Tổ chức nội dung và trình bày bản tin ảnh dân tộc miền núi khu vực tây nguyên (khảo sát bản tin ảnh các báo lâm đồng, đăk lăk, kon tum, gia lai, đăk nông từ tháng 62011 đến tháng 62012)

Việc tuyên truyền chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước; phản ánh tâm tư, nguyện vọng của đồng bào DTTS; định hướng cho bà con trong chọn lọc và nhận thức thông tin nhằm nâng cao đời

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ - HÀNH CHÍNH QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH

HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

PHẠM THỊ LÊ HOA

TỔ CHỨC NỘI DUNG VÀ TRÌNH BÀY BẢN TIN - ẢNH DÂN TỘC MIỀN NÚI KHU VỰC TÂY NGUYÊN

(Khảo sát bản tin - ảnh các báo: Lâm Đồng, Đăk Lăk,

Kon Tum, Gia Lai, Đăk Nông từ tháng 6/2011 đến tháng 6/2012)

LUẬN VĂN THẠC SỸ BÁO CHÍ HỌC

Hà Nội - 2012

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ - HÀNH CHÍNH

QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH

HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

PHẠM THỊ LÊ HOA

TỔ CHỨC NỘI DUNG VÀ TRÌNH BÀY BẢN TIN - ẢNH DÂN TỘC MIỀN NÚI KHU VỰC TÂY NGUYÊN

(Khảo sát bản tin - ảnh các báo: Lâm Đồng, Đăk Lăk,

Kon Tum, Gia Lai, Đăk Nông từ tháng 6/2011 đến tháng 6/2012)

Ngành: BÁO CHÍ HỌC

Mã số: 60 32 01 01

LUẬN VĂN THẠC SỸ BÁO CHÍ HỌC

Cán bộ hướng dẫn khoa học: TS TRẦN BÁ DUNG

Hà Nội - 2012

LỜI CAM ĐOAN

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 8

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN TỔ CHỨC NỘI DUNG VÀ TRÌNH BÀY BÁO IN 17

1.1 Khái niệm và thuật ngữ 17

1.2 Báo in, báo ảnh, bản tin ảnh 35

1.3 Quan điểm, đường lối của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước về vấn đề dân tộc thiểu số - miền núi và báo chí phục vụ đồng bào dân tộc thiểu số - miền núi 39

1.4 Đặc điểm công chúng dân tộc thiểu số ở khu vực Tây Nguyên 42

Chương 2: THỰC TRẠNG TỔ CHỨC NỘI DUNG VÀ TRÌNH BÀY BẢN TIN ẢNH, BÁO ẢNH PHỤC VỤ ĐỒNG BÀO DÂN TỘC THIỂU SỐ Ở KHU VỰC TÂY NGUYÊN 54

2.1 Khái quát các bản tin ảnh, báo ảnh phục vụ đồng bào dân tộc thiểu số ở khu vực Tây Nguyên 54

2.2 Tổ chức nội dung bản tin ảnh, báo ảnh phục vụ đồng bào dân tộc thiểu số ở khu vực Tây Nguyên 63

2.3 Trình bày bản tin ảnh, báo ảnh phục vụ đồng bào dân tộc thiểu số ở khu vực Tây Nguyên 75

2.4 Một số hạn chế và nguyên nhân khác 84

Chương 3:GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƢỢNG BẢN TIN ẢNH, BÁO ẢNH PHỤC VỤ ĐỒNG BÀO DÂN TỘC THIỂU SỐ Ở KHU VỰC TÂY NGUYÊN 88

3.1 Giải pháp nâng cao chất lượng nội dung 88

3.2 Giải pháp nâng cao chất lượng trình bày 91

3.3 Đề xuất, khuyến nghị 95

KẾT LUẬN 101

TÀI LIỆU THAM KHẢO 107

PHỤ LỤC…… 111

DANH MỤC BẢNG SỐ LIỆU

Trang

1 Bảng 1.1: Các khổ báo, tạp chí phổ biến ở Việt Nam .19

2 Bảng 1.2: Sự gia tăng dân số ở Tây Nguyên từ sau giải phóng .37

3 Bảng 2.1: Nhân sự tổ chức nội dung, trình bày và số lượng phát hành

của các tờ tin ảnh ở khu vực Tây Nguyên 60

4 Bảng 2.2: So sánh tỉ lệ chữ và hình ảnh trên các báo khảo sát 64

5 Bảng 2.3: Thống kê số lượng tin, bài, ảnh trên 1 trang ở các báo

khảo sát 65

6 Bảng 2.4: Thống kê các loại ảnh trung bình trên 1 số báo của 67

DANH MỤC BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ

Trang

1 Sơ đồ 1.1: Hệ thống các dạng thức thông tin trên báo chí 13

2 Biểu đồ 1.2: Nguồn cung cấp bản tin ảnh, báo ảnh cho bạn đọc là đồng bào DTTS ở Tây Nguyên 39

3 Biểu đồ 1.3: Đánh giá của bạn đọc về thông tin đăng trên bản tin ảnh, báo ảnh (ĐVT: người) 40

4 Biểu đồ 1.4: Các loại gương đăng trên báo được bạn đọc thích (ĐVT: người) 40

5 Biểu đồ 1.5: Các chuyên mục bạn đọc thích xem (ĐVT: người) 41

6 Biểu đồ 1.6: Các loại tin độc giả mong được đọc (ĐVT: người) 41

7 Biểu đồ 1.7: Các loại ảnh được bạn đọc thích xem (ĐVT: người) 42

8 Biểu đồ 1.8: Ý kiến của đồng bào về phần tiếng DTTS 42

9 Sơ đồ 2.1: Sự phối hợp và ý nghĩa của màu sắc 73

MỞ ĐẦU

1 Lý do lựa chọn đề tài

Việt Nam hiện có 54 dân tộc Trong đó, 53 DTTS chiếm khoảng 14,2 triệu người, phân bố dàn trải trên khắp lãnh thổ từ bắc xuống nam, từ đồng bằng đến miền núi, tập trung ở miền núi, vùng sâu – xa, hoặc những nơi đi lại khó khăn, như vùng Tây Bắc, Tây Nguyên, Tây Nam bộ và miền Trung Tây Nguyên Việt Nam có diện tích tự nhiên 54.474 km2, chiếm 16,8% diện tích cả nước, là một trong bảy vùng kinh tế - sinh thái của nước ta hiện nay Tây Nguyên là vùng đất màu mỡ, có khí hậu mát mẻ, giàu tài nguyên thiên nhiên và khoáng sản, có bản sắc văn hóa truyền thống đặc sắc của 46 DTTS, với số dân khoảng 2 triệu người

Mặc dù có các loại hình và tài liệu truyền thông của Chính phủ đưa đến đồng bào DTTS-MN thông qua các loại sách – báo, chương trình của đài phát thanh – truyền hình, hoạt động của hệ thống bưu điện văn hóa xã…, nhưng thông tin chưa hiệu quả và đây vẫn là những vùng khó khăn trong truyền thông

Đảng, Nhà nước luôn xác định tầm quan trọng chiến lược của vấn đề DTMN và chính sách DTMN; thường xuyên quan tâm đầu tư cho sự nghiệp phát triển KT-XH, văn hóa - giáo dục, an ninh quốc phòng… vùng DTTS, như công tác định canh, định cư; xóa đói giảm nghèo; giao đất trồng rừng… Tuy nhiên, đây là những vùng dân trí còn hạn chế, kinh tế chậm phát triển Những vấn đề tôn giáo, nhân quyền, dân tộc luôn nhạy cảm và bức xúc, nhất là âm mưu diễn biến hòa bình, dựa vào các thế lực thù địch tuyên truyền lệch lạc về đường lối, chủ trương của Đảng; chính sách, pháp luật của Nhà nước ta Điển hình trong nhiều năm gần đây là vụ xúi giục thành lập nhà nước Đề Ga tự trị ở Tây Nguyên (2001, 2004), chùa Bát Nhã (2010) và Mường Nhé (2011)

Việc tuyên truyền chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước; phản ánh tâm tư, nguyện vọng của đồng bào DTTS; định hướng cho bà con trong chọn lọc và nhận thức thông tin nhằm nâng cao đời sống văn hóa, tinh thần của người dân vùng DTMN…, được Đảng và Nhà nước giao cho các cơ quan báo chí, thông qua các văn bản chỉ đạo như:

- Nghị quyết 22-NQ/TW của Bộ Chính trị (ngày 27/11/1989) về một số chủ trương, chính sách lớn phát triển kinh tế - xã hội miền núi, nhấn mạnh:

“Chú trọng sử dụng ngôn ngữ dân tộc (và chữ viết nếu có) trong công tác thông tin tuyên truyền”

- Quyết định 72-HĐBT của Hội đồng bộ trưởng (nay là Chính phủ) ngày 13/3/1990 về một số chủ trương, chính sách cụ thể phát triển kinh tế -

xã hội miền núi, yêu cầu: “Các tỉnh cần cải tiến, nâng cao chất lượng về nội dung và hình thức báo địa phương, chú trọng giới thiệu các cá nhân, hộ gia đình, các bản làng về làm ăn giỏi, xây dựng nông thôn mới trong vùng để đồng bào học tập ”

- Nghị quyết Hội nghị Trung ương lần thứ V (khóa VIII) của Đảng (Số 03-NQ/TW ngày 16 tháng 7 năm 1998) về ''xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc''

