Nâng cao hiệu quả giáo dục lý luận chính trị cho cán bộ, đảng viên quận bình thạnh thành phố hồ chí minh hiện nay

Với những lý do trên, tôi chọn đề tài “Nâng cao hiệu quả giáo dục lý luận chính trị cho cán bộ, đảng viên quận Bình Thạnh thành phố Hồ Chí Minh hiện nay” làm luận văn tốt nghiệp thạc sĩ

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ - HÀNH CHÍNH

QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH

HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

TRƯƠNG QUỐC LÂM

NÂNG CAO HIỆU QUẢ GIÁO DỤC LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ CHO CÁN BỘ, ĐẢNG VIÊN QUẬN BÌNH THẠNH THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH HIỆN NAY

Ngành: Chính trị học Chuyên ngành: Công tác tư tưởng

Mã số: 60 31 02 01 LUẬN VĂN THẠC SĨ CHÍNH TRỊ HỌC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS MAI ĐỨC NGỌC

HÀ NỘI - 2012

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu độc lập của tôi Các số liệu và tư liệu được dựa trên nguồn tin cậy Tôi xin chịu hoàn toàn trách nhiệm về công trình nghiên cứu của mình

Hà Nội, ngày 05 tháng 4 năm 2013

Tác giả luận văn

Trương Quốc Lâm

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 5

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC NÂNG CAO HIỆU QUẢ GIÁO DỤC LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ CHO CÁN BỘ, ĐẢNG VIÊN 11

1.1 Giáo dục lý luận chính trị và hiệu quả giáo dục lý luận chính trị cho cán bộ, đảng viên 11

1.2 Tiêu chí đánh giá hiệu quả giáo dục lý luận chính trị cho cán bộ, đảng viên 18

1.3 Sự cần thiết của việc nâng cao hiệu quả giáo dục lý luận chính trị cho cán bộ, đảng viên hiện nay 25

Chương 2: THỰC TRẠNG VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA ĐỐI VỚI VIỆC NÂNG CAO HIỆU QUẢ GIÁO DỤC LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ CHO CÁN BỘ, ĐẢNG VIÊN QUẬN BÌNH THẠNH THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH 37

2.1 Những nhân tố ảnh hưởng đến việc nâng cao hiệu quả giáo dục lý luận chính trị cho cán bộ quận Bình Thạnh hiện nay 37

2.2 Thực trạng hiệu quả giáo dục lý luận chính trị cho cán bộ, đảng viên quận Bình Thạnh hiện nay 51

2.3 Những vấn đề đặt ra đối với việc nâng cao hiệu quả giáo dục lý luận chính trị cho cán bộ, đảng viên quận Bình Thạnh hiện nay 71

Chương 3: QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ GIÁO DỤC LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ CHO CÁN BỘ, ĐẢNG VIÊN QUẬN BÌNH THẠNH, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH HIỆN NAY 78

3.1 Quan điểm cơ bản nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục lý luận chính trị cho cán bộ, đảng viên quận Bình Thạnh hiện nay 78

3.2 Giải pháp nâng cao hiệu quả giáo dục lý luận chính trị cho cán bộ, đảng viên quận Bình Thạnh hiện nay 83

KẾT LUẬN 98

TÀI LIỆU THAM KHẢO 102

PHỤ LỤC 107

DANH MỤC BIỂU ĐỒ

Biểu đồ 2.1: Biểu đồ độ tuổi cán bộ, đảng viên quận Bình Thạnh hiện nay 47 Biểu đồ 2.2: Biều đồ về trình độ học vấn của cán bộ, đảng viên quận Bình

Thạnh 48 Biểu đồ 2.3: Biểu đồ về trình độ lý luận chính trị của cán bộ, đảng viên quận

Bình Thạnh 48 Biểu đồ 2.4: Biểu đồ đánh giá hiệu quả giáo dục, lý luận chính trị cho cán bộ,

đảng viên trên địa bàn quận Bình Thạnh 57 Biểu đồ 2.5: Biểu đồ đánh giá nội dung, kiến thức trong các chương trình bồi

dưỡng về lý luận chính trị của quận 57Biểu đồ 2.6: Biểu đồ đánh giá đánh giá về phẩm chất, năng lực của đội ngũ

giáo viên, báo cáo viên của quận hiện nay 60 Biểu đồ 2.7: Biểu đồ thể hiện sự đánh giá về cơ sở vật chất phục vụ giảng dạy

và học tập của quận Bình Thạnh hiện nay 71

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Ở mỗi giai đoạn, mỗi thời kỳ cách mạng, Đảng ta luôn ra sức xây dựng một đội ngũ cán bộ thích ứng, có phẩm chất, có năng lực đáp ứng được sự đòi hỏi của nhiệm vụ từng giai đoạn, từng thời kỳ Đảng ta khẳng định: “Mức chính xác của đường lối, chính sách và thành công của việc thực hiện đường lối, chính sách ấy đều tùy thuộc cuối cùng ở chất lượng của công tác cán bộ” [26, tr 30]

Vì thế, công tác cán bộ bao giờ cũng là vấn đề chiếm giữ vị trí trung tâm, chiến lược trong quá trình xây dựng và phát triển của Đảng Mục tiêu chung của công tác cán bộ mọi thời kỳ là phải xây dựng đội ngũ cán bộ có phẩm chất chính trị, đạo đức tốt, năng lực và trình độ chuyên môn cao đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ chính trị trong từng giai đoạn cách mạng Vì vậy, trong thời kỳ phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, nâng cao trình độ lý luận chính trị cho đội ngũ cán bộ từ Trung ương đến cơ sở là yêu cầu cấp thiết cho mọi cán bộ chứ không phải chỉ riêng ở cán bộ nghiên cứu hay người làm công tác lý luận như trước đây thường quan niệm

