Thể hiện thông tin thời sự trên báo sài gòn tiếp thị và báo gia đình và xã hội (khảo sát báo sài gòn tiếp thị và báo gia đình và xã hội từ 01012011 31032012)

Sau hơn 10 năm ra đời và phát triển, Báo Sài Gòn tiếp thị và Báo Gia đình và Xã hội đã tạo được dấu ấn trong lòng công chúng nhưng nhìn vào mỗi tờ báo vẫn còn những hạn chế như thiếu sự

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ - HÀNH CHÍNH

QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

TRẦN THỊ LỆ HÀ

THỂ HIỆN THÔNG TIN THỜI SỰ TRÊN BÁO SÀI GÒN TIẾP THỊ VÀ BÁO GIA

ĐÌNH VÀ XÃ HỘI (Khảo sát Báo Sài Gòn tiếp thị và Báo Gia đình và Xã hội

từ 01/01/2011 - 31/03/2012)

LUẬN VĂN THẠC SĨ BÁO CHÍ

Hà Nội, 2012

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ - HÀNH CHÍNH

QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

TRẦN THỊ LỆ HÀ

THỂ HIỆN THÔNG TIN THỜI SỰ TRÊN BÁO SÀI GÒN TIẾP THỊ VÀ BÁO GIA

ĐÌNH VÀ XÃ HỘI (Khảo sát Báo Sài Gòn tiếp thị và Báo Gia đình và Xã hội

từ 01/01/2011 - 31/03/2012)

Chuyên ngành: Báo chí học

Mã số: 60 32 01 01

LUẬN VĂN THẠC SĨ BÁO CHÍ

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS, TS HOÀNG ANH

HÀ NỘI - 2012

LỜI CAM ĐOAN

Luận văn này đƣợc hoàn thành tại Học viện Báo chí và Tuyền truyền - Học viện Chính trị - Hành chính Quốc gia Hồ Chí Minh với sự giúp đỡ tận tìn

của các thầy giáo, cô giáo trong Học viện, đặc biệt là PGS,TS Hoàng Anh

Các đồng nghiệp tại Báo Sài Gòn tiếp thị và Báo Gia đình và xã hội

Tôi xin cam đoan đây là công trình khoa học do tôi tự nghiên cứu Các

số liệu đƣợc sử dụng trong luận văn là rõ ràng và trung thực Các kết quả nghiên cứu trong luận văn chƣa đƣợc công bố trong các công trình khác

Tác giả

Trần Thị Lệ Hà

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 6

Chương 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG 13

1.1 Những khái niệm cơ bản 13

1.2 Vai trò, ý nghĩa của thể hiện thông tin thời sự trên báo chí nói chung và Báo Sài Gòn tiếp thị, Báo Gia đình và Xã hội 19

1.3 Yêu cầu đặt ra với thể hiện thông tin thời sự trên báo chí 31

1.4 Các nhân tố tác động đến thể hiện thông tin thời sự trên Báo Sài Gòn tiếp thị, Báo Gia đình và xã hội 33

TIỂU KẾT CHƯƠNG 1 43

Chương 2: THỰC TRẠNG THỂ HIỆN THÔNG TIN THỜI SỰ TRÊN BÁO SÀI GÒN TIẾP THỊ VÀ BÁO GIA ĐÌNH VÀ XÃ HỘI 45

2.1 Nội dung thông tin 45

2.2 Hình thức thể hiện thông tin thời sự 49

TIỂU KẾT CHƯƠNG 2 77

Chương 3: MỘT SỐ NHẬN XÉT VÀ NHỮNG GIẢI PHÁP 78

3.1 Một số nhận xét 78

3.2 Giải pháp 89

TIỂU KẾT CHƯƠNG 3 100

KẾT LUẬN 102

TÀI LIỆU THAM KHẢO 105

PHỤ LỤC 110

CÁC CHỮ VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN

GĐXH : Gia đình xã hội SGTT : Sài Gòn tiếp thị TP.HCM : Thành phố Hồ Chí Minh

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Báo mạng điện tử ra đời là bước đột phá mạnh mẽ trong sự phát triển của báo chí Tất cả các loại hình báo chí truyền thống đặc biệt là báo in đều đứng trước áp lực to lớn do báo mạng điện tử gây ra Nhiều người đặt ra câu hỏi: “Liệu sự ra đời phát triển như vũ bão của báo mạng có làm báo in mất đi?” Câu hỏi này đến nay vẫn chưa có ai có thể trả lời được Chỉ biết rằng, từ khi báo chí ra đời đến nay báo in vẫn luôn là một trong những loại hình báo chí có sức sống lâu bền nhất Tuy vị thế có suy giảm dần đi nhưng phải khẳng định báo in vẫn có vị trí khá vững chắc trong lòng công chúng Báo in không thể cạnh tranh thông tin thời sự với báo mạng điện tử, thậm chí cả phát thanh, truyền hình nhưng báo in lại có một thế mạnh riêng của mình

Báo Sài Gòn tiếp thị và Báo Gia đình và Xã hội là hai tờ báo ra cách

nhật nhưng các thông tin thời sự được thể hiện đầy đủ, mới mẻ Mới ra đời hơn 10 năm nhưng hai tờ báo này đã có chỗ đứng trong làng báo Điều đó được thể hiện lượng phát hành của mỗi báo ổn định, được công chúng biết đến ngày càng đông Lượng thông tin hai tờ báo chuyển tải mỗi số đều có cách thể hiện mới mẻ, riêng biệt, mang đặc trưng của những tờ báo làm thời

sự cách nhật Có được điều này, một phần phải kể đến sự đóng góp của thông tin thời sự trên mỗi tờ báo

Với các sản phẩm báo chí, việc thể hiện thông tin thời sự trên mặt báo rất quan trọng, nhất là với thông tin thời sự Cách thể hiện thông tin chính là nhân tố tạo nên hiệu quả cho mỗi tác phẩm báo chí Thông tin hay, có tính thời sự được thể hiện tốt sẽ có hiệu quả cao với công chúng Không có thế

mạnh chạy đua với báo mạng điện tử, nhật báo nhưng Báo Sài Gòn tiếp thị và Báo Gia đình và Xã hội có cách thể hiện thông tin thời sự theo hướng riêng

Mảng thông tin thời sự vẫn chiếm vị trí quan trọng trên mỗi trang báo, mỗi ấn

phẩm của Báo Sài Gòn tiếp thị và Báo Gia đình và Xã hội

Sau hơn 10 năm ra đời và phát triển, Báo Sài Gòn tiếp thị và Báo Gia đình và Xã hội đã tạo được dấu ấn trong lòng công chúng nhưng nhìn vào mỗi

tờ báo vẫn còn những hạn chế như thiếu sự sáng tạo trong cách thể hiện, thông tin đôi khi còn dàn trải chưa thực sự có điểm nhấn, lựa chọn cách thể hiện đề tài thời sự chưa trúng… Đây là những hạn chế cần được tìm hiểu, nêu

lên và tìm cách khắc phục Tất cả nhằm nâng cao chất lượng Báo Sài Gòn tiếp thị và Báo Gia đình và Xã hội cũng như để rút ra một số kinh nghiệm cho

hoạt động nghề nghiệp trong tương lai

Trên thực tế, việc nghiên cứu vấn đề về thể hiện thông tin thời sự trên báo chưa được quan tâm đúng mức Nếu vấn đề này được đề cập ở các công trình nào đó, thì thường mới chỉ dừng lại ở các khía cạnh đơn lẻ, thiếu tính hệ

thống, hoặc khái quát chung chung chưa đủ chuyên sâu Riêng Báo Sài Gòn tiếp thị chưa có công trình nghiên cứu nào khảo sát Báo Gia đình và Xã hội

có khá nhiều công trình khảo sát, nghiên cứu nhưng ở các mảng đề tài khác, chủ yếu là vấn đề gia đình, trẻ em được thể hiện trên báo này Đến nay vẫn chưa có đề tài nào nghiên cứu về thể hiện thông tin thời sự cụ thể của Báo

Trong bối cảnh như vậy, người viết lựa chọn đề tài “Thể hiện thông tin

thời sự trên Báo Sài Gòn tiếp thị và Báo Gia đình và Xã hội” cho Luận văn tốt

nghiệp cao học chuyên ngành báo chí học của mình

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

Liên quan đến đề tài thông tin thời sự trên Báo Sài Gòn tiếp thị và Báo Gia đình và Xã hội chưa có một công trình nghiên cứu cụ thể nào Qua tìm

hiểu người làm luận văn nhận thấy có một số công trình khoa học (khóa luận, luận văn, tham luận khoa học…) đề cập đến những khía cạnh nhất định Theo trình tự thời gian có thể kể ra một số công trình nghiên cứu sau:

+ Luận văn thạc sĩ truyền thông đại chúng có tiêu đề “Hoạt động thông tin báo chí tỉnh Lào Cai trong thời kỳ đổi mới” của Đặng Đình Quang (năm

1997) Luận văn trình bày những vấn đề lý luận cơ bản về thông tin cùng với việc hệ thống báo chí của tỉnh Lào Cai trong việc thông tin trong thời kỳ đổi mới, những mặt được, chưa được cùng giải pháp nhằm nâng cao chất lượng thông tin của báo chí địa phương

+ Giáo trình Ngôn ngữ báo chí, của tác giả Nguyễn Tri Niên, NXB

2005) của Vũ Thị Hải Anh năm 2007 Nội dung công trình đề cập những vấn

đề lý luận cơ bản về phóng sự và ngôn ngữ báo chí; đặc điểm ngôn ngữ phóng

sự trên báo in gồm ngôn ngữ sự kiện, tính biểu cảm, sự kết hợp các bút pháp

tả - thuật - bình và một số lỗi xảy ra trong các bài phóng sự; nêu lên những giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng ngôn ngữ phóng sự trên báo in

