, 6 trang, khổ 42 x

58 cm, in 2 màu, trở thành nhật báo cách mạng đầu tiên ở Đồng bằng sông Cửu Long

-Từ 1-1-2002, Nhật báo Cần Thơ tăng lên 8 trang, khổ 42 x 58 cm, in 2 màu, xuất bản liên tục ổn định đến nay