- Chỉ thị số 39/1998/CT-TTg ngày 03 tháng 12 năm 1998 của Thủ tướng Chính phủ về việc “Đẩy mạnh công tác văn hoá - thông tin ở miền núi

và vùng đồng bào các DTTS”

- Công văn số 441/VHTT-BC - Hướng dẫn thực hiện Quyết định số 1637/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ ngày 31/12/2001 về nội dung các báo, tạp chí cho vùng DTTS-MN

- Quyết định số 975/QĐ-TTg, ngày 20/7/2006 của Thủ tướng Chính phủ, về việc cấp một số loại báo, tạp chí cho vùng DTTS-MN, vùng đặc biệt khó khăn, đưa ra danh sách các loại báo cấp phát cho các vùng DTTS-MN

- Dự án: “Tăng cường nội dung thông tin và truyền thông về cơ sở miền núi, vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo”, phần nội dung ghi rõ: “Nhu cầu

hỗ trợ sáng tác, xuất bản, in, phát hành các loại sách chuyên đề, pháp luật và các ấn phẩm truyền thông phục vụ đồng bào khu vực miền núi, vùng sâu, vùng xa, DTTS”

- Quyết định 2472/QĐ-TTg, ngày 28/12/2011, của Thủ tướng Chính phủ “Quyết định về việc cấp một số ấn phẩm báo, tạp chí cho vùng DTTS-

MN, vùng đặc biệt khó khăn giai đoạn 2012 – 2015” nội dung phát không 20 loại ấn phẩm báo in đến hệ thống thôn bản vùng DTTS-MN, vùng đặc biệt khó khăn…

Các tỉnh Tây Nguyên có Bản tin - ảnh (Báo Lâm Đồng), Bản tin Đăk Lăk (Sở Văn hóa, thông tin và thể thao Đăk Lăk), và Báo ảnh (Báo Kon Tum, Báo Gia Lai, Báo Đăk Nông) là các ấn phẩm báo in sử dụng tin ảnh đưa thông tin đến với đồng bào vùng DTTS, vùng sâu, vùng xa Các loại ấn phẩm này được ngân sách hỗ trợ hoàn toàn Tuy nhiên, số lượng cấp phát đến đúng đối tượng là đồng bào DTTS ở cấp cơ sở nhỏ nhất là thôn, buôn, hoặc tổ dân phố rất ít: khoảng 9-10 chức danh cán bộ cơ sở (cấp xã) Do kỳ phát hành dài, mau kỳ nhất là 1 tuần/số (Báo ảnh Gia Lai), 2 tuần/số (Báo ảnh Đăk Nông), còn lại là 1 tháng/số (các báo còn lại), nên thông tin thường bị chậm tính thời

sự, ấn tượng của công chúng về tờ báo bị mờ nhạt

Nội dung thông tin của các báo phát hành hàng tháng thường bị dồn lại

và nhiều thông tin đã được đăng tải trên báo in ra hàng tuần và báo mạng, hoặc trùng thông tin với nội dung đã phát trên đài phát thanh, truyền hình Mặt khác, số trang in của các ấn phẩm này thường ít, nên chủ đề, lĩnh vực thông tin phản ánh trên các tin ảnh, báo ảnh không được sâu rộng Hình ảnh thường mang tính chất trang trí cho các tin được thể hiện bằng văn tự Phần chữ trong các thể loại còn dài, kiểu chữ khó đọc, cỡ chữ nhỏ, chưa phù hợp với đối tượng độc giả là đồng bào DTTS

Chính vì vậy, tác giả chọn đề tài: “Tổ chức nội dung và trình bày bản

tin - ảnh Dân tộc miền núi khu vực Tây Nguyên”, nhằm khẳng định tầm

quan trọng của công tác tuyên truyền; hệ thống lại lý luận về phương thức truyền thông bằng hình ảnh đến vùng đồng bào DTTS; tìm ra những hạn chế còn tồn tại trong khâu tổ chức nội dung và thiết kế, trình bày ấn phẩm phục

vụ đồng bào DTTS của các tòa soạn báo để đề ra các giải pháp, khuyến nghị nhằm nâng cao chất lượng nội dung và hình thức thông tin bằng hình ảnh cho các tờ tin ảnh, báo ảnh ở nước ta nói chung, vùng đồng đồng bào DTTS khu vực Tây Nguyên nói riêng

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

Về lĩnh vực nhiếp ảnh nói chung, ảnh báo chí nói riêng đã có nhiều tác giả và công trình khoa học đã được công bố Tuy nhiên, đó chỉ là các tài liệu

lý luận hoặc hướng dẫn kỹ năng, công việc của phóng viên, biên tập, nhà nhiếp ảnh Hiện nay có rất ít tài liệu nghiên cứu về tổ chức xuất bản báo in, nhất là về hoạt động xuất bản báo ảnh, tin ảnh; đặc biệt là hoạt động tổ chức nội dung và trình bày các tờ tin ảnh dành cho công chúng là đồng bào DTTS Tác giả Hà Huy Phượng (Học viện Báo chí và Tuyên truyền), năm 2006

đã xuất bản cuốn sách “Tổ chức nội dung và thiết kế, trình bày báo in” Tài

liệu đề cập các vấn đề về lý luận và kỹ năng, phương pháp tổ chức nội dung

và thiết kế, trình bày báo in Trong đó, tác giả còn dành cả một số nội dung bàn luận, hướng dẫn sử dụng những phần mềm tin học ứng dụng trong thiết

kế, trình bày báo in như QuarkXpress, Photoshop Tuy nhiên, tác giả Hà Huy Phượng không luận bàn về việc tổ chức nội dung và thiết kế, trình bày loại ấn phẩm tin ảnh, nhất là tin ảnh dành cho đồng bào các DTTS

Năm 2007, tác giả Đinh Văn Hường (Đại học quốc gia Hà Nội) xuất

bản cuốn “Tổ chức và hoạt động của tòa soạn” cũng đã đề cập đến cơ cấu

bộ máy của tòa soạn báo in và đặc điểm lao động nhà báo trong tòa soạn và công tác bạn đọc, phát hành Tuy nhiên, tác giả Đinh Văn Hường cũng

không bàn luận cụ thể về công tác tổ chức xuất bản báo, nhất là việc xuất bản ấn phẩm tin ảnh

Năm 2007, Hội Nhà báo Việt Nam và Trung tâm Bồi dưỡng nghiệp vụ

báo chí đã xuất bản tập Giáo trình thực hành “Makét và trình bày báo” với

sự giúp đỡ của Trường Đại học báo chí Lille – Pháp Tài liệu này đưa ra những nghiên cứu về tâm lý độc giả khi đọc báo, để người trình bày có những định hướng khi thiết kế và trình bày báo, nhằm tạo sự thoải mái và thuận tiện cho độc giả khi đọc báo và tìm kiếm thông tin Tài liệu cũng phân tích những nguyên tắc cơ bản trong trình bày báo và hướng dẫn các công cụ của công việc trình bày báo Tuy nhiên, tài liệu này cũng không bàn luận đến việc tổ chức nội dung và thiết kế, trình bày từng loại ấn phẩm cụ thể Năm 2010, Bộ Thông tin và Truyền thông phối hợp với Đại sứ quán

Thụy Điển tại Việt Nam đã cho ra đời tập sách “Những trang báo đẹp - Cẩm nang dành cho các nhà thiết kế” Đây là tài liệu được đúc kết trong quá

trình hợp tác của dự án SIDA và Viện đào tạo báo chí Thụy Điển (Fojo) với Chính phủ Việt Nam Tập sách này giới thiệu một số trang báo, tạp chí đoạt giải về thiết kế, trình bày lại, đồng thời hướng dẫn cách thiết kế và trình bày báo hiện đại

Luận án tiến sĩ Truyền thông đại chúng, chuyên ngành Báo chí học của

nghiên cứu sinh Hà Huy Phượng (năm 2009), với đề tài “Biên tập và trình bày ảnh trên báo in Việt Nam hiện nay” nghiên cứu những vấn đề cụ thể về

hoạt động biên tập và trình bày ảnh trên báo in Tác giả đã hệ thống hóa được những vấn đề lý luận cơ bản về báo chí, hoạt động biên tập báo chí nói chung và biên tập ảnh báo chí nói riêng; công tác thiết kế, trình bày ảnh trên báo in Luận án chưa luận bàn về hoạt động biên tập và trình bày ảnh trên các tờ tin ảnh nói chung, ấn phẩm dành cho đồng bào DTTS nói riêng

Tài liệu Hội thảo “Tăng cường và đổi mới công tác thông tin phục vụ đồng bào DTTS và miền núi”, do Bộ VH-TT tổ chức năm 2001 tổng kết,

đánh giá công tác thông tin tuyên truyền của một số cơ quan báo chí ở Trung ương, Bộ, ngành, lực lượng vũ trang, tổ chức CTXH… về công tác dân tộc, miền núi… Trong tài liệu này không bàn đến nội dung tổ chức các sản phẩm báo chí cho đồng bào DTTS nói chung; các sản phẩm tin ảnh, báo ảnh dành cho đồng bào DTTS-MN nói riêng

Luận văn thạc sỹ “Makét phụ trương báo in từ góc độ lý luận và thực tiễn” của tác giả Nguyễn Chí Hùng, bảo vệ tháng 12/2011 tại thành phố Hồ