Mặt khác, những biến động lớn về kinh tế, chính trị, xã hội trên thế giới

và khu vực cùng với sự yếu kém của nền kinh tế nước ta đã và đang làm nảy sinh nhiều vấn đề phức tạp Có những vấn đề đơn giản nhận thức được bằng trực giác nhưng cũng có những vấn đề đòi hỏi phải có sự khái quát, phân tích bằng tư duy lý luận thì mới có thể nhận thức và giải quyết được Điều đó đòi hỏi người cán bộ, đảng viên cơ sở phải có trình độ lý luận chính trị đáp ứng nhiệm vụ được giao Hơn nữa, năng lực và trình độ lý luận chính trị của cán

bộ, đảng viên cơ sở có tác dụng quan trọng trong lãnh đạo phát triển kinh tế,

xã hội và an ninh trật tự ở địa phương, thúc đẩy sự phát triển chung cho cả thành phố và cả nước Trình độ lý luận chính trị đối với người cán bộ, đảng

viên là yếu tố “then chốt” cho mọi hoạt động nhận thức và hành động thực tiễn của họ Cán bộ, đảng viên có nắm chắc các quan điểm, đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước mới vận dụng một cách sáng tạo vào tình hình cụ thể ở địa phương, từ đó rút ra những bài học, kinh nghiệm, những kết luận góp phần vào việc sửa đổi, bổ sung và phát triển lý luận, đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước Để hoàn thành tốt nhiệm vụ của mình thì cán bộ đảng viên nói chung, cán bộ, đảng viên cơ sở nói riêng phải có trình độ, trong đó trình độ lý luận chính trị không thể thiếu được

Trong những năm qua được sự quan tâm của Đảng bộ và chính quyền quận Bình Thạnh - Thành phố Hồ Chí Minh, đội ngũ cán bộ, đảng viên đã từng bước trưởng thành hơn Tuy nhiên, cán bộ, đảng viên quận do được hình thành từ nhiều nguồn, trưởng thành chủ yếu thông qua thực tiễn, chưa được đào tạo cơ bản, thiếu vốn kiến thức chuyên môn, kiến thức lý luận chính trị

Vì vậy, trong nhận thức và chỉ đạo thực tiễn, một số cán bộ, đảng viên mắc phải bệnh kinh nghiệm, giáo điều, điều hành công tác lãnh đạo, quản lý cũng như xử lý công việc một cách máy móc, kém hiệu quả Từ thực tế trên đòi hỏi đội ngũ cán bộ, đảng viên cơ sở quận Bình Thạnh không ngừng nâng cao trình độ về mọi mặt, trong đó có kiến thức lý luận chính trị

Với những lý do trên, tôi chọn đề tài “Nâng cao hiệu quả giáo dục lý

luận chính trị cho cán bộ, đảng viên quận Bình Thạnh thành phố Hồ Chí Minh hiện nay” làm luận văn tốt nghiệp thạc sĩ Chính trị học chuyên ngành

Công tác tư tưởng nhằm góp phần thực hiện chiến lược cán bộ, đảng viên của Đảng trong tình hình mới

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Với tầm quan trọng của công tác tư tưởng nói chung và công tác giáo dục lý luận chính trị nói riêng, trong thời gian qua đã có nhiều công trình khoa

học đề cập đến nội dung này với các mức độ và phạm vi khác nhau liên quan

đến đề tài, đó là: PGS TS Lương Khắc Hiếu (Chủ biên) (2008), Nguyên lý công tác tư tưởng, tập I, tập II, NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội; TS Ngô Văn Thạo (Chủ biên) (2008), Phương pháp giảng dạy LLCT, NXB Lao động

xã hội, Hà Nội; Ban Tư tưởng – Văn hoá Trung ương (2005), Đổi mới mạnh

mẽ hơn nữa hình thức, phương pháp tuyên truyền, giáo dục, học tập, quán triệt nghị quyết của Đảng; TS Vũ Ngọc Am (2003), Đổi mới công tác giáo dục chính trị - tư tưởng cho cán bộ, đảng viên ở cơ sở trong giai đoạn hiện nay, NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội; PGS.TS Phạm Huy Kỳ, “Lý luận và phương pháp nghiên cứu giáo dục lý luận chính trị”

Một số đề tài cấp Nhà nước và cấp bộ liên quan đến đề tài như: Đề tài khoa học cấp nhà nước 05 – 03 về luận cứ khoa học cho việc nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước do PGS, TS Nguyễn Phú Trọng và PGS TS Trần Xuân Sầm đồng chủ nhiệm

Một số luận văn viết về đề tài này như: Luận văn Thạc sĩ của Nguyễn

Trung Trực (2005): “Chất lượng công tác đào tạo cán bộ của hệ thống chính trị xã, phường, thị trấn ở Trường Cán bộ Thành phố Hồ Chí Minh hiện nay – thực trạng và giải pháp” Luận văn của Thạc sĩ Nguyễn Thị Kim Dung (2010): “Chất lượng giáo dục lý luận chính trị tại các Trung tâm bồi dưỡng chính trị của Thành phố Hà Nội hiện nay”…

