Quận ủy quận 9, thành phố hồ chí minh lãnh đạo công tác quốc phòng, quân sự địa phương trong giai đoạn hiện nay quận ủy quận 9, thành phố hồ chí minh lãnh đạo công tác quốc phòng, quân sự địa phương trong giai đoạn hiện

Những năm qua, Quận ủy Quận 9, Thành phồ Hồ Chí Minh đã thường xuyên quan tâm lãnh đạo công tác QP, QS địa phương, thế trận quốc phòng toàn dân gắn với thế trận an ninh nhân dân trên địa

HỒ CHÍ MINH HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYÊN

VÕ VIẾT CHIẾN

QUẬN ỦY QUẬN 9, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

LÃNH ĐẠO CÔNG TÁC QUỐC PHÒNG, QUÂN SỰ ĐỊA

PHƯƠNG TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ

XÂY DỰNG ĐẢNG VÀ CHÍNH QUYỀN NHÀ NƯỚC

HÀ NỘI – 2014

TẠO GIA HỒ CHÍ MINH

HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYÊN

VÕ VIẾT CHIẾN

QUẬN ỦY QUẬN 9, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH LÃNH ĐẠO CÔNG TÁC QUỐC PHÒNG, QUÂN SỰ ĐỊA PHƯƠNG TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY

Ngành: Xây dựng Đảng và Chính quyền Nhà nước

Mã số : 60 31 02 03

LUẬN VĂN THẠC SĨ XÂY DỰNG ĐẢNG VÀ CHÍNH QUYỀN NHÀ NƯỚC

Người hướng dẫn khoa học

PGS TS TRẦN THỊ ANH ĐÀO

HÀ NỘI – 2014

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các số liệu và tư liệu được sử dụng trong luận văn là trung thực Các kết quả nghiên cứu của luận văn chưa từng được công bố ở bất cứ công trình

nghiên cứu khoa học nào

Hà Nội, ngày 13 tháng 5 năm 2014

Tác giả

Võ Viết Chiến

CÁC TỪ VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN

10 LLVT 11.QPAN

12 QPQS

13 QPTD 14.UBKT 15.UBND

Ban Chấp hành Ban Thường vụ Chỉ huy quân sự

Cơ quan quân sự Dân quân tự vệ

Dự bị động viên Đảng ủy quân sự Giáo dục quốc phòng Khu vực phòng thủ Lực lượng vũ trang Quốc phòng – An ninh Quốc phòng, Quân sự Quốc phòng toàn dân

Ủy Ban kiểm tra

Ủy Ban nhân dân

DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ

1.Biểu đồ 1: Kết quả bồi dưỡng kiến thức QPAN cho các

đối tượng năm 2013

trang 49

2.Biểu đồ 2: Kết quả giao quân của quận 9 từ năm 2009 - 2013 trang 53

Trang

Chương 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ SỰ LÃNH ĐẠO CỦA

QUẬN ỦY ĐỐI VỚI CÔNG TÁC QUỐC PHÒNG, QUÂN SỰ ĐỊA

ĐẠO CÔNG TÁC QUỐC PHÒNG, QUÂN SỰ ĐỊA PHƯƠNG – THỰC

2.1 Một số yếu tố tác động đến lãnh đạo công tác quốc phòng, quân sự

địa phương của Quận ủy Quận 9, Thành phố Hồ Chí Minh 36 2.2 Những kết quả lãnh đạo công tác quốc phòng, quân sự địa phương

của Quận ủy Quận 9, Thành phố Hồ Chí Minh 44 2.3 Một số hạn chế về lãnh đạo công tác quốc phòng, quân sự địa phương

của Quận ủy Quận 9, Thành phố Hồ Chí Minh 58 2.4 Những nguyên nhân của thực trạng và kinh nghiệm về sự lãnh đạo

của Quận ủy Quận 9, Thành phố Hồ Chí Minh đối với công tác quốc

Chương 3: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG SỰ

LÃNH ĐẠO CÔNG TÁC QUỐC PHÒNG, QUÂN SỰ ĐỊA PHƯƠNG

CỦA QUẬN UỶ QUẬN 9, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH 70

3.1 Phương hướng tăng cường lãnh đạo công tác quốc phòng, quân sự địa

phương của Quận ủy Quận 9, Thành phố Hồ Chí Minh 70 3.2 Những giải pháp chủ yếu tăng cường lãnh đạo công tác quốc phòng,

quân sự địa phương của Quận ủy Quận 9, Thành phố Hồ Chí Minh 77

PHỤ LỤC

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Quốc phòng, quân sự (QP,QS) là lĩnh vực hệ trọng, trực tiếp liên quan đến vận mệnh dân tộc và quốc gia Trong quá trình lãnh đạo cách mạng, Đảng Cộng sản Việt Nam luôn quan tâm chăm lo củng cố sự nghiệp QP, QS và coi lãnh đạo sự nghiệp QP, QS là nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên, là nhân tố chủ yếu đảm bảo

ổn định chính trị - xã hội, giữ vững độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ của đất nước Đại hội XI khẳng định “Tăng cường quốc phòng, an ninh là nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên của Đảng, Nhà nước và của toàn dân”, và nhấn mạnh phải:

“Thường xuyên tăng cường sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt của Đảng đối với Quân đội nhân dân và Công an nhân dân, đối với sự nghiệp quốc phòng và

an ninh”

Quận 9, Thành phố Hồ Chí Minh là địa bàn phòng thủ hướng Đông Bắc của Thành phố Những năm qua, Quận ủy Quận 9, Thành phồ Hồ Chí Minh đã thường xuyên quan tâm lãnh đạo công tác QP, QS địa phương, thế trận quốc phòng toàn dân gắn với thế trận an ninh nhân dân trên địa bàn đã được củng cố; chất lượng tổng hợp của lực lượng vũ trang địa phương không ngừng được nâng lên; khu vực phòng thủ quận được xây dựng ngày càng vững chắc theo phương châm “vững về chính trị, giàu về kinh tế, mạnh về quốc phòng – an ninh, văn minh về văn hóa – xã hội”; góp phần tích cực vào giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội của địa phương Tuy nhiên, sự lãnh đạo của Quận ủy Quận 9, Thành phố Hồ Chí Minh đối với công tác quốc phòng, quân sự vẫn còn có những hạn chế về cả nội dung, phương thức, quy trình; công tác quán triệt, tuyên truyền các văn bản của cấp trên

có liên quan đến công tác quốc phòng, quân sự địa phương có lúc chưa được thường xuyên, sâu rộng; công tác giáo dục chính trị và lãnh đạo đấu tranh trên mặt trận chính trị tư tưởng chậm đổi mới, thiếu chủ động sắc bén, còn mơ hồ, chủ quan, mất cảnh giác trước âm mưu thủ đoạn chống phá của các thế lực thù địch; bồi dưỡng kiến thức quốc phòng - an ninh cho các đối tượng theo kế hoạch hàng năm còn chậm Xây dựng lực lượng dân quân tự vệ, lực lượng dự bị động viên có mặt

còn mang tính hình thức Trong vận hành cơ chế 02 của Bộ Chính trị hiệu quả phối hợp giữa công tác lãnh đạo của Quận ủy với sự điều hành của chính quyền chưa cao Quản lý nhà nước về quốc phòng – an ninh trên địa bàn quận còn nhiều bất cập chưa đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong thời kỳ mới

Trong giai đoạn hiện nay, trước những diễn biến phức tạp của tình hình thế giới, khu vực và trong nước; trước âm mưu và thủ đoạn chống phá cách mạng Việt Nam bằng “diễn biến hòa bình”, bạo loạn lật đổ, thúc đẩy quá trình “tự diễn biến”

và “tự chuyển hóa” từ trong nội bộ thì việc tăng cường sự lãnh đạo của cấp ủy địa phương nói chung và Quận ủy Quận 9, Thành phố Hồ Chí Minh nói riêng đối với công tác QP, QS đã và đang trở thành một yêu cầu mang tính cấp bách, cần thiết

Với những lý do đó, tác giả chọn đề tài: “Quận ủy Quận 9, Thành phố Hồ Chí Minh lãnh đạo công tác quốc phòng, quân sự địa phương trong giai đoạn hiện nay” làm luận văn thạc sĩ ngành Xây dựng Đảng và Chính quyền Nhà nước

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Đến nay đã có một số công trình khoa học đề cập ở các góc độ, phạm vi khác nhau về vấn đề Đảng lãnh đạo công tác quốc phòng, quân sự địa phương, tiêu biểu như:

2.1 Sách và đề tài khoa học liên quan đến đề tài

Một số công trình đã luận giải cơ sở lý luận và thực tiễn Đảng lãnh đạo công tác quốc phòng, quân sự, chỉ ra phương hướng giải pháp tăng cường sự lãnh đạo

của Đảng đối với công tác quốc phòng, quân sự: cuốn Sách của Học viện Chính trị quân sự (2001),“Xây dựng Đảng ủy tỉnh (thành phố) trong sạch vững mạnh”, Nxb

Quân đội nhân dân, Hà nội; cuốn sách của Tổng Cục Chính trị, Quân đội nhân dân

Việt Nam (2006), “Mấy vấn đề cơ bản về tăng cường sức mạnh quốc phòng bảo vệ

Tổ quốc trong thời kỳ mới”, Nxb Quân đội nhân dân, Hà nội

Đề tài khoa học: Nguyễn Văn Quyết (chủ nhiệm) (1999), “Xây dựng Đảng ủy Quân sự tỉnh (thành phố) trực thuộc Trung ương trong sạch vững mạnh trong thời

kỳ đổi mới”, Học viện Chính trị - Quân sự, Hà nội

2.2 Các công trình đã đăng tải trên các tạp chí

Các bài viết tạp chí đã đề cập nhiều góc độ khác nhau về lý luận và nhiệm vụ quốc phòng, quân sự địa phương về thực trạng, giải pháp tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác quốc phòng, quân sự ở địa phương mình: Phạm Xuân

Hùng (2004), “Thành tựu và một số kinh nghiệm qua 15 năm xây dựng tỉnh (thành

phố) thành khu vực phòng thủ vững chắc ở quân khu 3”, Tạp chí Quốc phòng toàn

dân, số 11; Nguyễn Tiến Quốc (2005), “Một số vấn đề nâng cao chất lượng đội

ngũ cán bộ chủ trì cơ quan quân sự địa phương hiện nay”, Tạp chí Giáo dục lý

luận chính trị quân sự, số 2; Lê Bằng (2005),“Đẩy mạnh công cuộc đổi mới xây

dựng sức mạnh quân sự, quốc phòng địa phương trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước”, Tạp chí Quốc phòng toàn dân, số 9; Nguyễn Mạnh Hưởng

(2008), “Giáo dục ý thức bảo vệ Tổ quốc cho mọi người dân – một số nội dung cấp

bách hiện nay”, Tạp chí xây dựng Đảng, số 6; Phạm Gia Cư (2008), “Bàn về quan

hệ giữa cấp ủy địa phương và Đảng ủy quân sự trong lãnh đạo thực hiện công tác quốc phòng, quân sự địa phương”, Tạp chí Quốc phòng toàn dân, số 9; Nguyễn

Ngọc Hồi (2010), "Một số vấn đề đặt ra đối với chiến lược bảo vệ tổ quốc trong

giai đoạn hiện nay”, Tạp chí xây dựng Đảng, số 8; Phan thị Tập (2011), “Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác quân sự, quốc phòng địa phương ở huyện miền núi, biên giới Hương Khê”,Tạp chí Quốc phòng toàn dân, số 9; Lê Văn

Hải (2012), “Tăng cường sự lãnh đạo của cấp ủy địa phương với công tác quân

sự, quốc phòng”, Tạp chí xây dựng Đảng, số 11; Tống Thanh Hải (2012), “Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với nhiệm vụ quân sự, quốc phòng địa phương ở huyện Mường Tè”, Tạp chí Quốc phòng toàn dân, số 7; Hoàng Xuân Lâm