Chí Minh Tác giả đã xây dựng hệ thống lý luận khá cụ thể về công việc thực hiện makét báo với phần khảo sát một số phụ trương báo in ở Tp Hồ Chí Minh Tuy nhiên, tác giả không đề cập đến việc thực hiện makét của các sản phẩm báo ảnh, bản tin ảnh

Đề cương bài giảng “Thể loại phóng sự ảnh báo chí” của tác giả Đỗ

Phan Ái, Học viện Báo chí và Tuyên truyền, Hà Nội 2009, đã đề cập đến việc trình bày ảnh báo chí làm thế nào để mang lại hiệu quả thông tin Tuy nhiên, tác giả mới chỉ dừng lại ở việc trình bày phóng sự ảnh trên báo chứ chưa bàn đến trình bày ảnh nói chung và trình bày các thể loại ảnh, trong đó

có phóng sự ảnh trên các báo ảnh, bản tin ảnh

Ngoài ra, còn một số sách, tài liệu đề cập đến việc tổ chức nội dung và

thiết kế, trình bày báo như: Phóng viên và tòa soạn, của tác giả Nguyễn Quang Hòa; Ngôn ngữ báo chí; Báo chí và đào tạo báo chí Thụy Điển của tác giả Vũ Quang Hào; Báo chí - những vấn đề lý luận và thực tiễn, của tác

giả Hà Minh Đức;… Tuy nhiên, các công trình nghiên cứu này chưa bàn luận cụ thể về hoạt động xuất bản báo, trong đó có công việc tổ chức nội dung và thiết kế, trình bày ảnh trên các tờ tin ảnh, báo ảnh

Qua nghiên cứu các tài liệu và đề tài trên, có thể nói đề tài luận văn của tác giả không trùng lặp với các công trình nghiên cứu khoa học nào đã được công bố trước đây

3 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

- Phân tích thực trạng bản tin ảnh, báo ảnh phục vụ đồng bào DTTS của các báo ở khu vực Tây Nguyên để tìm kiếm, gợi mở giải pháp nâng cao chất

lượng nội dung, hình thức và ảnh sử dụng trên báo in;

- Đánh giá tác động (sự quan tâm, độ yêu thích, mục đích đọc báo ) của bản tin ảnh, báo ảnh đối với đồng bào DTTS, từ đó đưa ra hướng cải thiện tờ báo, nhằm làm cho tờ báo thực sự gần gũi và hữu ích đối với đối tượng công

chúng là đồng bào DTTS

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Hệ thống hóa các vấn đề lý luận về báo chí, ảnh báo chí, truyền thông bằng bản tin ảnh, báo ảnh ở vùng đồng bào DTTS nói chung, tại các tỉnh Tây Nguyên nói riêng;

- Khảo sát, phân tích thực trạng nội dung và hình thức các bản tin ảnh, báo ảnh ở các tỉnh Tây Nguyên, từ đó đưa ra các phương pháp, cách thức tuyên truyền phù hợp, hiệu quả nhất tác động nhận thức công chúng là đồng bào DTTS;

- Đề xuất giải pháp và khuyến nghị nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả thông tin của các bản tin ảnh, báo ảnh phục vụ đồng bào DTTS cho các báo khu vực Tây Nguyên

4 Đối tƣợng, phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Hoạt động tổ chức nội dung và thiết kế, trình bày bản tin ảnh, báo ảnh phục vụ đồng bào DTTS của các báo Kon Tum, Gia Lai, Đăk Lăk, Đăk Nông

và Lâm Đồng

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Khảo sát bản tin - ảnh, báo ảnh phục vụ đồng bào DTTS các báo Kon Tum, Gia Lai, Đăk Lăk, Đăk Nông và Lâm Đồng từ tháng 6/2011 đến tháng 6/2012

Trong khu vực còn có Bản tin - ảnh TTXVN, nhưng tác giả không khảo sát Bản tin - ảnh của TTXVN mà chỉ giới thiệu để tham khảo và có cái nhìn toàn diện hơn về các báo dành cho độc giả là đồng bào DTTS ở Tây Nguyên

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

5.1 Cơ sở lý luận

Tác giả nghiên cứu đề tài dự trên cơ sở nhận thức luận các vấn đề lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về đường lối dân tộc; quan điểm, chủ trương của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước đối với vấn đề DTMN; cơ sở lý luận báo chí, cơ sở lý luận ảnh báo chí và các vấn đề khoa học liên quan

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Tác giả luận văn sử dụng các phương pháp công cụ dưới đây để nghiên cứu đề tài:

- Phương pháp nghiên cứu tài liệu: Nghiên cứu những vấn đề lý luận có

liên quan đến: báo chí; ảnh; thiết kế và trình bày báo in, báo ảnh; quản lý nhà nước về báo chí; báo chí và vấn đề dân tộc miền núi

- Phương pháp khảo cứu, quan sát: tìm hiểu, quan sát quá trình thực hiện

nội dung và cách thức tổ chức, trình bày bản tin ảnh, báo ảnh phục vụ đồng bào DTTS ở Báo Kon Tum, Báo Gia Lai, Báo Đăk Lăk, Báo Đăk Nông và Báo Lâm Đồng

- Phương pháp khảo sát, phân tích văn bản: các bản tin ảnh, báo ảnh

phục vụ đồng bào DTTS các báo khu vực Tây Nguyên và bản tin ảnh, báo ảnh của các địa phương khác

- Phương pháp phát phiếu thăm dò độc giả của bản tin ảnh, báo ảnh ở

khu vực Tây Nguyên (khoảng 120 phiếu)

- Phương pháp phỏng vấn chuyên gia đối với các đối tượng là lãnh đạo,

phóng viên, trình bày, biên dịch của ê kíp thực hiện tổ chức nội dung và trình bày bản tin ảnh, báo ảnh của các báo ở khu vực Tây Nguyên

- Phương pháp thực nghiệm: Từ những kết quả nghiên cứu, thực hiện

một số báo mẫu với các tiêu chí phù hợp với đối tượng độc giả: giữ lại ưu điểm và khắc phục các hạn chế của các bản tin ảnh, báo ảnh được khảo sát

6 Đóng góp mới về khoa học của đề tài

- Luận văn hệ thống hóa các vấn đề lý luận cơ bản về công tác tổ chức nội dung và thiết kế, trình bày bản tin ảnh, báo ảnh

- Chỉ ra thực trạng về tổ chức nội dung và thiết kế, trình bày bản tin ảnh, báo ảnh dành cho đồng bào DTTS ở các tỉnh Tây Nguyên

- Đưa ra những nhận định về đối tượng công chúng báo chí là đồng bào DTTS ở khu vực Tây Nguyên, từ đó đề xuất giải pháp, khuyến nghị nhằm nâng cao hoạt động tổ chức nội dung và trình bày bản tin ảnh, báo ảnh dành cho đồng bào DTTS ở các tỉnh Tây Nguyên

7 Ý nghĩa lý luận và giá trị thực tiễn của đề tài

7.1 Ý nghĩa lý luận

Luận văn là tài liệu tham khảo về lý luận cho công tác nghiên cứu về báo chí - truyền thông nói chung, hoạt động xuất bản báo in nói riêng tại các cơ sở đào tạo, viện nghiên cứu về báo chí - truyền thông

7.2 Giá trị thực tiễn của đề tài

Luận văn là tài liệu tham khảo cho đồng nghiệp, ban biên tập các báo ở khu vực Tây Nguyên trong việc tổ chức nội dung và thiết kế, trình bày bản tin

ảnh, báo ảnh và sáng tạo ảnh báo chí cho báo in

8 Cấu trúc của Luận văn:

Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Tài liệu tham khảo và Phụ lục, Luận văn

có 3 chương, 11 tiết, 99 trang

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN TỔ CHỨC NỘI DUNG

VÀ TRÌNH BÀY BÁO IN

1.1 Khái niệm và thuật ngữ

1.1.1 Tổ chức nội dung báo in

Tổ chức nội dung báo in là việc lập kế hoạch nội dung cho từng số báo, trang báo, tạp chí sắp xuất bản; tổ chức thực hiện để đạt được mục đích, mục tiêu và đáp ứng nhu cầu tiếp nhận thông tin của công chúng mà cơ quan báo

đó hướng đến

Việc lập kế hoạch nội dung của một tờ báo phụ thuộc vào tính chất thông tin; mức độ, cấp độ các sự kiện xảy ra Lập kế hoạch nội dung là việc đưa ra bảng dự kiến các dạng thức thông tin sẽ được đăng trong số báo sắp tới Không giống như các loại sản phẩm, hàng hóa khác, hàm lượng thông tin và các sự kiện trong mỗi số báo, mỗi trang báo không giống nhau Vì vậy, việc lập kế hoạch nội dung phải luôn mới và bám sát các vấn đề thời sự, thông tin

sự kiện

Tổ chức nội dung báo in chính là việc thu thập, soạn thảo, triển khai, sửa chữa và phổ biến thông tin Công việc này cần mang tính liên tục từ số này đến số khác, mang theo dòng chảy thông tin và các sự kiện diễn ra trong đời sống xã hội trong nước và thế giới Để các thông tin, sự kiện được rõ ràng, hệ thống, cần định hình các chuyên trang, chuyên mục ổn định theo từng trang, từng số, từng tháng tùy thuộc vào phạm vi phát hành, đối tượng độc giả và điều kiện kinh tế của cơ quan báo đó

