Tổ chức sản xuất chương trình tọa đàm chính luận truyền hình (khảo sát ở một số chương trình tọa đàm chính luận truyền hình trên vtv1, đài truyền hình việt nam, từ tháng 1 đến tháng 6 năm 2013)

Đối tượng và phạm vi khảo sát Để có đánh giá một cách toàn diện, đè tài nghiên cứu thông qua các ý kiến của những người làm báo có kinh nghiệm trong quản lý, kinh nghiệm trong tổ chức v

HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

NGUYỄN CÔNG TRIỆN

TỔ CHỨC SẢN XUẤT CHƯƠNG TRÌNH TOẠ ĐÀM

CHÍNH LUẬN TRUYỀN HÌNH

(Khảo sát ở một số chương trình Tọa đàm Chính luận Truyền hình

trên VTV1, Đài Truyền hình Việt Nam, từ tháng 1 đến tháng 6 năm 2013)

Chuyên ngành : Báo chí học

Mã số : 60 32 01 01

LUẬN VĂN THẠC SĨ TRUYỀN THÔNG ĐẠI CHÚNG

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: GS.TS TẠ NGỌC TẤN

HÀ NỘI - 2013

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Báo chí là cơ quan ngôn luận của Đảng, là diễn đàn của quần chúng nhân dân Trải qua nhiều giai đoạn lịch sư phát triển, chân lý đó ngày càng khẳng định tính đúng đắn Qua nghiên cứu về mặt lý luận và thực tiễn, báo chí thể hiện sâu sắc mối quan hệ khăng khít với đời sống xã hội, khẳng định tính đúng đắn của giai cấp thống trị phục vụ sự lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng, Nhà nước trên con đường phát triển xây dựng chủ nghĩa xã hội theo phương châm “Dân giàu nước mạnh, xã hội công bằng dân chủ, văn minh” Có người

đã từng nói rằng: Báo chí là một phần của cuộc sống, là cơm ăn, thức uống, môi trường trí thức của con người… Quả đúng như vậy, Báo chí thực sự là sức mạnh trí thức, thông tin muôn mặt đời sống đến mọi người dân, phản ánh mọi hoạt động của xã hội ngày càng đầy đủ, cập nhật toàn diện, phong phú,

đa dạng, nhiều chiều Đương nhiên, Báo chí trở thành cầu nối giữa Chính phủ, doanh nghiệp với người dân, kết nối Trung ương và địa phương, giữa trong nước và quốc tế Báo chí từ ngày đầu ra đời đã liên tục có những thay đổi để tiến xa hơn Từ tờ báo chỉ là những bản chép tay rồi đến những bản báo in đầu tiên và phát triển cho tới đa phương tiện như ngày nay, tất cả điều đó đều là kết quả của quá trình phát triển lâu dài với nhiều thách thức Tùy theo điều kiện lịch sử và xu hướng của công chúng, hệ thống báo chí có những bước đi riêng của mình để đáp ứng nhu cầu từ công chúng, nhất là trong giai đoạn lịch

sử báo chí hội nhập như hiện nay

Trong tương quan so sánh với các loại hình báo chí khác, truyền hình mang tính tổng hợp tác động sâu sắc thông qua thính giác và thị giác Nó có khả năng tác động nhanh, mạnh vào quá trình cảm nhận thông tin của khán giả Trong số các chương trình truyền hình, các chương trình chính luận tuy

chỉ có tỷ lệ khiêm tốn nhưng luôn có một vị trí quan trọng trong lòng công chúng - nhất là với những công chúng có tri thức Những chương trình mang hình thức tọa đàm thường hấp dẫn người xem ở không khí trò chuyện, cá tính

và phong cách của người dẫn cũng như khách mời Điều đó cho thấy việc tổ chức các chương trình thuộc thể loại này thường có những tiêu chí không hoàn toàn giống với các chương trình khác

Thực tế, trong những năm gần đây, báo chí việt Nam đã có sự phát triển vượt bậc cả về số lượng và chất lượng các chương trình, và tạo được uy tín trong lòng công chúng, trong đó có Tọa đàm Truyền hình Tuy nhiên, trong dòng chảy của xã hội, nhiều chương trình giải trí ra đời đã kéo theo một lượng đông đảo công chúng; trong khi đó, các chương trình chính luận, trong

đó có Tọa đàm chính luận truyền hình, ở một góc độ nào đó lại chưa khai thác hết những tiềm năng, thế mạnh của mình

Do vậy, việc nghiên cứu sẽ phát huy hết khả năng của tọa đàm chính luận truyền hình, đó là tính tương tác, truyền hình thực tế, Việc nghiên cứu sẽ phân tách những ưu điểm, nhược điểm của một số chương trình Tọa đàm chính luận truyền hình, qua đó làm rõ những yếu tố cần thiết của từng "bộ phận" tạo nên một chương trình Tọa đàm chính luận Truyền hình hấp dẫn, đúng tiêu chí

2 Lịch sử nghiên cứu liên quan đến đề tài

Thực tế, trong những năm qua, việc nghiên cứu về tọa đàm chính luận truyền hình của các nhà khoa học của các học viên không phải là nhiều, thậm chí nếu có cũng chỉ liên quan đến một phần trong nhóm các thể loại chính luận Thực tế này cũng là những khó khăn cho tác giả khi nghiên cứu đề tài này Tuy nhiên, với niềm đam mê truyền hình, nhất là Nhóm các thể loại chính luận, kết hợp giữa lý luận và thực tiễn, sự định hướng, hướng dẫn của thầy hướng dẫn; tác giả sẽ cố gắng đưa ra những khía cạnh khách quan chân

thực nhất về thực tế các chương trình Tọa đàm chính luận truyền hình và xu hướng phát triển của nó, từ đó trên cơ sở lý luận và thực tiễn đề ra phương pháp cũng như vấn đề liên quan đến tổ chức các chương trình Tọa đàm chính luận Truyền hình

3 Giả thuyết nghiên cứu

Giả thuyết nghiên cứu là Tọa đàm chính luận Truyền hình đang được nhiều đài, nhiều kênh báo chí truyền hình sử dụng nhằm truyền tải thông tin, phản ánh những vấn đề nóng của xã hội Tuy nhiên, tọa đàm truyền hình do yếu tố nào quyết định và nó vận động như thế nào? Cái gì chi phối phương pháp tổ chức các chương trình tọa đàm Chính luận truyền hình Trên cơ sở ấy nhằm nâng cao chất lượng chương trình tạo đàm Chính luận Truyền hình

Tìm ra bản chất của tọa đàm Chính luận truyền hình Thực tế, các phương thức tọa đàm Chính luận truyền hình có rồi nhưng phương thức tổ chức chưa hay, chương trình này tốt, chương trình kia chưa tốt, chưa mang lại hiệu quả; chưa tận dụng hết được tính tương tác, tính thực tế của tọa đàm Chính luận Truyền hình; chưa mạng lại hiệu quả và độ tin cậy cao

4 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

4.1 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở phân tích, đánh giá thực trạng của tọa đàm chính luận truyền hình tại Việt Nam, nhằm tìm ra những mặt thuận lợi, hạn chế, cơ hội và thách thức Đề ra những giải pháp góp phần nầng cao chất lượng nội dung chương trình, cũng như tổ chức thực hiện trong quá trình phát triển và hội nhập, phù hợp với định hướng phát triển báo chí theo quan điểm, đường lối, chủ trương của Đảng và Nhà nước làm cơ sở kinh nghiệm tham khảo cho các phóng viên, biên tập viên, các cơ quan báo chí

Đánh giá phương pháp sử dụng tọa đàm chính luận truyền hình hiện nay, những ưu điểm, nhược điểm Từ đó chỉ ra phương pháp tổ chức tọa đàm chính luận nhằm đạt hiệu quả cao nhất

Việc nghiên cứu công trình này nhằm đóng góp vào trong hệ thống lý luận về Tọa đàm chính luận Truyền hình ở việt Nam; làm tài liệu tham khảo

cho công tác giảng dạy liên quan đến tọa đàm Chính luận truyền hình

4.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Xây dựng hệ thống các khái niệm, công cụ nghiên cứu

Dựa vào hệ thống công cụ để khảo sát toàn bộ chương trình hoặc đại diện chương trình

Khái quát các phương pháp, các khâu, quy trình các công việc cụ thể gắn với những phương pháp cụ thể

Những vấn đề đặt ra áp dụng phương pháp tổ chức các chương trình Tọa đàm Chính luận để đổi mới các chương trình tọa đàm chính luận Truyền hình hiện nay

5 Đối tượng và phạm vi khảo sát

Để có đánh giá một cách toàn diện, đè tài nghiên cứu thông qua các ý kiến của những người làm báo có kinh nghiệm trong quản lý, kinh nghiệm trong tổ chức và thực hiện các chương trình tọa đàm chính luận truyền hình; những người trực tiếp dẫn, thực hiện các chương trình này

Việc khảo sát được tiến hành ở các chương trình Tọa đàm Chính luận Truyền hình được phát sóng trên kênh VTV 1 của Đài Truyền hình Việt Nam trong thời gian từ tháng 01 năm 2013 đến tháng 06 năm 2013; việc khảo sát cũng được tiến hành đối với một số quận huyện, trường học ( dự kiến phiếu phát ra là 200 phiếu) ( Phương pháp là chọn mẫu đại diện)

Ngoài ra còn sử dụng các kết quả nghiên cứu khác và so sánh với các chương trình khác ở các kênh truyền hình khác như Thông tấn xã Việt Nam, Truyền hình công an nhân dân (ANTV), vv…

6 Phương pháp nghiên cứu

Bước đầu tiếp cận với phương pháp luận báo chí học mà người viết tiếp thu được trong thời gian học tập Luận văn cũng sử dụng lý thuyết liên ngành như: chính trị học, xã hội học, tâm lý học, phương pháp điều tra xã hội học

để thu thập thông tin; phương pháp nghiên cứu như: phân tích, đánh giá, so sánh, khảo sát, phỏng vấn chuyên sâu,…vv Thực hiện phương pháp khảo sát chuyên sâu về nhu cầu tiếp nhận thông tin của công chúng từ tọa đàm chính luận truyền hình, trên cơ sở đánh giá về các chương trình truyền hình hiện nay

về phương thức tổ chức, người dẫn chương trình,….vv

7 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài

Đề tài nghiên cứu góp một phần vào sự phát triển của Truyền hình Việt Nam mà cụ thể là phương pháp tổ chức mang lại hiệu quả cao cho các chương trình Tọa đàm Chính luận truyền hình ( hệ thống các phương pháp khoa học

tổ chức các chương trình về nội dung và hình thức)