(2012),“Mấy vấn đề đặt ra trong quản lý Nhà nước về quốc phòng ở các bộ, ngành,

địa phương”, Tạp chí Quốc phòng toàn dân, số 12; Lưu Văn Bền (2012),“Giải pháp nâng cao chất lượng Giáo dục quốc phòng - an ninh ở Trung tâm Giáo dục Quốc phòng Thái Nguyên”, Tạp chí Quốc phòng toàn dân, số 12; Hoàng Văn Lâm

(2013),“Nâng cao hiệu quả quản lý Nhà nước về quốc phòng”, Tạp chí Quốc

phòng toàn dân, số 1; Võ Văn Thắng (2013), “Huyện Châu Thành đẩy mạnh xây

dựng nền Quốc phòng toàn dân”, Tạp chí Quốc phòng toàn dân, số 1

2.3 Luận án, luận văn liên quan đến đề tài

Nhiều luận văn, luận án đi sâu nghiên cứu nhiều vấn đề rất có giá trị lý luận

và thực tiễn cho hoạt động quốc phòng, quân sự hiện nay như: Nguyễn Văn Minh

(1999), “Xây dựng khu vực phòng, thủ huyện biên giới Nam Tây Nguyên”, Luận án Tiến sĩ quân sự, Học viện Lục quân, Lâm Đồng; Nguyễn Như Hội (2002), “Nâng

cao hiệu quả Công tác Đảng, Công tác chính trị trong xây dựng khu vực phòng thủ huyện ở tỉnh Lâm Đồng”, Luận văn Thạc sỹ xây dựng Đảng Cộng sản Việt Nam,

Học viện Chính trị - Quân sự, Hà nội; Đỗ Đình Lượng (2003), “Xây dựng Đảng ủy

Quân sự huyện trong sạch vững mạnh thuộc địa bàn tỉnh Hải Dương trong giai đoạn hiện nay”, Luận văn thạc sĩ xây dựng Đảng, Học viện Chính trị - Quân sự,

Hà nội; Nguyễn Quang Năm (2006),“Hoạt động của Đảng ủy quân sự cấp huyện ở

tỉnh Lâm Đồng trong công tác quân sự, quốc phòng địa phương hiện nay”, Luận

văn Thạc sỹ Xây dựng Đảng, Học viện Chính trị - Quân sự, Hà nội; Nguyễn Văn

Chiến (2006), “Xây dựng khu vực phòng thủ tỉnh (thành phố)”, luận văn thạc sĩ quân sự, học viện Hậu cần, Hà nội; Trang Viết Thanh (2011), “Quận ủy các quận

mới thành lập ở Thành phố Hồ Chí Minh lãnh đạo công tác An ninh, trật tự trong giai đoạn hiện nay” Luận văn Thạc sỹ chuyên nghành Xây dựng Đảng Cộng sản

Việt Nam, Học viện Chính trị - Hành chính Quốc gia Hồ Chí Minh, Hà nội

Song có thể thấy, đến nay chưa có một công trình nào đi sâu nghiên cứu có hệ

thống và toàn diện về đề tài mà tác giả chọn

3 Mục đích và nhiệm vụ của đề tài

3.1 Mục đích

Trên cơ sở một số vấn đề lý luận và khảo sát thực trạng Quận ủy Quận 9 lãnh đạo công tác quốc phòng, quân sự địa phương Tác giả Luận văn đề xuất phương hướng và các giải pháp nhằm tăng cường hơn nữa sự lãnh đạo của Quận ủy Quận 9 đối với công tác này đáp ứng yêu cầu bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới

- Đề xuất phương hướng và các giải pháp chủ yếu để tăng cường sự lãnh đạo của Quận uỷ Quận 9, Thành phố Hồ Chí Minh đối với công tác quốc phòng, quân

sự địa phương trên địa bàn quận trong thời gian tới

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Hoạt động lãnh đạo của Quận uỷ Quận 9, Thành phố Hồ Chí Minh đối với công tác quốc phòng, quân sự địa phương

4.2 Phạm vi nghiên cứu

- Về không gian: Đề tài nghiên cứu sự lãnh đạo của Quận ủy Quận 9, Thành

phố Hồ Chí Minh đối với công tác quốc phòng, quân sự địa phương trong phạm vi địa bàn Quận 9, Thành phố Hồ Chí Minh

- Về thời gian: Khảo sát chủ yếu từ năm 1997 đến nay

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

5.2 Phương pháp nghiên cứu

- Luận văn được thực hiện trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa Mác – Lênin (chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử)

- Luận văn sử dụng các phương pháp: lịch sử - lôgic, phân tích - tổng hợp, khảo sát, thống kê, so sánh, tổng kết thực tiễn…để rút ra các luận điểm khoa học

6 Những đóng góp về mặt khoa học và ý nghĩa thực tiễn của luận văn

- Đóng góp về mặt khoa học: Luận văn có thể dùng làm tài liệu tham khảo

nghiên cứu, học tập cho bộ môn Xây dựng Đảng, bộ môn Giáo dục Quốc phòng – An ninh

- Ý nghĩa thực tiễn: Luận văn cung cấp thêm cơ sở khoa học để Quận uỷ quận

9 thành phố Hồ Chí Minh và các quận, huyện khác có điều kiện tương đương quận 9, tham khảo trong quá trình lãnh đạo đối với công tác quốc phòng, quân sự địa phương

7 Cấu trúc luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn gồm có 03 chương, 09 tiết

Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ SỰ LÃNH ĐẠO CỦA QUẬN ỦY ĐỐI VỚI CÔNG TÁC QUỐC PHÒNG, QUÂN SỰ ĐỊA PHƯƠNG

1.1 Khái niệm và nội dung công tác quốc phòng, quân sự địa phương

1.1.1 Một số khái niệm

1.1.1.1.Khái niệm quốc phòng, quân sự

Quốc phòng là công cuộc giữ nước bằng sức mạnh tổng hợp của toàn dân tộc,

trong đó sức mạnh quân sự là đặc trưng, lực lượng vũ trang nhân dân làm nòng cốt [68] Như vậy, quốc phòng là một lĩnh vực rộng lớn, đa dạng, có liên quan đến mọi cấp, mọi ngành, mọi tổ chức chính trị xã hội với mọi tầng lớp nhân dân, có quan hệ đến sức mạnh phòng thủ của cả quốc gia, quyết định sự sinh tồn, an ninh ổn định

và sự phát triển của đất nước

Thế trận quốc phòng là sự tổ chức, bố trí lực lượng, tiềm lực mọi mặt của đất

nước và của toàn dân trên toàn bộ lãnh thổ theo yêu cầu quốc phòng, bảo vệ Tổ quốc Việt Nam Xã hội chủ nghĩa

Quân sự có nhiều định nghĩa khác nhau nhưng theo từ điển Hán việt (do Tiến

sĩ Lê Anh Xuân chủ biên, xuất bản năm 2009) thì quân sự được hiểu như sau:

“quân là binh, là quân đội; sự là việc” [ 79, tr 374]

Vậy quân sự có nghĩa là việc thuộc về quân đội là việc binh khác với dân sự

là việc dân Với cách hiểu như vậy ta có thể diễn đạt khái niệm quân sự như sau:

Quân sự là lĩnh vực hoạt động đặc biệt của xã hội liên quan đến đấu tranh vũ trang,

chiến tranh và quân đội

Tiềm lực quân sự là khả năng về vật chất và tinh thần có thể huy động để tạo

thành sức mạnh hiện thực phục vụ cho nhiệm vụ quân sự và tiến hành chiến tranh Được biểu hiện trước hết ở khả năng duy trì, hoàn thiện và không ngừng phát triển năng lực chiến đấu và trình độ sẵn sàng chiến đấu của các lực lượng vũ trang; nguồn dự trữ về sức người, sức của phục vụ cho nhiệm vụ quân sự và tiến hành chiến tranh.Tiềm lực quân sự được xây dựng trên nền tảng của các tiềm lực kinh

tế, tiềm lực chính trị - tinh thần, tiềm lực khoa học – công nghệ… của cả nước Mức độ huy động tiềm lực quân sự phụ thuộc trực tiếp vào tính chất của từng nhiệm vụ quân sự, từng cuộc chiến tranh cụ thể, vào bản chất xã hội, trình độ phát triển của lực lượng sản xuất, các giá trị văn hóa đạo đức, truyền thống của dân tộc

Thực lực quân sự là sức mạnh quân sự hiện thực của đất nước ta (không phải

trên danh nghĩa hoặc dựa và nước ngoài) mà Đảng, Nhà nước và chế độ có thể sử dụng bất cứ lúc nào cho nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc và chế độ xã hội chủ nghĩa Thực lực quân sự được biểu hiện tập trung ở lực lượng thường trực, thường xuyên, trực tiếp làm nhiệm vụ sẵn sàng chiến đấu, bảo vệ Tổ quốc, trong đó các đơn vị Quân đội nhân dân Việt Nam làm nhiệm vụ thường trực ( bao gồm cả con người và phương tiện vật chất), là thành phần chủ yếu của thực lực quân sự

Khu vực phòng thủ là khu vực được tổ chức về quốc phòng, an ninh theo địa

giới hành chính tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương và huyện, quận, thị xã, thành phố trực thuộc tỉnh nằm trong hệ thống phòng thủ chung của cả nước để thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, bảo vệ Tổ quốc

1.1.1.2 Khái niệm công tác quốc phòng, quân sự địa phương

Công tác quốc phòng, quân sự địa phương là một bộ phận quan trọng trong chiến lược quốc phòng, quân sự của Đảng và Nhà nước được tiến hành ở các địa phương trong cả nước, nhằm tổ chức, động viên nhân dân tham gia xây dựng nền quốc phòng toàn dân, xây dựng và tích trữ tiềm lực quốc phòng, xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân, đấu tranh phòng chống mọi âm mưu, thủ đoạn “diễn biến hòa bình”, bạo loạn lật đổ của các thế lực thù địch, tiến hành chiến tranh nhân dân bảo vệ vững chắc địa phương và cả nước

Nền quốc phòng toàn dân là sức mạnh quốc phòng của đất nước được xây

dựng trên nền tảng nhân lực, vật lực, tinh thần mang tính chất toàn dân, toàn diện, độc lập, tự chủ, tự cường [68]

Tiềm lực quốc phòng là khả năng về nhân lực, vật lực, tài chính có thể huy

động để thực hiện nhiệm vụ quốc phòng [68]

Lực lượng vũ trang nhân dân là các tổ chức vũ trang và bán vũ trang của nhân

dân Việt Nam do Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo, Nhà nước cộng hòa Xã hội chủ nghĩa (XHCN) Việt Nam quản lý, có nhiệm vụ “chiến đấu giành và giữ độc lập, chủ quyền thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc, bảo vệ an ninh quốc gia và trật tự an toàn xã hội, bảo vệ nhân dân, bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa và những thành quả cách mạng, cùng toàn dân xây dựng đất nước Là lực lượng xung kích trong khởi nghĩa toàn dân giành chính quyền, là lực lượng nòng cốt của quốc phòng toàn dân, chiến tranh nhân dân

Dân quân tự vệ là lực lượng vũ trang quần chúng không thoát ly sản xuất,

công tác; là thành phần của lực lượng vũ trang nhân dân nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam; là lực lượng bảo vệ Đảng, bảo vệ chính quyền, bảo vệ tính mạng, tài sản của nhân dân, tài sản của Nhà nước, làm nòng cốt cùng toàn dân đánh giặc

ở địa phương, cơ sở khi có chiến tranh Lực lượng này được tổ chức ở xã, phường, thị trấn (sau đây gọi chung là cấp xã) gọi là dân quân; được tổ chức ở cơ quan của Nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, đơn vị sự nghiệp, tổ chức kinh tế (sau đây gọi chung là cơ quan, tổ chức) gọi là tự vệ