1.1.1.1 Quy trình tổ chức nội dung báo in

Là thứ tự các bước tiến hành việc tổ chức nội dung một số báo

+ Bước 1: Lập kế hoạch xuất bản Việc tổ chức nội dung một số báo,

trang báo là sự bàn bạc, phân công công việc và trách nhiệm cho từng bộ phận, từng thành viên trong tòa soạn để số báo sắp xuất bản có nội dung chất

lượng và hình thức hấp dẫn Đó chính là việc lập kế hoạch xuất bản

Lập kế hoạch xuất bản cho một số báo là việc dự kiến tác phẩm có trong trang báo, số báo đó Tức là trong trang báo dự định có những tác phẩm nào, của ai, thuộc thể loại gì, dài bao nhiêu từ, có kèm ảnh không Trong mỗi tòa soạn báo in, thư ký tòa soạn (hoặc phó tổng biên tập phụ trách nội dung) chính là người chịu trách nhiệm lập kế hoạch nội dung cho số báo sắp xuất bản Sau khi kế hoạch được ban biên tập duyệt thì triển khai xuống các phòng, ban và phân công cho phóng viên thực hiện

Nhìn vào bảng “Kế hoạch xuất bản”, có thể nắm được một cách toàn diện và chi tiết toàn bộ nội dung số báo Vì là những tác phẩm dự kiến, có thể (thường) đến khi tổ chức thực hiện chưa có đủ tin bài, nên tòa soạn phải có những bài dự phòng để thay thế những bài không kịp đăng số báo đó Mỗi số báo cũng phải dành những phần “đất” (diện tích) nhất định cho tin “giờ chót” – là những thông tin về sự kiện diễn ra trong ngày dựng báo hoặc sẽ diễn ra vào ngày phát hành báo

+ Bước 2: Tổ chức thực hiện kế hoạch xuất bản (dựng báo):

Bản “Kế hoạch xuất bản” dự thảo phải được triển khai đến tất cả các thành viên có tên và phòng ban liên quan để có sự phối hợp nhịp nhàng, chặt chẽ nhằm thực hiện kế hoạch xuất bản một cách ổn định và thành công Tác giả của tác phẩm dự kiến xuất bản trong số đó phải có bài về tòa soạn trước một mốc thời gian cho phép để kịp biên tập, dựng trang và dàn

trang đúng hạn

Đối với mỗi người làm báo, đặc biệt là phóng viên và biên tập đều phải biết quy tắc về 5 chữ W và 1 chữ H:

“Tất cả mọi bài viết đều phải trình bày đầy đủ về các điểm then chốt Những điểm này thường được gọi trong tiếng Anh là 5 chữ W

và 1 chữ H Đó là: Who (ai) - Trong tin này có những ai? What (sự gì): - Sự kiện quan trọng hay đáng lưu ý gì đã xẩy ra? Where (ở đâu) - Tin này xẩy ra ở đâu? When (khi nào) - Chuyện xẩy ra vào lúc nào? Why (tại sao) - Tại sao lại xẩy ra sự kiện đó? How (như thế nào) - Chuyện xẩy ra như thế nào? Đây là các câu hỏi tất cả mọi người đều muốn hỏi khi họ muốn biết rõ thêm về một sự kiện nào đó vừa xẩy ra Một bài không thể được coi là đầy đủ nếu không

trả lời được 5 chữ W và 1 chữ H” [24]

+ Bước 3: Kiểm tra, giám sát quá trình chế bản và in ấn: Kiểm tra lỗi

trong nội dung: lỗi chính tả, lỗi câu, lỗi tác nghiệp ; Kiểm tra việc chọn ảnh

và cắt cúp ảnh, chú thích ảnh ; Kiểm tra phần trình bày: đầu đề (tít), ảnh, lời dẫn (sapo), văn bản hài hòa trong từng bài, từng trang và trong toàn số báo; Giám sát quá trình chụp phim và in ấn để bảo đảm về màu sắc, tránh rơi, sót chú thích ảnh, tít ; Đọc bản in thử trước khi báo được phát hành

Hiện nay, công nghệ thông tin và kỹ thuật hiện đại giúp cho đội ngũ nhà báo tác nghiệp rất thuận lợi, không còn bị cản trở bởi đường sá, phương

tiện đi lại và điều kiện tác nghiệp nữa Công nghệ cũng giúp cho công việc

thiết kế và trình bày thuận tiện hơn, kể cả việc xử lý ảnh Việc chuyển phim đến nhà in qua mạng Internet thay vì phải xách bản “bông” mà “chạy”, vừa lợi về thời gian, vừa tiện việc lưu trữ Tuy nhiên, cần có sự kết hợp để kế hoạch xuất bản được thực hiện một cách hiệu quả giữa các bộ phòng, ban, bộ phận, phóng viên trong từng công việc phù hợp với trách nhiệm, thời gian,

điều kiện và trình độ của mỗi thành viên trong tòa soạn

Phẩm chất của người biên tập là “người có cái đầu đầy kiến thức tản mạn

về khoa học, ngôn ngữ, lịch sử, kinh tế, nghệ thuật nhưng phải đủ vị tha để thực sự chăm chút cho bài báo sẽ ký tên người khác” [18, tr.48] Thực tế, người

biên tập hay mắc phải lỗi là đưa cả cái tôi của họ vào bài báo của người khác,

cố tình để lại dấu ấn của họ Nếu tòa soạn có được những biên tập viên giỏi, tức

là tờ báo có được những “người gác cổng” trung thành, những “đầu bếp” tài ba, nhặt “sạn” cho nội dung bài báo và sắp xếp các “món ăn” một cách đẹp mắt, hài hòa Nhiệm vụ của biên tập viên là làm cho bài báo đúng và hay Biên tập viên nên là người trả lời các câu hỏi phản biện do chính mình đặt ra cho bài báo

sẽ làm cho bài báo hoàn thiện, ít sai sót hơn Đó là tác phong cẩn trọng cần có của người làm biên tập

Thư ký tòa soạn là cầu nối, là mắt xích gắn kết các hoạt động trong tòa soạn Vì vậy thư ký tòa soạn là người đã từng làm phóng viên, có nhạy bén chính trị, có năng lực chuyên môn tốt, am hiểu về các vấn đề của đời sống xã hội, có kiến thức quản lý và có sức khỏe là điều kiện tốt để tờ báo được tổ chức đều tay và hoạt động ổn định Thư ký tòa soạn chính là người tạo nên cái “hồn” của tờ báo cả về nội dung và hình thức, nên có những am hiểu về kỹ thuật và nguyên tắc trình bày báo in thì càng tốt

1.1.1.2 Các dạng thức thông tin trên báo in

Sơ đồ 1.1: Hệ thống các dạng thức thông tin trên báo chí [8]

Thông tin

chính trị

Thông tin báo chí

Thông tin văn

Các hình thức thông tin khác

Thông tin trên các loại hình báo chí, không phải tất cả đều là tác phẩm báo chí, hoặc thuộc thể loại báo chí Có nhiều cách phân loại, hệ thống các dạng

Hệ thống thể loại báo chí

Loại thể Loại thể Loại thể Thông tấn Chính luận Ký báo chí báo chí báo chí

Các hình thức thông tin không thể hiện rõ đặc trưng của thể loại báo chí nào và những dạng bài thường được gọi chung là “Bài phản ảnh”

thức thông tin PGS,TS Nguyễn Đức Dũng, trong sách Viết báo như thế nào?

đã đưa ra mô hình trên Tác giả luận văn bổ sung thêm dạng thức thông tin

được chú trọng từ ảnh (không xếp vào các hình thức thông tin khác)

1.1.1.3 Tiêu chí sử dụng thông tin trên báo in

“Viết cho ai?” - là nội dung cơ bản trong tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh về báo chí Sau khi xác định được đối tượng thì đặt tiếp câu hỏi “Viết

để làm gì?” Có mục tiêu rồi thì phải “Viết như thế nào” để người đọc dễ hiểu, dễ tiếp thu Giải đáp được câu hỏi này thì bài báo viết ra mới có hiệu quả thông tin Để thông tin “đúng”, “trúng”, “hay” cần các tiêu chí: Thông tin thời sự, chân thật, khách quan phù hợp với chức năng, nhiệm vụ của tờ báo và đối tượng độc giả; Thông tin về sự kiện, vấn đề trong tác phẩm mới,

lạ, độc đáo; Sự kiện, vấn đề tác động đến nhiều người và có ý nghĩa thúc đẩy sự tiến bộ, sự phát triển của xã hội; Sự kiện, vấn đề tác động tới tình cảm cá nhân của độc giả, tạo được ấn tượng sâu đậm trong lòng độc giả; Hình ảnh có nội dung sinh động, có chiều sâu, đảm bảo mỹ thuật và kỹ thuật; Có thể khai thác dài kỳ; Đầu đề (tít) hay, độc đáo ; Thông tin có giá trị sử dụng

1.1.2 Thiết kế, trình bày báo in

Thiết kế, trình bày báo in là việc tổ chức, sắp xếp, bố trí các yếu tố nội dung (tin, bài, tranh, ảnh, đồ họa, hộp dữ liệu, quảng cáo ) trên một trang báo bằng nghệ thuật sử dụng con chữ, hình ảnh, màu sắc để chuyển tải thông tin đến công chúng