Đề tài nghiên cứu sẽ là tài liệu tham khảo phục vụ cho công tác nghiệp

vụ, báo chí nói chung, phục vụ cho các phóng viên, biên tập viên hoạt động trong lĩnh vực truyền hình; nhất là đội ngũ phóng viên trẻ khi tham gia vào sản xuất các chương trình Tọa đamg chính luận Truyền hình

Khẳng định việc phát triển các chương trình Tọa đàm chính luận Truyền hình là một tất yếu và cần có một phương pháp tổ chức các chương trình Tọa đàm chính luận Truyền hình nhằm nâng cao hơn nữa chất lượng các chương trình Tọa đàm chính luận Truyền hình hiện nay ở Việt Nam

8 Kết cấu của luận văn

Kết cấu của luận văn gồm 8 mục, phần nội dung chính được chia thành

3 chương lớn:

Chương 1: KHÁI QUÁT LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN TỌA ĐÀM CHÍNH

LUẬN TRUYỀN HÌNH HIỆN NAY Ở VIỆT NAM

Chương 2: THỰC TRẠNG VÀ PHƯƠNG PHÁP TỔ CHỨC TOẠ ĐÀM

CHÍNH LUẬN TRUYỀN HÌNH

Chương 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP VỀ NÂNG CAO CHƯƠNG TRÌNH TỌA

ĐÀM CHÍNH LUẬN TRUYỀN HÌNH HIỆN NAY TRÊN CƠ SỞ HOÀN THIỆN VỀ PHƯƠNG PHÁP TỔ CHỨC CÁC CHƯƠNG TRÌNH TỌA ĐÀM CHÍNH LUẬN TRUYỀN HÌNH

Chương 1 KHÁI QUÁT LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN HOẠT ĐỘNG TOẠ ĐÀM CHÍNH LUẬN TRUYỀN HÌNH HIỆN NAY Ở VIỆT NAM

1.1 Khái quát chung

Sự xuất hiện của hình thức Tọa đàm trên báo chí nói chung đã có từ lâu

Có thể hiểu đó là những cuộc trò chuyện nhằm trao đổi, bàn bạc, tranh luận…

về một vấn đề, một sự kiện, một hiện tượng nảy sinh trong cuộc sống Trong Tọa đàm có thể có những ý kiến trái ngược nhau và sự cọ xát những ý kiến này trở thành nội dung chính tạo ra sự hấp dẫn của hình thức báo chí này Tọa đàm trên báo chí nói chung và trên Phát thanh Truyền hình nói riêng đến nay vẫn còn có những ý kiến chưa thống nhất trên phương diện lý luận Phần lớn

sự không thống nhất đó xuất phát từ quan niệm về thể loại: câu hỏi được đặt ra: Tọa đàm có là một thể loại báo chí hay không?

Theo một ghi chép của Phan Văn Tú thì thì: Gặp gỡ truyền hình là cách gọi khác của Tọa đàm truyền hình với tư cách là một thể loại Thể loại này có

thể sử dụng cho chương trình chuyên đề như “Chính sách cuộc sống”, chương trình thể thao như “Bình luận bóng đá”, chương trình giới thiệu người tốt việc tốt như “Người đương thời”, cho chương trình giải trí như

“Gặp gỡ các ngôi sao”, “Âm nhạc và những người bạn”… Ranh giới giữa

hình thức Tọa đàm truyền hình với tư cách một chương trình (hay còn gọi là chương trình gặp gỡ truyền hình, chương trình tương tác…) với thể loại báo chí tọa đàm truyền hình nhiều khi không rõ ràng nên đôi lúc hai khái niệm này dễ bị đánh đồng

Cũng theo Nhà báo Phan Văn Tú, bản thân Tọa đàm truyền hình là một thể loại báo chí, một thể loại báo chí rất đặc trưng của truyền hình Còn khi nhìn ở góc độ tổ chức sản xuất, phát sóng, có thể có những chương trình truyền hình sử dụng duy nhất một thể loại đó là thể loại Tọa đàm truyền hình

Ở đây, thuật ngữ “chương trình” được sử dụng trong một văn cảnh khác, với hàm nghĩa khác Ví dụ, trong rất nhiều chương trình thời sự của các Đài truyền hình hiện nay, trong bản tin chính có nhiều tác phẩm thuộc thể loại tin truyền hình và tác phẩm thuộc thể loại phóng sự (ngắn) Nhưng khi có những vấn đề mới nảy sinh trong cuộc sống, Ban biên tập thời sự có thể xen kẽ một cuộc tọa đàm trực tiếp gần cuối bản tin Như vậy, “tác phẩm tọa đàm” này là một thể loại báo chí truyền hình nằm trong tổng thể chương trình truyền hình mang tên Thời sự Như vậy việc phân tách nhằm nghiên cứu một cách đầy đủ và trọn vẹn về một thể loại Báo chí nhất định; vấn đề nằm ở chỗ hiệu quả của chương trình đó đến với công chúng, cách thức thể hiện như thế nào, nói một cách chuẩn mực đó là một phương pháp để sản xuât một chương trình tọa đàm như thế nào, nhất là Tọa đàm Chính luận Truyền hình

Tất nhiên, đời sống truyền hình hiện đại vẫn liên tục cho ra đời nhiều hình thức sản xuất chương trình phong phú, chưa thể định danh Nhưng nhìn chung, thực tiễn sinh động của báo chí truyền hình hiện nay có thể được giải thích bằng xu hướng đan xen thể loại trong báo chí hiện đại có tính tương tác cao chính là tọa đàm chính luận Truyền hình – một xu hướng đang nổi lên mạnh mẽ những năm gần đây

Đối với Truyền hình thế giới, tọa đàm hay còn gọi là tọa đàm luôn là một dạng chương trình được yêu thích trên các kênh truyền hình Chi phí sản xuất rẻ, dễ gây tiếng vang khi tìm được các MC/host/anchor man tài năng Các show nổi tiếng như The Oprah Winfrey Show, The Ellen DeGeneres Show, Piers Morgan Tonight,…chưa kể các show hài như Conan O’Brien, Jon Steward, Jay Leno…hay Piers Morgan – host trên CNN đều là những chương trình ăn khách,…

Còn đối với Việt Nam, các chương trình truyền hình giải trí ngày một

rõ nét tính chất tọa đàm Truyền hình như Mỗi tuần một chuyện, Đối thoại

với Lê Hoàng, Sức sống mới, chương trình “Vân tay” - VTV6… hay các

chương trình có tính chất tọa đàm về khoa giáo như chương trình khoa học, công nghệ,…đặc biệt các chương trình Chính luận đã thể hiện rõ xu hương tọa đàm hiện nay với tỷ lệ các chương trình Chính luận Truyền hình có mật

độ phát song cao như “Sự kiện và bình luận”; “Toàn cảnh thế giới”; chương trình “ Đối thoại chính sách”, “ Chính sách kinh tế và cuộc sống”;

… đều là những chương trình hấp dẫn trên VTV Như thế có thể thấy rằng trong thể loại Tọa đàm truyền hình có thể phân chia thành nhiều khía cạnh

nhỏ khác nhau như Tọa đàm truyền hình giải trí, Tọa đàm Khoa giáo, Tọa

đàm văn học nghệ thuật, Tọa đàm chính luận truyền hình, Trong khuôn khổ

chương trình nghiên cứu về Tọa đàm Chính luận Truyền hình

1.1.1 Thế nào là Tọa đàm, nguồn gốc của Tọa đàm

Tọa đàm là một danh từ Hán Việt, có nghĩa là ngồi để trao đổi, trò chuyện, vì thế nó có một quy mô nhỏ hơn so với một cuộc hội thảo, mà trong

đó người báo cáo thường phải đứng! Tuy vậy, vấn đề không phải ở chỗ đứng hay ngồi, mà trong buổi tọa đàm, người nghe cũng là người nói Các thông tin được trao đổi hai chiều

Theo lịch sử truyền hình thì tọa đàm nói chung có nhiều cách gọi, trong

đó bắt nguồn từ hai chữ: Talk show (Mỹ) hay chat show (Anh) là một chương

trình Truyền hình hoặc Phát thanh mà một nhóm người ngồi lại với nhau để thảo luận một số chủ đề mà người dẫn chương trình đưa ra Thông thường, các talk show có một ban (panel) khách mời hiểu biết rõ hoặc có nhiều kinh nghiệm liên quan đến vấn đề đang được thảo luận trong chương trình đó

Ngoài ra còn có call-in show để nhận điện thoại trực tiếp của người tham gia từ nhà, trong xe hơi, v.v

Talk show xuất hiện từ những ngày đầu của truyền hình Các chương

trình talk show buổi đêm là những chương trình đầu tiên mà "cao niên" nhất

là The Late Late Show của RTÉ Các chương trình buổi đêm được ưa chuộng hiện nay như The Tonight Show with Jay Leno và The Late Show with David Letterman được phát sóng đã nhiều năm, thường xuyên mời những vị khách

là các nhân vật nổi tiếng Nhân vật tiên phong về tin tức truyền hình là Edward R Murrow đã dẫn một chương trình talk show có tên gọi Small World vào cuối thập niên 1950 và kể từ đó các chương trình talk show chính trị chi phối làn sóng ở Mỹ vào các buổi sáng Chủ Nhật

Talk show có nhiều "cấp", từ những chương trình do các nhân vật tiếng tăm dẫn và đoạt giải Emmy như “The Oprah Winfrey Show” hay “The Ellen DeGeneres Show”, cho đến những chương trình bị coi là có chất lượng chưa cao như “The Jerry Springer Show”

Thuật ngữ “Tọa đàm” cũng như cách thức thực hiện nó đã trở nên quen thuộc với nhiều người Các tổ chức đoàn thể, các cơ quan ban ngành thường xuyên tổ chức tọa đàm về một chủ đề nào đó, dưới sự dẫn dắt của chủ tọa và

có sự tham gia trao đổi của nhiều người Trong cuộc sống hàng ngày, một nhóm người ngồi với hau cùng bàn luận về một chủ đề mà họ quan tâm… Đó cũng chính là hình thức của tọa đàm