+ Luận văn thạc sĩ truyền thông “Đề tài bạo hành đối với phụ nữ trên báo chí hiện nay” (Khảo sát báo Phụ nữ Việt Nam, báo Gia đình và Xã hội,

báo Công an nhân dân, báo Công an nhân dân điện tử và VietNamNet từ tháng 1.2006 đến tháng 6.2007) của Nguyễn Thị Hòa năm 2007 Luận văn đã phân tích, tìm hiểu các quan niệm, quan điểm về đề tài bạo hành với phụ nữ

và sự thể hiện vấn đề này trên báo chí nước ta hiện nay Trên cơ sở khảo sát một số báo tiêu biểu luận văn đã đưa ra đánh giá thực trạng của nạn bạo hành đối với phụ nữ ở nướ ta hiện nay; phân tích nguyên nhân, hậu quả và nêu lên những kiến nghị, giải pháp đối với báo chí để phát huy vai trò, tác dụng của mình trong bố cảnh tình hình những năm tới

+ Giáo trình Những kỹ năng về sử dụng ngôn ngữ trong truyền thông đại chúng, của tác giả Hoàng Anh, Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội năm 2008

+ Luận văn thạc sĩ “Chuyên mục Mười hai cuộc đối thoại trên tạp chí Văn nghệ Quân đội” của Phạm Thị Thu Quỳnh năm 2008 Luận văn giới

thiệu khái quát về Tạp chí Văn Nghệ Quân đội và chuyên mục “Mười hai cuộc đối thoại”; nghiên cứu, khảo sát và đánh giá những nét cơ bản của chuyên mục “Mười hai cuộc đối thoại” từ tháng 1 năm 1995 đến tháng 6 năm

2008, về nội dung và hình thức, nêu lên những ưu điểm và nhược điểm của chuyên mục; từ đó đề xuất một số ý kiến nhằm nâng cao chất lượng, phương hướng mở rộng và tăng cường sự hấp dẫn của chuyên mục “Mười hai cuộc đối thoại”

+ Luận văn thạc sĩ “Thông tin thời sự trên báo Đảng các tỉnh miền núi phía Bắc” của Hoàng Đức Chí năm 2009 Luận văn nghiên cứu những vấn đề

lý luận về báo chí và vấn đề thông tin thời sự trên báo chí; khảo sát, tổng hợp, phân tích, đánh giá chất lượng thông tin thời sự trên báo Đảng các tỉnh miền núi phía Bắc, những ưu điểm, hạn chế của mỗi tờ báo về mức độ đáp ứng nhu cầu công chúng; tìm nguyên nhân thành công và hạn chế để kiến nghị các giải pháp khả thi nhằm góp phần nâng cao chất lượng thông tin thời sự trên báo Đảng các tỉnh miền núi phía Bắc

+ Luận văn thạc sĩ “Báo chí đáp ứng nhu cầu thông tin thị trường tiêu thụ nông sản của nước ta thời hội nhập” của Nguyễn Thị Oanh năm 2010

Luận văn lý giải một số vấn đề lý luận liên quan đến nội dung đề tài: thông tin, nhu cầu thông tin; báo chí, đáp ứng, nông dân, tiêu thụ nông sản, thị trường…; khảo sát thực trạng việc báo chí đáp ứng nhu cầu thông tin của các đối tượng tham gia sản xuất, tiêu thụ nông sản Trên cơ sở đó, bước đầu đưa

ra các giải pháp góp phần nâng cao chất lượng tác phẩm báo chí trong thông tin về thị trường tiêu thụ nông sản

+ Vấn đề xử lý và sử dụng nguồn thông tin của độc giả trên báo in, của

tác giả Nguyễn Thị Thu Hiền năm 2010 Luận văn lý giải một số vấn đề lý luận liên quan đến nội dung đề tài: thông tin, nhu cầu thông tin; báo chí, đáp ứng nhu cầu thông tin như thế nào; việc xử lý và sử dụng nguồn thông tin của độc giả hiện nay có những ưu điểm và nhược điểm ra sao Từ đó rút ra bài học, kinh nghiệm trong việc sử dụng nguồn tin của độc giả trên mặt báo

+ Luận văn thạc sĩ truyền thông “Thông tin chuyên đề trên chuyên san

Hồ sơ sự kiện” của Nguyễn Tri Thức năm 2011 Luận văn đã nghiên cứu nội

dung, hình thức, chất lượng và hiệu quả của việc tổ chức thông tin chuyên đề trên chuyên san Hồ sơ sự kiện, hoạt động của Ban Hồ sơ sự kiện; đánh giá những thành tựu và hạn chế từ đó đưa ra một số kiến nghị, giải pháp nhằm giúp những người làm Hồ sơ sự kiện cũng như lãnh đạo Tạp chí Cộng sản nắm rõ để có những điều chỉnh kịp thời, nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của mình

+ Luận văn thạc sĩ truyền thông “Thông tin khoa học kỹ thuật phục vụ phát triển kinh tế nông nghiệp nông thôn trên báo chí Hưng Yên hiện nay”

của Nguyễn Thị Vân Anh năm 2011 Luận văn đã nghiên cứu vai trò và nhiệm vụ của báo chí trong việc thông tin khoa học kỹ thuật phục vụ phát triển kinh tế nông nghiệp nông thôn hiện nay; thực trạng thông tin khoa học

kỹ thuật phục vụ pháp triển kinh tế nông nghiệp nông thôn trên báo chí Hưng Yên hiện nay; đề xuất giải pháp, kiến nghị nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả thông tin khoa học kỹ thuật phục vụ pháp triển kinh tế nông nghiệp nông thôn hiện nay

Các công trình nghiên cứu trên chỉ nói đến một khía cạnh mà nội dung luận văn tác giả muốn đề cập tới Trên thực tế, chưa có một công trình nghiên

cứu cụ thể về “thể hiện thông tin thời sự trên Báo Sài Gòn tiếp thị và Báo Gia

đình và Xã hội” Trong quá trình thực hiện luận văn, tác giả đã tham khảo, kế

thừa một số khía cạnh của của các công trình nghiên cứu nhưng không lặp lại

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích

Trên cơ sở làm rõ thực trạng việc thể hiện thông tin thời sự trên Báo Sài Gòn tiếp thị và Báo Gia đình và Xã hội, luận văn đề xuất các giải pháp

nhằm nâng cao hơn nữa chất lượng, hiệu quả của việc thể hiện thông tin thời

sự trên hai báo nói trên

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

- Thể hiện thông tin thời sự trên Báo Sài Gòn tiếp thị và Báo Gia đình

và Xã hội

4.2 Phạm vi nghiên cứu

- Tin, bài có nội dung thời sự Báo Sài Gòn tiếp thị và Báo Gia đình và

Xã hội Thời gian khảo sát từ 1.1.2011 đến 31.3.2012

5 Phương pháp nghiên cứu

5.1 Phương pháp luận

Trong quá trình thực hiện luận văn, tác giả sử dụng cả hai phương pháp nghiên cứu khoa học quan trọng là phương pháp luận duy vật biện chứng của

chủ nghĩa Mác- Lênin và phương pháp công cụ Về lý luận, người viết đã vận dụng các kiến thức và quan điểm của cơ sở lý luận báo chí và các khoa học khác có liên quan

5.2 Phương pháp chung

- Nghiên cứu tài liệu, khảo sát, thống kê, phân tích, tổng hợp

- Điều tra xã hội học

6.2 Về mặt thực tiễn

Những kết quả nghiên cứu của Luận văn có ý nghĩa thiết thực đối với các nhà quản lý, lãnh đạo, các nhà báo trực tiếp làm việc trong hai tờ báo là

Báo Sài Gòn tiếp thị và Báo Gia đình và Xã hội; là căn cứ khoa học góp phần

giúp hai tờ báo có điều kiện phát triển, đáp ứng tốt hơn yêu cầu của thực tiễn Bên cạnh đó, Luận văn còn là tài liệu tham khảo bổ ích cho nhiều đối tượng liên quan khác; các nhà báo nói chung, những người nghiên cứu, giảng dạy và học tập về báo chí

7 Kết cấu luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, phụ lục, danh mục các tài liệu tham khảo, Luận văn được kết cấu thành 3 chương

Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG

1.1 Những khái niệm cơ bản

1.1.1 Thông tin

Nói về thông tin có nhiều ý kiến cho rằng, thông tin là quá trình trong

đó chúng ta hiểu được người khác và làm cho người khác hiểu được chúng ta

Có ý kiến hiểu thông tin là quá trình làm cho cái trước đây độc quyền của một hay vài người thành cái chung của nhiều người

Theo Đại từ điển Tiếng Việt (NXB Văn hóa - Thông tin do Nguyễn Như

Ý chủ biên), thông tin là: (1) tin tức được truyền đi cho nhau biết; (2) tin tức về

các sự kiện diễn ra trong thế giới xung quanh Thông tin được định nghĩa là một khái niệm niệm khái quát về các điều hiểu biết, tri thức thu được qua nghiên cứu, khảo sát hoặc trao đổi giữa các đối tượng với nhau [58, tr.1.587]

Còn Từ điển Tiếng Việt (NXB Đà Nẵng) quan niệm thông tin là sự truyền đạt, sự phản ánh tri thức dưới các hình thức khác nhau, cho biết về thế giới xung quanh và những quá trình xảy ra trong nó [55, tr.815]

Theo Từ điển Tiếng Việt thông dụng của Nxb Giáo dục 2007: Thông tin

là truyền tin, đưa tin báo cho nhau biết [54, tr.755]

Theo Từ điển Tiếng Việt của Viện Ngôn ngữ học xuất bản năm 1999,

thì trong lĩnh vực báo chí - truyền thông, thông tin là khái niệm rất cơ bản, là

cơ sở để tìm hiểu các vấn đề tác động của truyền thông đại chúng và báo chí

Do đó, thông tin đại chúng được khu biệt với các loại hình thông tin chuyên biệt như thông tin liên lạc, thông tin khoa học, thông tin nghề nghiệp, thông

tin cá nhân… Thông tin trong báo chí là một thuật ngữ nền tảng của báo chí… liên quan trực tiếp đến tính hiệu quả của các phương tiện thông tin đại

chúng, đến những đòi hỏi về phương pháp, hình thức sáng tạo của nhà báo, đến nguyên tắc về sự tác động qua lại giữa báo chí và công chúng [53, tr.24]

Nhóm tác giả Dương Xuân Sơn, Đinh Văn Hường, Trần Quang trong

cuốn “Cơ sở lý luận báo chí truyền thông” - Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội

đã viết:

“Trong báo chí, thông tin được dùng để nói về chất liệu ngôn ngữ sống, miêu tả, câu chuyện kể, bằng chứng, chỉ cần nó thể hiện một nhân tố của thực tại” [33, tr.52-53] “Trong lý luận báo chí, khái niệm thông tin là công cụ chủ yếu để nhà báo thực hiện mục đích của mình Thông tin trở thành cầu nói giữa báo chí và công chúng Nó là “công

cụ làm việc” của nhà báo, với sự giúp đỡ của dụng cụ đó, những công việc đa dạng và quan trọng được thực hiện” [33, tr.55]

Như vậy, thông tin là một yếu tố đầu vào cơ bản của quá trình truyền thông, được sử dụng làm phương tiện để định hướng, tác động đến nhận thức, thái độ, hành vi của cộng đồng, nhóm xã hội nhất định

Từ những quan niệm khác nhau, chúng ta đi đến cách hiểu chung nhất:

“Thông tin là tất cả những kiến thức, tri thức, hiểu biết hay những tín hiệu, dấu hiệu mang ý nghĩa và giá trị nhất định đối với đời sống xã hội, được truyền bá, loan báo hoặc trao đổi giữa con người hay các tổ chức xã hội với nhau”

Thông tin còn bản thân hoạt động chuyển tải những kiến thức, tri thức, hiểu biết hay những tín hiệu, dấu hiệu trong đó phạm vi xã hội, cộng đồng, tổ chức hay giữa các cá nhân với nhau Đó là một quá trình diễn ra theo trình tự thời gian với sự tham gia của bốn yếu tố cơ bản: nguồn phát, thông điệp (nội dung thông tin), kênh (phương thức, hình thức truyền tải) và đối tượng tiếp nhận thông tin

Từ quan niệm chung như vậy, có thể nói thông tin là những nhân tố quan trọng hàng đầu làm cho con người có sự hiểu biết, liên kết với nhau thành cộng đồng xã hội Ngày nay, thông tin hiện đại càng góp phần to lớn vào sự tiến bộ, phát triển của nhân loại Sự bùng nổ thông tin mang tính toàn cầu đã thúc đẩy sự phát triển, giao lưu, hợp tác giữa các quốc gia, dân tộc trên mọi phương diện: chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, khoa học - kỹ thuật…

Thông tin được hình thành hết sức đa dạng, đa chiều với vô số kênh đan xen Song, luồng thông tin có định hướng rõ nét nhất, chiếm vị trí chủ đạo hàng đầu chính là những thông tin được truyền đi từ các phương tiện thông tin đại chúng

1.1.2 Thông tin thời sự

Thời sự là toàn bộ sự việc ít nhiều quan trọng vừa xảy ra, được nhiều người quan tâm Thông tin thời sự là thông tin những sự việc quan trọng vừa mới xảy ra, đang xảy ra được nhiều người quan tâm

Khi bàn về giá trị thời sự, tác giả Hà Minh Đức cho rằng, nói đến báo chí, trước hết là nói tới nội dung tin tức mới, cập nhật, đạt tính thời sự cao Báo chí chiếm lĩnh thời gian không phải chỉ ở độ dài mà trước hết theo thời điểm, những thời điểm góp phần làm nên tiến trình của đời sống Chức năng thông tin hàng ngày của báo chí tạo điều kiện cho người đọc tiếp nhận thông tin đều đặn để rồi quên đi nhanh chóng Thông tin tiếp nhận là có ích Cho dù vậy cũng không tránh khỏi rơi vào lãng quên Ở góc độ so sánh với tác phẩm văn chương một số nhà văn xem thông tin báo chí là nhất thời và giá trị văn chương là lâu dài

Điều đó chứng tỏ thông tin báo chí luôn phải mang tính thời sự cao, tức

là phải thông tin những vấn đề mới xảy ra, đang xảy ra, nhiều người quan tâm Xã hội luôn vận động và phát triển, nhu cầu của mọi người cũng luôn mong muốn nắm bắt một cách đầy đủ, kịp thời những vấn đề của cuộc sống,

những đổi thay của xã hội hàng ngày Báo chí là phương tiện duy nhất có đủ khả năng đáp ứng kịp thời và được mọi người tin tưởng để đón nhận thông tin thời sự trên báo chí, giúp công chúng hiểu đúng đắn và đầy đủ về xã hội mà mình đang sống

Thông tin thời sự là một nhu cầu thiết yếu của cuộc sống Chiến lược phát triển thông tin đến năm 2010” ban hành theo Quyết định số

219/2005/QĐ - TTg ngày 09/09/2005 của Thủ tướng Chính phủ đã từng khẳng định ngay ở phần mở đầu:

“Thông tin được coi là một nhu cầu thiết yếu trong đời sống xã hội, là công cụ để điều hành, quản lý, chỉ đạo của mỗi quốc gia, là phương tiện hữu hiệu để mở rộng giao lưu hiểu biết giữa các quốc gia, dân tộc, là nguồn cung cấp tri thức mọi mặt cho công chúng và là nguồn lực phát triển kinh tế - xã hội”

Đặc biệt,“Chiến lược phát triển thông tin đến năm 2010” đã nêu một

luận điểm quan trọng về vai trò của thông tin trong đời sống xã hội:

“Ngày nay, thông tin được coi là một nhu cầu thiết yếu trong đời sống xã hội, là công cụ để điều hành, quản lý, chỉ đạo của mỗi quốc gia, là phương tiện hữu hiệu để mở rộng giao lưu hiểu biết giữa các quốc gia, dân tộc, là nguồn cung cấp tri thức mọi mặt cho công chúng

và là nguồn lực phát triển kinh tế - xã hội Sự chênh lệch về trình độ phát triển trong thời kỳ cách mạng khoa học và công nghệ Nước nào không vượt qua được những thách thức về thông tin, nước đó mất cơ hội phát triển và có nguy cơ mất khả năng tự chủ Thiếu thông tin sẽ gặp khó khăn trong việc đưa ra các quyết định hoặc các quyết định sẽ

bị sai lệch, thiếu cơ sở khoa học, không thực tiễn và trở nên yếu kém”

“Xây dựng Chiến lược phát triển thông tin Việt Nam chính là nhằm xác định những quan điểm chỉ đạo, mục tiêu cơ bản và những giải pháp

chủ yếu để thúc đẩy toàn bộ hệ thống thông tin cả nước không ngừng phát triển, cung cấp ngày càng kịp thời thông tin đa dạng, phong phú,

có chất lượng, đáp ứng nhu cầu thông tin của công chúng, góp phần thực hiện chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, phục vụ đắc lực sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa”

Trong thời buổi thông tin được cập nhật thường xuyên, liên tục, ồ ạt, đa dạng hiện nay, các phương tiện thông tin đại chúng không thiếu nguồn tin để chuyển tải tới công chúng Những điều đó khiến công chúng bị ngập thông tin, không dễ dàng phân biệt được đâu là thông tin khách quan, chính xác, đâu

là thông tin thiếu căn cứ, chưa được kiểm chứng, thậm chí còn là những luồng thông tin xuyên tạc, bịa đặt một cách trắng trợn mang tính chống đối, phá hoại Mặt khác, chính việc không thể chạy đua về tính thời sự với các loại hình báo chí khác bởi tính định kỳ của nhật báo, báo thưa kỳ buộc phải thay đổi phương thức tuyên truyền bằng các bài phân tích, bình luận chuyên sâu sau sự kiện, nhắm giúp độc giả có được kênh thông tin đáng tin cậy tham khảo, định hướng cho suy nghĩ, hành động một cách khách quan, chính xác

cái nhìn, tư duy của nhà báo Cùng một sự kiện nhưng có nhà báo đưa tin, có người lại viết bài phản ánh, phỏng vấn… Đích cuối cùng vẫn là nhằm nổi bật nội dung thông tin cần nói tới Với nhiều cách thể hiện, công chúng được đón nhận thông tin sự kiện dưới nhiều góc độ khác nhau

Bên cạnh thể loại, hình thức thể hiện thông tin còn là kết cấu, ngôn ngữ, dung lượng, chi tiết… Đây là những yếu tố hết sức quan trọng trong mỗi tác phẩm báo chí Nó giúp nhà báo định hướng trước khi viết tác phẩm của mình Công chúng cũng dễ dàng tiếp nhận thông tin nhờ sự phân loại rõ ràng

ở thể loại, cách thể hiện của nhà báo

1.1.4 Nội dung thể hiện

Theo Từ điển từ và ngữ Việt Nam của Nguyễn Lân: “Nội dung thực chất của sự vật thường được biểu hiện ra bên ngoài bằng hình thức” [38,

Nội dung các tác phẩm báo chí phải tuân thủ các quy tắc hoạt động của báo chí đó là tính khách quan, chân thật; tính khuynh hướng; tính nhân dân và dân chủ; tính dân tộc và quốc tế; tính nhân văn

Nội dung chính là linh hồn của tác phẩm báo chí Nội dung có thể phân chia theo mảng đề tài, theo nhóm đề tài để công chúng dễ đón nhận Sự phân chia này cũng giúp nhà báo có những hiểu biết sâu rộng hơn trong lĩnh vực mình theo dõi, quá trình tác nghiệp cũng dễ dàng hơn

1.2 Vai trò, ý nghĩa của thể hiện thông tin thời sự trên báo chí nói chung và Báo Sài Gòn tiếp thị, Báo Gia đình và Xã hội

1.2.1 Vài nét về Báo Sài Gòn tiếp thị và Báo Gia đình và xã hội

1.2.1.1 Báo Sài Gòn tiếp thị

Báo Sài Gòn tiếp thị tiền thân là phụ san của Thời báo Kinh tế Sài Gòn

(SaiGon Time) theo giấy phép số 877/GPXB do Bộ Văn hóa Thông tin cấp ngày 5/3/1996 Lúc đó cơ quan chủ quản là UBND thành phố Hồ Chí Minh

Phụ san Sài Gòn tiếp thị trước đây xuất bản 1 tuần/1 kỳ, khổ 28x42cm với 24

trang, số lượng 45.000 bản//kỳ

Đến 2003 Bộ Văn hóa Thông tin (nay là Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch) cấp giấy phép cho Thời báo Kinh tế Sài Gòn, trong đó ấn phẩm chính là