Trình bày để tăng mức độ dễ đọc và làm nổi hơn bài báo: Đối với các bài báo dài, chia làm nhiều phần theo dạng thông tin nhiều cửa sổ; thường xuyên sử dụng khung để phân biệt một thành phần đặc biệt, hoặc thu gọn nội dung phụ như phỏng vấn, tiểu sử, số liệu ;

sử dụng các đường kẻ, nền có độ đậm nhạt khác nhau và đặc biệt là

sử dụng các khoảng trống hợp lý để làm thoáng các trang báo [28]

Theo khảo sát của Hiệp hội thiết kế báo quốc tế (www.sdn.com) [56]:

75% độc giả khi nhìn vào tờ báo sẽ xem ảnh trước tiên, rồi xem đến chú thích ảnh, tiếp theo là tít (tiêu đề, tựa bài), lời dẫn (sapo) , cuối cùng mới là nội dung bài Kết quả này được xem là “chu trình đọc”, là cơ sở cho việc trình bày một bài báo và định hướng độc giả khi đọc báo Chu trình đọc thường bắt đầu bằng ảnh

Nguyên tắc trình bày báo dựa vào những khảo sát tâm lý và chu trình đọc báo của độc giả là: trang lẻ sẽ được xem trước, nửa phần trên của trang báo được chú trọng và bên phải trang báo là phần chính Từ đó, người trình bày sắp xếp các bài báo sao cho bố cục của trang báo, số báo bảo đảm được tính chính trị - thời sự (đúng), tính khoa học – tiện ích (hợp lý) và tính nghệ thuật (đẹp)

Người thiết kế, trình bày báo là người tạo ra hình thức của tờ báo, tức là làm nên một nửa tờ báo, qua việc lựa chọn kiểu chữ tít, cỡ chữ và màu sắc, cũng như tranh, ảnh để thu hút độc giả “Người trình bày báo không thể quên trách nhiệm tôn thêm sự đa dạng của nội dung” [48] Việt Nam chưa

có cơ sở đào tạo đội ngũ thiết kế và trình bày báo chuyên nghiệp Ở các tòa soạn báo in, đội ngũ này thường là các họa sĩ hoặc nhân viên sắp chữ vi tính được học thêm phần trình bày báo trên các phần mềm chuyên dụng như: Quarxpress, Page Maker, Adobe Illustrator, Indesign

Ở các tòa soạn báo hiện vẫn sử dụng một thuật ngữ cửa miệng để chỉ công việc thiết kế, trình bày báo, đó là thuật ngữ “maket” (maquette - tiếng Pháp) Thuật ngữ maket được xem là do người Pháp mang đến Việt Nam kỹ năng và phương pháp làm báo, trong đó có công việc tạo bản mẫu trang báo, rồi sắp chữ chì (typo) và làm bát chữ để in từ nửa cuối thế kỷ 19 Thuật ngữ maket ngày nay không chỉ thông dụng trong nghề báo in mà còn phổ biến trong nhiều ngành nghề khác như chế tạo máy, kiến trúc, hội họa, điêu khắc…

Vì vậy, maket được hiểu theo nhiều cách, trong nhiều ngữ cảnh khác nhau

Theo Từ điển tiếng Việt, maket là: 1 Mẫu vẽ hoặc mô hình của vật sẽ chế tạo 2 Mẫu dự kiến về hình thức trình bày một bản in [32] Từ điển mạng www.bachkhoatoanthu.gov.vn định nghĩa: “Maket báo là bản phác thảo cách sắp đặt, trình bày bài, tin, ảnh trên các trang báo; có định rõ vị trí,

số cột (để chỉ bề ngang), chiều cao; có ghi kiểu chữ dành cho bài, tin và cho các tiêu đề chính và phụ; nếu bài, tin dài không đăng trọn trong trang thì ghi

rõ phần tiếp xem ở trang nào Nhà in dựa theo đó để lên trang” [50] Tác giả

Vũ Quang Hào đưa ra khái niệm về maket trong lĩnh vực báo chí - xuất bản:

“Maket là bản mẫu chỉ dẫn cho một ấn phẩm dự kiến về phương diện hình thức của nó (bố cục, chất liệu, màu sắc, kích cỡ…)” [16, tr.261]

Thực chất, maket chỉ là một phần trong trình bày báo in, đó là bản vẽ tay của họa sĩ để định vị tin, bài, ảnh, số cột, định dạng cột, màu sắc của tít, đặc điểm của nền Maket mang tính lịch sử, có vị trí quan trọng trong thiết kế ở thế kỷ 20 do kỹ thuật in ấn chưa hiện đại, các phần mềm thiết kế chưa phát triển và chưa được sử dụng phổ biến Tòa soạn báo chỉ làm được phần nội dung, còn kỹ thuật như thế nào hoàn toàn phụ thuộc vào nhà in

Ngày nay, trong trình bày báo in hiện đại nói riêng và trong ngành thiết kế nói chung, maket không còn quan trọng nữa, bởi các phần mềm trình bày có thể làm hết và làm tốt hơn đến từng chi tiết phần thể hiện của maket Các phần mềm thiết kế và tài liệu hướng dẫn đều sử dụng thuật ngữ tiếng Anh là “design and layout” như 2 mặt không thể tách rời của một quá trình là xây dựng ý tưởng (thiết kế) và sắp đặt ý tưởng (trình bày) Vì vậy, design and layout đang được sử dụng nhiều và phổ biến không chỉ trong thiết kế, trình bày báo in, tạp chí, web,

mà cả trong các phương thức truyền thông khác (truyền hình, tổ chức sự kiện, thiết kế sân khấu ) Trong trình bày báo hiện đại không còn thuật ngữ maket

mà chỉ còn thuật ngữ design and layout (thiết kế và trình bày - tiếng Anh)

1.1.3 Các yếu tố cấu thành hình thức trang báo

+ Các dạng thức thông tin bằng văn bản

Các loại thông tin được thể hiện bằng văn bản bao gồm: các thể loại tác phẩm báo chí, văn học - nghệ thuật, văn bản hành chính, khoa học, dịch vụ…

+ Thông tin đồ họa, đồ họa tin tức

Về vấn đề này, tác giả Hà Huy Phượng đã diễn giải, phân tích ở nhiều

góc độ trong bài “Sự độc đáo của thông tin đồ họa” in trong tập sách “Báo chí những điểm nhìn từ thực tiễn” (NXB Văn hóa - Thông tin, Hà Nội

2001) Theo tác giả Hà Huy Phượng, thông tin đồ họa (information graphic)

và đồ họa tin tức (news graphic) là những thuật ngữ dùng để chỉ việc sử dụng hình vẽ để thông tin Hình vẽ giúp cho người tiếp nhận dễ giải mã thông tin hay nói cách khác là nó không bị rào cản về giải mã ngôn ngữ như thông tin bằng văn tự

Tác giả Hà Huy Phượng cho rằng, có hai dạng thông tin bằng hình vẽ là những hình vẽ phổ biến, đơn giản mang tính ký hiệu, biểu tượng để mô tả thông tin, số liệu (biểu đồ, sơ đồ, chỉ dẫn) được gọi là thông tin đồ họa (information graphic); còn việc sử dụng hình vẽ để mô tả lại một sự kiện, vấn đề mang tính chất báo chí thì được gọi là đồ họa tin tức (news graphic) Đây cũng là một trong những chất liệu quan trọng cấu thành nội dung và hình thức trang báo in “Thông tin đồ họa giúp người tiếp nhận thông tin nhanh, dễ hiểu, dễ nhớ, ấn tượng ” [34] và đặc biệt là tiết kiệm đáng kể diện

Ảnh báo chí là một trong những hình thức thông tin của báo chí, thông qua việc phản ánh các hoạt động thực tiễn của đời sống xã

hội, bằng những hình ảnh cụ thể, chân thực và sinh động, nhằm mang lại cho người xem một lượng thông tin, một giá trị tư tưởng

và thẩm mỹ nhất định [25; tr.39]

Khi sử dụng nhiều ảnh, phải chú ý đến sự tương phản về độ lớn Nếu xóa bớt một phần nền ảnh để làm nổi bật chi tiết sẽ tạo nên hiệu quả đặc biệt Màu sắc được sử dụng ngày càng nhiều trong báo chí nhờ sự cải thiện của kỹ thuật

in và sự cạnh tranh của truyền hình Tuy nhiên, sử dụng nhiều màu sắc cho màu chữ và màu nền có thể ảnh hưởng nghiêm trọng tới độ tương phản và khả năng đọc chữ

+ Khổ giấy in báo

Khổ giấy in báo là kích thước tờ giấy dùng để in báo, gồm 2 phần: lề và bát chữ Lề (margin) là phần giấy trắng chạy bốn biên trang giấy báo Trong các phần mềm thiết kế, dàn trang, lề được gọi là: top (lề trên), bottom (lề dưới), inside (lề trong), outside (lề ngoài) Đối với trang đơn, lề trong và lề ngoài gọi là lề trái/phải, có kích thước và vị trí khác nhau Khi tạo thành một trang đôi, lề trái và lề phải của 2 trang nằm cạnh nhau sẽ có chung một kích thước, nhưng thường nhỏ hơn lề ngoài, vì không cần chừa phần diện tích bị xén đi (khoảng 3-5mm)

Khổ giấy in báo thông dụng là các khổ có ký hiệu A2, A3, A4 Tùy từng yêu cầu và sự tiện dụng trong sử dụng sản phẩm của loại báo hay tạp chí mà các tòa soạn chọn khổ giấy cho phù hợp