Thông thường thì tọa đàm được tổ chức trong một số đơn vị, cơ quan hay tập thể có cùng một lĩnh vực hoạt động (Kinh tế, y học, giáo dục hay xã hội …) Địa điểm tổ chức cũng rất linh hoạt, không như hội thảo thường được

tổ chức trong các hội trường lớn, có tính cách trang trọng, nghiêm túc Tọa đàm có thể tổ chức bất cứ ở đâu, một nhóm nông dân ngồi bàn bạc với một cán

bộ khuyến nông về cách sử dụng một loại phân bón mới, dưới bóng mát của một gốc tre, một nhóm phụ nữ ngồi trao đổi với nhân viên Hội phụ nữ tại nhà người dân về việc tổ chức quỹ tín dụng nhỏ … Hay nhân viên của các tổ chức xã hội ngồi thảo luận với nhau về kinh nghiệm giải quyết việc làm cho trẻ đường phố trong hội trường của một cơ quan… đều được xem là các buổi tọa đàm

Trong buổi tọa đàm, mọi ý kiến đều được tôn trọng, được lắng nghe nhưng cũng cần có một vài người biết cách điều khiển, hướng các lời phát biểu đi vào trọng tâm, đạt được mục đích đã đặt ra Vì ai cũng có quyền nói, nếu không có sự định hướng, thì dễ rơi vào sự tranh cãi hay đi lệch mục tiêu đặt ra trước Ngoài ra cũng cần có quy định, có thể là những quy định bất thành văn, để hạn chế tình trạng nói lê thê, vừa dài, vừa dai vừa dở của vài người thích phát biểu, nhưng không biết mình nói cái gì, nên ngừng lại ở đâu!

Vì thế, để một buổi tọa đàm có giá trị, đem lại lợi ích cho người tham

dự, mặc dù thảo luận tự do, nhưng cũng cần xây dựng chủ đề cụ thể và phải

có câu trả lời rõ rệt cho các vấn đề là:

Buổi tọa đàm này nói về cái gì? Tại sao lại phải nói về điều đó? Nói như thế nào? Nói với đối tượng nào? Nói ở đâu? Nói trong khoảng thời gian

là bao nhiêu?

Tọa đàm là một hoạt động rất hữu ích nếu biết sử dụng, nhưng nếu lạm dụng, cái gì cũng phải ngồi lại để trao đổi, để lấy ý kiến trong khi vấn đề chỉ cần một sự hội ý nhanh chóng ngắn gọn là đủ, đôi khi không đem lại hiệu quả, mà chỉ làm cho hoạt động của đơn vị, tổ chức bị trì trệ, không phát triển Hiện nay, ngoài những hình thức phổ biến thông tin qua các phương tiện như báo chí, phát thanh, truyền hình … thì một trong các phương pháp truyền thông hiệu quả là tổ chức hội thảo, hội nghị hay tọa đàm

1.1.2 Thế nào là tọa đàm Truyền hình

Vậy tọa đàm,– hay nói cách khác là đàm luận trong trong Truyền hình được hiểu là gì?

Tọa đàm Truyền hình là một cuộc trao đổi, bàn bạc, tranh luận của một nhóm đại biểu dưới sự điều khiển của người dẫn chương trình nhằm làm sáng tỏ một vấn đề nào đó mang tính thời sự, được nhiều người quan tâm, được truyền tới công chúng thông qua truyền hình

1.1.3 Thế nào là Chính luận Truyền hình

Chính luận là khái niệm xuất phát từ lý thuyết báo chí các thể loại

Chính luận Truyền hình Theo giáo trình Truyền thông đại chúng của Giáo sư

Tiến sĩ Tạ Ngọc Tấn (2001) - Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, nêukhái niệm:

Chính luận là nhóm thể tài báo chí dùng lý lẽ để soi sáng sự kiện, giúp công chúng hiểu đúng sự thật, hướng họ đến hoạt động tích cực, phù hợp với quan điểm, tư tưởng, ý đồ của tác giả

Đặc điểm: Chính luận mang đặc điểm chung của báo chí Ngoài ra, chính luận còn có những đặc điểm riêng là Chính luận báo chí là nhóm thể tài báo chí dùng lý luận để soi sáng sự kiện, nhằm thay đổi nhận thức, tư duy lý luận của công chúng chứ không phải để cung cấp thông tin

Chính luận là một nhóm thể tài báo chí Nó có chung hình thức là thông tin lý luận Chính luận bao gồm một số thể tài độc lập (bản thân nó chứa đựng phương pháp, bản chất riêng không phụ thuộc vào thể tài khác): xã luận, bình luận, tiểu luận, chuyên luận, điểm báo,

Vậy tọa đàm chính luận Truyền hình được hiểu theo những khía cạnh nào?

Khái niệm chỉ ra một số dấu hiệu cơ bản để nhận diện thể loại Tọa đàm Chính luận Truyền hình:

 Tọa đàm Truyền hình là cuộc trao đổi, bàn bạc, tranh luận giữa các đại biểu, dưới sự dẫn dắt, điều khiển của một người dẫn chương trình (chủ tọa)

 Chủ đề của Tọa đàm Truyền hình là một vấn đề (không phải sự kiện) mang tính thời sự, chứa đựng một câu hỏi, một mâu thuẫn nào đó được nhiều người quan tâm., ở đây có thể là vấn đề thời sự

 Trong cuộc tọa đàm thường có các khách mời tham dự

Trên cơ sở đó, chúng ta có thể chỉ ra một cách hiểu ngắn gọn về Tọa

đàm Chính luận Truyền hình: Tọa đàm chính luận Truyền hình là nhóm thể

tài báo chí được thể hiện bằng hình thức một cuộc trao đổi, bàn bạc, tranh luận của một nhóm người dưới sự điều khiển của người dẫn chương trình, thông qua việc dùng lý lẽ, dùng lý luận để soi sáng sự kiện, nhằm thay đổi nhận thức, tư duy lý luận của công chúng, giúp công chúng hiểu đúng sự thật, hướng họ đến hoạt động tích cực, phù hợp với quan điểm, tư tưởng, ý đồ của tác giả theo một dòng tư tưởng chung

1.2 Điều kiện sử dụng Tọa đàm Chính luận Truyền hình

1.2.1 Một sự kiện, hiện tượng, vấn đề, tình huống điển hình, tiêu

biểu mới xuất hiện trong đời sống làm nảy sinh một hoặc một số câu hỏi mà

dư luận quan tâm Nhà báo tổ chức tọa đàm với mục đích giúp công chúng, người xem tìm được câu trả lời từ phía các khách mời

Ví dụ:

 Sự việc: Bộ Giáo dục Đào tạo thông báo: Chất lượng môn văn trong

kỳ thi Đại học, Cao đẳng vừa qua rất thấp (hàng ngàn điểm dưới 5 và điểm 0)

Vấn đề Tọa đàm trong Chuyên mục “ Chính sách và cuộc sống” : Làm

thế nào để nâng cao chất lượng dạy văn và học văn trong nhà trường phổ thông?

 Hiện tượng: Quá tải ở các bệnh viện

Vấn đề Tọa đàm: Quá tải ở các bệnh viện- đâu là bài thuốc đặc trị?

 Tình hình: Xuất khẩu 6 tháng đầu năm chưa đạt chỉ tiêu so với kế hoạch đề ra

Vấn đề tọa đàm: Những giải pháp đẩy mạnh xuất khẩu những tháng

cuối năm

 Thực tế: Nhiều tỉnh, thành phố đã có chính sách đãi ngộ nhân tài, nhưng ở các cơ quan nhà nước, người tài vẫn rất vắng bóng

Vấn đề Tọa đàm: Chính sách Chiêu hiền đãi sĩ vì sao chưa là sức hút

với người tài?

1.2.2 Thực tế đang có nhiều luồng quan điểm, ý kiến khác nhau về một

vấn đề, sự kiện, sự việc nên cần phải được các vị khách bàn luận, thảo luận, hoặc tranh luận, nhằm giúp công chúng có được cách hiểu đúng đắn, thống nhất hơn về vấn đề, sự kiện đó

Ví dụ 1: Xung quanh quyết định Tăng học phí đại học của Bộ Giáo dục

và Đào tạo còn nhiều quan điểm khác nhau Có ý kiến cho rằng: để có một

nền giáo dục tốt thì cần phải tăng học phí để đầu tư trở lại cho giáo dục (thiết

bị giảng dạy - học tập hiện đại, trường lớp hiện đại, lương giáo viên tăng phù hợp với lao động chất xám mà họ bỏ ra) Có ý kiến cho rằng không nên tăng hoặc chỉ tăng chút ít (vì như vậy, nhà nghèo, nông dân sẽ không đủ tiền cho con đi học) Có ý kiến cho rằng chỉ nên tăng ở một số trường, một số đối tượng sinh viên cụ thể (ví dụ: áp dụng tăng học phí đối với sinh viên thành phố) Trước thực tế trong dư luận đang tồn tại nhiều luồng ý kiến khác nhau

như vậy, nhà báo tiến hành đàm luận Chương trình “ Chính sách và cuộc sống” của VTV, phát sóng hàng tuần vào 8h30p ngày Chủ nhật (phát lại vào 16h30p ngày thứ 3 hằng tuần): Có nên tăng học phí trong các trường Đại học? khách mời chương trình là ông Nguyễn Minh Quang (Vụ phó, vụ Tài

chính, Bộ Giáo dục; Nhà giáo Văn Như Cương; dẫn chương trình Quang Minh Nhiệm vụ của khách mời là nêu nguyên nhân của quyết định, cùng bàn bạc, thảo luận, tranh luận nhằm đưa ra câu trả lời: nên tăng (hoặc không nên tăng) học phí, giúp ổn định tâm lý công chúng, và các nhà quản lý tìm ra chính sách phù hợp

1.2.3 Người dẫn chương trình

Từ điển Wikipedia.com định nghĩa:“Người dẫn chương trình, hay còn gọi là em-xi (MC) do gọi tắt từ tiếng Anh: Master of Ceremonies, theo nghĩa thông thường được hiểu là người hướng dẫn quần chúng trong một sự kiện.” Trong lĩnh vực truyền hình, đối với thuật ngữ Master of Ceremonies và cách

viết tắt của nó (MC), trên thế giới, vẫn còn nhiều quan điểm chưa thống nhất trong giới hạn đối tượng phản ánh của nó