Lực lượng dự bị động viên gồm quân nhân dự bị và phương tiện kỹ thuật đã

xếp trong kế hoạch bổ sung cho lực lượng thường trực của quân đội Quân nhân dự

bị gồm sĩ quan dự bị, quân nhân chuyên nghiệp dự bị và hạ sĩ quan, binh sĩ dự bị Phương tiện kỹ thuật gồm phương tiện vận tải, làm đường, xếp dỡ, thông tin liên lạc, y tế và một số loại phương tiện khác Danh mục phương tiện kỹ thuật do Chính phủ quy định

1.1.2 Nội dung công tác quốc phòng, quân sự địa phương

Công tác quốc phòng, quân sự địa phương gồm những nội dung chủ yếu sau:

Một là, xây dựng tiềm lực quốc phòng vững mạnh, gắn xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân với thế trận an ninh nhân dân

Để xây dựng nền QPTD vững mạnh ngay từ cơ sở, công tác QPQS địa phương phải thực hiện nhiệm vụ xây dựng tiềm lực quốc phòng và xây dựng thế trận QPTD gắn với thế trận an ninh nhân dân vững chắc Trong xây dựng tiềm lực

quốc phòng cần tập trung xây dựng tiềm lực chính trị - tinh thần; tiềm lực kinh tế; tiềm lực khoa học công nghệ và tiềm lực quân sự Xây dựng nền QPTD gắn với an ninh nhân dân nhằm tạo thành sức mạnh tối đa để bảo vệ địa phương, đất nước Vì vậy, thế trận quốc phòng tất yếu phải gắn với thế trận an ninh nhằm tạo ra và phát huy sức mạnh tổng hợp của lực lượng vũ trang nhân dân trong thực hiện mục tiêu QPAN ở tất cả các địa phương trong phạm vi cả nước

Hai là, xây dựng khu vực phòng thủ vững chắc

Xây dựng khu vực phòng thủ vững chắc là quá trình xây dựng toàn diện các yếu tố cấu thành khu vực phòng thủ theo một kế hoạch thống nhất để tạo tiềm lực, sức mạnh ngăn ngừa và làm thất bại mọi âm mưu, hoạt động chống phá của địch, bảo vệ vững chắc địa phương trong mọi tình huống Xây dựng quận (huyện), tỉnh (thành phố) thành khu vực phòng thủ vững chắc là chủ trương chiến lược theo quan điểm, đường lối quốc phòng của Đảng, là nhiệm vụ cơ bản của công tác QPQS địa phương Khu vực phòng thủ được xây dựng toàn diện về chính trị, kinh

tế, văn hóa, xã hội, quân sự, an ninh…lực lượng và thế trận vững chắc, tạo thành sức mạnh tổng hợp tại chỗ để thực hiện hai nhiệm vụ chiến lược xây dựng và bảo

Bốn là, thực hiện công tác Giáo dục Quốc phòng – An ninh

Giáo dục Quốc phòng – An ninh cho toàn dân là một nhiệm vụ quan trọng trong chiến lược đào tạo con người mới phát triển toàn diện, nhất là thế hệ trẻ Mục tiêu Giáo dục QPAN là tạo ra một lực lượng hậu bị hùng hậu vừa có khả năng sẵn

sàng chiến đấu tại chỗ, vừa nhanh chóng bổ sung quân đội khi cần thiết; tạo điều kiện rút ngắn thời gian huấn luyện chiến sĩ mới, bảo đảm ngày càng nhiều thanh niên sau khi nhập ngũ có thể chiến đấu được ngay; góp phần giáo dục truyền thống, đạo đức cách mạng cho toàn dân, khơi dậy và phát huy tinh thần yêu nước, lòng tự hào dân tộc sẵn sàng tham gia bảo vệ quê hương, đất nước

Năm là, thực hiện chế độ đăng ký, quản lý nguồn động viên, xây dựng lực lượng dự bị động viên hùng hậu

Xây dựng lực lượng DBĐV hùng hậu, huấn luyện và quản lý tốt đảm bảo huy động nhanh chóng theo kế hoạch là chủ trương chiến lược của Đảng, Nhà nước ta Ngay từ thời bình công tác QPQS địa phương cần thực hiện nghiêm chế độ đăng

ký, quản lý nguồn DBĐV, tổ chức sắp xếp, biên chế, trang bị vũ khí phương tiện, huấn luyện, diễn tập, kiểm tra khả năng sẵn sàng chiến đấu và chiến đấu của các đơn vị DBĐV

Sáu là, thực hiện chế độ tuyển quân, tuyển sinh quân sự hàng năm

Tuyển quân, tuyển sinh quân sự là nội dung quan trọng trong công tác quốc phòng, quân sự địa phương nhằm bổ sung nguồn nhân lực cho xây dựng nền quốc phòng toàn dân, xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân Cơ quan quân sự các cấp tham mưu cho cấp ủy, chính quyền địa phương thực hiện nghiêm túc Luật nghĩa vụ quân sự, chế độ tuyển quân và tuyên sinh quân sự Nhiệm vụ này cần tiến hành chặt chẽ tất cả các khâu, các bước từ: tạo nguồn, đăng ký quản lý nguồn, bàn giao quân cho các đơn vị LLVT cho đến khi thanh niên hoàn thành nghĩa vụ trở về địa phương cơ sở

Bảy là, tổ chức thực hiện mọi chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước

về quốc phòng và chính sách hậu phương quân đội

Chế độ chính sách về quốc phòng và hậu phương quân đội là một bộ phận trong chính sách của Đảng và Nhà nước ta nhằm góp phần thực hiện mục tiêu công bằng xã hội, gắn trách nhiệm nghĩa vụ với quyền lợi của mỗi công dân, các tổ chức chính trị, kinh tế, xã hội trong sự nghiệp quốc phòng, sự nghiệp bảo vệ tổ quốc Công tác QPQS địa phương hiện nay cần tổ chức thực hiện tốt các chế độ, chính

sách sau: Chế độ, chính sách về thực hiện tuyển quân, tuyển sinh quân sự; chế độ chính sách bảo đảm thực hiện luật DQTV, pháp lệnh DBĐV; chế độ chính sách bảo đảm cho nhiệm vụ Giáo dục QPAN; chế độ chính sách bảo đảm xây dựng và hoạt động của KVPT; chế độ, chính sách bảo đảm hậu phương quân đội; bảo đảm ngân sách cho công tác QPQS địa phương

Tám là, đấu tranh phòng, chống chiến lược “diễn biến hòa bình”, bạo loạn lật đổ của các thế lực thù địch

“Diễn biến hòa bình” là chiến lược cơ bản của chủ nghĩa đế quốc và các thế lực thù địch nhằm lật đổ chế độ chính trị - xã hội ở các nước tiến bộ, trước hết là các nước Xã hội chủ nghĩa từ bên trong bằng biện pháp phi quân sự là chủ yếu Đấu tranh phòng chống chiến lược “diễn biến hòa bình” là một trong những nhiệm

vụ cấp bách của công tác QPQS địa phương Theo đó công tác QPQS địa phương cần chủ động đấu tranh làm thất bại các thủ đoạn chống phá về chính trị, tư tưởng, kinh tế, văn hóa, xã hội, an ninh, quốc phòng và đối ngoại Xây dựng phương án,

tổ chức diễn tập sát thực tế chủ động đối phó thắng lợi trong mọi tình huống giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội ở từng địa phương cũng như cả nước

1.2 Chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về quốc phòng, quân sự

1.2.1 Chủ nghĩa Mác – Lênin về quốc phòng, quân sự

Quốc phòng, quân sự là việc trọng đại của quốc gia, quan hệ đến thịnh suy, an nguy, mất còn của chế độ, của đất nước Cổ nhân có câu: “Việc binh có thể một trăm năm không dùng nhưng một ngày không thể không nghĩ tới” Chính vì vậy, trong lịch sử loài người, giai cấp giữ địa vị thống trị xã hội và các lãnh tụ chính trị đều đặc biệt quan tâm đến QPQS đến sức mạnh bảo vệ Tổ quốc Trong học thuyết cách mạng và khoa học của mình C.Mác, Ph.Ăngghen, V.I.Lênin đã bàn nhiều vấn

đế có tính lý luận nền móng, định hướng cho hoạt động QPQS và bảo vệ Tổ quốc C.Mác và Ph Ăngghen là những người đã sáng tạo ra học thuyết của giai cấp

vô sản về chiến tranh và quân đội Hai Ông đã giải thích thực sự khoa học bản chất của chiến tranh và quân đội trên cơ sở những quy luật phát triển xã hội mà các Ông

đã phát hiện ra Từ đó hai Ông phê phán, bác bỏ những quan điểm phản động của giai cấp bóc lột coi chiến tranh là quy luật tự nhiên vĩnh cửu, là bản năng cỗ hữu của con người C.Mác – Ph.Ăngghen khẳng định: Chiến tranh là hiện tượng chính trị - xã hội có tính lịch sử, đặc trưng cơ bản của chiến tranh là bạo lực song vai trò của bạo lực khi nó phục vụ cho mục đích cải tạo xã hội bằng cách mạng, do giai cấp tiên tiến sử dụng để khắc phục sự chống đối của lực lượng phản động Bạo lực

là công cụ mà sự vận động xã hội dùng để tự mở đường cho mình đập tan những hình thức cứng đờ hóa đá Giai cấp công nhân là giai cấp có sứ mệnh lịch sử dùng bạo lực cách mạng với nhiều hình thức khác nhau nhằm thiết lập chính quyền của giai cấp vô sản và thủ tiêu chế độ tư bản Từ đó, C.Mác và Ph.Ăngghen đòi hỏi, các chính đảng của giai cấp phải có những tri thức về quy luật, quy tắc quân sự về khởi nghĩa vũ trang và chiến tranh cách mạng Trong tác phẩm quân sự của mình Ph.Ăngghen đã bàn nhiều về quân đội, nguồn gốc, bản chất, chức năng và lịch sử phát triển quân đội Theo Ông quân đội ra đời gắn liền với sự ra đời của Nhà nước

vì vậy quân đội luôn mang bản chất của giai cấp, của nhà nước đã tổ chức và nuôi dưỡng nó Về cơ cấu quân đội, Ph.Ăngghen đã nói tới các binh chủng, đến trang bị của quân đội, đến việc huấn luyện và giáo dục quân đội, đến vai trò của sức mạnh tinh thần và kỷ luật sắt của quân đội

Như vậy, những quan điểm của C.Mác, Ph.Ăngghen về chiến tranh và quân đội, về khởi nghĩa vũ trang trở thành cơ sở tư tưởng cho cuộc đấu tranh vũ trang của giai cấp vô sản sau này Tiếp thu các quan điểm của C.Mác và Ph.Ăngghen, V.I.Lênin đã tiếp tục phát triển luận điểm của các nhà sáng lập chủ nghĩa Mác Ông đã phát triển lý luận về khả năng giành thắng lợi của Chủ nghĩa xã hội ở một nước Ông đã đề ra yêu cầu phải luận giải một cách khoa học về sự cần thiết phải

vũ trang bảo vệ và củng cố khả năng quốc phòng của nhà nước giai cấp vô sản Trong học thuyết về bảo vệ Tổ quốc, V.I.Lênin đã giải quyết thành công nhiều vấn đề, trong đó đã chỉ rõ rằng, nguyên tắc cơ bản nhất là Đảng Cộng sản phải lãnh đạo chặt chẽ quân đội và sự nghiệp quốc phòng trong mọi tình huống Sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản là tất yếu khách quan, là nhân tố quyết định mọi

thắng lợi đối với sự nghiệp quốc phòng, quân sự Để tăng cường sự lãnh đạo của Đảng V.I.Lênin đã chỉ rõ, Đảng Cộng sản phải lãnh đạo mọi mặt sự nghiệp bảo vệ

Tổ quốc Đảng có trách nhiệm hướng dẫn và giám sát hoạt động của các cơ quan nhà nước, các tổ chức xã hội và toàn thể nhân dân nhằm bảo vệ an ninh đất nước