Đa số báo in định kỳ ở Việt Nam có khổ giấy A3; nhưng cũng có nhiều báo in khổ A2 theo truyền thống như: Nhân Dân, Quân Đội Nhân Dân, Lao Động, ; Các tờ tạp chí thường in khổ A4 Khổ A3 là khổ giấy in báo phổ biến trên thế giới vì được cho là cầm vừa tay khi giở báo ra đọc, dễ trình bày đẹp và có thể sử dụng ảnh lớn cỡ 3 cột mà không bị xem là chiếm hết diện tích trang báo

Báo chí Việt Nam thường được in theo khổ phổ biến như sau:

Bảng 1.1: Các khổ báo, tạp chí phổ biến ở Việt Nam

Loại khổ

(mm)

Cỡ bát chữ (mm)

Số cột/trang

Cỡ cột (mm)

Khoảng cách cột (mm) A2 (khổ lớn)

Tên báo (măng sét/manchette - tiếng Pháp), là phần chữ in cỡ lớn nhất

của tờ báo Tên báo thường được trình bày ở đầu trang nhất và có thêm các

yếu tố bắt buộc như số ra, ngày tháng năm, cơ quan chủ quản, địa chỉ tòa soạn, website, email của tòa soạn, điện thoại đường dây nóng…

Tên báo thường dùng loại font chữ đặc biệt và nổi bật Các tờ báo lớn thường thiết kế tên báo bằng những loại chữ lạ, có phong cách riêng, mang tính chất của một logo, trở thành thương hiệu như báo Tuổi Trẻ

Tên cơ quan chủ quản là tên cơ quan đứng ra xin giấy phép hoạt động báo chí đồng thời chịu trách nhiệm quản lý, bổ nhiệm lãnh đạo của tờ báo, như: Cơ quan của Bộ Tư pháp (Báo Pháp luật), Cơ quan Trung ương của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam (báo Lao Động)

Một số tờ báo ở Việt Nam còn in kèm huân chương, huy chương (báo Nhân Dân, báo Quân đội Nhân dân, báo Gia Lai ), hay logo của ngành, hình trang trí (báo Văn nghệ, báo Nhi đồng ) kèm với tên báo

+ Bát chữ

Là phần để in chữ, hình ảnh và các yếu tố đồ họa, có kích thước bằng diện tích khổ báo trừ đi diện tích lề Bát chữ là phần người thiết kế, người trình bày phải tính đến khi chia cột cho trang báo Bát chữ càng lớn thì cột càng nhiều Tùy từng khổ giấy mà bát chữ có thể có từ 3-8 cột Mỗi cột có chiều ngang phổ

biến trong khoảng từ 5-10cm, khoảng cách giữa các cột được mặc định trong các phần mềm dàn trang là 4,2mm, nhưng các báo ở Việt Nam thường nới rộng

ra khoảng 5 đến 7mm cho phù hợp với kích thước font chữ

+ Chữ in báo

Là phần chủ yếu dùng để truyền đạt thông tin trong báo in được hình thành từ các ký tự Có rất nhiều kiểu ký tự, nhưng chúng đều được quy về 2 loại chính: loại chữ có chân (serif) thuộc họ Roman, có nét thanh, nét đậm

và loại chữ không có chân (sans serif) thuộc họ Baton có các nét đều nhau

- Chữ sử dụng cho đầu đề (tít): Tùy vào từng loại tít và vị trí của nó

trong trang báo mà chữ của tít có kích cỡ lớn nhỏ khác nhau Chữ tít thu hút thị giác của người đọc ngay sau ảnh, chữ tít cung cấp nhanh thông tin cốt lõi của bài nên nhiều độc giả thường tập trung vào nó để tìm thông tin cần thiết

mà mình quan tâm

Phân biệt tít:

Tít chính: là phần chữ lớn nhất trong bài báo, thường đặt gần ảnh và

phần lời dẫn (sapo) để độc giả dễ định vị và thuận tiện cho việc đọc Để tránh nhầm lẫn nội dung của bài này và bài khác cạnh bên, tít trình bày theo cách dàn trang hiện đại có bề ngang trùm lên toàn bộ phần diện tích của bài Cỡ chữ tít chính thường nằm trong khoảng từ 16 đến 72 point tùy tầm quan trọng của bài hoặc diện tích giấy Khi trình bày, tít thường được kiểm soát kỹ hơn để không bị dính dấu hoặc dính chữ Sau tít chính không

có dấu phẩy (,), chấm phẩy (;), hoặc chấm (.); dù có thể có dấu chấm than (!) hoặc chấm hỏi (?), nhưng hạn chế Mục đích để gợi mở toàn bộ nội dung bài báo

Tít mũ/ tít trang: thường đặt phía trên cùng của trang, bao gồm tên

chuyên trang, tên báo, ngày tháng, số phát hành Phía dưới tít trang thường

có đường kẻ để tạo sự phân cách rõ ràng với tin bài bên dưới

Tít phụ: phần chữ chính văn thường dùng các loại tít khác nhau, có nhiều

cách gọi khác nhau ở Việt Nam, nhưng tác giả thấy, nên quy chúng vào một loại chung là tít phụ, sau đó sẽ phân biệt: tít phụ trên, tít phụ dưới, tít dẫn, tít xen Tít phụ thường lớn hơn chính văn, nhưng nhỏ hơn tít chính, có cách biểu hiện đậm (bold), nghiêng (italic), in (CAP), thường (normal), hoặc đặc biệt hơn tùy theo phong cách của người trình bày Tít phụ thường được trình bày sao cho có sự khác biệt với chính văn để thu hút độc giả, tạo điểm nhấn, điểm dừng, điểm nghỉ, nhưng vẫn gắn kết chặt chẽ với phần chính văn

Ở nước ngoài, các loại chữ bố cục nên trang báo, bài báo có tên gọi khác nhau, nên dễ phân biệt, như headline (tít chính), bodytext (chữ chính văn), caption (chú thích ảnh), subhead (tít phụ)

- Chữ chính văn: Chữ chính văn hay chữ thân bài (bodytext) là phần

văn bản chủ yếu trên trang báo Chữ chính văn phải dễ đọc, dễ nhận dạng, nên thường được dùng bằng các font chữ đơn giản (VN-times/Times new roman - có chân, hoặc Arial, VN-Helve – không chân ), có cỡ (size), độ giãn dòng (leading), khoảng cách giữa các chữ cái (tracking) phù hợp Ở Việt Nam size chữ chính văn thường từ 9 đến 11 point, với độ giãn dòng phổ biến khoảng 1,2 lần kích thước chữ

Đối với các đoạn văn bản dài, hoặc ở đầu bài báo, người trình bày báo thường thêm vào chữ cái lớn đầu dòng (dropcap) Dropcap có kích thước bằng 3-4 dòng chữ chính văn, dùng để trang trí và đồng thời cũng là yếu tố nhận biết nơi bắt đầu đoạn văn

+ Đường ranh giới (filet)

Là những đường kẻ có chức năng phân cách các tin bài, các chuyên mục, các cột báo… và phần nào đó mang tính chất trang trí cho trang báo đỡ tẻ nhạt, lỏng lẻo khi thừa đất, hoặc tin bài thiếu ảnh Có 5 dạng đường ranh giới (có sẵn ở hầu hết các phần mềm soạn thảo văn bản hay dàn trang) như:

+ Đường mảnh: là đường kẻ có độ đậm khoảng 0,1 – 0,5mm

+ Đường đậm: là đường kẻ có độ đậm > 0,5mm

+ Đường đúp: là 2 đường kẻ song song

+ Đường đúp K: là 2 đường kẻ song song 1 đậm 1 nhạt

+ Đường hoa: là một tập hợp các họa tiết (hình tròn, hình vuông, hình thoi, hình hoa thị hoặc một hình bất kỳ)

gây nên cảm giác bài báo bị “đóng hộp”, dễ mất cân đối [16, tr.278]

+ Nền

Nền (trame) là mảng màu có độ đậm - nhạt tính bằng mật độ hạt màu có trên diện tích 1inch (dot per inch - viết tắt: dpi), 1inch = 2,54cm Nền dùng in báo 2 màu có trame khoảng 75dpi để tránh nhoè màu; nền in báo 4 màu mịn

hơn, khoảng 150 dpi Nền thường dùng các màu nhạt, hoặc màu trung tính để tạo được độ tương phản với chữ giúp độc giả dễ đọc báo

Trong thiết kế, trình bày báo họa sĩ thường sử dụng 3 loại nền chính: nền phẳng (độ đậm nhạt bằng nhau), nền chuyển (độ đậm nhạt chuyển dần từ đậm sang nhạt hoặc ngược lại), nền hoa văn (in chìm hoa văn, họa tiết, hình ảnh…) Nền phẳng được sử dụng nhiều trong các trang báo có nội dung nghiêm túc, nền chuyển và nền hoa văn thường dùng trong các trang báo có tính chất chỉ dẫn, giải trí

+ Biểu tượng mục

Biểu tượng (vignette - tiếng Pháp, logo – tiếng Anh ) nhằm thu hút chú ý của độc giả bởi sự khác biệt với phần chữ, được giữ ổn định trên trang báo theo chuyên mục, giúp độc giả dễ nhận dạng Biểu tượng mục thường là hình vẽ đơn giản, hoặc hình vẽ kèm chữ có kích thước nhỏ (3-6 cm2), có tính khái quát cao, độc đáo, gây ấn tượng mạnh (giá trị thẩm mỹ) và thể hiện được nội dung của chuyên mục (giá trị chức năng)