Ở Mỹ, người ta cũng dùng thuật ngữ MC dùng để chỉ Người dẫn chương trình truyền hình! Thế nhưng do khả năng phân biệt của từ này quá rộng, nên trong lĩnh vực truyền hình, người ta thường dùng các thuật ngữ khác có khả năng diễn đạt cụ thể nội hàm của nó, ví dụ như: Chúng ta thấy cách dùng thuật ngữ News presenter của người Anh (thay vì News MC) để gọi Người dẫn chương trình tin tức trên truyền hình, đó là người có nhiệm vụ xây dựng một khung chương trình Tin tức, quyết định lựa chọn những tin tức nóng hổi, xắp sếp thứ tự tin và đồng thời anh ta (hay cô ta) dẫn chương trình

đó, để mang chương trình tin tức đó đến với những khán giả của họ Hoặc người Mỹ sẽ dùng thuật ngữ: Host để gọi Người thực hiện và hướng dẫn các chương trình Talk Show hay Game Show Hoặc truyền hình ở Anh thường dùng từ Newscaster để gọi người dẫn ở mục điểm tin Trong khi đó tại Mỹ và Canada người ta gọi các Newscaster và News presenter là News Anchor.Riêng hãng tin BBC lại gọi các Newscaster và News presenter là: Newsreader

Ngày nay, ở nước ta, người ta quen dùng thuật ngữ MC để chỉ người dẫn chương trình nói chung Song, khởi nguồn của thuật ngữ này lại được bắt đầu và có sự ảnh hưởng mạnh mẽ trong công chúng xuất phát từ việc gọi tắt chức danh người dẫn chương trình truyền hình tại Truyền hình Việt Nam (MC truyền hình) Chưa có một tài liệu nào khẳng định thuật ngữ này chính thức được nhập vào Việt Nam từ bao giờ, song rõ ràng nó có sức sống khá mãnh

liệt ở mảnh đất còn rất màu mỡ này Từ Người dẫn chương trình ở Việt Nam

mới chỉ xuất hiện thời gian gần đây (có thể) từ khi Truyền hình Việt Nam (VTV) bắt đầu sản xuất các chương trình Trò chơi, đó là vào thời điểm những năm 1996, 1997 với chương trình đầu tiên là SV 96 do nhà báo Lại Văn Sâm

dẫn Sau đó là thời gian phát triển mạnh mẽ các chương trình trò chơi trên truyền hình, điều đó bắt buộc VTV phải có đội ngũ những người dẫn chương trình nhiều hơn để đáp ứng nhu cầu này Hiện tượng chức danh Người dẫn chương trình truyền hình được đọc tắt, viết tắt là MC, có thể xuất hiện trong hoàn cảnh như vậy Ngoài các thể loại trò chơi trên truyền hình, khán giả cũng đã dần quen với các chương trình giao lưu-gặp gỡ trên truyền hình, trong đó, người dẫn chương trình (thường) là người xây dựng kịch bản, hoặc

tổ chức sản xuất… Sự ra đời các chương trình có chất lượng như thế đã góp phần nâng cao vị thế, vai trò của người dẫn chương trình trong một quy trình sản xuất Cùng với đó là quá trình chuyển đổi cách sử dụng nhân sự trong việc dẫn các bản tin thời sự tại VTV, những người dẫn chương trình thời sự

đã đứng tuổi, như NSƯT Kim Tiến, Thanh Hùng, Minh Trí… được thay thế dần bằng các phóng viên, biên tập viên trẻ tuổi Những điều đó, cùng với những đổi thay mạnh mẽ trong lĩnh vực truyền hình cả về số lượng và chất lượng so với trước, đã có những ảnh hưởng lớn đến diện mạo của các chương trình nói riêng và của các đài truyền hình nói chung, trong đó có cả những chương trình mang tính chính luận

Giờ đây, dưới ảnh hưởng của truyền hình, cách gọi Người dẫn chương trình thậm chí có tần suất xuất hiện còn ít hơn cách gọi MC, đặc biệt trong phong cách ngôn ngữ lời nói Như vậy, tạm đưa ra một kết luận ở phần này: khác (thậm chí ngược lại) với các nước (Anh, Mỹ, Canada…) ở Việt Nam, thuật ngữ MC là thuật ngữ du nhập, ban đầu được sử dụng nhiều trên các phương tiện thông tin đại chúng, dùng để chỉ Người dẫn chương trình truyền hình Sau đó dưới ảnh hưởng của các phương tiện thông tin đại chúng, thuật ngữ này đã được sử dụng rộng rãi, hiện nay, nó được hiểu là chỉ: Người dẫn chương trình nói chung Chúng ta có thể thấy, trong bất kỳ sự kiện nào, từ hôn sự cho tới các buổi trình diễn ca nhạc; từ cuộc giới thiệu sản phẩm mới

đến cuộc trao giải “Cánh diều vàng”…đều xuất hiện người dẫn chương trình

và được giới thiệu là MC Thuật ngữ này ngày càng có xu hướng được mở rộng ra và được xã hội chấp nhận Như vậy, sẽ xảy ra một thực tế là, thuật ngữ MC sẽ không còn nằm trong giới hạn của nghĩa ban đầu khi được đưa vào Việt Nam nữa (Người dẫn chương trình truyền hình) mà nó đã được dùng

để định danh cho hầu hết những người dẫn chương trình, giới thiệu chương trình ở nhiều lĩnh vực khác Điều này, về lâu dài có thể dẫn đến những cách hiểu không chính xác và gây nên sự lẫn lộn trong cách dùng thuật ngữ MC như ở các nước khác đã phân tích ở trên

Người dẫn chương trình là chất liệu sống động nhất và cũng chủ động nhất để cấu trúc một chương trình truyền hình Dẫn chương trình ở đây không đơn giản là đọc nối để chuyển từ phần này sang phần khác, từ chủ đề này sang chủ đề kia mà bao hàm cả việc tạo ra không khí và kích thích hưng phấn của khán giả Sự có mặt của người dẫn chương trình là cực kỳ quan trọng, góp phần quyết định sự thành công của một chương trình trên sóng truyền hình

Thông thường, phong cách và tiết tấu của tác phẩm truyền hình phụ thuộc rất nhiều vào phong cách và tiết tấu lên hình cuả người dẫn chương trình Có thể nói chính người dẫn chương trình mới là yếu tố sống động nhất trong chương trình truyền hình Sự trẻ trung, cách ăn mặc, lối dẫn chuyện của người dẫn sẽ tạo sinh khí cho chương trình

Ở các kênh truyền hình của nước ngoài, người dẫn chương trình là nhân vật cực kỳ quan trọng Phong cách trên hình của họ trở thành phong cách chủ đạo, xuyên suốt các kỳ tạp chí Khán giả có thể quên nội dung của một hay vài

kỳ tạp chí nhưng phong cách cá nhân và hình ảnh của người dẫn chương trình thì

họ không thể nào quên được Nếu thiếu vắng hình ảnh của ngời dẫn chương trình, chương trình có nguy cơ bị mất khán giả nên thông thường người ta phải dùng đến mức lương cao để giữ chân những người dẫn chương trình xuất sắc ở

lại kênh truyền hình của mình trong bối cảnh luôn luôn có những lời mời chào từ những đối thủ truyền kiếp là các chương trình khác Do đó, lương của những người dẫn chương trình này thường được trả một cách rất hào phóng

Hiện nay, có một xu hướng khá phổ biến là các phóng viên, biên tập viên trực tiếp trình bày tác phẩm trên sóng Do là người trực tiếp thu thập những thông tin có liên quan đến vấn đề, sự kiện nên khi nói trên sóng, người phóng viên, biên tập viên có thể truyền đạt được một cách sinh động hơi thở của cuộc sống đến với thính giả Có thể coi đây là cách tốt nhất để cho tác phẩm mang trọn vẹn cảm xúc của chính người tham gia chứng kiến và thẩm định sự kiện Giọng của phóng viên, biên tập viên tuy không thật chuẩn xác như giọng của phát thanh viên chuyên nghiệp nhưng lại có thể tạo ra sự đa dạng, sinh động và cảm giác gần gũi cho thính giả Việc tác giả trực tiếp tham gia trình bày tác phẩm của mình trên sóng là một trong những biện pháp quan trọng để nâng cao khả năng tác động của tác phẩm trên sóng phát thanh, truyền hình Không chỉ chất lượng chương trình mới quan trọng Một giọng nói dễ nghe, một chất giọng có cá tính sẽ làm cho người nghe bị cuốn hút vào nội dung bức thông điệp mà người nói truyền tải

Một cuộc toạ đàm truyền hình phải có người dẫn chương trình (là phóng viên, biên tập viên…) Họ không chỉ có vai trò dẫn dắt, gợi mở và “chủ trì” cuộc trò chuyện mà còn tham gia tranh luận Những người tham gia chương trình là những người có uy tín, có kinh nghiệm, có chuyên môn hoặc

có vị trí xã hội nhất định Những ý kiến của họ nêu ra trong các cuộc toạ đàm thường mang tính chất cá nhân nhưng có độ tin cậy cao Mỗi cuộc tọa đàm dù

có được chuẩn bị từ trước nhưng bao giờ cũng có những yếu tố bất ngờ do sự phong phú của nội dung ý tưởng mà những người tham gia mang tới

1.2.4 Khách mời phù hợp với chương trình

Khách mời là một yếu tố quan trọng trong sự kiện Sự xuất hiện của khách mời đôi khi quyết định sự thành bại của sự kiện đó, nhưng họ cũng là

một trong những yếu tố gây rủi ro nếu khâu tổ chức sản xuất không tốt Một cuộc tọa đàm chỉ được thực hiện và có thể thành công khi nhà báo mời được những khách mời phù hợp Không mời được những khách mời như vậy, cuộc tọa đàm nên được thay thế bằng thể loại khác hoặc nếu được thực hiện cũng khó thành công Thông qua công tác khảo sát, cộng với thực tiễn trực tiếp tổ chức, mời khách mời tham gia các chương trình Tọa đàm Chính luận truyền hình; một số yếu tố liên quan đến khách mời phù hợp với chương trình :

Ýkiến của khách mời phải khách quan với sự kiện vấn đề được nêu ra trong kịch bản hay chương trình ( chủ đề chương trình)