Sự lãnh đạo của Đảng là nguyên tắc cao nhất, là nguồn gốc sức mạnh bảo vệ vững chắc Tổ quốc xã hội chủ nghĩa Sau cách mạng tháng Mười Nga, V.I.Lênin đã đề xuất trực tiếp lãnh đạo công cuộc phòng thủ đất nước, chống can thiệp nước ngoài

và nội chiến trong những năm đầu của chính quyền Xô viết Người nhắc nhở: “Một cuộc cách mạng chỉ có giá trị khi biết tự bảo vệ”.[ 42, tr 145]

…từ ngày 25 tháng Mười 1917 chúng ta là những người vệ quốc; từ ngày

đó, chúng ta chủ trương bảo vệ Tổ quốc Vì chúng ta chứng minh bằng việc làm rằng chúng ta đã đoạn tuyệt với chủ nghĩa đế quốc …Chúng ta đã lật đổ giai cấp tư sản ở nước ta Chúng ta đã trả tự do cho những dân tộc mà trước kia chúng ta đã áp bức Chúng ta đã đem lại ruộng đất cho nhân dân và thiết lập sự kiểm soát của công nhân Chúng ta chủ trương bảo vệ nước Cộng hòa

xã hội chủ nghĩa Xô viết Nga [43, tr 480 - 481]

Từ thực tiễn cuộc đấu tranh bảo vệ Nhà nước Xã hội chủ nghĩa đầu tiên của loài người, Người xác định nghĩa vụ bảo vệ Chủ nghĩa xã hội với tư cách là Tổ quốc của các công dân Nhà nước Nga cách mạng Người cho rằng:

Chính vì chúng ta chủ trương bảo vệ Tổ quốc nên chúng ta đòi hỏi phải có một thái độ nghiêm túc đối với vấn đề khả năng quốc phòng và vấn đề chuẩn bị chiến đấu của Nhà nước…Cuộc chiến tranh cách mạng này cần phải được chuẩn bị lâu dài, nghiêm túc, bắt đầu từ phát triển kinh tế, tổ chức đường sắt… khôi phục lại ở khắp mọi nơi kỷ luật cách mạng tự giác hết sức chặt chẽ [ 43, tr 487]

Quan điểm đó xác định sức mạnh quốc phòng là sức mạnh tổng hợp của sức mạnh chính trị - tinh thần và sức mạnh vật chất; nền tảng của nó là sức mạnh của nền kinh tế mới Trong đại hội IX các Xô viết toàn Nga tháng 12 – 1921, vị đứng đầu Nhà nước công nông Nga đã căn dặn: “Các đồng chí ạ, hãy đề phòng, hãy

chăm lo đến khả năng quốc phòng của nước ta và của Hồng quân ta như chăm lo đến con ngươi trong mắt mình” [ 42, tr 137] V.I.Lê nin coi Hồng quân là một nhân

tố rất quan trọng hợp thành sức mạnh phòng thủ của đất nước Người làm việc không mệt mỏi để xây dựng những đơn vị và binh đoàn mới, bổ sung công nhân và Đảng viên cộng sản cho Hồng quân Người quan tâm rất lớn đến việc phát triển những phương tiện đấu tranh vũ trang mới; rất chú ý đến đào tạo và giáo dục người chỉ huy, cán bộ chính trị và cán bộ kỹ thuật của quân đội xuất thân từ công nhân và nông dân.V.I.Lê nin giành sự chú ý lớn lao đến việc xây dựng các cơ quan chính trị, tổ chức đảng và Đoàn thanh niên Cômxômôn trong quân đội và hải quân, tiến hành công tác chính trị và giáo dục cho các bộ đội…Người nhấn mạnh: “Ở đâu chăm lo nhiều đến tiến hành công tác chính trị trong quân đội và công tác của chính ủy…, ở đó không có sự lỏng lẻo vô kỷ luật trong quân đội, trong đó có đội ngũ và tinh thần tốt, ở đó có nhiều thắng lợi” [ 45, tr 368, tr 123] V.I.Lênin đã xác định những vấn đề có tính nguyên tắc trong xây dựng quân đội kiểu mới của giai cấp vô sản đó là: quân đội phải đặt dưới sự lãnh đạo của của Đảng Cộng sản, phải tăng cường sự đoàn kết, thống nhất giữa quân đội với nhân dân, xây dựng quân đội chính qui và quân đội phải trung thành với chủ nghĩa quốc tế vô sản

Khởi thảo ra những cơ sở mới của khoa học quân sự Xô Viết là công lao của V.I.Lênin - người đứng đầu Hội đồng quốc phòng nước Nga xã hội chủ nghĩa V.I.Lênin chỉ ra rằng:

Khả năng phòng thủ, sức mạnh quân sự của một nước mà ngân hàng đã được quốc hữu hóa, thì cao hơn khả năng phòng thủ của một nước mà ngân hàng còn ở trong tay tư nhân Sức mạnh quốc phòng của một nước nông dân, trong đó ruộng đất ở trong tay những ủy ban nông dân, thì cao hơn sức mạnh của một nước còn chế độ địa chủ chiếm hữu ruộng đất [ 44, tr 261]Như vậy, chế độ chính trị - xã hội tiên tiến có sức mạnh quân sự và khả năng phòng thủ đất nước cao hơn chế độ chính trị xã hội xây dựng trên quan hệ chiếm hữu tư nhân đối với tư liệu sản xuất

Thắng lợi của Nhà nước Xã hội chủ nghĩa Xô viết Nga trong cuộc chiến chống sự can thiệp của 14 nước đế quốc, trong cuộc nội chiến chống bọn bạch vệ (1918 – 1921), nhất là thắng lợi vĩ đại của nhân dân Liên Xô trong cuộc chiến tranh vệ quốc (1941- 1945) chống chủ nghĩa phát xít Đức – Ý – Nhật đã chứng minh tính chân lý của những quan điểm đúng đắn về sức mạnh QPQS và bảo vệ Tổ quốc Những quan điểm đó tiếp tục được Hồ Chí Minh tiếp thu và vận dụng sáng

tạo vào thực tiễn cách mạng Việt Nam

1.2.2 Tư tưởng Hồ Chí Minh về quốc phòng, quân sự

Tư tưởng quân sự Hồ Chí Minh là bộ phận quan trọng trong tư tưởng cách mạng của Người Tư tưởng đó được hình thành phát triển trong quá trình giải quyết đúng đắn mỗi quan hệ giữa đường lối cách mạng và phương pháp cách mạng, xuất phát từ đặc điểm nổi bật của cách mạng Việt Nam là cách mạng giải phóng dân tộc gắn liền với khởi nghĩa vũ trang và chiến tranh cách mạng Đứng trước kẻ thù là thực dân đế quốc, Chủ tịch Hồ Chí Minh xác định không có con đường nào khác là phải sử dụng bạo lực cách mạng để giải phóng dân tộc, bảo vệ thành quả cách mạng, bảo vệ đất nước Vì vậy khởi nghĩa vũ trang và chiến tranh cách mạng là con đường duy nhất đúng đắn để giành thắng lợi cho cách mạng Việt Nam

Tư tưởng quân sự Hồ Chí Minh có nội dung đa dạng và phong phú, bao trùm nhiều lĩnh vực hoạt động quân sự và đấu tranh vũ trang:

Trước hết, đó là quan điểm về bạo lực cách mạng Theo Hồ Chí Minh việc sử

dụng bạo lực cách mạng chống lại bạo lực phản cách mạng để giành và giữ chính quyền là một tất yếu lịch sử đối với các dân tộc bị áp bức dưới chế độ thực dân đế quốc Quan điểm bạo lực cách mạng của Người là bạo lực của quần chúng nhân dân có tổ chức và được rèn luyện trong đấu tranh cách mạng dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Hình thức của bạo lực là sự kết hợp của nhiều biện pháp, cách thức đấu tranh cả quân sự, chính trị, kinh tế, ngoại giao, văn hóa…Những hình thức đó có thể khái quát thành hai hình thức cơ bản chủ yếu là: đấu tranh chính trị, đấu tranh vũ trang, sử dụng hai lực lượng: lực lượng chính trị của quần chúng, lực lượng vũ trang nhân dân để đập tan bộ máy cai trị của bọn đế quốc, tay sai giành

chính quyền về tay nhân dân Hoạt động quân sự và đấu tranh vũ trang luôn gắn với hoạt động chính trị, quân sự phải phục tùng chính trị, phải góp phần thắng lợi nhiệm vụ đề ra Người khẳng định “Quân sự mà không có chính trị như cây không

có gốc vô dụng mà có hại” [56, tr 318] Nét độc đáo, sáng tạo trong tư tưởng quân

sự của Hồ Chí Minh là quan điểm về chiến tranh nhân dân: toàn dân, toàn diện, trường kỳ kháng chiến, dựa vào sức mình là chính Người khẳng định: “Cuộc kháng chiến của ta là cuộc kháng chiến toàn dân, cần phải động viên toàn dân”,

“sức mạnh là ở nơi dân, trên bầu trời không gì quý bằng nhân dân, trên thế giới không gì mạnh bằng lực lượng đoàn kết của toàn dân” [ 57, tr.276 ] Không chỉ khẳng định sức mạnh vô địch là sức mạnh của nhân dân, Hồ Chí Minh còn chỉ ra phương hướng cơ bản để tổ chức tập hợp và phát huy sức mạnh của nhân dân trong hoạt động quân sự và đấu tranh vũ trang Người đặc biệt chú ý những vấn đề:

- Phải có Đảng lãnh đạo, Đảng phải có đường lối đúng đắn, hợp lòng dân Có như vậy mới làm cho dân tin Đảng và quyết tâm theo Đảng đến cùng Để phát huy sức mạnh toàn dân, một vấn đề hết sức quan trọng là phải đoàn kết toàn dân trong mặt trận dân tộc rộng lớn do Đảng lãnh đạo

- Phải vũ trang toàn dân, xây dựng lực lượng vũ trang ba thứ quân làm nòng cốt cho toàn dân đánh giặc

- Động viên sức dân phải gắn với bồi dưỡng sức dân Đó là tư tưởng thực túc binh cường, dân giàu nước mạnh Đó cũng là tư tưởng khoan thư sức dân để làm

kế sâu rễ bên gốc trong thời đại ngày nay

Về xây dựng lực lượng vũ trang cách mạng, tư tưởng quân sự Hồ Chí Minh

khẳng định việc tổ chức xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân là một yêu cầu tất yếu không thể thiếu trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc và bảo vệ Tổ quốc Đảng Cộng sản Việt Nam có nhiệm vụ tổ chức và lãnh đạo lực lượng vũ trang Đó là lực lượng chiến đấu tin cậy của Đảng, công cụ bạo lực của giai cấp để thực hiện thắng lợi mục tiêu của cách mạng độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa

xã hội Sự sáng tạo trong tư duy quân sự Hồ Chí Minh là ở chỗ, trong khi khẳng định vấn đề có tính nguyên tắc đó là bản chất giai cấp của Quân đội nhân dân Việt

Nam - bản chất giai cấp công nhân, Hồ Chí Minh còn chỉ rõ quân đội còn là quân đội của nhân dân, từ nhân dân mà ra, vì nhân dân mà chiến đấu hy sinh Mỗi quan

hệ mật thiết máu thịt với nhân dân là mỗi quan hệ phản ánh bản chất của quân đội cách mạng theo quan điểm của Hồ Chí Minh Trong xây dựng quân đội cách mạng Người yêu cầu Quân đội nhân dân Việt Nam vừa là đội quân chiến đấu, đội quân công tác, đội quân lao động sản xuất Để thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ đó, Đảng Cộng sản phải quan tâm chăm lo xây dựng quân đội vững mạnh toàn diện, trong đó lấy xây dựng chính trị là cơ sở Phải xây dựng nền nếp chính quy và từng bước hiện đại hóa để nâng cao sức chiến đấu và khả năng sẵn sàng chiến đấu của quân đội