Một số bài báo đăng trên tạp chí được đề cập ở những phạm vi, góc độ khác nhau về vấn đề giáo dục lý luận chính trị như: Tạp chí Triết học số 01 năm 2004: “Tư tưởng Hồ Chí Minh và học tập lý luận”; Tạp chí Tuyên giáo số 3 năm 2012: “ Trung tâm bồi dưỡng chính trị huyện Hóc Môn – Hiệu quả từ một cách làm”; Tạp chí Tuyên giáo số 7 năm 2012: “Đổi mới công tác giáo dục chính trị,

tư tưởng góp phần thực hiện hiệu quả Nghị quyết Trung ương 4”

Nhìn chung, các công trình đã nghiên cứu và làm rõ hiệu quả giáo dục lý luận cho cán bộ, đảng viên, phản ánh thực trạng cũng như phương hướng, giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục lý luận cho cán bộ, đảng viên trong những năm qua Nhưng chưa có công trình nào nghiên cứu vấn đề nâng cao hiệu quả giáo dục lý luận cho cán bộ đảng viên Quận Bình Thạnh, thành phố

Hồ Chí Minh trong giai đoạn hiện nay

Đề tài này kế thừa lý luận về giáo dục lý luận và hiệu quả giáo dục lý luận cho cán bộ, đảng viên mà các nhà nghiên cứu trong và ngoài nước trong thời gian qua Tuy nhiên, đề tài này tập trung nghiên cứu tại địa bàn quận Bình Thạnh, Thành phố Hồ Chí Minh từ đó đề ra những giải pháp nâng cao hiệu quả giáo dục lý luận cho cán bộ, đảng viên phù hợp với tình hình phát triển của quận Bình Thạnh trong giai đoạn hiện nay

3 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích

Trên cơ sở làm rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn về hiệu quả giáo dục

lý luận chính trị cho cán bộ đảng viên, luận văn đánh giá thực trạng và đề xuất các phương hướng, giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục lý luận chính trị cho cán bộ, đảng viên quận Bình Thạnh, thành phố Hồ Chí Minh hiện nay

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

4.1 Đối tượng

Luận văn tập trung nghiên cứu nâng cao hiệu quả giáo dục lý luận chính trị cho cán bộ, đảng viên quận Bình Thạnh, thành phố Hồ Chí Minh hiện nay

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Vấn đề nâng cao hiệu quả giáo dục lý luận chính trị cho cán bộ, đảng viên là vấn đề rộng, có thể nghiên cứu ở nhiều góc độ khác nhau Đề tài này chỉ đi sâu nghiên cứu những vấn đề vấn đề cơ bản của việc nâng cao hiệu quả giáo dục lý luận chính trị nhìn từ góc độ công tác tư tưởng của Đảng và chỉ đề cập đến những vấn đề giáo dục lý luận chính trị mang tính phổ biến và phù hợp cho cán bộ, đảng viên quận Bình Thạnh, TP.Hồ Chí Minh

Mặt khác, đề tài này cũng đánh giá công tác giáo dục lý luận chính trị cho cán bộ, đảng viên quận Bình Thạnh, TP.Hồ Chí Minh Đề ra phương hướng và giải pháp nhằm tăng cường giáo dục lý luận chính trị cho cán bộ, đảng viên quận Bình Thạnh, TP.Hồ Chí Minh

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu:

5.1 Cơ sở lý luận

Luận văn được thực hiện trên cơ sở lý luận và phương pháp luận của chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm, đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước ta về giáo dục lý luận chính trị cho cán bộ, đảng viên

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Luận văn được tiến hành dựa trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và duy vật lịch sử Ngoài ra, luận văn còn sử dụng một số phương pháp nghiên cứu phân tích và tổng hợp, lôgic và lịch sử, phương pháp so sánh và sử dụng một số phương pháp xã hội học

6 Cái mới của luận văn

- Luận văn làm rõ những lý luận cơ bản về giáo dục lý luận chính trị và hiệu quả giáo dục lý luận chính trị cho cán bộ, đảng viên

- Đánh giá thực trạng hiệu quả giáo dục lý luận chính trị cho đội ngũ cán bộ, đảng viên ở quận Bình Thạnh

- Đề xuất phương hướng và giải pháp nhằm góp phần nâng cao hiệu quả giáo dục lý luận chính trị cho cán bộ, đảng viên quận Bình Thạnh

7 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

Những kết luận được rút ra qua nghiên cứu và những chủ trương, giải pháp trình bày trong luận văn sẽ góp phần nâng cao trình độ cho đội ngũ cán

bộ, đảng viên cấp quận, huyện nói chung và quận Bình Thạnh nói riêng Đồng thời, đây cũng là tài liệu để tham khảo phục vụ cho công tác giáo dục lý luận chính trị của Trung tâm bồi dưỡng chính trị quận, huyện ở Thành phố Hồ Chí Minh

8 Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và tài liệu tham khảo đề tài được cấu trúc

gồm 3 chương và 8 tiết

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC NÂNG CAO HIỆU QUẢ

GIÁO DỤC LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ CHO CÁN BỘ, ĐẢNG VIÊN

1.1 Giáo dục lý luận chính trị và hiệu quả giáo dục lý luận chính trị cho cán bộ, đảng viên

1.1.1 Một số vấn đề về giáo dục lý luận chính trị

1.1.1.1 Khái niệm về lý luận

Lịch sử xã hội loài người đã chứng minh rằng, từ khi xã hội có sự phân chia giai cấp thì bất kỳ một giai cấp, một chính Đảng nào muốn nắm vững vai trò thống trị của mình đối với xã hội thì trước tiên phải có trình