+ Các tín hiệu đồ họa

Là những ký hiệu, hình vẽ đơn giản được vẽ tay hoặc có sẵn trong các bộ font chữ của phần mềm đồ họa Các tín hiệu đồ họa thường dùng để tạo điểm nhấn, điểm nối tiếp, hoặc kết thúc của bài viết…

(ký hiệu đồ họa theo font Wingding 3) + Màu sắc

Trong in báo, thường có 3 kiểu in màu sau:

+ In đen trắng (thực chất là màu đen với độ đậm nhạt khác nhau, dùng để

in chữ, hoặc in các trang ruột) Đối với ảnh đen trắng thì đường nét, hình dáng, họa tiết, kết cấu lại trở thành những yếu tố căn bản truyền tải nội dung

và tạo sự thu hút đối với người xem Lúc này, độ tương phản giữa các thành phần của một bức ảnh, hướng chiếu sáng cũng có thể làm nổi bật chủ thể, tạo chiều sâu cho ảnh, loại bỏ đi những yếu tố về màu sắc làm xao lãng sự chú ý

Ví dụ, bức ảnh nổi tiếng “Mẹ con ngày gặp mặt” của tác giả Lâm Hồng Long

đã thể hiện được sự xúc động, nghẹn ngào của người mẹ vỡ òa khi gặp lại người con tử tù tưởng đã chết Cái vẻ già nua, khắc khổ từ mái tóc bạc phơ đến khóe mắt nhăn nheo và bàn tay gầy guộc của người mẹ được thể hiện bởi các tông xám trắng đậm nhạt và độ tương phản sáng tối

+ In hai màu (màu đen và một màu khác như: xanh, đỏ, tím , trong đó đen được dùng là màu chủ đạo; màu thứ hai thường dùng để in nhấn các yếu

tố tạo sự tương phản trên trang báo như tít chính, hộp dữ liệu thông tin, + In bốn màu thường dùng trong các số báo đặc biệt Ngày nay, công nghệ in phát triển, các báo có thể trình bày báo với màu sắc phong phú cộng với ảnh màu tạo nên một diện mạo tươi sáng cho tờ báo Bức ảnh “Lễ hội cầu bùn” ở làng Vân (huyện Việt Yên, tỉnh Bắc Giang), của tác giả Xuân Phú, trong tập hợp ảnh “Về làng Vân xem vật cầu bùn”, đăng trên www.tuoitre.vn,

ngộ)

Nguồn Internet

thể hiện được sự gay cấn của cuộc chơi, sự quyết liệt của người chơi và sự phấn khích của người xem Bức ảnh đẹp, có nội dung, ngoài chi tiết còn do màu sắc, đặc biệt là màu bùn được rọi nắng

 Ảnh 1.2: Xuân Phú (2012), Lễ hội cầu bùn Nguồn: tuoitre.vn

1.1.4 Phương pháp thiết kế, trình bày báo in

Đây là công việc để cho ra đời một tờ báo thành phẩm Công việc này bao gồm các bước tiến hành sau:

 Bước 1: Chuẩn bị

- Chuẩn bị các tác phẩm sẽ được sử dụng trong số báo;

- Chuẩn bị các dụng cụ dựng trang: giấy in maket, bút, thước, keo dán, kéo, dao, bàn montage (bàn dựng phim)

- Chuẩn bị các phương tiện kỹ thuật phục vụ cho việc trình bày báo in như phần mềm dàn trang (Pagemaker, Indesign, QuarkxPress), hoặc phần mềm xử lý hình ảnh, thiết kế đồ họa (Photoshop, Corel, Illustrator), và các loại thiết bị khác như máy ảnh, máy in, máy quét, đĩa CD, USB

 Bước 2: Lên trang báo

Dựa vào các nguyên liệu đầu vào là bài, ảnh, tin người thiết kế hoặc họa sĩ sẽ phân bố chúng trên từng trang báo; ấn định vị trí của tít, ảnh, chính văn, bảng biểu kể cả việc chỉ định màu sắc cho các phần của trang báo Trong quá trình phát triển, báo in đã tạo được các mô hình phổ biến cho các trang báo dựa vào nguyên tắc thiết kế trình bày báo, tâm lý, quy trình, tốc độ đọc báo của độc giả như sau:

+ Mô hình chia 4: Báo Nhân dân, Báo Quân đội Nhân dân trước đây hay

dùng trình bày trang nhất Đây là mô hình được áp dụng phổ biến trên thế giới trong thiết kế và trình bày báo Các bài báo được sắp xếp theo tâm lý tiếp nhận của thị giác từ trái qua phải, từ trên xuống dưới

+ Mô hình đường mạnh, điểm mạnh: Đây là mô hình thiết kế và trình bày

báo theo xu hướng hiện đại, thịnh hành vào những năm 80, 90 của thế kỷ XX

Mô hình này áp dụng theo bố cục tạo hình trong nhiếp ảnh và hội họa, nhằm thu hút thị giác người đọc vào tiêu điểm của khuôn hình, nơi thể hiện chủ đề chính của bức tranh hay ảnh; đối với trang báo thì đó là các tin, bài, ảnh chính Việt Nam có trang nhất báo Lao Động hay áp dụng mô hình này

+ Mô hình chính - phụ: Đây là mô hình đang được áp dụng phổ biến

trên thế giới vì nó đơn giản, dễ áp dụng đối với nhiều loại khổ giấy, tạo nên

bố cục chính - phụ rất rõ ràng cho trang báo, ngay cả bố cục đối xứng của trang đôi (trang giữa)

 Bước 3: Dàn trang

Người trình bày tiến hành thực hiện dàn trang trên các phần mềm chi tiết

từ kiểu chữ, kích cỡ chữ, màu sắc, ảnh, chú thích, cột chính văn, bảng, biểu, đường kẻ, ký hiệu đồ họa

Phần chính

Phần phụ

Ở hầu hết các tòa soạn, công đoạn này còn bao gồm cả việc sửa lỗi từ bản thảo đã được biên tập, cắt cúp ảnh, scan ảnh, thiết kế vi-nhet cho chuyên mục, thiết kế quảng cáo

 Bước 4: In thử

Sau khi trình bày hoàn thiện, trang báo được in ra để cả ê kíp tổ chức nội dung và trình bày báo kiểm tra (sửa bản bông) về nội dung, bố cục, ảnh, màu sắc để tránh những sai sót về tư tưởng, nội dung, kỹ thuật và

mỹ thuật

Trang báo khi đã kiểm duyệt sẽ được chuyển sang nhà in bằng cách chuyển file hoặc tách màu phim Nếu in màu thì phải tách phim 4 màu Nhiều tòa soạn, nhân viên trình bày sẽ phải trực xuất bản báo tại nhà in để bảo đảm bản in thử phù hợp với mục tiêu ban đầu

1.2 Báo in, báo ảnh, bản tin ảnh

tưởng, khoa học – kỹ thuật có hiệu quả [47, tr.161]

Ở Việt Nam, báo in xuất hiện muộn hơn so với nhiều nước trên thế giới

Tờ báo đầu tiên xuất bản bằng tiếng Việt năm 1865 là tờ “Gia Định báo” tại Sài Gòn Sau đó, hàng loạt các báo phát triển khắp 3 miền Nam, Trung, Bắc

Tờ “Thanh Niên” do Nguyễn Ái Quốc xuất bản tại Quảng Châu (Trung Quốc) năm 1925 là tờ báo cách mạng đầu tiên ở Việt Nam

Đặc điểm nổi bật của báo in là tính định kỳ và tính vật chất, tính chuyên sâu và tính lưu trữ Báo in khác với các loại hình báo chí khác là không thể phát thanh, truyền hình, online liên tục, mà luôn có một khoảng cách thời gian

cố định, như báo ngày, báo tuần, báo tháng hoặc nhanh hơn là báo sáng, báo

chiều Tờ báo in có thể cầm, lật, gấp vì vậy, có thể đọc ở bất cứ đâu, bất cứ thời gian nào

Hai yếu tố chính chuyển tải thông tin trong nội dung báo in là chữ viết và hình ảnh Cộng với hình thức vật chất của báo in, người đọc có thể cắt, sưu tầm những bài báo hay, những bức ảnh đẹp, những câu chuyện có ý nghĩa, những thông tin hữu ích được họ quan tâm tích trữ lại như một dạng tư liệu Báo in cũng thích hợp với các bài mang tính chuyên sâu, như phân tích, nghiên cứu bởi, người đọc có thể đọc đi đọc lại tờ báo; có thể nghiền ngẫm từng câu, từng chữ cho đến khi hiểu thấu đáo mà các loại hình báo chí khác không phù hợp

1.2.2 Báo ảnh

Báo ảnh (thông tin), báo dùng ảnh là chủ yếu, phần chữ chỉ là bổ sung, đôi khi có cả bài viết ngắn nhằm đạt hiệu quả cao trong thông tin Vì thế, ảnh phải rõ chủ đề, không gây lầm lẫn, mang tính thời sự chính xác và tính nghệ thuật cao Ra đời năm 30 tại Hoa Kỳ, trong giai đoạn cực thịnh, báo ảnh – thông tin sự kiện bằng hình ảnh – đã được một đối tượng người đọc rộng rãi quan tâm Báo ảnh đã phát triển rộng khắp thế giới, kỹ thuật in ngày càng hoàn chỉnh, màu sắc ảnh ngày càng hấp dẫn Đến đầu những năm 70 của thế kỷ 20 đã kết thúc thời hoàng kim của báo ảnh do sự cạnh tranh của truyền thanh, truyền hình và sự phát triển nhanh của thị trường sách, báo ảnh chuyển sang một thể loại mới –

các thứ tiếng: Trung Quốc, Đức và Quốc tế ngữ Số lượng phát hành mỗi kỳ trên 10 ngàn bản