Về nghệ thuật quân sự: Tư tưởng Hồ Chí Minh đã kế thừa và đưa nghệ thuật

quân sự Việt Nam phát triển lên đỉnh cao mới Tinh thần cơ bản của nghệ thuật quân sự mà Hồ Chí Minh đề cập được thể hiện qua nhiều bài viết như: “Cách đánh

du kích”, “Binh pháp Tôn Tử”… Qua đó có thể khái quát trên một số mặt sau:

- Phải nắm vững chiến lược tiến công, giành và giữ quyền chủ động trong khởi nghĩa cũng như trong chiến tranh Tiến công và phòng ngự là một nội dung rất quan trọng trong chỉ đạo chiến tranh được Hồ Chí Minh vận dụng, sáng tạo trong chỉ đạo chiến lược, chiến thuật quân sự

- Phải biết phát huy sức mạnh tổng hợp Điểm cốt lõi của việc phát huy sức mạnh tổng hợp trong tư tưởng quân sự Hồ Chí Minh là phát huy sức mạnh toàn dân, toàn diện của đất nước, của dân tộc Là sự kết hợp một cách tài tình sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại để chiến thắng kẻ thù

- Tạo lực, tạo thế, tạo thời cơ, dùng mưu để thắng địch là những yếu tố quan trọng của nghệ thuật quân sự của Hồ Chí Minh Nghệ thuật tạo thế, tạo thời cơ là nghệ thuật vận dụng sáng tạo những cách đánh truyền thống “lấy nhỏ thắng lớn”,

“lấy ít thắng nhiều”, “lấy chất lượng cao thắng số lượng đông”

- Chủ động đánh vào lòng người đối phương, kết hợp tác chiến với địch vận, nghệ thuật khởi đầu và kết thúc chiến tranh cũng là những nội dung độc đáo trong nghệ thuật quân sự Hồ Chí Minh

Trong di sản tư tưởng quân sự mà Hồ Chí Minh để lại cho đất nước có những quan điểm rất quan trọng về quốc phòng, về xây dựng nền quốc phòng toàn dân Người khẳng định bảo vệ Tổ quốc, bảo vệ chính quyền cách mạng, bảo vệ nhân dân là yêu cầu khách quan mà Đảng phải thường xuyên quan tâm Người nói: Ngày xưa các vua Hùng đã có công dựng nước, ngày nay Bác cháu ta phải cùng nhau giữ lấy nước Lời dạy của Người chỉ ra quy luật dựng nước đi đôi với giữ nước, xây dựng Chủ nghĩa xã hội phải gắn với bảo vệ Tổ quốc Xã hội chủ nghĩa Xây dựng nền quốc phòng toàn dân theo tư tưởng Hồ Chí Minh phải nhìn xa, phải thấy trước âm mưu thủ đoạn của kẻ thù, thấy trước thuận lợi khó khăn của cách mạng để chủ động chuẩn bị trước mọi mặt, nhằm tăng cường tiềm lực sức mạnh của đất nước, thực hiện thắng lợi nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc Xây dựng nền quốc phòng toàn dân theo quan điểm của Hồ Chí Minh là phải phát huy sức mạnh tổng hợp của đất nước cả về quân sự, chính trị, kinh tế, khoa học kỹ thuật, văn hóa…Sức mạnh quân sự quyết định trực tiếp sức mạnh của nền quốc phòng toàn dân; sức mạnh chính trị tinh thần là nền tảng quan trọng, có vai trò quyết định nhất đối với sức mạnh của nền quốc phòng; sức mạnh kinh tế là nền tảng vật chấ của nền quốc phòng; văn hóa khoa học kỹ thuật là nền tảng của đời sống tinh thần xã hội, là một trong những nhân tố quan trọng tạo nên sức mạnh quốc phòng toàn dân Xây dựng nền quốc phòng toàn dân phải trên tinh thần độc lập, tự chủ, tự lực,

tự cường, phải quan tâm xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân vững chắc Thế trận quốc phòng toàn dân là thế trận rộng khắp và có trọng tâm, trọng điểm Người khẳng định mỗi quốc dân là một chiến sĩ mỗi làng xóm là một pháo đài Thế trận

đó phải được xây dựng từ nông thôn đến thành thị, từ đồng bằng đến rừng núi Xây dựng thế trận quốc phòng vững chắc mới thực hiện được tư tưởng toàn dân đánh giặc, mới phát huy được sức mạnh của thế trận lòng dân, kết hợp với thế hiểm sông núi, kết hợp sức mạnh của toàn dân với sức mạnh toàn diện của đất nước

Tư tưởng quân sự Hồ Chí Minh, một bộ phận quan trọng trong tư tưởng cách mạng của Người, là kết quả của hoạt động tư duy và thực tiễn trong điều kiện cụ thể của cách mạng Việt Nam và thế giới, là sự kế thừa xuất sắc truyền thống quân

sự của dân tộc, tinh hoa quân sự của nhân loại Trong thực tiễn, tư tưởng quân sự

Hồ Chí Minh đã trở thành nền tảng tư tưởng cho đường lối quân sự của Đảng trở thành ngọn đuốc soi đường của hoạt động quân sự và đấu tranh vũ trang của nhân dân ta Tư tưởng đó được thực tiễn lịch sử Việt Nam khẳng định là đúng đắn và sáng tạo Tư tưởng đó trở thành hạt nhân của tư tưởng quân sự Việt Nam trong thời đại mới, thời đại Hồ Chí Minh Ngày nay, trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Xã hội chủ nghĩa, tư tưởng quân sự Hồ Chí Minh vẫn giữ nguyên giá trị, tiếp tục chỉ dẫn cho mọi hành động của Đảng ta và nhân dân ta trong lĩnh vực hoạt động quân sự, đấu tranh vũ trang, xây dựng nền QPTD, bảo vệ Tổ quốc

1.2.3 Quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về quốc phòng, quân sự

Đại hội Đảng lần thứ nhất (tháng 3 năm 1935) đã ra Nghị quyết riêng về tổ chức và lãnh đạo tự vệ thường trực, trong đó đã chỉ rõ: Công nông tự vệ đội là dưới quyền chỉ huy thống nhất của Trung ương Quân ủy Đảng Cộng sản…phải luôn luôn giữ quyền chỉ huy nghiêm nghặt của Đảng trong tự vệ thường trực

Đại hội lần thứ II của Đảng đã thiết lập chế độ đảng ủy, thay thế vào chế độ chính ủy tối hậu quyết định; đồng thời khẳng định “Lãnh đạo quân sự là nhiệm vụ quan trọng bậc nhất của Đảng trong toàn bộ công tác lãnh đạo kháng chiến Xây dựng quân đội là một phần trọng yếu của công tác lãnh đạo quân sự mà toàn Đảng

có nhiệm vụ thi hành

Đại hội III (9/1960) của Đảng cũng khẳng định: Nhà nước dân chủ nhân dân của ta cần luôn luôn coi trọng nhiệm vụ củng cố lực lượng quốc phòng, mà nòng cốt là quân đội nhân dân, dưới sự lãnh đạo tuyệt đối của Đảng ta

Đại hội IV (12/1976) nêu lên một số vấn đề sau:

- Củng cố và tăng cường lực lượng quốc phòng, giữ vững an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội, đập tan mọi sự phản kháng và mọi hành động xâm lược của

kẻ thù

- Đảng ta coi lực lượng vũ trang là công cụ xây dựng Chủ nghĩa xã hội và bảo

vệ Chủ nghĩa xã hội; Nhà nước ta luôn luôn phải coi trọng nhiệm vụ củng cố quốc phòng, an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội, bảo đảm cho đất nước luôn luôn

sẵn sàng, đủ sức đập tan mọi cuộc tiến công của bọn gây chiến, bọn xâm lược và những hành động chống đối của bọn phản cách mạng

Đại hội V (1981) chỉ rõ “Quốc phòng và An ninh, phải cố gắng đến mức cao nhất làm tốt công cuộc phòng thủ đất nước và giữ vững an ninh của Tổ quốc Kết hợp chặt chẽ kinh tế với quốc phòng, quốc phòng với kinh tế, có kế hoạch chủ động để khi cần thiết chuyển được nhanh chóng nền kinh tế từ thời bình sang thời chiến”

Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ VI (1986) Đảng ta chủ trương đổi mới toàn diện đất nước Quan điểm, đường lối, chủ trương của Đảng ta về QPAN về thực hiện nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc cũng có quá trình vận động, phát triển cùng với quá trình vận động, phát triển của công cuộc đổi mới Đại hội VI nhấn mạnh: “Tổ chức tốt việc bảo vệ chủ quyền và giữ vững an ninh các tuyến biên giới và hải đảo, xây dựng và củng cố bộ đội biên phòng vững mạnh”

Đại hội toàn quốc lần thứ VII của Đảng, tình hình thế giới có nhiều biến đổi,

đó là sự sụp đổ hệ thống xã hội chủ nghĩa ở Liên xô và Đông Âu, chủ nghĩa xã hội lâm vào thoái trào, chủ nghĩa tư bản chiếm nhiều ưu thế Trước tình hình đó, Đảng

ta xác định thêm những nội dung mới so với đại hội VI của nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc là bảo vệ vững chắc độc lập, toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc, ngăn chặn và làm thất bại mọi âm mưu, hành động chống phá xâm lược của kẻ thù Để thực hiện tốt nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc, quốc phòng, an ninh còn phải thực hiện xây dựng khu vực phòng thủ tỉnh, thành phố trong thế trận quốc phòng toàn dân, có khả năng ngăn chặn, đập tan các âm mưu và hoạt động phản cách mạng tại địa phương và tích cực công tác bảo vệ địa phương trong mọi tình huống

Đại hội VIII, Đảng ta bổ sung thêm nhiệm vụ bảo vệ an ninh, bảo vệ nhân dân, bảo vệ Đảng, bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa Bên cạnh đó, Đảng ta còn bổ sung nhiệm vụ của quốc phòng, an ninh là ngăn ngừa và làm thất bại mọi âm mưu

và hoạt động gây mất ổn định chính trị - xã hội, xâm phạm độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ, gây tổn hại cho công cuộc xây dựng và phát triển đất nước, ngăn chặn và trừng trị có hiệu quả mọi loại tội phạm, bảo đảm tốt trật tự, an toàn xã hội

Đại hội Đảng lần thứ IX, với tình hình phức tạp của khu vực và thế giới, cũng như xu thế toàn cầu hóa đang tác động mạnh mẽ đến nước ta, chủ nghĩa đế quốc không chỉ chống phá ta về kinh tế, chính trị mà cả văn hóa, sự nghiệp đổi mới thì ngoài nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc, Đảng ta còn bổ sung thêm cho quốc phòng, an ninh nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội và nền văn hóa, bảo

vệ sự nghiệp đổi mới và lợi ích quốc gia, dân tộc

Đại hội Đảng lần thứ X, trước tình hình đất nước cũng như tình hình khu vực, thế giới xuất hiện nhiều vấn đề mới nảy sinh thì vấn đề bảo đảm ổn định xã hội là cần thiết nên Đảng ta bổ sung thêm nhiệm vụ mới là bảo vệ an ninh chính trị, an ninh kinh tế, an ninh tư tưởng văn hóa và an ninh xã hội, duy trì trật tự kỷ cương,

an toàn xã hội, giữ vững ổn định chính trị của đất nước, ngăn ngừa, đẩy lùi và làm thất bại mọi âm mưu, hoạt động chống phá, thù địch, không để bị động, bất ngờ Đây chính là tiền đề, là cơ sở để thực hiện nhiệm vụ xây dựng và phát triển đất nước trong thời kỳ mới