độ lý luận trí tuệ để nhằm tuyên truyền những quan điểm, đường lối, chủ trương, chính sách… nhằm bảo vệ sự thống trị của giai cấp mình V.I.Lênin đã khẳng định: “chỉ Đảng nào được một lý luận tiền phong hướng dẫn, thì mới có khả năng làm tròn vai trò chiến sĩ tiền phong” [34, tr.32]

Theo từ điển Tiếng Việt: “Lý luận là tổng kết có hệ thống những kinh nghiệm của loài người phát sinh từ thực tiễn để chi phối và cải tạo thực tiễn [64, tr.496]

Từ điển Triết học đã định nghĩa: “Lý luận là sự tổng hợp các tri thức

về tự nhiên và xã hội tích lũy được trong quá trình lịch sử; là hệ tư tưởng chủ đạo trong một lĩnh vực tri thức” [65, tr.526]

Chủ tịch Hồ Chí Minh cho rằng: “Lý luận là sự tổng kết những kinh nghiệm của loài người, là tổng hợp những tri thức về tự nhiên và xã hội tích trữ lại trong quá trình lịch sử” [46, tr.497]

Từ những quan niệm trên, có thể hiểu lý luận theo nghĩa chung nhất

là sự khái quát những kinh nghiệm thực tiễn, là sự tổng hợp những tri thức

về tự nhiên, xã hội được tích lũy trong quá trình hoạt động sống của con người; là sự phản ánh bản chất, tính quy luật, tất cả mọi hiện tượng trong đời sống xã hội và sau đó nó quay trở lại định hướng cho hoạt động thực tiễn của con người Cho đến nay, trên thế giới có rất nhiều loại lý luận, ở

mỗi ngành, lĩnh vực có một hệ thống lý luận đặc thù riêng, luận văn này chỉ

bàn về lý luận chính trị

1.1.1.2 Khái niệm về chính trị

Chính trị theo nguyên nghĩa của nó là những công việc của nhà nước,

là phạm vi hoạt động gắn với những quan hệ giai cấp, dân tộc và các nhóm

xã hội khác nhau mà hạt nhân của nó là vấn đề giành, giữ và sử dụng quyền lực nhà nước V.I.Lênin khẳng định chính trị là sự biểu hiện tập trung của kinh tế, chính trị do kinh tế quyết định Nhưng mặt khác, chủ nghĩa Mác - Lênin cũng khẳng định vai trò tích cực tác động trở lại của chính trị đối với đời sống kinh tế - xã hội Sự tác động của chính trị đối với cơ sở kinh tế thường diễn ra theo hai hướng: nếu tư tưởng, quan điểm chính trị nào phản ánh đúng đắn sự vận động, phát triển khách quan thì nó thúc đẩy kinh tế -

xã hội phát triển Ngược lại, nó làm kìm hãm sự phát triển kinh tế - xã hội V.I.Lênin khẳng định: “chính trị không thể không chiếm vị trí ưu tiên so với kinh tế” [35, tr.349] Ưu tiên cho chính trị, là ưu tiên cho việc giành lấy quyền lực chính trị và cho xây dựng các quyết sách chính trị đúng Để đảm bảo cho sự phát triển kinh tế thì phải thông qua một hệ thống chính trị như chủ trương, đường lối, chính sách, pháp luật nhà nước một cách đúng đắn khoa học, không được sai lầm, mơ hồ về chính trị Chính trị là một lĩnh vực rất tinh tế, nhạy cảm, nó biểu hiện trên cơ sở các tri thức được tích lũy trong quá trình lịch sử và những quan hệ gắn với con người, giai cấp, dân tộc và thời đại Do tính phức tạp, nhạy bén, năng động nên chính trị không có một

công thức chung, cách thức chung duy nhất nào cả và nó cũng không phải là con đường thẳng tắp, thuận lợi, dễ đi mà là con đường quanh co phức tạp

Vì vậy, có thể khẳng định chính trị là mối quan hệ giữa các giai cấp, các lực lượng xã hội trong vấn đề giành giữ và thực thi quyền lực; là sự tham gia của nhân dân vào công việc của Nhà nước; là tổng hợp những phương pháp, phương thức hoạt động thực tiễn của các giai cấp, các đảng phái nhằm giáo dục, giác ngộ quần chúng tham gia vào quá trình giành, giữ và điều khiển hoạt động của Nhà nước để bảo vệ lợi ích của giai cấp Với mục đích và phạm vi nghiên cứu, qua thực tế ở Việt Nam, luận văn tiếp cận đến chính trị với tư cách là những hoạt động của Đảng Cộng sản Việt Nam, nhằm giáo dục, giác ngộ, nâng cao nhận thức cho cán bộ, đảng viên để lãnh đạo tổ chức quần chúng xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa

Lý luận chính trị là lý luận trong lĩnh vực chính trị Lý luận chính trị

ra đời khi xã hội có giai cấp và đấu tranh giai cấp để đại diện cho một lợi ích của một Đảng, một giai cấp nhất định trong xã hội Lý luận chính trị ở

nước ta ra đời và được hình thành trên cơ sở nền tảng tư tưởng của học thuyết mác-xít, một hệ thống hoàn chỉnh và khoa học với những quan điểm triết học, kinh tế học và chính trị xã hội Với sức mạnh khoa học và cách mạng, chủ nghĩa Mác luôn tìm thấy sức sống, sức sáng tạo của mình trong đời sống thực tiễn cách mạng và không ngừng được bổ sung, phát triển ngày càng phong phú bằng những luận điểm, kết luận khoa học mới trở thành lý luận tiên phong dẫn dắt phong trào cách mạng thế giới Từ một học thuyết mang tính tư tưởng, với tính khoa học và cách mạng, học thuyết của Mác đã trở thành vũ khí lý luận giúp cho giai cấp công nhân và nhân dân lao động đấu tranh cải tạo xã hội, đưa xã hội ngày càng phát triển