Thực chất, báo ảnh là một dạng của loại hình báo in, cũng dùng chữ viết

và hình ảnh để chuyển tải thông tin Dùng tài nguyên và các thông tin bằng hình ảnh là cách chuyển tải đến được đối tượng công chúng nhanh nhất Chúng ta đang bị bao vây bởi những hình ảnh sống động và kỹ xảo, công nghệ của truyền hình khiến hình ảnh càng thêm sinh động và chân thực Đó cũng là lý do vào những năm 70 của thế kỷ 20, truyền hình phát triển đã nhanh chóng lấy mất thị phần độc giả của báo in

Tuy nhiên, ảnh tĩnh vẫn giữ một vai trò đặc biệt quan trọng trong cuộc sống của chúng ta Vì vậy, ảnh báo chí trên báo in vẫn có những giá trị nhất định, có những bức ảnh làm cho người xem ngập tràn cảm xúc như vui mừng, xúc động, hoảng sợ, đau đớn Ví dụ, bức ảnh cô bé Kim Phúc (9 tuổi) chạy trốn bom napan đang cháy trên người, của phóng viên AP Nick Út Chiến tranh kết thúc qua nhiều thập kỷ, nhưng bức ảnh vẫn tạo được những cảm xúc rất nặng nề về sự tàn khốc của nó trong lòng người xem, đặc biệt là ảnh màu, còn chụp được cả ánh lửa đang cháy trên da cô bé Phúc khiến người xem còn cảm nhận được cả sự đau đớn về thể xác

1.2.3 Bản tin ảnh

Chúng tôi không tìm được khái niệm “bản tin” trong các loại từ điển chúng tôi có Nhưng “bản tin” được sử dụng rất nhiều trong truyền thông hiện nay, như: Bản tin Thời sự 19 giờ của VTV1: phát những thông tin thời sự diễn ra trong nước và trên thế giới trong ngày; Bản tin Tài chính: phát những thông tin về tài chính – chứng khoán; Bản tin Thể thao: những thông tin liên quan đến thể thao; Bản tin Dự báo thời tiết: thông tin về thời tiết (Phát thanh, Truyền hình); Bản tin Nội bộ: phát hành trong nội bộ cơ quan, doanh nghiệp đăng tải những thông tin liên quan đến nội bộ ngành, hoặc lĩnh vực hoạt động, hoặc cơ cấu tổ chức của đơn vị; Bản tin Chứng khoán: thông tin về chứng khoán

Trong Nghị định 51/NĐ-CP Nghị định của Chính phủ quy định chi tiết

thi hành Luật Báo chí, Luật Báo chí sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Báo chí không đề cập đến khái niệm “Bản tin”, nhưng giải thích: “Bản tin thời sự” là ấn phẩm định kỳ đăng tin thời sự trong nước và thế giới của các

cơ quan thông tấn Nhà nước “Bản tin thông tấn” là ấn phẩm định kỳ đăng tin có tính chuyên đề của cơ quan thông tấn nhà nước như văn hóa, thể thao, kinh tế [30] Theo Quy chế xuất bản bản tin ban hành kèm theo Quyết định số 53/2003/QĐ-BVHTT, ngày 04 tháng 9 năm 2003 của Bộ trưởng Bộ Văn hoá - Thông tin:

Bản tin nêu trong Quy chế này không thuộc loại hình báo chí mà

là ấn phẩm thông tin; xuất bản định kỳ, tuân theo các quy định cụ thể về khuôn khổ, số trang, hình thức trình bày, nội dung và phương thức thể hiện nhằm thông tin về hoạt động nội bộ, hướng dẫn nghiệp vụ, thông tin kết quả nghiên cứu, ứng dụng, kết quả các cuộc hội thảo, hội nghị của các cơ quan, tổ chức, pháp nhân Việt Nam [39]

Văn bản này cũng quy định hình thức của bản tin: Khuôn khổ tối đa của bản tin là 19cm x 27cm (khổ giấy A4) Số trang tối đa là 32 trang

Như vậy, “bản tin” có thể được xem là một loại ấn phẩm thông tin định kỳ của các cơ quan, tổ chức, pháp nhân Việt Nam Nó có nội dung cụ thể, mà nội dung ấy được gắn liền sau chữ “bản tin” Phạm vi thông tin của

“bản tin” hẹp, nhưng sâu như: chứng khoán, thời tiết, thể thao Nếu theo cách lập luận trên, thì “Bản tin ảnh” nghĩa là bản tin dùng ảnh để thông tin

về một nội dung cụ thể nào đó như: Bản tin ảnh DTMN, Bản tin ảnh DTTS là bản tin dùng ảnh để thông tin về những vấn đề liên quan đến đồng bào DTTSMN Bản tin được trình bày trên khổ giấy A4

1.3 Quan điểm, đường lối của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước về vấn đề DTTSMN và báo chí phục vụ đồng bào DTTSMN

Các cơ quan báo chí, về cơ bản, phải tuân thủ các quy định về quản lý nhà nước về báo chí; hoạt động theo Luật Báo chí, Luật Xuất bản, Luật Sở hữu trí tuệ Ngay từ khi thành lập, Đảng Cộng sản Việt Nam đã khẳng định Chính sách dân tộc là “Đoàn kết - Bình đẳng - Tương trợ lẫn nhau”, cùng với

tư tưởng “Đại đoàn kết dân tộc” của Chủ tịch Hồ Chí Minh xuyên suốt trong quá trình đấu tranh giải phóng giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước Các dân tộc trong cộng đồng dân tộc Việt Nam đã chung sức, bền lòng, hy sinh xương máu vì sự nghiệp cách mạng, xây dựng quê hương Hiện nay, Chính sách dân tộc của Đảng và Nhà nước vẫn tập trung ở 3 vấn đề chủ yếu:

- Phát triển vùng dân tộc: phát huy những thế mạnh, tiềm năng của vùng

đồng bào DTTS gắn với kế hoạch phát triển chung của đất nước;

- Giáo dục, y tế, văn hóa…: nâng cao năng lực cho các DTTS vươn lên,

cùng nhau phát triển;

- Quốc phòng, an ninh: củng cố địa bàn chiến lược, xung yếu, giữ gìn an ninh, bảo đảm quốc phòng, đoàn kết dân tộc, quan hệ - hợp tác quốc tế

Trong các văn bản chỉ đạo của Đảng và Nhà nước cũng hướng dẫn về vấn đề tôn giáo, dân tộc: “Tín ngưỡng, tôn giáo là nhu cầu tinh thần của một

bộ phận nhân dân, đang và sẽ tồn tại cùng dân tộc trong quá trình xây dựng CNXH ở nước ta Đồng bào các tôn giáo là bộ phận của khối đại đoàn kết

toàn dân tộc” [10]

Từ khi có Nghị quyết X - NQ/TW ngày 18/01/2001 của Bộ Chính trị “Về phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm quốc phòng, an ninh vùng Tây Nguyên thời kỳ 2001-2010” và Quyết định số 168/2001/QĐ/TTg ngày 30/10/2001 của Thủ tướng Chính phủ “Về việc định hướng dài hạn việc phát triển kinh tế - xã hội vùng Tây Nguyên”, thì việc đầu tư xây dựng hạ tầng KT-XH, tổ chức định canh định cư, giải quyết đất đai và các nhu cầu thiết yếu phục vụ sản xuất và đời sống đối với đồng bào vùng DTTS đã được quan tâm hơn, bước đầu tạo sự chuyển biến rõ nét về KT-XH

Liên quan đến xuất bản các ấn phẩm phục vụ đồng bào DTTS, còn có các văn bản như: Quyết định số 975/QĐ-TTg ngày 20/7/2006 của Thủ tướng Chính phủ về việc cấp một số loại báo, tạp chí cho vùng DTTS và miền núi, vùng đặc biệt khó khăn; Chỉ thị số 39/1998/CT-TTg ngày 03 tháng 12 năm

1998 của Thủ tướng Chính phủ về việc “Đẩy mạnh công tác văn hoá - thông tin ở miền núi và vùng đồng bào các DTTS”

Nghị quyết Hội nghị Trung ương lần thứ V (khóa VIII) của Đảng (Số NQ/TW ngày 16 tháng 7 năm 1998) về ''xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc'', đã đưa ra một trong những quan điểm chỉ đạo cơ bản là xây dựng nền vǎn hóa thống nhất của các dân tộc sống trên đất nước có những giá trị và sắc thái vǎn hóa riêng, nhưng bổ sung cho nhau, làm phong phú nền vǎn hóa Việt Nam Với nhiệm vụ chính về bảo tồn,

03-phát huy và 03-phát triển vǎn hóa các DTTS, là:

- Coi trọng và bảo tồn, phát huy những giá trị truyền thống và xây dựng, phát triển những giá trị mới về vǎn hóa, vǎn học, nghệ thuật của các DTTS