Khách mời phải nắm rõ được toàn bộ kết cấu của chương trình, nhằm tránh việc lặp lại các ý đã nêu, hoặc nêu một cách ngắn gọn toàn bộ ý đồ của kịch bản ngay ở phần đầu Như thế tính hấp dẫn sẽ mất đi và phá vỡ kịch bản chương trình Ví dụ, khi chương trình tọa đàm Chính luận truyền hình nói về quản lý lỏng lẻo sở y tế Hà Nội trong lĩnh vực thẩm mỹ viện Phần 1 nói về

vụ việc được dư luận quan tâm ở thẩm mỹ viện Cát Tường Tuy nhiên, khách mời lại nói ngay vào trách nhiệm, kẽ hở trong văn bản pháp luật ( mặc dù nội dung này ở phần 3 mới đề cập) Như vậy sẽ làm cho chương trình mất đi tính logic, bên cạnh đó, người xem sẽ rất khó hình dung, bởi phần 1, họ quan tâm

sự việc Cát Tường như thế nào, diễn tiến ra sao,….vv

Trong tọa đàm chính luận truyền hình, thường có “ ba dòng’ khách mời chương trình:

+Khách mời liên quan đến chính sách: Đó là những người đại diện cho chính quyền địa phương, những người thuộc các cơ quan ra văn bản, hoặc ít nhiều liên quan đến việc tham mưu, thực hiện, giám sát thực hiện văn bản đó; hoặc những người làm luật, am hiểu về văn bản luật

+ Khách mời liên quan đến trực tiếp sự việc(người dân hoặc doanh nghiệp ( đối tượng thực hiện và chịu sự tác động của chính sách đó) Đó có thể là một người nông dân, một tri thức, một doanh nghiệp, hoặc đại diện một

cơ quan như trường học, bệnh viện, nhành y tế, vvvv hay một doanh nghiệp liên quan đến một chính sách kinh tế nào đó, vv

+Khách mời là các chuyên gia: đa phần họ có thể đang đương chức, hoặc đã nghỉ hưu nhưng có kiến thức sâu rộng về vấn đề mà chủ đề của chương trình cần đề cập nhằm có thông tin nhiều chiều cung câp đến cho công chúng ( Cả chiều sâu và chiều rộng)

1.2.5 Tổ chức sản xuất

Đó là một kip gồm đầy đủ các thành viên như Biên tập, kỹ thuật, trường quay, âm thanh, ánh sáng,… tổ chức sản xuất ra một chương trình Tọa đàm Chính luận Truyền hình

1.3 Vai trò của Tọa đàm Chính luận Truyền hình

Nói đến Truyền hình hiện đại, không thể không nhắc tới thể loại Tọa đàm với những lý do sau đây:

1.3.1 Tọa đàm tăng tính tương tác cho chương trình Truyền hình

Tương tác giữa cơ quan Báo chí Truyền hình với công chúng người xem, là năng lực của các cuộc Tọa đàm Trong cuộc Tọa đàm, công chúng được tương tác với chương trình trong vai trò là khách mời, là người chứng kiến và cũng là người đánh giá, kiểm chứng thong tin,…

1.3.2 Tọa đàm tạo cơ hội cho công chúng được tham gia trực tiếp

vào quá trình truyền thông

Cuộc tọa đàm là diễn đàn của nhân dân, là cơ hội để người xem được xuất hiện với tư cách trực tiếp, chính danh trong quá trình truyền thông Nơi

đó, họ có quyền nói lên quan điểm, chính kiến của mình về những vấn đề xã hội bức xúc, nóng bỏng, tham gia giải quyết những vấn đề xã hội

1.3.3 Cung cấp những thông tin tin cậy, có chiều sâu ở nhiều góc độ

khác nhau

Trong cuộc Tọa đàm, khách mời là những người có thẩm quyền cung cấp thông tin, là chuyên gia, người trong cuộc, am hiểu vấn đề, thậm chí là người dân bình thường nhưng có vai trò đặc biệt trong sự kiện, vấn đề cần làm sang tỏ

Vì vậy, những thông tin được cung cấp thường có chiều sâu và có độ tin cậy cao Người xem được tiếp cận những “âm thanh gốc” từ chính nguồn tin

1.3.4 Đa dạng hình thức thể hiện, tăng tính hấp dẫn, phong phú

nhiều chiều cho chương trình

Các cuộc Tọa đàm - đặc biệt là chương trình trực tiếp là cơ hội cho các phóng viên, biên tập viên, người dẫn chương trình Truyền hình rèn luyện

năng lực nghề nghiệp, bản lĩnh chính trị có thể thấy, chương trình “Sự kiện

và bình luận VTV” đã gắn liền với tên tuổi của Nhà báo Văn Thành, ở đó

không chỉ đơn thuần là sự kiện bình luận, sự tham gia của các khách mời,

mà Chương trình còn thể hiện một bản lĩnh chính trị vững vàng của Nhà báo Văn Thành

1.4 Đặc điểm của tọa đàm chính luận Truyền hình

1.4.1 Đặc điểm hình thức:

1.4.1.1 Chương trình thường có ít nhất 2 khách mời

Trong các cuộc Tọa đàm Truyền hình, khách mời thường từ 2 người trở lên Thực tế này xuất phát từ đặc điểm của Tạo đàm Chính luận Truyền hình

đó là việc dung lý lẽ, sự phân tích bình luận không chỉ là sự linh hoạt của người dẫn chương trình mà còn ở các ý kiến của các khách mời, đôi khi chương trình hấp dẫn còn ở sự đối lập các ý kiến trái chiều đến từ các vị khách mời

Ví dụ như chương trình “Toàn cảnh thế giới VTV1” ( phát sóng ngày

18 tháng 3), Thiếu tướng Khổng Minh Dụ cho rằng, ngọn lửa chiến tranh trên

bán đảo Triều tiên là điều dễ xảy ra Tuy nhiên, khách mời thứ 2, Trưởng khoa Chính trị Quốc tế, Học viện Ngoại giao Đỗ Sơn Hải thì lại cho rằng, chưa chắc nguy cơ chiến tranh đã diễn ra trên bán đảo Triều Tiên

Hiện nay, với những cuộc đàm luận có thời lượng 30-45 phút, nhà báo thường mời 3 - 5 thành viên tham dự

1.4.1.2 Sử dụng ngôn ngữ nói

Trong Tọa đàm, không chỉ người dẫn chương trình mà cả khách mời đều phải sử dụng ngôn ngữ nói để trình bày ý kiến, quan điểm hoặc cung cấp thông tin Trong Tọa đàm, tối kỵ việc viết sẵn câu hỏi hoặc câu trả lời trên giấy để đọc

đã từng làm việc với Nhà báo Văn Thành thì việc xây dựng kịch bản mở được thể hiện khá rõ nét Có nhiều chương trình gấp, thay đổi để đảm bảo tính Thời

sự, có khi trước khi lên hình, Văn Thành thường vạch ra các ý chính, một đến hai câu hỏi chính, sau đó thì vào trường quay Chính điều này, đôi khi tạo ra

cách nói chuyện tự nhiên, tạo được sự lôi cuốn cho người xem

1.4.1.5 Thường sử dụng kết hợp các băng tư liệu

Trong các cuộc Tọa đàm, đặc biệt những cuộc tọa đàm có thời lượng dài, nhà báo thường kết hợp linh hoạt các tư liệu, ví dụ: phỏng vấn ngắn, phóng sự ngắn, ghi nhanh, chùm ý kiến, lời quảng bá cho chương trình

Một cuộc tọa đàmtrực tiếp với thời lượng 30 phút tốt nhất chỉ nên sử dụng 2-4 chất liệu, với thời lượng ngắn: không quá 2 phút/1 chất liệu

1.4.1.6 Có sự giao lưu trực tiếp của khán giả (trong đàm luận trực tiếp)

Thính giả có cơ hội tham gia giao lưu với khách mời của chương trình bằng cách:

 Gọi điện thoại, gửi email…

 Đặt câu hỏi trực tiếp (trong trường hợp khan giả được mời đến Studio

để theo dõi cuộc tọa đàm) Yếu tố này được thể hiện khá rõ trong một chương

trình của Truyền hình An ninh “An ninh toàn cảnh” Các chương trình đều

có sự giao lưu với công chúng, với người xem, do đó, chỉ số người xem thường rất cao

1.4.2 Đặc điểm nội dung:

1.4.2.1 Chủ đề Tọa đàm mang tính thời sự

Chủ đề Tọa đàm bao giờ cũng phải xuất phát từ những vấn đề, sự kiện,

sự việc, tình huống, hoàn cảnh vừa mới xuất hiện trong đời sống xã hội, hoặc, nếu không còn là sự kiện, vấn đề… mới xuất hiện thì vẫn còn là những sự kiện, vấn đề mang tính thời sự (thể hiện ở ý nghĩa của chủ đề và mức độ quan tâm của công chúng)

1.4.2.2 Chủ đề thường chứa đựng một câu hỏi, một mâu thuẫn nào đó

mà công chúng thực sự quan tâm

Vấn đề được đem ra bàn luận là vấn đề cần được làm sáng tỏ, hoặc đang có nhiều luồng dư luận khác nhau, hoặc là vấn đề ảnh hưởng tới số đông

người Không ai lại đem một vấn đề đã “xuôi chèo, mát mái” ra để bàn bạc, trao đổi nữa Vì vậy, một chủ đề không chứa đựng mâu thuẫn - một câu hỏi nào đó thì không phải chủ đề của tọa đàm

1.4.2.3 Thông tin lý lẽ để phân tích, đánh giá, định hướng về vấn đề,

sự kiện được nêu ra trong cuộc đàm luận

Cuộc Tọa đàm không nhằm mục đích đưa tin về những sự kiện, vấn đề, hoàn cảnh, hay nói chính xác hơn, đưa tin chỉ là cái cớ để khách mời dựa vào

đó, đưa ra những lập luận, phân tích, chứng minh, làm sáng tỏ những khía cạnh có liên quan đến chủ đề

1.4.2.4 Thông tin luôn có sự cọ sát, tương tác

Thể loại tọa đàm tuy sử dụng hình thức phỏng vấn nhiều người, nhưng

ở khía cạnh nào đó lại gần với thể loại bình luận hơn Khi bình bàn, các ý kiến của khách mời thường có tính chất vừa bổ sung cho nhau, vừa có sự "cọ sát", thậm chí nhiều khi đối chọi nhau Trong một chừng mực nhất định, sự cọ sát