Với nền tảng là học thuyết Mác – Lênin, bộ môn lý luận chính trị ở nước ta được hình thành, bao gồm ba bộ phận cơ bản: Triết học, Kinh tế chính

trị học, Chủ nghĩa xã hội khoa học và được mở rộng thêm với việc nghiên cứu

về Lịch sử Đảng, Xây dựng Đảng, Tư tưởng Hồ Chí Minh, Nhà nước - pháp luật và một số môn lý luận cơ bản khác Cùng với các lý luận khoa học khác, lý luận chính trị đã thực sự trở thành một khoa học hướng dẫn cho Đảng cộng sản

- đội tiên phong của giai cấp công nhân, lãnh đạo giai cấp công nhân và nhân dân lao động hoàn thành sứ mệnh lịch sử vĩ đại của mình Từ đó, có thể hiểu

rằng lý luận chính trị là hệ thống tri thức về lĩnh vực chính trị, thể hiện thái độ

và lợi ích của một giai cấp đối với quyền lực nhà nước trong xã hội có giai cấp được khái quát từ nghiên cứu khoa học và hoạt động chính trị thực tiễn

1.1.1.3 Khái niệm về giáo dục lý luận chính trị

Giáo dục lý luận chính trị nói chung là nhiệm vụ quan trọng của tất cả

các giai cấp cầm quyền Đối với nước ta hoạt động giáo dục lý luận chính trị được Hồ Chí Minh khởi xướng, định hướng và phát triển từ khi chưa có Đảng Trải qua quá trình thực tiễn, giáo dục lý luận chính trị đã đóng vai trò

to lớn đối với những thắng lợi của cách mạng Việt Nam Trong giáo trình

“Nguyên lý công tác tư tưởng” của khoa Tuyên truyền viết: “Giáo dục lý luận chính trị là quá trình truyền bá và tiếp thu nguyên lý Chủ nghĩa Mác – Lênin,

tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối quan điểm của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước trong cán bộ, đảng bộ và quần chúng nhân dân” [31, tr.60]

Theo PGS.TS Đào Duy Quát cho rằng:

Giáo dục lý luận chính trị là việc truyền bá những nguyên lý của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, quan điểm của Đảng cho cán bộ, đảng viên và quần chúng nhân dân Đó là quá trình tác động vào đối tượng giáo dục bằng cách trình bày, giải thích một cách khoa học những khái niệm, những quy luật, những quan điểm… nhằm làm cho cán bộ, đảng viên và nhân dân nhận thức đúng đắn những nguyên lý của chủ nghĩa Mác - Lênin, kiên định mục

tiêu lý tưởng độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, nhất trí cao với đường lối, quan điểm của Đảng, nâng cao phẩm chất cách mạng và năng lực hoạt động thực tiễn của họ, hướng dẫn họ vận dụng những hiểu biết ấy vào cuộc sống [49, tr 38]

Như vậy, giáo dục lý luận chính trị là một bộ phận nằm trong sự nghiệp giáo dục, trực tiếp truyền thụ và trang bị cho người học thế giới quan Mác - Lênin, nhân sinh quan, đạo đức cách mạng Từ thế giới quan, nhân sinh quan cách mạng đó, người học có khả năng tư duy khoa học, có năng lực sáng tạo trong hoạt động thực tiễn, củng cố lòng tin vào lý tưởng, mục tiêu cách mạng, vào đường lối của Đảng

Ở nước ta, giáo dục lý luận chính trị là một nội dung quan trọng trong hoạt động tư tưởng của Đảng, nhằm làm cho cán bộ, đảng viên và nhân dân nhận thức đúng đắn những nguyên lý của chủ nghĩa Mác-Lênin, kiên định mục tiêu lý tưởng độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, nhất trí cao với đường lối, quan điểm của Đảng, nâng cao phẩm chất cách mạng và năng lực hoạt động thực tiễn của họ, hướng dẫn họ vận dụng những hiểu biết ấy vào cuộc sống, do đó các cấp ủy đặc biệt quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo đến hoạt động này; các cơ quan nhà nước, các tổ chức đoàn thể chính trị xã hội trong hệ thống chính trị ở các cấp, các ngành, các địa phương đều phải coi trọng giáo dục lý luận chính trị trong cơ quan, tổ chức của mình

1.1.2 Hiệu quả giáo dục lý luận chính trị cho cán bộ, đảng viên

Chủ tịch Hồ Chí Minh là người đầu tiên quan tâm tới lý luận cách mạng và thực hành kiên trì, bền bỉ việc giáo dục lý luận chính trị cho các thế hệ người Việt Nam yêu nước Người đã để lại cho cách mạng Việt Nam

cả một di sản to lớn về giáo dục lý luận chính trị Đó là cả một hệ thống quan điểm của Người về khái niệm giáo dục lý luận chính trị, về vị trí và mục đích của giáo dục lý luận chính trị, cũng như về nội dung, phương

châm, phương pháp giáo dục lý luận chính trị Trong đào tạo, giáo dục các thế hệ cách mạng Việt Nam, Hồ Chí Minh đặc biệt quan tâm công tác giáo dục lý luận chính trị cho cán bộ, đảng viên Đó là một trong những vấn đề xuyên suốt cả cuộc đời hoạt động cách mạng của Người Tư duy nhất quán

và nổi trội ở Chủ tịch Hồ Chí Minh là sau khi tìm ra con đường tất yếu của

cách mạng Việt Nam, Người xác định: Cách mệnh trước hết phải có cái gì? và Người trả lời: Trước hết phải có Đảng cách mệnh Theo Hồ Chí