Thời báo Kinh tế Sài Gòn, còn Sài Gòn tiếp thị là ấn phẩm khác, xuất bản 1

kỳ/tuần, với số trang là 32, số lượng 80.000 bản/kỳ

Đến 2004 UBND thành phố Hồ Chí Minh quyết định chuyển phụ san Sài Gòn tiếp thị của Thời báo Kinh tế Sài Gòn thuộc Sở Thương mại thành

Báo Sài Gòn tiếp thị trực thuộc Trung tâm xúc tiến thương mại và đầu tư thành phố Hồ Chí Minh (ITPC) Báo Sài Gòn tiếp thị là đơn vị sự nghiệp có

thu, tự bảo đảm toàn bộ chi phí hoạt động thường xuyên, có tư cách pháp nhân, được sử dụng con dấu riêng và mở tài khoản ở ngân hàng để hoạt động theo quy định của nhà nước do Bộ Văn hóa Thông tin cấp giấy phép ngày 15/1/2004

Ngày 15/7/2005 UBND thành phố Hà Nội ban hành quyết định cho

Báo Sài Gòn tiếp thị đặt văn phòng đại diện tại Hà Nội Ngày 22/11/2005

UBND T Cần thành phố Cần Thơ ban hành giấy phép đặt văn phòng đại diện tại Cần Thơ

Báo Sài Gòn tiếp thị là một tờ báo thời sự - thị trường có số lượng bạn

đọc đông, có uy tín, chương trình phát triển báo ra nước ngoài có hiệu quả tốt,

tích cực Tờ báo tập hợp được một cộng đồng doanh nghiệp giàu ý chí cạnh tranh, được lãnh đạo thành phố giao thực hiện chương trình Hàng Việt Nam chất lượng cao, một trong các chương trình xúc tiến thương mại trọng điểm

có uy tín trên thị trường trong nước và lân cận Lợi thế về định hướng về tôn

chỉ mục đích của Báo Sài Gòn tiếp thị phù hợp với yêu cầu thúc đẩy thông tin

kinh tế thị trường phục vụ sự phát triển kinh tế đất nước

Trước yêu cầu phát triển nhanh chóng của thị trường, nhất là trong bối cảnh nền kinh tế hội nhập sâu vào nền kinh tế thế giới, nhu cầu thông tin về kinh tế, thị trường ngày càng cao về tốc độ và chất lượng; Để đảm bảo khả năng cạnh tranh thông tin của báo chí trong nước với báo chí bên ngoài trên lĩnh vực kinh tế thị trường; xét khả năng và điều kiện về tổ chức, tài chính và

đội ngũ, Báo Sài Gòn tiếp thị đã đề nghị các cơ quan quản lý cho phép Báo Sài Gòn tiếp thị tăng thêm kỳ xuất bản vào các ngày thứ ba, thứ năm hàng

tuần va đã được Cục báo chí - Bộ Thông tin Truyền thông cấp giấy phép sửa đổi, bổ sung ngày 18/4/2007

Hiện nay, Báo Sài Gòn tiếp thị có 32 trang, với các trang tin tức, thời

sự kinh tế, thời sự xã hội, thời sự hội nhập, góc nhìn kinh tế-xã hội, góc nhìn văn hóa, bạn đọc, gia đình, đời sống khỏe- vui, đời sống khoa học, đời sống

giải trí, đời sống thể thao, đời sống tiêu dùng Báo Sài Gòn tiếp thị là tờ báo

thị trường và tiêu dùng hàng Việt Nam, xuất bản thứ hai, tư, sáu, đang xin phép trở thành nhật báo Lượng phát hành 120.000 ấn bản/kỳ, phát hành trong

cả nước Đối tượng người đọc là người tiêu dùng trung lưu

Ngoài các số báo xuất bản 3 số/tuần, Báo Sài Gòn tiếp thị còn có một

số ấn phẩm khác như Kiến trúc & Đời sống xuất bản 1 tháng/kỳ với lượng phát hành 30.000 bản/kỳ; Sài Gòn tiếp thị Television: sản xuất các chương trình truyền hình như Khám phá, Việt Nam ngày nay, lối sống và kinh tế hợp

tác với VTV4, truyền hình thành phố Hồ Chí Minh (HTV) và truyền hình Vĩnh Long

Một số hoạt động khác của Báo Sài Gòn tiếp thị như Business Club tập

hợp 800 doanh nghiệp hàng đầu Việt Nam; Chủ sở hữu nhãn hiệu chứng nhận Hàng Việt Nam chất lượng cao với việc tổ chức hội chợ, nghiên cứu thị trường; Quỹ hỗ trợ phát triển giáo dục EDF chuyên phát triển giáo dục, chăm

lo cộng đồng; siêu thị Sài Gòn tiếp thị

1.2.1.2 Báo Gia đình và xã hội

Tiền thân là tạp chí Dân số thuộc Ủy ban Dân số và Kế hoạch hóa gia đình, phát hành 1 kỳ/tháng Từ tháng 12/198, trở thành tuần báo, đổi tên thành

Báo Gia đình và xã hội phát hành 1 kỳ/tuần Đến tháng 5/2001, tăng 3

kỳ/tuần, gồm 2 số thường, một số cuối tuần (ấn phẩm phụ) và một số cuối tháng Tháng 12/2002, tăng thành 4 đầu báo với tổng số 20 ấn phẩm/tháng, gồm: 3 số thường và 1 số cuối tuần; 1 tuần đặc san cuối tháng, 1 kỳ/tháng; 2 chuyên đề cho vùng sâu, vùng xa/tháng Những ấn phẩm này phát hành ổn định từ đó đến tháng 6/2007, số cuối tuần có sự thay đổi về hình thức, khổ nhỏ hơn (29x27cm), tách riêng số báo, tạo phong cách riêng khác biệt với 3

số thường, đồng thời tiện lợi cho việc sử dụng; ngoài ra còn phát hành thêm phụ trương Mẹ & bé, Sức khỏe Hệ thống phát hành rộng rãi trong cả nước

Báo Gia đình và xã hội cũng có trang điện tử từ năm 2006

Về cơ cấu tổ chức: nhân sự có tổng số 72 người gồm 1 Tổng biên tập, 2 Phó Tổng biên tập, 5 phòng ban: Ban Thư ký biên tập, Ban nội dung, Ban Trị

sự, Ban Kinh doanh - dịch vụ, Phòng quảng cáo và phát hành Và có một văn phòng đại diện tại Thành phố Hồ Chí Minh

Bước sang năm 2007, tổ chức nhân sự có sự điều chỉnh, củng cố, sắp xếp lại hợp lý Tư duy lãnh đạo đổi mới, chất lượng nội dung được quan tâm

hàng đầy và được nâng cao, tính văn hóa được chú ý nên Báo Gia đình và xã hội đã có nhiều khởi sắc mới

Từ tháng 6/2007, cơ quan chủ quản - Ủy ban Dân số Gia đình và Trẻ

em giải thể, báo chuyển sang trực thuộc sự quản lý của Bộ Y tế

1.2.2 Vai trò, ý nghĩa của việc thể hiện thông tin thời sự trên báo chí hiện nay

Thông tin là chức năng sơ khai của báo chí, theo nghĩa sử dụng phương tiện kỹ thuật để phổ biến kết quả lao động, sáng tạo của nhà báo Thực hiện chức năng thông tin, báo chí cung cấp cho công chúng về tất cả các vấn đề, sự kiện của đời sống xã hội, đáp ứng nhu cầu khám phá, tìm hiểu thế giới tự nhiên, xã hội Trong hoạt động báo chí, thông tin là công cụ chủ yếu để nhà báo thực hiện mục đích của mình Thông tin trở thành cầu nối giữa báo chí và

công chúng Theo tác giả Tạ Ngọc Tấn trong cuốn Cơ sở lý luận báo chí xuất

bản năm 1999 thì:

“không phải có nhu cầu thông tin - giao tiếp là có báo chí Khi nội dung thông tin còn đơn giản, phạm vi giao tiếp của con người còn nhỏ hẹp, rõ ràng báo chí chưa thể xuất hiện Nhưng khi nhu cầu thông tin giao tiếp phát triển đến một trình độ nhất định thì vấn đề báo chí mới được đặt ra Trình độ được xem xét ở các khía cạnh khác nhau từ nội dung thông báo, phạm vi tác động của thông tin và yêu cầu về thời

gian chuyển tải thông tin ấy”[48, tr.15-16]

Cũng theo tác giả Tạ Ngọc Tấn, thông tin “được hiểu là một loại hình hoạt động để chuyển đi các nội dung thông báo”, hoặc “dùng chỉ chất lượng nội dung thông báo” Nhưng khi xét thông tin như một thuật ngữ nền tảng của báo chí thì nó lại “liên quan trực tiếp đến tính hiệu quả của các phương tiện thông tin đại chúng, đến những đòi hỏi về phương pháp, hình thức sáng tạo của nhà báo, đến nguyên tắc và sự tác động qua lại giữa báo chí và công

chúng” [48, tr.15-16] Nghĩa là, theo cách đánh giá của tác giả Tạ Ngọc Tấn,

thông tin trong phạm trù báo chí được thể hiện một cách xuyên suốt trong hành trình của một tác phẩm báo chí đến với công chúng

Như vậy, thông tin báo chí được hiểu là tri thức, tư tưởng do nhà báo tái tạo và sáng tạo từ hiện thực cuộc sống Tất cả những vấn đề, sự kiện, hiện tượng trong tự nhiên và xã hội được báo chí phản ánh nhằm phục vụ nhu cầu tìm hiểu, khám phá của con người Đồng thời, là phương tiện, công cụ chuyển tải tác phẩm báo chí tới công chúng

Nhận thức được tầm quan trọng của thông tin trên báo chí, có thể thấy thông tin thời sự có vai trò, ý nghĩa hết sức quan trọng trên báo chí hiện nay:

Thứ nhất, thông tin là một nhu cầu cơ bản của con người Con người

không thể thiếu thông tin để gắn liền cá nhân mình với hoàn cảnh xã hội và tự nhiên mà mình sống Thông tin báo chí ngày nay độc giả cần là thông tin phải thời sự Yêu cầu của báo chí không chỉ đưa thông tin mà phải là thông tin thời

sự Trong cuộc sống sự kiện diện ra liên tục từng giây, từng phút Báo chí với nhiệm vụ chuyển tải thông tin mọi mặt của đời sống xã hội đến công chúng đã

và đang thực hiện chức năng này Chính vì vậy, tính thời sự là một trong những đặc tính hàng đầu đối với báo chí