ý kiến của khách mời có thể tạo bầu không khí thảo luận sôi nổi hoặc bùng nổ thành cuộc tranh luận

1.4.2.5 Nguồn thông tin rộng, phong phú

Trong cuộc đàm luận, thông tin được đem đến từ nhiều “nguồn” : của nhà báo, của khách mời, của thính giả, thông tin từ các phóng sự, ghi nhanh, phỏng vấn, tư liệu phát xen kẽ, tạo nên sự phong phú, giúp thính giả tiếp nhận đầy đủ hơn, toàn diện hơn

1.5 Các thành tố nội dung trong cuộc tọa đàm truyền hình

Trong cuộc tọa đàm, các thành tố nội dung bao gồm :

1.5.1 Hệ thống lời giới thiệu, lời dẫn (có thể gọi chung là hệ thống lời dẫn)

Trong phần mở đầu, lời dẫn bao gồm: lý do tổ chức đàm luận, chủ đề, giới thiệu khách mời, quảng bá số điện thoại

Lời dẫn trong phần nội dung chính bao gồm:

 Những câu, từ có tác dụng bổ sung câu hỏi ban đầu từ những yếu tố

do câu trả lời cung cấp

 Những câu, từ có tác dụng kéo khách mời quay trở lại câu hỏi khi họ lạc ra ngoài chủ đề hoặc lẩn tránh vấn đề

 Những câu, từ nhằm làm rõ một câu trả lời quá chung chung

 Những câu, từ tạo nhịp điệu cho cuộc đàm luận và thu hút sự chú ý của thính giả

 Những câu, từ giúp người dẫn chuyển từ vấn đề này sang vấn đề kia,

từ ý kiến này sang ý kiến kia

 Những câu, từ tóm lược ý kiến phát biểu của khách mời, khán giả hoặc có thể chỉ là một câu, từ được trích dẫn ra một cách xác đáng từ câu trả lời của khách mời

 Những lời nói của nhà báo nhằm bổ sung thêm một số thông tin khi cần…

1.5.2 Phần kết luận vấn đề, lời dẫn của nhà báo là những câu nói kết lại nội dung cuộc Tọa đàm

 Hệ thống câu hỏi

 Hệ thống câu trả lời

 Các băng tư liệu kết hợp

 Những nội dung giao lưu của khán giả với chương trình

1.6 Các dạng Tọa đàm Chính luận Truyền hình

1.6.1 Căn cứ vào phương thức thực hiện, có 2 dạng Tọa đàm Chính luận Truyền hình:

 Tọa đàm Truyền hình gián tiếp: Là những cuộc Tọa đàm được thực hiện, ghi âm, biên tập lại và phát sóng vào thời điểm nhất định

 Tọa đàm Truyền hình trực tiếp: Là những cuộc Tọa đàm có thời điểm diễn ra đồng thời với thời điểm phát sóng, khán giả được tiếp nhận đàm luận trực tiếp và có thể tham gia giao lưu với khách mời của chương trình qua điện thoại, email, tin nhắn Hiện nay thì các chương trình Tọa đàm trên VTV1 đều thực hiện theo dạng 2, tức là thực hiện trực tiếp trên sóng

1.6.2 Căn cứ vào các quan điểm, chính kiến mà các thành viên đưa

ra trong cuộc tọa đàm, có 2 dạng Tọa đàm Truyền hình:

 Tọa đàm có các ý kiến, quan điểm một chiều, thống nhất và bổ sung các khía cạnh cho nhau

Ví dụ : chương trình “Đối thoại chính sách” (phát sóng ngày

16/01/2013 trên sóng VTV1), Quang Minh dẫn chương trình, khách mời là

tiến sỹ kinh tế Cao Sỹ Khiêm, chương trình mang tên: “Chính sách cho thị

trường Bất động sản” Trong chương trình cả câu hỏi và nội trả lời của các

khách mời đều tập trung vào cần thiết phải có chính sách vực dậy thị trường bất động sản Trong đó, các ý kiến của khách mời cũng đề ra nhiều giải pháp cho thị trường bất động sản Ở đây, ý kiến của người dẫn chương trình và khách mời đều nhất quán đi theo một quan điểm nhất định

Chương trình “ Đối thoại chính sách” mang chủ đề “Giải pháp kiềm

chế tai nạn giao thông?” (phát sóng trên kênh VTV1 ngày 16 tháng 1 năm

2013) các khách mời cùng đưa giải pháp từ nhiều góc độ: từ phía người tham gia giao thông; lực lượng cảnh sát giao thông; các nhà thiết kế xây dựng cơ sở

hạ tầng giao thông… Các giải pháp này bổ sung để làm hoàn chỉnh cho câu trả lời: làm gì để hạn chế tai nạn giao thông

 Tọa đàm có các ý kiến, quan điểm đa chiều, thậm chí trái ngược về một vấn đề, sau đó mới đi đến thống nhất (hoặc có thể không đi đến thống nhất

mà kết luận chỉ mang tính gợi mở để thính giả tự rút ra kết luận cho mình)

Ví dụ: “Có nên đánh thuế thu nhập cá nhân từ 3 triệu đồng/tháng”

Cuộc Tọa đàm này có thể có các ý kiến khác nhau, thậm chí trái chiều: người thì cho rằng nên, người thì cho rằng không nên Hay chương trình đối thoại

chính sách “Hôn nhân đồng giới”, các khách mời đưa ra các ý kiến khác

nhau, người thì đồng tình, người thì không đồng tình Và kết thúc chương trình, người dẫn chương trình Quang Minh chỉ rút lại các khía cạnh mà các khách mời bàn luận, còn kết luận về hôn nhân đồng giới thuộc về các nhà làm chính sách

Với dạng tọa đàm thứ 2, nhà báo phải khôn khéo mời được một khách mời có khả năng dàn xếp các quan điểm trái ngược, ví dụ: một chuyên gia tâm lý, một nhân vật có thẩm quyền trong hoạch định hoặc thực thi chính sách

TIỂU KẾT CHƯƠNG 1

Khái quát lý luận và thực tiễn tọa đàm Chính luận truyền hình là sự phân tích mang tính lý luận và thực tiễn về báo hình, mà cụ thể là Tọa đàm Chính luận truyền hình, xây dựng hệ thống khái niệm, sự phát triển của loại hình này ở thế giới cũng như ở Việt Nam

Trên cơ sở những dữ liệu đó, người nghiên cứu đánh giá chung về những xu hướng, đặc điểm, nhận diện chương trình tọa đàm Chính luận như thế nào, những thành tố, yếu tố liên quan đến Tọa đàm chính luận Truyền hình Đặc biệt, trong quá trình xây dựng hệ thống các khái niệm ban đầu, việc nghiên cứu cũng chỉ ra tính hiệu ứng xã hội với những đặc điểm nổi bật đóng góp vào sự phát triển chung của báo chí truyền hình cũng như xu thế của báo chí hiện đại Tất cả sẽ là nền tảng quan trọng giúp cho việc nghiên cứu phần hai của luận văn được thuận lợi và hiệu quả./

Chương 2 THỰC TRẠNG VÀ PHƯƠNG PHÁP TỔ CHỨC TOẠ ĐÀM

CHÍNH LUẬN TRUYỀN HÌNH 2.1 Khái quát chung

Đài truyền hình là một trong những cơ quan thông tin đại chúng tuyên truyền phổ biến chủ trương đường lối chính sách của Đảng, Nhà nước, Chính phủ đồng thời phản ánh dư luận, tâm tư nguyện vọng của đông đảo quần chúng nhân dân Hiện nay, với sự quan tâm của Đảng và Nhà nước, cùng với

sự phát triển nhanh của báo chí trong nước hệ thống truyền hình ở nước ta đã

và đang ngày càng phát triển mạnh Ở Trung ương ngoài Đài truyền hình Việt Nam ra đời từ cách đây trên 40 năm, nay có thêm nhiều kênh truyền hình mới như kênh phát thanh có hình (VOV) của Đài Tiếng nói Việt Nam, Truyền hình thông tấn của Thông tấn xã Việt Nam , các kênh của Đài Truyền hình kỹ thuật số VTC Ngoài ra còn có trên 67 Đài truyền hình tỉnh thành phố của các địa phương trong cả nước Với điều kiện kỹ thuật ngày càng tiến bộ, nội dung chương trình của Đài truyền hình đã được truyền tải nhanh chóng và rộng khắp tới tất cả các vùng miền, kể cả các vùng miền xa xôi hẻo lánh trên toàn quốc Sóng của Đài truyền hình còn được chuyển tải qua hệ thống vệ tinh Vinasat , hệ thống mạng Internet và các phương tiện kỹ thuật khác giúp cho chương trình truyền hình có thể được truyền tải nhanh tới mọi nơi trong nước

và nước ngoài

Với sự nỗ lực lớn của đội ngũ phóng viên,biên tập viên và cán bộ công nhân viên các Đài truyền hình đã tích cực thực hiện nhiệm vụ trên lĩnh vực thông tin tuyên truyền góp phần đắc lực vào công cuộc xây dựng và bảo

vệ đất nước

Cùng với các thể loại khác của truyền hình, tọa đàm truyền hình đã được lãnh đạo cơ quan báo chí, các phóng viên các đài truyền hình sử dụng

như là một công cụ quan trọng để cung cấp thông tin, phản ánh, phân tích, đánh giá một sự kiện, vấn đề nào đó Mặc dù là thể loại chương trình báo chí

ra đời sau, và không phải thể loại báo chí dễ thực hiện, nhưng nó đã thực sự đánh trúng vào nhu cầu của công chúng, với cách thể hiện một cách trọn vẹn thông tin, những vấn đề, sự kiện thuộc về cuộc sống hàng ngày diễn ra xung quanh, đề cập đến những vấn đề thời sự nhưng cũng rất đời thường.Tọa đàm chính luận truyền hình ngày càng chứng tỏ được vai trò không thể thiếu của mình trong dòng chảy xã hội cũng như nhu cầu của công chúng, nhát là việc nâng cao tính phản biện xã hội Việc nhìn nhận thực trạng sử dụng sử dụng Tọa đàm Chính luận truyền hình hiện nay nhằm nâng cao tính sáng tạo trong việc tổ chức các chương trình tọa Chính luận truyền hình