Tại Đại hội Đảng lần thứ XI, với những tranh chấp trên biển Đông hiện nay, Đảng ta xác định thêm nhiệm vụ “giữ vững chủ quyền biển đảo, biên giới, vùng trời, sẵn sàng ứng phó với các mối đe dọa an ninh phi truyền thống mang tính toàn cầu không dễ bị kích động, bất ngờ trong mọi tình huống Tiếp tục mở rộng quan

hệ hợp tác quốc tế trong lĩnh vực quốc phòng, an ninh” Đại hội lần này, lần đầu tiên, Đảng ta bổ sung thêm quan điểm mới mà trước đây chúng ta chưa đề cập, đó

là mở rộng hợp tác quốc tế trên lĩnh vực quốc phòng, an ninh Quan điểm này vừa phù hợp với xu thế hội nhập, vừa bảo đảm thực hiện nhiệm vụ tăng cường tiềm lực quân sự cho sự nghiệp bảo vệ đất nước trong thời kỳ mới

Có thể thấy, qua các nhiệm kỳ đại hội Đảng, nguyên tắc Đảng lãnh đạo quốc

phòng, an ninh ngày càng cụ thể và hoàn thiện hơn: Tại Đại hội Đảng lần thứ VI,

Đảng ta xác định là: Thực hiện đúng cơ chế Đảng lãnh đạo đối với quân đội và sự nghiệp quốc phòng Theo đó, nguyên tắc Đảng lãnh đạo quân đội và sự nghiệp quốc phòng đã được xác định nhưng trong văn kiện chưa nêu nội dung cụ thể Đến Đại hội Đảng lần thứ IX, nguyên tắc lãnh đạo của Đảng đối với quốc phòng, an

ninh được cụ thể là: Thường xuyên tăng cường sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt của Đảng đối với Quân đội nhân dân và Công an nhân dân, đối với sự nghiệp quốc phòng và an ninh Trên cơ sở nguyên tắc đó, Đại hội Đảng lần thứ X tiếp tục bổ sung thêm: Xây dựng, bổ sung cơ chế lãnh đạo của Đảng và quản lý của Nhà nước đối với hoạt động quốc phòng, an ninh Bên cạnh việc thực hiện chế độ một người chỉ huy, Đảng ta thấy cần thiết phải thực hiện chế độ chính uỷ, chính trị viên nhằm tăng cường công tác Đảng, công tác chính trị trong quân đội Tháng 1 năm 2011 tại Đại hội Đảng lần thứ XI, Đảng bổ sung thêm nội dung “nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về quốc phòng, an ninh”

Tóm lại, qua mỗi giai đoạn lịch sử, qua mỗi kỳ đại hội, với những yêu cầu lịch sử khác nhau, đường lối lãnh đạo quốc phòng, quân sự của Đảng ngày càng được hoàn thiện, cụ thể hóa

1.3 Quận ủy lãnh đạo công tác quốc phòng, quân sự địa phương – quan

niệm, nội dung, phương thức, qui trình, vai trò

1.3.1 Quan niệm quận ủy lãnh đạo công tác quốc phòng, quân sự địa phương

Lãnh đạo là một hoạt động gắn liền với quá trình cách mạng của Đảng, trở thành thuật ngữ được sử dụng phổ biến trong các văn kiện Đảng, các cấp ủy, các tổ chức trong hệ thống chính trị, cán bộ, đảng viên

Theo Từ điển tiếng Việt (Viện Ngôn ngữ học, Hoàng Phê chủ biên xuất bản năm 1995): “Lãnh đạo là đề ra chủ trương, đường lối và tổ chức động viên thực hiện” [ 61, tr.524] Trong Đại từ điển tiếng Việt (do Nguyễn Như Ý chủ biên, xuất bản năm 2010 ) thì định nghĩa: “Lãnh đạo là dẫn dắt, tổ chức phong trào theo đường lối cụ thể” [ 30, tr.979]

Từ hai cách diễn đạt trên có thể hiểu “lãnh đạo”: là hoạch định đường lối chủ trương, chính sách, xác định những nội dung, nhiệm vụ cần phải làm trong một giai đoạn, hay một thời kỳ cách mạng; đưa ra các quan điểm, nguyên tắc, các phương thức tiến hành để đạt mục tiêu; tổ chức thực hiện các chủ trương, đường lối đã hoạch định; hướng dẫn, động viên dẫn dắt đối tượng lãnh đạo đi đúng mục tiêu đề ra

Trong tác phẩm “Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản” C.Mác, Ph Ăngghen đã khẳng định sứ mệnh lịch sử của giai cấp vô sản là phải tổ chức được chính đảng độc lập của mình

để lãnh đạo giai cấp vô sản chống lại giai cấp đối lập cùng với Nhà nước thống trị của giai cấp đó Hai ông cũng chỉ rõ để thực hiện được sứ mệnh lịch sử của mình, giai cấp công nhân phải tổ chức được chính đảng vô sản – Đảng Cộng sản – là người lãnh đạo, người dẫn đường đưa giai cấp công nhân, nhân dân lao động lật đổ xã hội tư bản và xây dựng thành công CNXH Bằng thực tiễn lãnh đạo cách mạng phong phú của mình V.I.Lênin khẳng định: “Trong lịch sử chưa hề có một giai cấp nào giành được quyền thống trị, nếu nó không đào tạo ra được trong hàng ngũ của mình những lãnh tụ chính trị, những đại biểu tiền phong

có đủ khả năng tổ chức và lãnh đạo trong phong trào” [ 43, tr.473] Như vậy, chủ nghĩa Mác

- Lênin đặc biệt nhấn mạnh vai trò cực kỳ quan trọng, có tính quyết định đến quá trình lãnh đạo, quyết định thành bại của sự nghiệp cách mạng là chủ thể lãnh đạo – chủ thể lãnh đạo xác định mục tiêu, đường hướng, tổ chức, dẫn dắt đối tượng lãnh đạo đến thắng lợi cuối cùng của sự nghiệp cách mạng

Chủ tịch Hồ Chí Minh cho rằng, sự lãnh đạo của Đảng đó là sự vận động tổ chức nhân dân, phải liên lạc với nhân dân trên thế giới để cùng thực hiện mục tiêu của Đảng Muốn thế, Đảng phải là người dẫn đường, cầm lái có trí tuệ để đưa con thuyền cách mạng vượt qua khó khăn, thử thách đến bến bờ thắng lợi Trong tác phẩm “Đường cách mệnh” được Hồ Chí Minh chỉ rõ: “Cách mệnh, trước hết phải có Đảng cách mệnh, để trong thì vận động và tổ chức dân chúng, ngoài thì liên lạc với dân tộc bị áp bức và vô sản giai cấp mọi nơi Đảng có vững mạnh thì cách mạng mới thành công, cũng như người cầm lái có vững thì thuyền mới chạy” [52, tr.267-268] Trong tác phẩm “Sửa đổi lề lối làm việc” Hồ Chí Minh đã phân tích cách lãnh đạo: Theo Người “lãnh đạo đúng” nghĩa là:

- Phải quyết định mọi vấn đề một cách cho đúng Mà muốn thế thì nhất định phải

so sánh kinh nghiệm của dân chúng Vì dân chúng chính là những người chịu đựng kết quả của sự lãnh đạo của ta

- Phải tổ chức sự thi hành cho đúng Mà muốn vậy, không có dân chúng giúp thì không xong

- Phải tổ chức sự kiểm soát, mà muốn kiểm soát đúng thì cũng phải có quần chúng giúp mới được [ 53, tr 285]

Như vậy, Hồ Chí Minh chỉ rõ quy trình lãnh đạo đúng của Đảng bao gồm: Đảng đề ra nghị quyết; Đảng tổ chức lãnh đạo thực hiện nghị quyết và Đảng tổ chức kiểm soát nghĩa là

cả kiểm tra và giám sát Công tác kiểm tra, giám sát không chỉ là khâu cuối cùng trong quy trình lãnh đạo mà nó liên tục, xuyên suốt từ khi Đảng đề ra nghị quyết; tổ chức thực hiện nghị quyết đến sơ, tổng kết rút kinh nghiệm

Từ những phân tích về khái niệm lãnh đạo và sự lãnh đạo của Đảng ở trên chúng ta có thể vận dụng để đưa ra quan niệm:

Quận ủy lãnh đạo công tác quốc phòng, quân sự địa phương là toàn bộ các hoạt động của Quận ủy đề ra các quyết định, chủ trương, nhiệm vụ công tác quốc phòng, quân sự địa phương; tổ chức thực hiện quyết định và kiểm tra, giám sát toàn bộ hoạt động đó, nhằm tăng cường sức mạnh quân sự, quốc phòng, bảo vệ vững chắc địa phương trong mọi tình huống

Chủ thể lãnh đạo công tác QPQS địa phương là quận ủy, trong đó trách nhiệm trực tiếp, thường xuyên là ban Thường vụ và Thường trực quận ủy Tổ chức đảng, các cấp ủy đảng cấp dưới, các ngành có trách nhiệm lãnh đạo thực hiện nhiệm vụ công tác QPQS ở địa bàn, ngành mình phụ trách

Đối tượng lãnh đạo là lĩnh vực công tác QPQS địa phương của quận

Mục tiêu lãnh đạo nhằm phát huy sức mạnh tổng hợp của địa phương trong đó sức mạnh quân sự là đặc trưng để bảo vệ vững chắc địa phương trong mọi tình huống

1.3.2 Nội dung quận ủy lãnh đạo công tác quốc phòng, quân sự địa phương

Nội dung lãnh đạo công tác QPQS địa phương của quận ủy gồm những vấn đề chủ yếu sau:

Một là, Quận ủy lãnh đạo xây dựng tiềm lực quốc phòng vững mạnh, gắn xây dựng thế

trận quốc phòng toàn dân với thế trận an ninh nhân dân trên địa bàn quận

Tiềm lực quốc phòng của quận là khả năng vật chất và tinh thần của quận có thể huy động để bảo vệ vững chắc địa phương trong cả thời bình và thời chiến Tiềm lực đó được dựa trên nền tảng tổng hợp của: tiềm lực chính trị tinh thần, tiềm lực kinh tế, tiềm lực khoa học công nghệ và tiềm lực quân sự, được xây dựng, tổ chức và quản lý chặt chẽ nhằm củng

cố quốc phòng, giữ vững an ninh địa phương và quốc gia Vì vậy, để xây dựng tiềm lực quốc

phòng của quận vững mạnh, quận ủy phải lãnh đạo xây dựng cả tiềm lực chính trị tinh thần, tiềm lực kinh tế, tiềm lực khoa học công nghệ và tiềm lực quân sự

Lãnh đạo xây dựng thế trận QPTD gắn với thế trận an ninh nhân ở cấp quận là rất quan trọng

và cần thiết Bởi vì QPAN có mục tiêu chiến lược chung là bảo vệ độc lập chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ ở từng địa phương, Tổ quốc và bảo vệ CNXH Trong thực hiện mục tiêu chung

đó, bảo vệ từng địa phương của Tổ quốc và bảo vệ chế độ không tách rời nhau Nhiệm vụ quốc phòng toàn dân ở cấp quận không chỉ nhằm đối phó với xung đột quân sự, chuẩn bị để đánh thắng mọi quy mô chiến tranh xâm lược của kẻ thù, mà còn phải đấu tranh phòng, chống chiến lược “diễn biến hòa bình”, bạo loạn lật độ của các thế lực phản động Quận ủy lãnh đạo lực lượng quốc phòng, lực lượng an ninh, phối hợp, liên kết với nhau từ phường đến quận nhằm đảm bảo quốc phòng và an ninh luôn tăng cường sức mạnh cho nhau, giành hiệu suất cao trong chiến đấu bảo vệ Tổ quốc