Thông tin thời sự giúp công chúng đón nhận những thông tin mới nhất, cập nhật nhất để từ đó công chúng có cái nhìn mới mẻ về những sự việc, hiện tượng đang diễn ra xung quanh Báo chí có quyền thông tin phản ánh thế giới như nó vốn có, bao gồm tất cả các khía cạnh của cuộc sống, con người và xã hội Tuy nhiên, không phải phản ánh chân thực cuộc sống và thời sự là đưa tất

cả những hình ảnh rùng rợn nhất, những thông tin thiếu kiểm chứng để lôi kéo người đọc mà không quan tâm tới tác động của nó tới xã hội như một số tờ báo hiện nay vẫn làm Chẳng hạn, khi xử lý những tin, bài miêu tả những vụ

án giết người rùng rợn, những vụ “yêu râu xanh”, hoặc những vụ mang màu

sắc mê tín dị đoan, những hình ảnh nhạy cảm… dường như các phóng viên, biên tập viên, lãnh đạo một số tờ báo không tự đặt ra câu hỏi: Nếu đưa những tin này, con em mình đọc được sẽ bị ảnh hưởng như thế nào? Bên cạnh đó, hiện nay, cùng với các mảng đề tài khác, văn hóa là một mảng đề tài lớn không chỉ là “cờ đèn kèn trống”, vui chơi giải trí, mà còn là vấn đề tư tưởng, nghệ thuật và con người cũng đang bị khai thác thiên về phản ánh đời tư, chuyện bên lề, thậm chí đưa quá nhiều về mặt trái

Bản thân nghĩa tin tức thời sự đã chứa đựng cái mới, trong cái mới đã

có cái lạ, cái hấp dẫn Nếu trong tin chứa một hàm lượng thông tin cao, được nhiều người quan tâm thì chắc chắn nó sẽ giữ được bạn đọc

Thông tin thời sự là yêu cầu hàng đầu đối với báo chí hiện nay, đặc biệt với báo mạng, nhật báo Ngày nay, với sự phát triển lớn mạnh của báo chí, tính thời sự càng được đòi hỏi cao Khi sự kiện đang diễn ra nhiều tòa soạn báo đã đưa thông tin ngay lập tức Thông tin đến được với công chúng ngay khi sự kiện đang diễn ra khiến công chúng thấy mình được hòa vào luồng thông tin nóng hổi

Tuy nhiên, báo chí, truyền thông có sức tác động mạnh mẽ đến nhận thức, sự lựa chọn và hành vi của con người, đặc biệt là người trẻ Chỉ cần một chút thiếu thận trọng trong cách đưa tin của nhà báo, xã hội phải bỏ ra gấp trăm, ngàn lần công sức để khắc phục hậu quả Vậy, với những thông tin thời

sự đưa thế nào là vừa đủ cũng được chú trọng

Thứ hai, thông tin thời sự giúp công chúng có cái nhìn đúng đắn, góp

phần thay đổi hành vi của mình Hầu hết các cơ quan báo chí đã bám sát thực tiễn của đời sống xã hội, thực hiện đúng sự lãnh đạo, chỉ đạo, định hướng thông tin của Đảng, Nhà nước; thông tin nhanh nhạy, đầy đủ, toàn diện về mọi diễn biến của đời sống chính trị, kinh tế-xã hội ở trong nước và quốc tế, đặc biệt là các sự kiện lớn, đáp ứng tốt quyền được thông tin của nhân dân

Đồng thời, báo chí thực hiện tốt chức năng là diễn đàn của nhân dân, góp phần quan trọng thực hiện dân chủ hoá đời sống xã hội, kịp thời phát hiện và biểu dương những gương người tốt, việc tốt, những điển hình tiên tiến Điều đáng ghi nhận là phần lớn các cơ quan báo chí đã thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ, bảo đảm tôn chỉ, mục đích, ngày càng thể hiện rõ tính chuyên nghiệp cũng như đạo đức nghề nghiệp Nhiều cơ quan báo chí đã năng động, tích cực trong cuộc đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí và các hiện tượng tiêu cực xã hội khác, tích cực đấu tranh chống “diễn biến hoà bình”, phản bác các quan điểm sai trái… Tuy nhiên, vẫn còn một số cơ quan báo chí và nhà báo có những biểu hiện chưa nghiêm túc trong quá trình thực hiện Luật Báo chí, làm giảm hiệu quả thông tin báo chí, ảnh hưởng không tốt đến kỷ cương

xã hội; vẫn còn một số cơ quan báo chí, nhất là báo chí điện tử thông tin không chính xác, thiếu nhạy cảm về chính trị; một số báo chí điện tử còn nặng thông tin về tiêu cực, có nhiều tin bài chạy theo thị hiếu tầm thường để “hấp dẫn” người đọc, ít chú ý đến việc phát hiện, cổ vũ, biểu dương những gương người tốt, việc tốt, những nhân tố mới, điển hình tiên tiến trong sự nghiệp đổi mới, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Một số báo chí điện tử còn sơ hở trong sử dụng lại tin bài của nước ngoài, có báo còn đăng cả những thông tin mật của Nhà nước, những bí mật kinh tế liên quan đến hoạt động sản xuất-kinh doanh của các doanh nghiệp

Thông tin thời sự trên báo dù đưa ở mức độ nào cũng cần có định hướng Đây cũng chính là một trong những chức năng của báo chí Tác giả Tạ

Ngọc Tấn trong cuốn Cơ sở lý luận báo chí xuất bản năm 1999:

“Đời sống xã hội hiện thực hàng ngày vô cùng phong phú, phức tạp và đa dạng Mỗi sự kiện, hiện tượng, tiến trình diễn ra trong những điều kiện lịch sử cụ thể với những hình thức, tính chất, nội dung, phương thức và kết cục khác nhau Yêu cầu đặt ra cho báo chí là không

chỉ dừng lại ở sự mô tả, phản ánh số lượng to lớn những sự kiện, hiện tượng và quá trình đó mà phải phát hiện ra trong chinsg mối quan hệ, qua đó chỉ ra cho quần chúng rộng rãi những vấn đề có tính bản chất, chiều hướng vận động chính của hiện thực” [48, tr.88]

Thứ ba, thông tin thời sự có nội dung tốt, hình thức tốt sẽ tác động mạnh

mẽ đến công chúng Từ đó giúp công chúng thay đổi hành vi, nhận thức của mình Thông tin thời sự thiếu đi tính độc đáo, đại chúng, hợp thời… sẽ mất đi giá trị thông tin trong lòng công chúng Ngoài ra, cách thức thể hiện không tốt không khơi dậy sự tò mò, thích thú của công chúng Trong sự phát triển mạnh

mẽ của báo chí như hiện nay, việc có thông tin thời sự tốt, thể hiện hay, hình thức hấp dẫn sẽ góp phần tạo nên sức mạnh cho mỗi cơ quan báo chí

Nhân kỷ niệm 87 năm Ngày Báo chí cách mạng Việt Nam (21/6/1925 - 21/6/2012), tại buổi nói chuyện với các cơ quan thông tấn báo chí tại Hà Nội, đồng chí Đinh Thế Huynh, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tuyên giáo Trung đã nhấn mạnh:

“Trong bối cảnh đất nước và thế giới có nhiều thuận lợi nhưng không ít khó khăn, thách thức, báo chí nước ta có nhiều cố gắng để thông tin với công chúng, bạn đọc cả nước những vấn đề, sự kiện trong nước và quốc tế Báo chí thông tin kịp thời về những chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước; là kênh cung cấp thông tin và là diễn đàn của nhân dân, phản ánh tâm tư, tình cảm nguyện vọng, sự sáng tạo của nhân dân trong sự nghiệp xây dựng, phát triển đất nước”

Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương Đinh Thế Huynh mong muốn các cấp hội nhà báo và các cơ quan báo chí tiếp tục nỗ lực hoàn thành nhiệm vụ được giao, đổi mới mạnh mẽ hơn nữa, thông tin nhanh, chính xác, đa dạng, hấp dẫn, bổ ích Các cơ quan báo chí cần chủ động, sáng tạo, đóng góp tích

cực vào định hướng dư luận, tăng cường niềm tin trong nhân dân với Đảng, Nhà nước và con đường phát triển đất nước

1.2.3 Vai trò, ý nghĩa của việc thể hiện thông tin thời sự trên Báo Sài Gòn tiếp thị, Báo Gia đình và xã hội

Đến tháng 3/2012 cả nước có 786 cơ quan báo chí in với 1.016 ấn phẩm; 67 đài phát thanh truyền hình; 61 báo, tạp chí điện tử, 191 mạng xã hội, hơn 1.000 trang thông tin điện tử tổng hợp; gần 17.000 nhà báo được cấp thẻ hành nghề, hàng nghìn phóng viên đang hoạt động báo chí chuẩn bị đến thời hạn cấp thẻ Với số lượng báo chí lớn như vậy những người hoạt động trong lĩnh vực báo chí luôn có áp lực, làm sao thông tin đưa đến cho công chúng cập nhật, hấp dẫn Thông tin là một nội dung quan trọng trong việc nâng cao chất lượng tờ báo cũng như đánh giá một tờ báo Nhu cầu thông tin của con người ngày càng cao đòi hỏi thông tin báo chí cũng phải mở rộng, đồng thời có trọng tâm, nhanh chóng và chính xác Các yếu tố và điều kiện đảm bảo chất lượng thông tin trước hết là trình độ nghiệp vụ của nhà báo Trình độ đó được xác định bằng giá trị thực tiễn của thông tin Sự chính xác của thông tin là điều kiện cung cấp cho công chúng một bức tranh hiện thực vừa phong phú, vừa đa dạng, có thể tác động đến mọi khía cạnh của vấn đề nhận thức Thông tin thời sự phản ánh là phương tiện giúp công chúng hiểu được “cái gì”