2.2 Thực trạng sử dụng Tọa đàm Chính luận Truyền hình hiện nay trên Đài Truyền hình Việt Nam

Ở Việt Nam, truyền hình ra đời tương đối muộn so với các loại hình phương tiện truyền thông khác, song ngay từ khi ra đời truyền hình đã chứng

tở được những ưu thế vượt trội so với các loại hình báo chí khác Ở Việt Nam,

từ chương trình truyền hình đầu tiên phát sóng ngày 7 tháng 9 năm 1975, đến nay, ngành truyền hình đã và đang phát triển mạnh mẽ với sự ra đời của đài phát thanh và truyền hình 64 tỉnh thành, các đài truyền thanh truyền hình cấp huyện trong cả nước Ngày nay khi khoa học công nghệ phát triển như vũ bão, cánh cửa thông tin rộng mở đã tạo điều kiện thuận lợi để ngành truyền hình nâng cao chất lượng nội dung, chất lượng phát sóng truyền hình ngày càng cao và đã dạng phong phú về thể loại đáp ứng nhu cầu hưởng thụ các giá trị văn hoá tinh thần của người dân Hơn ba thập kỷ trôi qua kể từ chương trình truyềnn hình đầu tiên đựơc phát sóng, đến nay, ngành truyền hình trong

cả nước đã phát triển toàn diện, điều đó đã khẳng định vị trí, vai trò của truyền hình và đặc biệt là thế mạnh vượt trội của truyền hình so với các phương tiện truyền thông đại chúng khác

Theo trang Webside VTV, Đài Truyền hình Việt Nam là Đài truyền hình quốc gia của Việt Nam, được độc quyền phát sóng trong nước và có kênh phát qua vệ tinh đi quốc tế Tên viết tắt thông dụng của đài là VTV Ngoài trụ sở chính tại số 43 đường Nguyễn Chí Thanh (cổng cũ bên đường Giảng Võ), Hà Nội, VTV còn có các trung tâm truyền hình khu vực, gồm: Trung tâm Truyền hình Việt Nam tại Huế VTV Huế, Trung tâm Truyền hình Việt Nam tại Đà Nẵng VTV Đà Nẵng, Trung tâm Truyền hình Việt Nam tại Phú Yên VTV Phú Yên, Trung tâm Truyền hình Việt Nam tại TP Hồ Chí Minh VTV9 và Trung tâm Truyền hình Việt Nam tại Cần Thơ VTV Cần Thơ Trong đó có các kênh với những tiêu chí sau:

VTV1: Kênh thông tin tổng hợp với nội dung thông tin về mọi mặt của

đời sống như chính trị, kinh tế, văn hóa và xã hội

VTV2:Chương trình khoa học và giáo dục, nhằm vào đối tượng sinh

viên, học sinh và cải thiện giáo dục cộng đồng

VTV3: Kênh thể thao, giải trí và thông tin kinh tế

VTV4: Chương trình đặc biệt cho người Việt Nam tại nước ngoài: VTV5: Chương trình đặc biệt dành cho các dân tộc thiểu số

VTV6: Kênh truyền hình dành cho tuổi trẻ Từ ngày 07/09/2013, kênh

VTV6 chính thức phát HD trên hệ thống DVB-T2 của VTV, VTVcab,

HTV9: Chương trình được xây dựng chủ yếu để phục vụ khán giả

Thành phố Hồ Chí Minh, Đông Nam Bộ và Bắc sông Hậu

Như vậy với các tiêu chí về nội dung đề tài cũng như phạm vi đề tài thì

Tọa đàm chính luận truyền hình thể hiện phổ biến và rõ nét trên kênh

Truyền hình VTV1 Chúng ta biết rằng, trong tương quan so sánh với các loại hình báo chí khác, truyền hình mang tính tổng hợp tác động sâu sắc thông qua thính giác và thị giác Nó có khả năng tác động nhanh, mạnh vào quá trình cảm nhận thông tin của khán giả Trong số các chương trình truyền hình, các

chương trình chính luận tuy chỉ có tỷ lệ khiêm tốn nhưng luôn có một vị trí quan trọng trong lòng công chúng - nhất là với những công chúng có tri thức Những chương trình mang hình thức tọa đàm thường hấp dẫn người xem ở không khí trò chuyện, cá tính và phong cách của người dẫn cũng như khách mời Điều đó cho thấy việc tổ chức các chương trình thuộc thể loại này thường có những tiêu chí không hoàn toàn giống với các chương trình khác

Qua khảo sát ở một số cơ quan báo chí, nhất là Truyền hình Việt Nam, đặc biệt là kênh VTV1 ( khảo sát từ tháng 01 đến tháng 06/ 2013) Qua đó, giúp chúng ta thấy được sự phát triển cũng như sức mạnh của báo chí truyền hình ngày một thể hiện rõ nét, nhất là thể loại báo chí Tọa đàm Chính luận Truyền hình Có thể kể ra một loạt các chương trình Tọa đàm chính luận truyền hình ở các cơ quan thông tấn báo chí ( có thể là một chương trình tọa đàm chính luận truyền hình, hoặc tọa đàm chính luận truyền hình nằm trong các chương trình nói chung như nằm trong một chương trình chuyên đề, tọa đàm chính luận truyền hình nằm trong một chương trình Thời sự; hoặc các chương trình tọa đàm chính luận truyền hình nằm trong một chương trình riêng biệt) như:

 Tạp chí kinh tế cuối

tuần

 Góc nhìn thế giới ( VTC 1)

 Chương trình

An ninh toàn cảnh

 Chương trình ” y tế cuộc sống”

 Đối thoại chính

sách

 chương trình của Let’s Viet

Bảng tổng hợp một số chương trình chính luận truyền hình ở một số cơ quan

báo chí Truyền hình nói chung

2.2.1 Các chương trình tọa đàm chính luận truyền hình trên VTV1

đều có sự nhận diện riêng

Việc nhận diện các chương trình truyền hình là vô cùng quan trọng,

nó giúp cho công chúng dễ nhận biết các chương trình của mình Do đó, các chương trình của VTV đều sử dụng các hình hiệu, hình cắt mang tên chương trình của mình, và mỗi bộ nhận diện đều mang tính đặc trưng của chương trình

Bộ nhận diện một số chương trình Tọa đàm chính luận truyền hình VTV

Bộ nhận diện các chương trình này đều mang tính đồng bộ từ hình hiệu đến hình cắt, mang đặc trưng của chương trình đó

2.2.2 Các chương trình mang tính chất tổng hợp lại các vấn đề trong tuần được dư luận quan tâm

Riêng đối với kênh Chính luận VTV1, Đài Truyền hình Việt Nam, không chỉ ngày một nhiều thêm các chương trình Tọa đàm Chính luận truyền hình mà mật độ phân phối các chương trình trong ngày cũng dày lên Với thời lượng phát sóng 30 phút chính luận mang tính chất Tọa đàm Chúng ta có thể tham khảo lịch phát sóng các chương trình này để thấy rõ được biểu hiện về tần suất xuất hiện các chương trình tọa đàm Chính luận hằng ngày

Tên chương trình Lịch phát sóng

 Chính sách kinh tế và cuộc sống: 8h 30 ngày Thứ 3 hàng tuần

Bảng tổng hợp lịch phát sóng một số chương trình tọa đàm

chính luận truyền hình trên VTV

Như vậy, ngay trong việc sắp xếp phát sóng của Đài Truyền hình việt Nam, có thể thấycác chương trình tọa đàm chính luận này đều phát sóng vào khung giờ cuối ngày hoặc cuối tuần Nội dung của các chương trình nhằm tổng hợp lại một cách chuyên sâu các thông tin diễn ra trong một tuần liên quan đến các vấn đề về chính trị, kinh tế, chính sách xã hội

 Chương trình Tạp chí kinh tế cuối tuần: Ngay trong tên gọi của

chương trình này thì cũng thể hiện khá rõ tính tổng hợp thông tin của chương

trình Có thể lấy ví dụ chương trình: Tạp chí kinh tế cuối tuần phát sóng ngày

13/2/2013 ( Tạp chí kinh tế cuối năm 2012): trong chương trình là sự tổng

hợp lại bức tranh kinh tế của năm 2012 với nhiều góc độ khác nhau như về lĩnh vực ngân hàng, Biên tập viên Lê Bình trao đổi với phóng viên Lê Hoàng

về chủ đề: “Một năm giải phẫu”; còn thị trường bất động sản là cuộc trao đổi

với phóng viên Tuyết Mai về chủ đề “Phá băng”,

Như vậy để có những thông tin này, thì trước đó trên kênh VTV1, nói rộng ra là trên Đài truyền hình Việt Nam đã thông tin, đã phát sóng các chương trình đề cập đến các nội dung đó rồi Tuy nhiên, đây không phải là sự sao chép mà là sự tổng hợp, đánh giá trên cơ sở các dữ liệu, lập luận, lý luận của khách mời

 Chương trình “Toàn cảnh thế giới”: Chiến sự tại Seria leo thang (

phát sóng ngày 25/6/2013), các phóng sự chất liệu đều đã phát sóng vào các ngày trước đó trong tuần, chỉ có khác là được biên tập lại và sử dụng theo ý

đồ thiên về hình ảnh., trong đó có các phóng sự về nội chiến diễn ra căng thẳng tại miền Đông đất nước này; phóng sự về quan điểm của Đảng cầm quyền với nội chiến đang diễn ra, Rõ ràng, thông tin mang tính tổng hợp lại những thông tin đã diễn ra trong tuần, nhưng có điều được khách mời chương trình bàn luận ( thiếu tướng Lê Văn Cương) , thậm chí mang tính

dự báo về tình hình sắp tới Đây cũng là một trong những ưu việt của Tọa đàm chương trình

2.2.3 Thời lượng và kết cấu của chương trình mang tính đặc trưng

Mỗi một chương trình, mỗi một thể loại báo chí đều có thời lượng và kết cấu riêng để phù hợp với tiêu chí, thông điệp của chương trình cần truyền tải So với các chương trình khác, thể loại báo chí khác thì Tọa đàm Chính luận truyền hình có thời lượng dài hơn; trung bình từ 30 đến 45 phút Một phần nguyên do nằm ở tính chất của chương trình tọa đàm gắn với yếu tố trao đổi, talk, có ý kiến của các chuyên gia, của những người trong cuộc Nếu như thể loại phóng sự ngắn Chính luận thì chỉ khoảng 2 đến 15 phút Nếu chỉ là phóng sự phản ánh thì chỉ cầm nêu vấn đề thì đã xong một phóng sự với thời lượng 3 phút Ví dụ đề tài về hậu quả từ rượu bia Phóng sự có thể nêu ra số người tử vong hay mắc các bệnh do uống rượi nhiều Nhưng với Tọa đàm truyền hình, ngoài việc nêu thực trạng thì thông qua các ý kiến của khách mời còn giải quyết nhiều vấn đề liên quan đến thói quen, tâm lý sử dụng rượu biwa, thậm chí còn nêu ra biện pháp để hạn chế thấp nhất những ảnh hưởng của rượu bia đến sức khỏe con người