Hai là, Quận ủy lãnh đạo xây dựng khu vực phòng thủ vững chắc

Xây dựng quận thành KVPT thủ vững chắc là một nội dung lớn của công tác QPQS địa phương có ý nghĩa to lớn trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Xây dựng KVPT quận đòi hỏi phải thực sự vững mạnh toàn diện (cả thế trận, cả lực lượng), có tiềm lực quốc phòng dồi dào, chính trị vững chắc, kinh tế ổn định và phát triển, có đủ sức mạnh để ngăn ngừa và đối phó thắng lợi mọi tình huống cả thời bình và thời chiến Khu vực phòng thủ quận được xây dựng trên cơ sở liên kết chặt chẽ giữa các thành phần: các cụm chiến đấu của phường; các khu vực phòng thủ then chốt, các khu căn cứ chiến đấu, căn cứ hậu phương và các mục tiêu trọng điểm Mục tiêu nhiệm vụ xây dựng KVPT quận hiện nay được xác định: Kết hợp chặt chẽ phát triển kinh tế - xã hội với củng cố tiềm lực QPAN, quy hoạch dự kiến các vị trí xây dựng công trình phòng thủ, bố trí cụm dân cư, xây dựng cơ sở hạ tầng để phục

vụ cho nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội Phấn đấu đến năm 2015 LLVT quận phối hợp với các ngành địa phương xây dựng 100% phường vững mạnh về QPAN, trong đó có 75% phường vững mạnh toàn diện

Ba là, Quận ủy lãnh đạo công tác Giáo dục quốc phòng – an ninh cho toàn dân

Giáo dục QPAN là một nội dung hoạt động xã hội trực tiếp tác động đến trình độ giác ngộ và ý thức trách nhiệm của toàn dân đối với nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc, là một bộ phận

của nền giáo dục quốc gia và giữ vị trí quan trọng trong công tác QPQS địa phương Trước hết, giáo dục cho cán bộ, đảng viên, đoàn viên thanh niên, các đối tượng trong cơ quan đoàn thể chính trị - xã hội và các trường học, làm cho các đối tượng này vừa có ý thức về QPTD, vừa giác ngộ sâu sắc hai nhiệm vụ chiến lược của Đảng là xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Nội dung giáo dục QPAN là: những quan điểm đường lối chủ trương chính sách của Đảng, pháp luật Nhà nước về QPAN; kinh nghiệm truyền thống đánh giặc giữ nước của dân tộc, của địa phương ; làm rõ những âm mưu, thủ đoạn chống phá của các thế lực thù địch từ đó nâng cao tinh thần cảnh giác cách mạng cho mọi tầng lớp nhân dân Công tác giáo dục QPAN còn nâng cao trình độ kỹ chiến thuật khả năng sẵn sàng chiến đấu và chiến đấu thắng lợi của quần chúng nhân dân bảo vệ địa phương trong mọi tình huống

Bốn là, Quận ủy lãnh đạo xây dựng LLVT địa phương vững mạnh làm nòng cốt trong

nhiệm vụ xây dựng KVPT, giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội và chiến đấu bảo vệ địa phương trong chiến tranh

Đây là nhiệm vụ quan trọng trong công tác QPQS ở địa phương mà Quận ủy phải đặc biệt quan tâm lãnh đạo Xây dựng LLVT quận gồm: bộ đội địa phương, DQTV, DBĐV theo đúng qui định của các cấp, bảo đảm cả số lượng và chất lượng Thực hiện đầy đủ nhiệm

vụ, kế hoạch huấn luyện hàng năm cho từng đối tượng, lấy xây dựng về chính trị làm cơ sở, làm cho LLVT địa phương vừa có bản lĩnh chính trị vững vàng, vừa có trình độ kỹ thuật, chiến thuật, có kỷ luật chặt chẽ, nghiêm minh và được trang bị theo khả năng phát triển trang

bị quân sự của đất nước và phù hợp với yêu cầu tác chiến mới của CTND bảo vệ Tổ quốc trong tương lai Xây dựng LLVT địa phương thực sự là lực lượng nòng cốt trong xây dựng

và tác chiến KVPT, cũng như mọi mặt hoạt động trong công tác QSQP ở địa phương trong thời bình cũng như thời chiến

Năm là, Quận ủy lãnh đạo việc tổ chức thực hiện chế độ đăng ký, quản lý chặt chẽ

nguồn động viên, xây dựng lực lượng dự bị động viên hùng hậu và thực hiện tốt chế độ tuyển quân, tuyển sinh quân sự hàng năm

Tuyển quân là một nhiệm vụ thường xuyên theo luật định, nhằm bổ sung cho quân đội những thanh niên có đủ tiêu chuẩn chính trị, văn hóa và sức khỏe, góp phần xây dựng quân đội nhân dân theo hướng “cách mạng, chính qui, tinh nhuệ và từng bước hiện đại” Tuyển

quân và xây dựng, quản lý lực lượng DBĐV được trực tiếp tiến hành ở các cơ sở và kết hợp với quá trình phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng cơ sở chính trị và củng cố quốc phòng ở từng địa bàn

Sáu là, Quận ủy lãnh đạo tổ chức thực hiện tốt mọi chính sách của Đảng, pháp luật của

Nhà nước về nhiệm vụ QPQS và chính sách hậu phương quân đội

Hơn 25 năm tiến hành công cuộc đổi mới đất nước, cùng với việc xác định đường lối xây dựng nền QPTD, Đảng và Nhà nước ta đã ban hành một hệ thống chính sách và đề ra nhiều văn bản luật, pháp lệnh về QPQS như: Chính sách đối với người có công, chăm lo thương binh, gia đình liệt sĩ, giải quyết hậu quả chiến tranh trước đây Đồng thời cũng ban hành nhiều pháp lệnh, nghị định, chỉ thị thông tư về QPQS như: pháp lệnh DBĐV, pháp lệnh Động viên công nghiệp quốc phòng… nhằm tăng cường quản lý Nhà nước về Quốc phòng Hệ thống chính sách, pháp luật có tác dụng thúc đẩy và bảo đảm cho thắng lợi của sự nghiệp xây dựng nền QPTD vững mạnh và xây dựng LLVT nhân dân Địa phương là nơi trực tiếp quán triệt, triển khai thực hiện nhiệm vụ QPQS và các chính sách của Đảng, pháp luật Nhà nước về công tác QPQS Quận ủy quan tâm lãnh đạo công tác này để đảm bảo công bằng về quyền lợi và nghĩa vụ của công dân đối với nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc

Bảy là, Quận ủy lãnh đạo đấu tranh phòng, chống chiến lược “diễn biến hòa bình”, bạo

loạn lật đổ của các thế lực thù địch trên địa bàn quận

Đấu tranh phòng, chống chiến lược “diễn biến hòa bình”, bạo loạn lật đổ là nhiệm vụ cấp bách hàng đầu hiện nay Mặc dù thời bình nhưng chủ nghĩa đế quốc và các thế lực phản động vẫn chưa từ bỏ âm mưu, thủ đoạn chống phá cách mạng Việt Nam Thông qua chiến lược “diễn biến hòa bình” kẻ thù chống phá Việt Nam một cách toàn diện và triệt để trên tất

cả các lĩnh vực của đời sống xã hội; trên mọi phương diện: chính trị, tư tưởng, tổ chức; trên mọi phạm vi lãnh thổ đất nước: từ trung ương đến địa phương cơ sở, đặc biệt hiện nay chúng chủ trương thúc đẩy tự diễn biến, tự chuyển hóa ngay trong nội bộ Đảng và chính quyền nhân dân các cấp Vì vậy Quận ủy lãnh đạo bảo vệ tốt nội bộ Đảng, chính quyền nhân dân, giữ vững ổn định chính trị, chủ động phát hiện, xây dựng phương án đấu tranh kịp thời với mọi âm mưu thủ đoạn chống phá của các thế lực phản động là góp phần làm thất bại chiến lược “diễn biến hòa bình” chống phá cách mạng Việt Nam

1.3.3 Phương thức quận ủy lãnh đạo công tác quốc phòng, quân sự địa phương

Theo Đại từ điển Tiếng Việt thì “phương thức” là phương pháp và hình thức tiến hành Như vậy “phương thức” là cách thức và hình thức tiến hành công việc để có kết quả cao Trong cuốn Đề cương bài giảng Xây dựng Đảng của Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh khu vực II do Tiến sĩ Trần Văn Chương (chủ biên) nêu rõ: “ Phương thức lãnh đạo của Đảng là hệ thống các phương pháp, hình thức mà Đảng vận dụng để tác động vào các lực lượng, các tổ chức nhằm thực hiện tốt nội dung lãnh đạo” [ 16, tr 104] Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên CNXH ở nước ta (sửa đổi, bổ sung năm 2011) được thông qua tại Đại hội XI của Đảng đã chỉ rõ phương thức lãnh đạo của Đảng:

Đảng Cộng sản Việt Nam là Đảng cầm quyền, lãnh đạo Nhà nước và xã hội Đảng lãnh đạo bằng cương lĩnh, chiến lược, các định hướng về chính sách và chủ trương lớn: bằng công tác tuyên truyền, thuyết phục, vận động, tổ chức, kiểm tra và bằng hành động gương mẫu của đảng viên Đảng thống nhất lãnh đạo công tác cán bộ, giới thiệu những đảng viên ưu tú có năng lực và phẩm chất vào hoạt động trong các

cơ quan lãnh đạo của hệ thống chính trị Đảng lãnh đạo thông qua tổ chức đảng và đảng viên hoạt động trong các tổ chức của hệ thống chính trị, tăng cường chế độ trách nhiệm, nhất là người đứng đầu Đảng thường xuyên nâng cao năng lực cầm quyền và hiệu quả lãnh đạo, đồng thời phát huy mạnh mẽ vai trò, tính chủ động, sáng tạo và trách nhiệm của các tổ chức khác trong hệ thống chính trị [29, tr.88 – 89]

Trong lĩnh vực QPQS do tính chất đặc thù về tổ chức, lực lượng, biện pháp và hoạt động của công tác QPQS Đồng thời đây là lĩnh vực có phạm vi rộng lớn, phức tạp, nhạy cảm, là cuộc đấu tranh gay go, quyết liệt, mất còn, liên quan trực tiếp đến sự tồn tại phát triển của quốc gia, đến sinh mệnh chính trị của Đảng, Nhà nước Lực lượng vũ trang lại là công

cụ bạo lực sắc bén của Đảng, Nhà nước được giao nắm nhiều quyền lực đặc biệt để bảo vệ đất nước trong mọi tình huống Do đó Đảng thực hiện nguyên tắc lãnh đạo tuyệt đối trực tiếp

về mọi mặt đối với sự nghiệp quốc phòng, quân sự Điều lệ Đảng do Đại hội XI thông qua quy định:

Đảng lãnh đạo lực lượng Quân đội nhân dân Việt Nam và Công an nhân dân Việt Nam tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt; sự lãnh đạo của Đảng được tập trung thống nhất vào Ban Chấp hành Trung ương mà trực tiếp, thường xuyên là Bộ Chính trị, Ban Bí thư; Đảng quyết định những vấn đề cơ bản về xây dựng Quân đội nhân dân và Công

an nhân dân trong sạch, vững mạnh về chính trị, tư tưởng và tổ chức tuyệt đối trung thành với Đảng, với Tổ quốc, hết lòng, hết sức, phục vụ nhân dân, là lực lượng nòng cốt cùng toàn dân bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam XHCN, giữ gìn an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội, tham gia xây dựng đất nước [28, tr 42 – 43]

Như vậy, từ những phân tích ở trên có thể hiểu: Phương thức quận ủy lãnh đạo công tác

quốc phòng, quân sự địa phương là hệ thống các phương pháp, hình thức, biện pháp mà quận ủy sử dụng để tác động trực tiếp vào lĩnh vực công tác quốc phòng, quân sự địa phương, vào các tổ chức, lực lượng tham gia nhiệm vụ quốc phòng, quân sự để thực hiện mục tiêu tăng cường sức mạnh quốc phòng, quân sự bảo vệ vững chắc địa phương trong mọi tình huống

Từ quan niệm nêu trên phương thức lãnh đạo công tác QPQS địa phương của Quận ủy được cụ thể như sau:

- Quận ủy đề ra chủ trương, quyết định, nghị quyết, chính sách, chương trình, kế hoạch cho công tác QPQS địa phương Quyết định các nhiệm vụ trọng tâm, những vấn đề lớn và

xử lý những vấn đề phức tạp nảy sinh trong quá trình lãnh đạo công tác QPQS địa phương trên địa bàn quận

- Quận ủy lãnh đạo công tác QPQS địa phương thông qua công tác tư tưởng

Thông qua công tác giáo dục chính trị, tư tưởng, tuyên tuyền, cổ động của hệ thống chính trị, quận ủy thực hiện việc định hướng, động viên, cổ vũ toàn Đảng, toàn quân, toàn dân, các tổ chức trong hệ thống chính trị, các ngành, các cấp thực hiện nhiệm vụ công tác QPQS địa phương Đồng thời thông qua công này để củng cố lập trường quan điểm, niềm tin của lực LLVT quận, làm cho LLVT quận tuyệt đối trung thành với sự nghiệp cách mạng của Đảng, hết lòng hết sức bảo vệ Đảng, bảo vệ chính quyền Nhà nước, bảo vệ nhân dân

- Quận ủy lãnh đạo công tác QPQS địa phương thông qua chính quyền các cấp trong quận

Chính quyền các cấp là cơ quan có chức năng quản lý điều hành, có đầy đủ quyền hạn

và điều kiện để thực hiện công tác QPQS địa phương trên địa bàn quận Trên cơ sở chức năng, quyền hạn của mình chính quyền tiến hành cụ thể hóa, thể chế hóa các chủ trương, quyết định, nghị quyết, chính sách của Đảng và Quận ủy về công tác QPQS địa phương Đồng thời tiến hành hành các biện pháp quản lý, xây dựng và ban hành các văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến công tác QPQS triển khai đến tất cả các nghành, các cấp, toàn quân và toàn dân thực hiện

- Quận ủy lãnh đạo công tác QPQS địa phương thông qua công tác tổ chức, công tác cán bộ

Xuất phát từ nguyên tắc Đảng lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt đối với sự nghiệp quốc phòng vì vậy để giữ vững và tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác QPQS địa phương, đảm bảo hoạt động này luôn đi đúng hướng, triển khai thực hiện nhiệm

vụ đúng chủ trương thì Quận ủy phải làm tốt công tác tổ chức, công tác cán bộ Thông qua lãnh đạo xây dựng tổ chức LLVT kết hợp với công tác cán bộ của cơ quan quân sự cấp trên Quận ủy tiến hành kiện toàn, sắp xếp, bố trí đội ngũ cán bộ có phẩm chất, năng lực tốt, có kiến thức về chuyên môn nghiệp vụ, am hiểu thực tiễn địa phương vào nắm những chức vụ quan trọng trong LLVT quận Từ đó thông qua lực lượng này nắm rõ tình hình QPQS, kịp thời đưa ra chủ trương nghị quyết lãnh đạo sát với yêu cầu nhiệm vụ công tác QPQS địa phương

- Quận ủy lãnh đạo công tác QPQS địa phương thông qua tổ chức cơ sở Đảng và đội ngũ đảng viên trên địa bàn quận

Công tác QPQS là trách nhiệm của tổ chức Đảng các cấp và toàn thể đội ngũ cán bộ, đảng viên của Đảng Thông qua tổ chức đảng và vai trò tiền phong, gương mẫu của đội ngũ đảng viên, nhất là tổ chức đảng và đảng viên trong các đơn vị LLVT, các đảng viên đang tham gia và đã tham gia hoạt động QPQS là một cách thức lãnh đạo hiệu quả của Quận ủy đối với công tác QPQS địa phương

- Quận ủy lãnh đạo công tác QPQS địa phương thông qua công tác kiểm tra, giám sát Đây là phương thức lãnh đạo quan trọng không thể thiếu để Quận ủy lãnh đạo thắng lợi nhiệm vụ công tác QPQS địa phương Đảng ta khẳng định: Lãnh đạo mà không kiểm tra thì

coi như không lãnh đạo Công tác kiểm tra được tiến hành trong suốt quá trình từ khâu chuẩn

bị ra quyết định, ra quyết định đến tổ chức thực hiện quyết định Qua kiểm tra, giám sát Quận ủy nắm được tình hình thực tế, kiểm nghiệm được quyết định lãnh đạo đã phù hợp hay chưa từ đó điều chỉnh, đề ra chủ trương, giải pháp lãnh đạo công tác công tác QPQS đúng đắn, phù hợp

1.3.4 Qui trình quận ủy lãnh đạo công tác quốc phòng, quân sự địa phương

Quy trình quận ủy lãnh đạo công tác QPQS địa phương gồm những bước cơ bản như: chuẩn bị ra quyết định, ra quyết định, tổ chức thực hiện quyết định, tiến hành công tác kiểm tra, giám sát và sơ, tổng kết đánh giá kết quả:

Bước 1: Chuẩn bị ra quyết định (nghị quyết) lãnh đạo

- Căn cứ vào đường lối, chủ trương, quan điểm, nghị quyết của Đảng ủy Quận

sự Trung ương, Đảng ủy Quân sự Quân khu, Thành ủy thành phố, chỉ thị của Bộ tư lệnh thành phố, nghị quyết đại hội Đảng bộ quận và đặc điểm, tình hình công tác QPQS địa phương trên địa bàn quận, Quận ủy phân công cho Đảng ủy quân sự quận, văn phòng Quận ủy hoặc Ban chỉ huy Quân sự quận dự thảo nghị quyết, chỉ thị, thông tri, thông báo…để lãnh đạo công tác QPQS địa phương

- Các bộ phận được phân công có nhiệm vụ nghiên cứu nhiều nguồn tài liệu

có liên quan, khảo sát thực tế, nắm rõ tâm tư, nguyện vọng của nhân dân, dự thảo văn bản để Quận ủy lãnh đạo công tác QPQS địa phương

- Bộ phận tham mưu dự thảo văn bản xong trình Thường trực Quận ủy xin ý kiến, lấy ý kiến đóng góp của các ban ngành trong quận; tiếp thu ý kiến đóng góp, chỉnh sửa dự thảo và tiếp tục trình Thường trực Quận ủy xem xét để chuẩn bị trình Thường vụ Sau khi, Thường vụ cho ý kiến, tiếp thu, hoàn chỉnh và trình Quận ủy thông qua

Bước 2: Ra quyết định lãnh đạo

Trên cơ sở ý kiến đã được thống nhất của Ban Thường vụ, Quận ủy sẽ chính thức ban hành quyết định lãnh đạo công tác QPQS địa phương Tùy loại văn bản

mà quyết định này sẽ được triển khai đến tập thể ban chấp hành hoặc mở rộng đến các chi bộ, đảng bộ cơ sở để triển khai thực hiện

Bước 3: Tổ chức thực hiện quyết định

Sau khi có Nghị quyết, chỉ thị lãnh đạo của Quận ủy, Văn phòng quận ủy phối hợp với ban Tuyên giáo quận ủy tổ chức giới thiệu, quán triệt nội dung nghị quyết, tuyên truyền sâu rộng đến cán bộ, đảng viên, nhân dân trên địa bàn quận

UBND quận chỉ đạo các ngành chức năng thể chế hóa các nội dung của nghị quyết về công tác QPQS địa phương thành các quy định cụ thể để tổ chức thực hiện

Nghị quyết của BCH Đảng bộ quận về thực hiện công tác QPQS địa phương thì BTV Quận ủy xây dựng kế hoạch tổ chức thực hiện Nghị quyết của BTV Quận

ủy thì Ban Tuyên giáo quận ủy xây dựng kế hoạch triển khai thực hiện

Nghị quyết có thể triển khai thực hiện ở một đơn vị, địa bàn để làm điểm cho những đơn vị, địa bàn khác hoặc tiến hành đồng loạt trên địa bàn quận trong thời gian nhất định Những nghị quyết có nội dung quan trọng đặc biệt, hoặc có nhiều vấn đề mới thường được tổ chức làm điểm để đảm bảo Nghị quyết lãnh đạo đạt hiệu quả cao nhất

Bước 4: Kiểm tra, giám sát công tác quốc phòng, quân sự địa phương

Công tác kiểm tra, giám sát là hoạt động lãnh đạo thường xuyên của Quận ủy Quận ủy có thể trực tiếp tiến hành hoặc giao cho UBKT quận, phối hợp với các ngành chuyên trách của Quân đội có trách nhiệm theo dõi giám sát kết quả thực hiện nghị quyết; Định kỳ kiểm tra hoặc đột xuất kiểm tra để nắm thực chất tình hình, kịp thời chấn chính, uốn nắn sai phạm, phát huy những ưu điểm để quyết định lãnh đạo được thực hiện một cách nghiêm túc, triệt để và hiệu quả Cùng với

sự kiểm tra, giám sát của tổ chức đảng, đảng viên, Quận ủy cũng cần hết sức coi trọng đề cao trách nhiệm kiểm tra, giám sát của nhân dân đối với công tác QPQS địa phương

Bước 5: Sơ kết, tổng kết rút kinh nghiệm

Chất lượng, hiệu quả hoạt động lãnh đạo công tác QPQS địa phương của Quận ủy phụ thuộc lớn vào việc sơ kết, tổng kết rút kinh nghiệm Có sơ kết, tổng kết, rút kinh nghiệm kịp thời mới làm cho nghị quyết gắn liền với hơi thở của cuộc

sống luôn luôn sáng tạo, đổi mới, phát triển không ngừng đáp ứng mọi yêu cầu, nhiệm vụ thực tiễn đặt ra

1.3.5 Vai trò lãnh đạo của quận ủy đối với công tác quốc phòng, quân sự địa phương

Sự lãnh đạo của quận ủy là nhân tố trực tiếp quyết định chất lượng, hiệu quả công tác QPQS địa phương

Lịch sử cách mạng Việt Nam đã chứng minh sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng

là nhân tố quyết định mọi thành công và thắng lợi của cách mạng Việt Nam Qua hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, Đảng đã lãnh đạo quân

và dân cả nước đoàn kết một lòng sẵn sàng chiến đấu, hy sinh giành và giữ độc lập, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc Ngày nay, sự lãnh đạo của Đảng tiếp tục là nhân tố trực tiếp quyết định thành công và thắng lợi đối với sự nghiệp bảo vệ

Tổ quốc nói chung và công tác QPQS địa phương nói riêng Thực tiễn cho thấy, ở đâu và khi nào vai trò lãnh đạo của các Cấp ủy đảng được giữ vững và tăng cường thì công tác QPQS địa phương đạt được những thành tựu quan trọng Ngược lại, Cấp ủy đảng các cấp buông lỏng hoặc năng lực lãnh đạo công tác QPQS địa phương yếu thì hoạt động này đạt hiệu quả thấp, thậm chí chịu tổn thất nặng nề Cấp ủy địa phương là cơ quan thay mặt Đảng lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt công tác QPQS địa phương, là cơ quan trực tiếp tổ chức thực hiện đường lối, chính sách QPQS của Đảng, Nhà nước, thực hiện các Nghị quyết, Chỉ thị, mệnh lệnh của cấp trên về công tác QPQS địa phương đồng thời là cơ quan trực tiếp giáo dục tư tưởng cho LLVT địa phương, xây dựng Ban chỉ huy quân sự địa phương vững mạnh về mọi mặt…Với vai trò quan trọng đó thì chỉ có Cấp ủy địa phương mới có đủ khả năng, năng lực, điều kiện để lãnh đạo và huy động sức mạnh tổng hợp của toàn bộ hệ thống chính trị, của toàn xã hội, đảm bảo cho sự thắng lợi trọn vẹn và triệt để của công tác QPQS địa phương

Đặc biệt trong giai đoạn hiện nay sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc đặt ra nhiều yêu cầu và nhiệm vụ mới cho công tác QPQS địa phương Theo đó, công tác QPQS địa phương cần giải quyết kịp thời những vấn đề về lý luận và thực tiễn đang đặt ra