Nắm được nhu cầu của thời đại, những người làm Báo Sài Gòn tiếp thị

và Báo Gia đình và Xã hội cũng nhận thức được vai trò của thông tin thời sự

hiện nay Là hai tờ báo ra cách nhật, không có điều kiện cạnh tranh thông tin như báo điện tử, nhật báo nhưng hai tờ báo có cách thức xử lý thông tin thời

sự riêng Sao cho công chúng đón nhận thông tin vẫn thấy mới mẻ và có cái nhìn lạ Điều đó được thể hiện:

Thứ nhất, như nhiều tờ báo khác, mục tiêu hàng đầu Báo Sài Gòn tiếp thị và Báo Gia đình và Xã hội thu hút công chúng bằng thông tin Hai tờ báo

chuyển tải đầy đủ thông tin thời sự đang diễn ra Tuy nhiên, do là báo cách nhật nên cách thông tin cũng phải có điểm mới lạ, không thể như báo điện tử

và nhật báo Bởi nếu cũng đưa thông tin thời sự như các báo đó thì chắc chắn lượng công chúng đón đọc sẽ không có Cách làm mới thông tin chính là sự thể hiện, góc nhìn mới lạ cùng một sự kiện hiện tượng

Thông tin thời sự luôn đứng đầu trên mặt Báo Sài Gòn tiếp thị và Báo Gia đình và Xã hội Chính thông tin thời sự đã đưa tờ báo đến gần với công

chúng Thông tin thời sự trên hai tờ báo được chuyển tải tới công chúng với nhiều thông tin đa dạng: về cả nội dung và hình thức Các mảng đề tài được

Báo Sài Gòn tiếp thị và Báo Gia đình và Xã hội khá phong phú gồm: kinh tế,

xã hội, văn hóa - giải trí, pháp luật, sức khỏe - gia đình, thể thao, mua sắm - tiêu dùng… Lượng thông tin đầy đặn, đa chiều, đồng đều trên mọi lĩnh vực giúp công chúng có cái nhìn đầy đủ về các sự việc, hiện tượng đang diễn ra xung quanh Thông tin được phản ánh chân thực, nhanh chóng giúp người đọc như được sống trong chính sự kiện dù không tận mắt chứng kiến

Mỗi tờ báo có một thế mạnh riêng, chẳng hạn Báo Sài Gòn tiếp thị có

thể mạnh về kinh tế với nhiều bài viết sâu trong lĩnh vực này, từ tin, bài phản ánh, phỏng vấn đến bình luận Từ đó giúp người đọc có cái nhìn sâu hơn về sự

việc, hiện tượng đang diễn ra Hay Báo Gia đình và Xã hội lại có thế mạnh về

mảng sức khỏe - gia đình giúp công chúng có những thông tin sâu, rộng, đầy

đủ về lĩnh vực y tế, chăm sóc sức khỏe cho người dân Dù có thế mạnh ở lĩnh

vực nào những mục đích chung Báo Sài Gòn tiếp thị và Báo Gia đình và Xã hội đều là cung cấp những thông tin thời sự tốt nhất, trên mọi lĩnh vực đến với độc giả Điều này được thể hiện, mỗi số báo Báo Sài Gòn tiếp thị và Báo Gia

đình và xã hội đều có sự cân đối trong việc phân bổ thông tin trên mỗi trang

báo

Thứ hai, thông tin thời sự Báo Sài Gòn tiếp thị và Báo Gia đình và Xã hội mang đến cho công chúng bên cạnh việc cung cấp thông tin sâu rộng mọi

mặt của đời sống xã hội còn tác động đến tư tưởng, nhận thức của công

chúng Thông tin Báo Sài Gòn tiếp thị và Báo Gia đình và xã hội đưa tới độc

giả đảm bảo tính chân thật, phù hợp với lợi ích của đất nước của nhân dân, góp phần quan trọng trong việc cung cấp tri thức, nâng cao dân trí, hình thành

liên quan đến đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của nhà

nước Báo Sài Gòn tiếp thị và Báo Gia đình và xã hội là diễn đàn để các cấp,

bộ, ngành, người dân tham gia đóng góp ý kiến, thể hiện quan điểm của mình

Với chức năng và nhiệm vụ của mình Báo Sài Gòn tiếp thị và Báo Gia đình và Xã hội đã thông tin, tuyên truyền, phản ánh sinh động những vấn đề

trong thực tiễn cuộc sống, đó là việc phát hiện, biểu dương, nhân rộng những nhân tố mới, gương người tốt việc tốt; những vấn đề nóng trong đời sống hàng ngày được dư luận quan tâm; những điển hình tiên tiến trong đời sống hàng ngày; những thông tin chính trị, xã hội, kinh tế… đang diễn ra hàng

ngày được công chúng quan tâm… Chẳng hạn, Báo Gia đình và Xã hội là cơ

quan ngôn luận của Bộ Y tế sẽ đưa ra những thông tin liên quan đến ngành Các vấn đề xung quanh lĩnh vực y tế, chăm sóc sức khỏe người dân đặc biệt

được báo quan tâm Qua những nội dung thông tin, Báo Sài Gòn tiếp thị và

Báo Gia đình và Xã hội giúp công chúng hiểu được vấn đề, có những định

hướng đúng đắn trong suy nghĩ, nhận thức từ đó có hành động tốt

Báo Sài Gòn tiếp thị và Báo Gia đình và Xã hội còn thông tin nhiều

kiến thức về cuộc sống gia đình, về đời sống văn hóa xã hội với cách chuyển tải đa dạng phong phú Những kiến thức này đã giúp người đọc có những kiến thức cơ bản để từ đó thay đổi, điều chỉnh hành vi của mình trong đời sống sao cho hài hòa

Thông tin thời sự đặt lên hàng đầu cũng giúp những người làm báo chú

ý nhiều hơn phần trách nhiệm của mình, bởi thông tin đứng đắn hay theo xu hướng “lá cải” đều khởi nguồn từ cách nhà báo tiếp cận, lựa chọn và xử lý thông tin Cùng một sự kiện, nếu nhà báo khai thác được những mặt tích cực thì sẽ mang đến công chúng cái nhìn lạc quan về cuộc sống, nhưng ngược lại, nếu nhà báo cố tình xoi mói, đào bới những vấn đề thông tục, vô bổ thì quá trình tiếp cận thông tin của công chúng sẽ bị chệch hướng

Mặt khác, lãnh đạo các cơ quan báo nêu cao trách nhiệm định hướng việc đưa tin của phóng viên Nếu lãnh đạo cơ quan báo chí không cho đăng những loại tin giật gân, câu khách, không cho đăng những tin thiếu kiểm chứng thì sẽ không có phóng viên nào viết và đưa tin dạng này

Thứ ba, thông tin thời sự trên Báo Sài Gòn tiếp thị và Báo Gia đình và

Xã hội được thể hiện tốt ở cả hình thức và nội dung Nội dung thông tin sâu

rộng với mảng đề tài phong phú bao trùm toàn bộ mọi lĩnh vực trong đời sống Thông tin mang đến cho công chúng luôn đầy đủ, phù hợp Cách thức

khai thác thông tin thời sự giúp Báo Sài Gòn tiếp thị và Báo Gia đình và Xã hội không ngừng đổi mới, lớn mạnh, tạo được lòng tin trong công chúng Hai

tờ báo liên tục có những đổi mới cả về nội dung và hình thức làm sao đáp ứng được nhu cầu ngày càng khắt khe của độc giả Hình thức thể hiện rất phong phú từ tin, bài đếm bình luận Cùng một sự kiện được thể hiện dưới nhiều góc

cạnh khác nhau, giúp công chúng có cái nhìn đa chiều chứ không phiến diện

Từ đó công chúng sẽ có cái nhìn riêng của mình, không bị áp đặt theo ý chủ

quan của người viết Bởi thế, những phóng viên Báo Sài Gòn tiếp thị và Báo Gia đình và Xã hội phải nêu cao trách nhiệm xã hội, nêu cao phẩm chất đạo

đức nghề nghiệp, không được cẩu thả trong khai thác, xử lý và cung cấp thông tin, càng không cho phép việc cung cấp thông tin sai sự thật, thiếu chính xác

Tóm lại, trong việc thông tin thời sự vai trò của báo chí, cụ thể là Báo Sài Gòn tiếp thị và Báo Gia đình và Xã hội thể hiện ở các điểm:

- Thực hiện tốt việc tuyên truyền đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước

- Với chức năng và nhiệm vụ của mình Báo Sài Gòn tiếp thị và Báo Gia đình và xã hội đã thông tin, tuyên truyền, phản ánh sinh động những vấn

đề trong thực tiễn cuộc sống đang diễn ra hàng ngày, hàng giờ

- Phát hiện những vấn đề mới lạ, đang tồn tại trong cuộc sống cần được giải quyết Đồng thời có sự định hướng đúng đắn để công chúng có cái nhìn khách quan về sự việc được phản ánh

1.3 Yêu cầu đặt ra với thể hiện thông tin thời sự trên báo chí

Với báo chí, thông tin là sự liên tục, luôn luôn mới Tiêu chí thông tin thời sự với báo chí:

- Thông tin phải mới: Theo quan điểm của báo chí phương Tây, thông

tin báo chí phải là cái gì đó mà người nào đó, ở đâu đó muốn che đậy Là sự khác nhau giữa thế giới hôm qua và thế giới hôm nay Những thông tin đó là cuộc sống, là những gì luôn diễn ra quanh ta…

Quan điểm báo chí cách mạng cũng đề cao tính thông tin thời sự trong hoạt động báo chí Thông tin thời sự là yếu tố cơ bản nhất trong các thể loại báo chí Thông tin thời sự phản ánh những sự kiện, vấn đề mới, cụ thể, đang

xảy ra, sắp xảy ra, mới xảy ra… mà nhiều người muốn biết Thông tin phản ánh những sự kiện, sự việc có thật, tiêu biểu, có quan hệ và có ý nghĩa với nhiều người

Tác giả Nguyễn Văn Dững trong cuốn Cơ sở lý luận báo cũng khẳng

định:

“Tính mới mẻ là một trong những yếu tố cơ bản tạo nên giá trị của thông tin”, “Báo chí thông tin sự kiện mới xảy ra, mới biết được hoặc xảy ra đã lâu nhưng nay có ý nghĩa mới cho những ai đó có nhu cầu muốn biết hoặc muốn thông tin cho nhiều người Như vậy, thông tin sự kiện gắn với yếu tố “mới” Cái “mới” này đặc trong mục đích, nhu cầu và lợi ích do thông tin có thể đem lại Ở đây, thông tin được hiểu như chất lượng thông báo” [18, tr 165 - 166]