Minh, Đảng cách mệnh có sứ mệnh lịch sử là “để trong thì vận động và tổ chức dân chúng, ngoài thì liên lạc với dân tộc bị áp bức và vô sản giai cấp mọi nơi” [43, tr.267] mà đưa cách mạng của dân tộc đến thành công Cách mạng muốn thành công, theo Hồ Chí Minh, là Đảng phải vững mạnh, Đảng muốn vững mạnh phải có lý luận soi đường và tất cả cán bộ, đảng viên cần phải hiểu và thực hành theo lý luận đó Người viết:

Đảng có vững cách mệnh mới thành công, cũng như người cầm lái có vững thuyền mới chạy Đảng muốn vững thì phải có chủ nghĩa làm cốt, trong Đảng ai cũng phải hiểu, ai cũng phải theo chủ nghĩa ấy Đảng mà không có chủ nghĩa cũng như người không có trí khôn, tàu không có bàn chỉ nam [44, tr.269]

Ngoài ra, giáo dục lý luận chính trị tác động trực tiếp đến tư tưởng, tình cảm, đạo đức và khả năng thực hành công việc của mỗi người trong thực tiễn cuộc sống, giúp họ khắc phục những tư tưởng lạc hậu, nâng cao trình độ chính trị, tinh thần tự giác và tính tích cực trong quá trình xây dựng xã hội mới Không những thế, giáo dục lý luận chính trị còn nhằm góp phần xây dựng và hoàn thiện giá trị, nhân cách con người Việt Nam, bảo vệ và phát huy bản sắc văn hoá dân tộc trong thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, hội nhập kinh tế quốc tế Bồi dưỡng các giá trị văn hoá như: lý tưởng sống, lối sống, năng lực trí tuệ đạo đức và bản lĩnh văn

hoá con người Việt Nam Hơn nữa, công tác giáo dục lý luận chính trị không phải là một việc làm trừu tượng, một sự thuyết pháp, rao giảng chung chung mà là một công việc xuất phát từ thực tiễn cuộc đấu tranh giai cấp mang tính chiến đấu, tính tư tưởng, tính khoa học, tính giáo dục; nhằm thực hiện nhiệm vụ chính trị trong từng giai đoạn cách mạng cụ thể, nhất định Do vậy, giáo dục lý luận chính trị phải được trình bày một cách khoa học, rõ ràng, dễ hiểu, dễ nhớ, dễ thuyết phục Để biết kết quả của giáo dục

lý luận chính trị thì phải đánh giá hiệu quả của nó

Theo Lê-nin, hiệu quả nói chung là “có khả năng thu được kết quả nhiều nhất, vững chắc nhất mà lại ít tốn sức nhất” [37, tr 79] Ở nước ta, có thể nói công trình nghiên cứu tiêu biểu nhất về hiệu quả công tác tư tưởng hiện nay đó là cuốn “Nguyên lý công tác tư tưởng” do tác giả Lương Khắc Hiếu chủ biên, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2008 Đây là công trình nghiên cứu khá hệ thống và sâu sắc về hiệu quả công tác tư tưởng Các tác giả đã đưa ra khái niệm hiệu quả công tác tư tưởng là: “Sự tương quan giữa kết quả đạt được do tác động tư tưởng mang lại với mục đích của công tác

tư tưởng được đặt ra với chi phí để đạt được kết quả đó trong một điều kiện

xã hội nhất định”[31, tr.280]

Cùng đồng tình với quan điểm nêu trên, tác giả Cao Xuân Trung cho rằng: “Hiệu quả giáo dục chính trị - tư tưởng là mối tương quan giữa kết quả đạt được so với mục đích đề ra trên cơ sở đầu tư về mọi mặt và ảnh hưởng thực tế của nó” [61, tr.40]

Khi nói đến hiệu quả chúng ta thường đề cập đến ba vấn đề đó là: sự

so sánh kết quả đạt được và mục đích đặt ra; sự so sánh của kết quả có trước và kết quả có sau khi tiến hành một hoạt động; sự so sánh kết quả đạt được và chí phí về nhân lực, vật lực, tài lực để đạt được kết quả đó Từ những vấn đề trên có thể hiểu :

Hiệu quả của giáo dục lý luận chính trị là sự tương quan giữa kết quả đạt được do tác động của giáo dục lý luận chính trị mang lại với mục đích của giáo dục lý luận chính trị đặt ra với chi phí để đạt được kết quả

đó trong một điều kiện xã hội nhất định

1.2 Tiêu chí đánh giá hiệu quả giáo dục lý luận chính trị cho cán

bộ, đảng viên

1.2.1 Nhóm tiêu chí về kết quả giáo dục lý luận chính trị

- Tiêu chí về nhận thức, về tri thức của đối tượng giáo dục về lý luận chính trị

+ Mức độ hiểu biết về chủ nghĩa Mác - Lê nin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng

Đó là mức độ hiểu và ghi nhớ các phạm trù, nguyên lý, quy luật và những vấn đề cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lê nin, tư tưởng Hồ Chí Minh làm

cơ sở để xây dựng thế giới quan, niềm tin khoa học vào hệ tư tưởng của giai cấp công nhân, mục tiêu, lý tưởng của Đảng, thắng lợi của sự nghiệp đổi mới Sự hiểu biết này không chỉ bao gồm toàn bộ các tri thức mà học viên lĩnh hội được trong quá trình học tập mà còn biểu hiện ở khả năng tái hiện và vận dụng những tri thức đó để thừa nhận tính cách mạng, khoa học của chủ nghĩa Mác - Lê nin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng Do đó, để đánh giá chất lượng công tác giáo dục lý luận chính trị của cán bộ, đảng viên phải đánh giá mức độ hiểu biết về chủ nghĩa Mác - Lê nin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước của đội ngũ cán bộ, đảng viên, xem những đối tượng này có nắm được cơ sở lý luận và thực tiễn, tính khoa học và tính cách mạng của chủ nghĩa Mác - Lê nin và đường lối, chính sách của Đảng, có khả năng tích lũy kiến thức, kinh nghiệm tổng kết thực tiễn, chú trọng gắn lý thuyết với thực hành, kiến thức vận dụng vào thực tiễn hay không Đồng thời,

việc vận dụng chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước có hiệu quả không và đề ra những quyết sách đúng, phù hợp với điều kiện cụ thể

ở địa bàn, lĩnh vực mình phụ trách như thế nào…

+ Mức độ hiểu biết về lịch sử chính trị của Đảng và của dân tộc

Đó là mức độ hiểu biết và ghi nhớ của cán bộ, đảng viên về lịch sử

dựng nước và giữ nước của dân tộc ta qua các thời kỳ, nhất là lịch sử đấu tranh cách mạng của Đảng Những tri thức chính trị truyền thống của dân tộc, của Đảng được chuyển thành niềm vinh dự, tự hào, tình cảm yêu nước, yêu Đảng Thông qua công tác giáo dục lý luận chính trị có thể kiểm tra được mức

độ của người học về sự hiểu biết về truyền thống chính trị của dân tộc, những kiến thức về lịch sử của dân tộc, của Đảng và Nhà nước qua các thời kỳ trong các cuộc thi tìm hiểu, kiểm tra về lý luận chính trị

+ Mức độ hiểu biết về khoa học chính trị của nhân loại

Thông qua lý luận chính trị giúp cho bản thân người dạy và người học tăng khả năng hiểu biết về hệ thống tri thức cơ bản về các phạm trù, khái niệm, quy luật của khoa học chính trị hiện đại như: bản chất, nguồn gốc của quyền lực chính trị, ảnh hưởng chính trị của giai cấp, của giới cầm quyền, của Đảng chính trị, các lãnh tụ chính trị; bộ máy, cơ chế lãnh đạo của Đảng ta đối với Nhà nước, xã hội Những kiến thức này được cán bộ, đảng viên tiếp thu như các nội dung lý luận chính trị cơ bản, xem xét đánh giá tình hình chính trị trong nước và thế giới

+ Mức độ hiểu biết về tình hình chính trị trong nước và thế giới

Hiện nay có những diễn biến phức tạp tình hình chính trị trong nước và trên thế giới nên đòi hỏi giáo dục lý luận chính trị phải trang bị và rèn luyện cho đội ngũ cán bộ, đảng viên có bản lĩnh chính trị vững vàng và có lập trường kiên định Kiên quyết đấu tranh, phê phán những quan điểm sai trái, phủ nhận chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và chủ nghĩa xã hội, luôn cảnh giác và

phá tan âm mưu “diễn biến hòa bình” của các thế lực thù địch, bảo vệ thành công thành quả cách mạng và công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở nước ta Tuy có những vấn đề về kinh tế, chính trị, xã hội trên thế giới đơn giản nhận thức được bằng trực giác nhưng cũng có những vấn đề đòi hỏi phải có sự khái quát, phân tích bằng tư duy lý luận thì mới có thể nhận thức và giải quyết được Do đó, người cán bộ, đảng viên sẽ thể hiện bản lĩnh của mình, nắm bắt kịp thời tình hình chính trị và quan hệ chính trị quốc tế để có những nhận định đúng đắn phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước

- Tiêu chí về thái độ, niềm tin của đối tượng giáo dục lý luận chính trị + Mức độ quan tâm đến lĩnh vực chính trị

Tiêu chí đánh giá chất lượng công tác giáo dục lý luận chính trị không thể không nói đến việc quan tâm tới lĩnh vực chính trị của người học Giáo dục lý luận chính trị tác động trực tiếp đến tư tưởng, tình cảm, đạo đức và khả năng thực hành công việc của cán bộ, đảng viên trong thực tiễn, nâng cao trình độ chính trị, tinh thần tự giác và tích cực tham gia vào các hoạt động chính trị, xã hội, xác định đúng động cơ và thái độ làm việc theo đúng chức trách, nhiệm vụ của từng người Do đó, động cơ của người học có ý nghĩa rất lớn đối với hoạt động nhận thức của họ Nếu không có sự quan tâm đến lĩnh vực chính trị thì sẽ không tích cực tìm hiểu, nghiên cứu, từ đó sẽ không nắm vững được kiến thức được học để áp dụng vào thực tiễn cuộc sống

+ Tình yêu quê hương đất nước, tinh thần tự tôn dân tộc, thái độ yên tâm, gắn bó với công việc, với cơ quan, đơn vị, tinh thần đoàn kết gắn bó với nhân dân