Một ví dụ khác, “Tạp chí kinh tế cuối tuần, với tên chương trình

“kinh tế ngành dệt may” với thời lượng chương trình là 30 phút, (phát sóng

ngày 18/05/2013, trên kênh VTV1, dẫn chương trình: Diệu Trang) Chương trình đã đi giải quyết thực trạng ngành may gia công ở Băngladet, nhấn mạnh nhu cầu, tính thị hiếu về may mặc của khu vực Châu Âu; từ đó đề cập đến thực trạng những gì ngành dệt may Việt Nam đang có, những gì ngành dệt may đang thiếu Thông qua ý kiến trao đổi của khách mời ( Bà Nguyễn thị Thanh Huyền, Giám đốc Công ty cổ phần May 10), cùng các phóng sự chất liệu; Chương trình đã đề ra những gì mà ngành dệt may cần phải làm để chiếm lĩnh thị phần, để sản phẩm dệt may của Việt Nam đến nhiều hơn với bạn bè quốc tế Như thế, với nhiều vấn đề cần phải giải quyết trong một chương trình thì cũng cần đòi hỏi một thời lượng nhất định, với chương trình Tạp chí kinh tế cuối tuần là 30 phút

Một lý do khác khiến thời lượng của các chương trình Tọa đàm Chính luận Truyền hình có thời lượng dài là trong chương trình có kèm các phóng

sự chất liệu Ví dụ như “Tạp chí kinh tế cuối tuần”, “Toàn cảnh thế giới”

thông thường có đến khoảng 3 phóng sự chất liệu, trung bình mỗi phóng sự có thời lượng từ 2 đến 3 phút

Về kết cấu của các chương trình Chính luận trên VTV1 là sự đan xen giữa phóng sự và trao đổi nhằm giải quyết một vấn đề thời sự đang được quan tâm Qua thời gian khảo sát cũng thấy rằng, các chương trình tập trung vào nhiều vấn đề mang tính xã hội từ các đề tài về chính sách kinh tế vĩ mô

(“Chính sách kinh tế và cuộc sống”) đến các vấn đề kinh tế, các đề tài xã hội, “Sát thủ đầu mưng mủ” (“Sự kiện và bình luận”), đến các vấn đề thế giới toàn cầu (“Toàn cảnh thế giới”),

Theo như nhà báo Chu Dương (Trung tâm Phim Tài liệu và Phóng sự- VTV) thì mối quan hệ giữa kết cấu và nội dung luôn gắn bó mật thiết với nhau, khi định hình một kết cấu thì sẽ giải quyết được các ý triển khai về một nội dung, vấn đề nào đó được trọn vẹn, chưa nói đến trong tọa đàm truyền

hình nó giải quyết đươc những vấn đề mà có khi ở thể loại báo chí Truyền hình khác chưa giải quyết hoặc không giải quyết được Thực tế này cũng xuất phát từ kết cấu và thời lượng của chương trình đó

2.2.4 Hiệu ứng về thông tin từ các Chương trình Tọa đàm Chính

luận Truyền hình được sự quan tâm của xã hội

Những talk show chính luận là những chương trình có yếu tố phân tích, bình luận Nội dung để phân tích, bình luận phải là những nội dung thời sự, gây được sự quan tâm của dư luận xã hội Chọn được nội dung hay, có được cách lập luận tốt, thể hiện thuyết phục, chương trình sẽ tạo được ấn tượng trong lòng công chúng

Đa số các chương trình chính luận mà chúng tôi đã khảo sát đều đã chọn được những đề tài thu hút được sự quan tâm của xã hội Có thể điểm qua một số đề tài của ba chương trình này như sau:

 Đối thoại chính sách: “Tái cơ cấu doanh nghiệp nhà nước” (09/6/2013), “Lãng phí đầu tư: Nhìn từ mô hình phát triển các khu kinh tế” (phát sóng ngày 22/2/2013), “Minh bạch hóa thị trường điện” (phát sóng ngày 30/1/2013), “Một số vấn đề cấp bách về trật tự an toàn giao thông” (28/6/2013), “Nhìn từ hiệu quả công tác phòng chống tham nhũng” (phát sóng ngày 14/3/2013), “Ùn tắc giao thông: Nhìn dưới góc độ quy hoạch đô

thị” (phát sóng ngày 16/5/2013), v.v

 Chính sách kinh tế và cuộc sống: “Kiểm tra sức khỏe hệ thống

ngân hàng” phát sóng ngày 11/9/2011), “Bất động sản liệu có phải thủ phạm chính gây đổ vỡ tín dụng đen?” (phát sóng ngày 27/11/2011), “Đánh giá tình hình kinh tế 4 tháng đầu năm 2012” (phát sóng ngày 06/5/2012), “Đánh giá

tác động của gói giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp” (phát sóng ngày 13/5/2012),

“Nghịch lý ngân hàng thừa tiền, doanh nghiệp thiếu vốn” (phát sóng

ngày20/5/2012), v.v

 Tiêu điểm kinh tế: “Tái cơ cấu thị trường chứng khoán”: Tạo diện mạo mới cho thị trường trong năm 2012” (phát sóng ngày 15/02/2012), “Kinh

tế quý I: Điều gì ẩn sau những con số thống kê” (phát sóng ngày 22/4/2012),

“Định giá bất động sản: Những lợi ích nhiều mặt” (phát sóng ngày 06/5/2012), “Triển vọng kinh tế Pháp và Châu Âu sau bầu cử” (phát sóng

ngày 13/5/2012)

Những chương trình kể trên đều đề cập đến những đề tài có ảnh hưởng đến nhiều đối tượng trong xã hội và đều mang tính thời sự ở thời điểm phát sóng Hơn nữa, trong các chương trình còn có sự tham gia của những quan chức, cựu quan chức, chuyên gia, nhà phân tích có tiếng trong chương trình Điều đó góp phần thu hút được sự quan tâm của công chúng

Thông tin từ các chương trình chương trình này có tầm ảnh hưởng lớn đến công chúng, ở mọi tầng lớp xã hội và ở nhiều góc độ khác nhau như về chính sách, người thực hiện, người chịu tác động bởi chính sách đó, nhân dân, vv

2.2.5 Người dẫn chương trình đa phần đều có kinh nghiệm trong việc sản xuất chương trình

Một cuộc Tọa đàm chỉ thành công khi nhóm thực hiện tọa đàm nắm vững vấn đề và có khả năng dẫn dắt, điều khiển cuộc tọa đàm đi đúng hướng Ngoài ra, bởi các cuộc tọa đàm không chỉ có mục đích cung cấp thông tin mà còn nhằm định hướng nhận thức, hành vi của công chúng, giúp Đảng, Nhà nước hiểu dân hơn, từ đó, xây dựng được những chủ trương, chính sách hợp lòng dân, nên nhà báo cần sự nhạy cảm về chính trị

Thứ nhất, những người dẫn chương trình của các chương trình Tọa đàm Chính luận truyền hình này không đơn thuần chỉ là người dẫn chương trình,

đa phần họ đều là những người có kinh nghiệm về làm báo Truyền hình, thâm

niên trong làm truyền hình, ví như chương trình “Tạp chí kinh tế cuối tuần”, Lê

Bình cũng đã làm phóng viên truyền hình nhiều năm về mảng kinh tế, hay dẫn

chương trình , hay dẫn chương trình Diệu Trang (“Tạp chí kinh tế cuối tuần”), dẫn chương trình Văn Thành (“Sự kiện và bình luận”), Hương Linh (“Toàn cảnh thế giới”), họ đều là những phóng viên làm về nội dung ít nhất cũng có 5-

10 năm trong nghề báo Truyền hình, Chính vì thế mà họ mang trong mình sự nhạy cảm nghề nghiệp, nhạy cảm thông tin, nhạy cảm chính trị Từ đó giúp cho việc truyền tải thông tin đến với công chúng có dộ tin cậy rất cao, chưa nói là phong cách của người làm phóng viên khi thực hiện các chương trình dẫn này mang tính hấp dẫn, gần gũi; tăng tính hiệu quả cho các chương trình Tọa đàm Chính luận truyền hình của VTV

Chúng ta có thể điểm qua với những người dẫn chương trình trong các chương trình giải trí mang đậm chất trao đổi, tọa đàm như Lại Văn Sâm, Tạ Bích Loan, Anh Tuấn, Thanh Bạch, Quỳnh Hương, Quỳnh Hoa, Quyền Linh, Xuân Bắc, Thanh Mai, Trung Dũng, Nguyên Vũ, Tuấn Tú, Chí Trung, Minh Tiệp, Việt Trinh, Hồng Ánh, vv Bên cạnh đó, chỉ cần được khán giả biết tới qua một bộ phim hay những cuộc thi truyền hình cũng có thể trở thành người dẫn chương trình như: Minh Hương trong vai Vàng Anh, Linh Phương vai Loan (phim "Nhật ký Vàng Anh" phần I), Lã Thanh Huyền, Đặc điểm nổi bật nhất dễ phân biệt nhất là đa phần các người dẫn chương trình này chỉ mang tính chất là dẫn chương trình, không tham gia vào phần sản xuất nội dung các chương trình (điều này cũng dễ hiểu bởi tiêu chí của các chương trình là giải trí nên có khi công chúng xem chương trình đó chỉ với một lý do

là thích người nổi tiếng đó)

2.2.6 Người dẫn chương trình được đặt vào vị trí trung tâm

Không giống với nhiều chương trình truyền hình khác, khi mà người dẫn chương trình chỉ đơn thuần là người diễn đạt những nội dung được chuẩn

bị trước, chứ không hề liên quan đến việc làm ra nội dung đó, thì trong những chương trình chính luận, người dẫn phải là người trực tiếp sáng tạo và thể