- Thông tin nhanh chóng, kịp thời: Tính thời sự nó quy định bắt buộc

thông tin trên báo chí đó phải nhanh chóng, kịp thời

- Chính xác: Báo chí là phản ánh hiện thực cuộc sống, do đó thông tin

trên báo chí đòi hỏi phải tuyệt đối chính xác, khách quan Những thông tin thời sự mà báo chí nêu lên phải là cái có thực trong cuộc sống được nhiều người quan tâm Tính chính xác sẽ không chỉ làm cho thông tin có giá trị mà còn làm nên “thương hiệu” của tờ báo Nhiều tờ báo, hãng tin lớn được công

chúng tin tưởng chính vì thông tin của nó luôn chính xác

- Phù hợp: Báo chí phục vụ giai cấp, phục vụ chính trị của một chế độ

xã hội mà ở đó chiếm được số đông con người ủng hộ Do đó, thông tin phải

vì số đông con người cùng lợi ích xã hội Thông tin phải phù hợp với quy tắc,

giá trị xã hội, các giá trị văn hóa và đạo lý dân tộc

- Được công chúng đón nhận, thừa nhận: Những vấn đề thông tin trên

báo chí phải là cái được công chúng quan tâm và đón nhận một cách nhiệt

tình

- Hấp dẫn: Với trình độ của công chúng và sự phát triển của các

phương tiện thông tin đại chúng như ngày nay, thông tin đầy đủ, chính xác chưa đủ mà còn phải có tính hấp dẫn Có như vậy mới thu hút được người đọc, nâng cao khả năng cạnh tranh của tờ báo Thông tin thời sự là nét đặc thù của báo chí bắt buộc mọi tờ báo phải quan tâm, chú trọng mới thu hút được công chúng Tính thời sự là cái quyết định cho thông tin có ý nghĩa, giá trị

- Thông tin thời sự phải đảm bảo tính trung thực: Đó là sự kiện được

thông báo chính xác, đúng bản chất của nó Sự kiện thông tin được đặt trong tình hình, bối cảnh và tác động tích cực tới các mối quan hệ đang đặt ra của công tác tư tưởng và tâm lý xã hội Thông tin sự kiện có ảnh hưởng tích cực đến lợi ích của công chúng

1.4 Các nhân tố tác động đến thể hiện thông tin thời sự trên Báo Sài Gòn tiếp thị, Báo Gia đình và Xã hội

1.4.1 Nhà báo

Trong cuốn Cơ sở lý luận báo chí tác giả Nguyễn Văn Dững viết:

“Nhà báo là người tham gia thực hiện một trong các loại hình lao động báo chí của qua trình thu thập, xử lý và chuyển tải thông tin cho công chúng xã hội Nhà báo là chủ thể trực tiếp hoạt động báo chí, chịu trách nhiệm trước pháp luật và dư luận xã hội về những thông tin

mà họ cung cấp cho công chúng xã hội trên cả hai bình diện pháp lý và đạo đức” [18, tr 300-301]

Nhà báo và công chúng gắn kết với nhau bằng thông tin thể hiện trên mỗi trang báo Thông tin thời sự được nhà báo chuyển tải đến công chúng qua tác phẩm báo chí Nhà báo chính là người tiếp nhận, xử lý thông tin Công chúng là người đón nhận thông tin Do đó, thông tin có tính thời sự, khách quan, chân thực và chính xác hay không phụ thuộc vào nhà báo Cùng một

thông tin, mỗi nhà báo có cách nhìn nhận, khai thác và xử lý khác nhau nhưng đều phải tôn trọng sự thật

Thông tin thời sự trên báo chí phụ thuộc vào yếu tố chủ quan của nhà báo Nhà báo khi nhìn nhận một sự việc sẽ phản ánh theo quan điểm, suy nghĩ

và nhận thức của mình Do đó, công chúng khi tiếp nhận thông tin cũng đi theo hướng nhà báo thể hiện trong tác phẩm báo chí của mình Nghĩa là, nhà báo phản ánh sự kiện hiện tượng theo hướng nào (sai-đúng) thì công chúng sẽ tiếp nhận thông tin theo hướng đó Điều này cho thấy, vai trò của nhà báo trong việc phản ánh thông tin rất quan trọng Nhà báo phải là người công tâm trong việc đưa thông tin Không để những tác động bên ngoài chi phối mà đưa

ra những cách nhìn sai lệch về một sự kiện hiện tượng Nhà báo phải phản ánh khách quan, chân thực và tránh đưa cái tôi cá nhân vào đó quá nhiều

Báo chí là công cụ phục vụ công tác tư tưởng nên đứng trước mỗi sự kiện nóng, thu hút sự quan tâm của công chúng, việc cung cấp thông tin là rất cần thiết Việc này giúp còn giúp nhà báo và cơ quan báo chí bộc lộ rõ quan điểm, chính kiến của mình nhằm định hướng tư tưởng cho công chúng Khi một sự kiện mới diễn ra, bạn đọc rất cần có thông tin, cách hiểu, nhìn nhận đúng đắn về bản chất của sự kiện đó Đây là lúc nhà báo và cơ quan báo chí phải kịp thời lên tiếng và thể hiện vai trò dẫn dắt dư luận của mình Với sự kiện gây bức xúc cho xã hội, đang được công chúng quan tâm nhà báo phải đưa thông tin nhanh chóng Bên cạnh đó, nhà báo và cơ quan báo chí phải thể hiện sự phản đối hay đồng tình thông qua tác phẩm báo chí của mình

Như vậy, thông qua đối tượng phản ánh là những sự kiện nóng, nhà báo

và cơ quan báo chí bằng các tác phẩm báo chí thể hiện dưới góc độ tin, bài, bằng lý lẽ, phản ánh, phân tích để công chúng thấy được bản chất sự kiện Những điều này được thể hiện sinh động, đó chính là chính kiến của người cầm bút Đây cũng là thước đó bản lĩnh, phẩm chất và năng lực của mỗi nhà báo

Muốn tăng hiệu quả thông tin nhà báo phải thông hiểu tình hình đang diễn ra, những vấn đề đang cần câu giải thích và giải đáp, và điều quan trọng

là cần hiểu được công chúng đang cần gì và cái gì cần thiết cho họ

Nhà báo phải biết thiết lập, duy trì và phát triển các mối quan hệ công việc để bất kỳ trường hợp nào và lúc nào cũng có thể “cậy nhờ” được các chuyên gia, các mối quan hệ Tư chất, năng lực nhà báo và các mối quan hệ công việc sẽ là cơ sở hình thành khả năng khám phá nguồn tin để tạo nên giá trị thông tin cho công chúng Mặt khác, phong cách tác nghiệp cũng là vấn đề quan trọng, quyết định chất lượng săn tin của nhà báo Muốn vậy nhà báo phải có khuynh hướng chính trị, tư tưởng hay lập trường xã hội vững vàng Khi tiếp cận sự kiện, vấn đề thông tin, nhà báo lựa chọn góc độ nào để khai thác tư liệu và phát biểu chủ đề thông qua tác phẩm của mình Bên cạnh đó khi đã có thông tin, cách thức khai thác, lựa chọn, thể hiện các chi tiết cũng đòi hỏi nhà báo có cái nhìn đúng đắn

Để làm được những việc trên nhà báo cần:

- Có trình độ, bản lĩnh chính trị và chuyên môn nghiệp vụ vững chắc

- Bên cạnh những nhà báo từng trải trong cuộc đời chiến đấu và già dặn trong nghề nghiệp vẫn tiếp tục phát huy, đội ngũ những nhà báo trẻ ngày càng đông đảo, được đào tạo có nền nếp, có kiến thức rộng, có một số đã trưởng

thành, khẳng định vị trí của mình trong làng báo

- Làm báo là một nghề, nhưng là một nghề đặc biệt, mang tính chất một hoạt động chính trị - xã hội Mỗi tác phẩm báo chí đều trực tiếp hoặc gián tiếp góp phần hướng dẫn dư luận xã hội, định hướng tư tưởng và hành vi con người Vì thế, Đảng và Nhà nước ta thường xuyên quan tâm đào tạo và bồi dưỡng đội ngũ những người làm báo có bản lĩnh chính trị vững vàng, đạo đức nghề nghiệp trong sáng, trung thành với sự nghiệp cách mạng của Đảng, của nhân dân và giỏi về nghiệp vụ, chuyên môn… Để đáp ứng yêu cầu đó, mỗi

người làm báo cần ý thức đầy đủ nghĩa vụ công dân và trách nhiệm xã hội

trong hoạt động nghề nghiệp của mình

- Là nhà báo chân chính, phải lựa chọn, xử lý thông tin nhanh chóng, trung thực, chính xác, phản ánh đúng tâm tư nguyện vọng của công chúng, đúng định hướng chính trị của Đảng, tác động tích cực, có hiệu quả đến tiến

do thực tiễn cuộc sống đặt ra, với sự chắt lọc tư liệu trong quá trình khảo sát thực tiễn công phu, với sự đầu tư trí tuệ của tác giả bằng tất cả sự say mê nghề nghiệp, với ý thức trách nhiệm xã hội và nghĩa vụ công dân Nghĩa vụ công dân của nhà báo đòi hỏi bên cạnh việc biểu dương những người tốt, việc tốt, những nhân tố mới, phải tích cực đấu tranh chống tiêu cực, tham nhũng, các tệ nạn xã

hội, góp phần làm cho nước thịnh, dân yên

Bản lĩnh chính trị vững vàng, đạo đức nghề nghiệp trong sáng là một trong những phẩm chất hàng đầu của người làm báo, nhưng vẫn chưa đủ, nếu như không có năng lực nghề nghiệp Năng lực nghề nghiệp của nhà báo quyết định đến việc giải quyết tốt mối quan hệ giữa việc bảo đảm thông tin nhanh chóng, chính xác, đúng định hướng chính trị Độ nhạy bén của nghề nghiệp, nói chính xác hơn là độ nhạy bén chính trị của nhà báo, đòi hỏi nhà báo phải

"bắt" được mạch sống chủ đạo của xã hội để phát hiện vấn đề và chọn thời

điểm cũng như tìm cách thức thông tin phù hợp, có hiệu quả Việc đấu tranh chống tiêu cực, bài trừ các tệ nạn xã hội là cần thiết; nhưng đấu tranh, phê phán như thế nào để đạt hiệu quả cao, mà vẫn giữ vững ổn định chính trị- xã hội, không làm lộ bí mật quốc gia, không gây hoang mang trong dư luận, đây

là một nhiệm vụ hết sức khó khăn, đòi hỏi mỗi nhà báo cần nhanh nhạy, nắm bắt vấn đề, xử lý thông tin chuẩn xác bằng bản lĩnh chính trị vững vàng, bằng đạo đức nghề nghiệp trong sáng và trình độ chuyên môn giỏi Chất lượng báo chí luôn luôn phải là mục tiêu hàng đầu của người làm báo Chất lượng toàn diện bao gồm chất lượng chính trị, chất lượng văn hóa, khoa học, chất lượng nghề nghiệp cần thể hiện rõ trong mỗi bài báo, mỗi ấn phẩm và chương trình báo chí, để cuối cùng đạt tới các tiêu chí: đúng, hay, đẹp và hiệu quả xã hội ngày càng cao Chất lượng báo chí trước hết thể hiện ở chất lượng những người làm báo Mỗi người làm báo phấn đấu không ngừng nâng cao bản lĩnh chính trị, kiến thức mọi mặt, đặc biệt chăm lo rèn luyện đạo đức theo “Quy ước đạo đức nghề nghiệp báo chí Việt Nam”, hết lòng vì sự nghiệp của nhân dân với trách nhiệm xã hội và nghĩa vụ công dân của nhà báo chân chính

1.4.2 Mục đích tôn chỉ của tòa soạn

Đây là một yêu cầu bắt buộc với mỗi cơ quan báo chí Mỗi cơ quan báo chí đều phải có tôn chỉ mục đích của mình và thực hiện đúng theo tôn chỉ mục đích ấy Trước hết thì đó là trách nhiệm của các cơ quan báo chí đối với việc thực hiện đúng pháp luật Thứ hai, khi ra đời thì cơ quan báo chí nào cũng phải nhằm đến các đối tượng độc giả, mục tiêu thực hiện Vậy thì buộc mỗi tờ báo phải phấn đấu để đạt được mục tiêu của mình, và mục tiêu đó chính là sự thể hiện trong tôn chỉ, mục đích mà mình đưa ra khi xin cấp phép

Một vấn đề nữa, đó là hiện nay có rất nhiều báo, tới hơn 700 cơ quan báo chí Nếu như báo nào cũng giống báo nào thì chắc chắn sẽ rất là nhàm chán, và

dĩ nhiên độc giả sẽ không đọc, hoặc là đọc bất kỳ báo nào cũng được Mỗi tờ

báo muốn mở rộng, nâng cao chất lượng báo mình vẫn phải đảm bảo tôn chỉ mục đích Đối với mỗi cơ quan quan báo chí, người ta luôn luôn tìm cách mở rộng sự tác động của cơ quan báo chí đó với xã hội và mục đích làm sao thu hút được bạn đọc, đó là việc bình thường Bởi vì làm báo là cũng phải lo cân đối thu chi, nếu không biết cách mở rộng ra thì không hay tý nào cả

Vấn đề ở chỗ là mở rộng ra nhưng phải đúng hướng và vẫn đảm bảo tôn chỉ, mục đích Nếu như mình biết cách để thực hiện đúng tôn chỉ mục đích mà vẫn thu hút được bạn đọc thì mình không tự thu hẹp mình Ngược lại, nếu như mình mở rộng phạm vi ra để cho giống như các tờ báo khác thì đúng

là tự mình giết mình Chẳng hạn, những tờ báo đã có vị thế rồi, mà bây giờ mình lại làm theo thì dứt khoát là sẽ thua

Đối với Báo Sài Gòn tiếp thị là tờ báo dành cho doanh nghiệp, mảng đề

tài kinh tế được chú trọng nhưng báo vẫn phản ánh những vấn đề chung của

xã hội được Nhưng vấn đề quan trọng là phạm vi mở rộng đó sẽ đến mức nào

là vừa phải, là đủ đáp ứng cho đối tượng doanh nhân của mình Chưa kể là nếu mở quá, đi vào những vấn đề chẳng liên quan gì đến mình, mà lại tác

động xấu cho xã hội thì có thể lại còn bị phạt Báo Sài Gòn tiếp thị có tôn chỉ,

mục đích của mình nên không đưa những tin “lá cải”, giật gân, câu khách, những tin, bài pháp luật mà người ta vẫn gọi là “cướp, giết, hiếp” không hề thấy trên báo Cũng thông tin pháp luật nhưng là những vấn đề lớn, vụ việc lớn có tầm ảnh hưởng sâu rộng trong xã hội, thường liên quan đến đất đai,

kiện tụng của doanh nghiệp… Hay Báo Gia đình và Xã hội lại tập trung vào

những vấn đề liên quan đến y tế, chăm sóc sức khỏe cho người dân, hôn nhân

và gia đình Bên cạnh đó những mảng đề tài kinh tế, xã hội, pháp luật, văn hóa, thể thao cũng được đề cập nhưng ở mức độ vừa phải

1.4.3 Tính chất thông tin

Báo chí chủ yếu thông tin cái mới và đương nhiên không bỏ qua cái lạ

vì nó đáp ứng nhu cầu nhận thức, giải trí và hấp dẫn công chúng Một tác phẩm báo chí hay, hấp dẫn thì sự kiện, vấn đề được phản ánh trong tác phẩm nóng hổi, bức xúc, liên quan đến nhiều người và được dư luận xã hội quan tâm muốn biết, cần được thông tin, cần được giải thích và giải đáp ngay

Trong cuốn Cơ sở lý luận báo chí tác giả Nguyễn Văn Dững khẳng định:

“Sự kiện là cơ sở dữ liệu đầu tiên quan trọng nhất của sự thật khách quan” [18, tr 73] “Mỗi sự kiện đều có tiềm năng thông tin, tiềm năng ấy có được khơi thức hay không là tùy thuộc vào năng lực nhận thức và bàn tay, kỹ năng nghề nghiệp và trách nhiệm xã hội của nhà báo” [18, tr 71]

Ngày nay, bên cạnh những ưu điểm cơ bản thì báo chí cũng có những khuyết điểm Trong các khuyết điểm, có khuyết điểm thông tin sai sự thật gây ảnh hưởng xấu hoặc xâm phạm uy tín danh dự của tổ chức, nhân phẩm công dân, gây khó khăn cho nhiều doanh nghiệp và làm mất uy tín của giới báo chí trong xã hội… Hay với suy nghĩ đơn giản hoặc chạy theo thị hiếu tầm thường

để có những tít "giật", cách dùng ngôn từ dễ dãi, thiếu chọn lọc, thiếu trau chuốt nhiều khi mang lại một cảm giác ghê sợ, phản cảm cho người đọc, làm tổn hại đến sự trong sáng của tiếng Việt… Có một thực tế là trong khi chưa phát huy được những khía cạnh tích cực mà kinh tế thị trường, hội nhập quốc

tế có thể mang lại, không ít tờ báo đã vô tình trở thành cầu nối, tạo môi trường trung gian để những mặt trái của nó phát tác Chỉ cần 15 phút lướt qua các trang báo mạng, có thể cảm nhận được phần nào hiệu ứng tiêu cực từ những cái tít gây "sốc", những vụ scandal nhảm nhí, hình ảnh sinh hoạt riêng

tư, chuyện hậu trường nhạy cảm…

Báo chí phải phản ánh thế giới như nó vốn có Nhưng phản ánh chân thực không đồng nghĩa với việc tung ra những hình ảnh rùng rợn, phản cảm, những thông tin thiếu kiểm chứng để lôi kéo người đọc Báo chí dù ở loại hình nào, trước hết đều là những sản phẩm văn hóa, phải mang đậm tinh thần nhân văn, hướng tới cái đẹp và giá trị đích thực của văn minh nhân loại Tuy nhiên, sự quan tâm thái quá của giới truyền thông đối với những thông tin bất ổn, bạo lực, những scandal của giới người mẫu, ca sĩ, diễn viên đang dẫn tới tình trạng thiếu hụt thông tin có tính giáo dục, phát hiện, cảnh báo mang ý nghĩa xã hội sâu sắc nhưng lại dư thừa đến mức bội thực thông tin giải trí, giật gân, thậm chí độc hại, từ đó góp phần tạo môi trường cho những khuyết tật xã hội lây lan Đó chính là những "khuyết điểm" và cũng là bài học

đau đớn của giới truyền thông

Thông tin trên Báo Sài Gòn tiếp thị và Báo Gia đình và Xã hội là

những thông tin thời sự, sự kiện mới diễn ra, vấn đề đang được công chúng quan tâm Đó là những thông tin quan trọng trong mọi lĩnh vực của đời sống

xã hội Để thu hút độc giả Báo Sài Gòn tiếp thị và Báo Gia đình và Xã hội

không đưa thông tin giật gân, câu khách mà có sự cân nhắc kỹ Ban biên tập

sẽ cân nhắc việc đưa thông tin nào và bỏ thông tin nào, thông tin đưa ở mức

độ nào là đủ Ban biên tập cũng xác định đổi mới để hấp dẫn độc giả là nhu cầu khách quan cũng là đòi hỏi tất yếu của mỗi tờ báo Thế nhưng, đổi mới từ đâu, đổi mới như thế nào để giữ vững tôn chỉ, mục đích, tính chiến đấu của

báo chí cách mạng vẫn được đặt lên hàng đầu Với Báo Sài Gòn tiếp thị, một

tờ báo dành cho giới trung lưu, doanh nghiệp, tòa soạn xác định thông tin phải

có chất lượng, không đưa những tin “lá cải”, giật gân Ngay cả thông tin khi đưa lên báo cũng được chọn lọc xem cái nào hay, có tác động lớn mới sử

dụng Như thông tin về giá vàng lên xuống, Báo Sài Gòn tiếp thị chỉ đưa

những thông tin diễn biến thị trường cùng các bài phân tích, không đi quá sâu