Tình cảm yêu quê hương, đất nước là cội nguồn sức mạnh, sợi dây cố kết cộng đồng dân tộc, tình đồng chí đồng đội, tinh thần đoàn kết gắn bó với nhân dân Công tác giáo dục lý luận chính trị phải góp phần giáo dục truyền

thống yêu nước, tinh thần tự tôn dân tộc cho đối tượng học Giúp người học thấm nhuần những giá trị cao đẹp, truyền thống quý báu của dân tộc, kế thừa

và phát triển truyền thống đó trong sự ngiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Đây

là tình cảm chính trị cao đẹp, tạo thành động cơ trong sáng thúc đẩy tính tích cực của cán bộ, đảng viên Biểu hiện của nó là tình yêu đối với gia đình ; niềm tự hào với quê hương, với dân tộc; tình cảm gắn bó với đơn vị, đồng chí, đồng đội; thái độ yêu thích công việc; thái độ tôn trọng nhân dân

+ Mức độ tin tưởng vào sự đúng đắn của học thuyết Mác - Lê nin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, quan điểm của Đảng, vào các cấp lãnh đạo, vào sự nghiệp cách mạng của Đảng, của dân tộc

Đây là mức độ cao nhất, rộng nhất về hiệu quả của giáo dục lý luận

Về lý trí, sự tin tưởng bắt nguồn từ nhận thức sâu sắc về tính cách mạng, tính khoa học của chủ nghĩa Mác – Lênin, đường lối, quan điểm của Đảng Về mặt tình cảm, biểu hiện ở thái độ khẳng định các kiến thức lĩnh hội được thực sự

là chân lý khoa học, phải luôn ủng hộ và bảo vệ; là thái độ yêu mến, kính trọng ngưỡng mộ đối với Đảng, với chế độ xã hội chủ nghĩa, các lãnh tụ cách mạng, cán bộ lãnh đạo Do đó, đòi hỏi cán bộ, đảng viên phải tin tưởng tuyệt đối vào chủ nghĩa Mác - Lê nin, tư tưởng Hồ Chí Minh và con đường đi lên chủ nghĩa

xã hội ở nước ta

+ Mức độ kiên định lập trường trong các tình huống chính trị, thái độ đấu tranh với các quan điểm sai trái, thù địch về tư tưởng chính trị và các biểu hiện tiêu cực về đạo đức lối sống

Công tác giáo dục lý luận chính trị phải rèn luyện cho đội ngũ cán bộ, đảng viên có bản lĩnh chính trị vững vàng và kiên định Có khả năng bảo vệ các quan điểm đúng đắn; kiên quyết đấu tranh, phê phán những quan điểm sai trái, những luận điệu xuyên tạc chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và chủ nghĩa xã hội một cách có cơ sở khoa học, thuyết phục; có năng lực định hướng

đúng trong các tình huống chính trị phức tạp Ngoài ra, cần phải có tinh thần đấu tranh, tự phê bình và phê bình, cần có những quan điểm, chính kiến rõ ràng trước cái đúng, cái sai, cái xấu, những biểu hiện tiêu cực

- Tiêu chí về tính tích cực của đối tượng tham gia vào đời sống chính trị xã hội

+ Mức độ tham gia vào các hoạt động chính trị xã hội

Công tác giáo dục lý luận chính trị tác động trực tiếp đến tư tưởng, tình cảm, đạo đức và khả năng thực hành công việc của mỗi người trong thực tiễn cuộc sống, giúp họ khắc phục những tư tưởng lạc hậu, nâng cao trình độ chính trị, tinh thần tự giác và tích cực tham gia vào các hoạt động chính trị, xã hội, xác định đúng động cơ và thái độ làm việc theo chức trách, nhiệm vụ của từng người Tính tích cực thể hiện thái độ trách nhiệm và nghĩa vụ đối với các giá trị xã hội, có những sáng tạo mới, sự nỗ lực để hoàn thành các nhiệm vụ, đánh giá này thường được dựa vào kết quả đánh giá chất lượng công việc

hàng tháng, kết quả phân tích chất lượng của cán bộ, đảng viên

+ Kết quả hoàn thành nhiệm vụ được giao và sự tu dưỡng, rèn luyện trong thực tiễn công tác

Công tác giáo dục lý luận chính trị thể hiện ở việc cán bộ, đảng viên tích cực tham gia các phong trào thi đua thực hiện các nhiệm vụ chính trị ở địa phương Tuy chưa tuyệt đối chính xác nhưng kết quả này là cơ sở quan trọng

để xem xét đánh giá sự nỗ lực phấn đấu của cán bộ, đảng viên

+ Mức độ sẵn sàng nhận và hoàn thành nhiệm vụ theo sự phân công của tổ chức đơn vị

Một trong những tiêu chí để đánh giá người cán bộ, đảng viên là tinh thần

tự giác, ý thức tổ chức kỷ luật, chấp hành nội quy, quy chế đã đề ra cũng như sẵn sàng nhận và hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ được giao của cán bộ, đảng viên

+ Mức độ chấp hành chủ trương đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước

Không thể có quy định nào có thể bao quát hết hoạt động của con người cho nên qua học tập người học sẽ nâng cao tính tự giác, tự rèn luyện và ý thức chấp hành chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước

Do đó, tính tự giác, rèn luyện của người cán bộ, đảng viên là rất quan trọng, điều này được thể hiện thông qua quá trình đánh giá, phân loại cán bộ đảng viên

+ Hiệu quả công tác, làm việc của cán bộ, đảng viên

Đó chính là kết quả của cán bộ, đảng viên sau khi được giáo dục lý luận, khả năng vận dụng những kiến thức vào giải quyết và thực hiện các nhiệm vụ thực tiễn, đây cũng là căn cứ quan trọng để đánh giá hiệu quả lâu dài của công tác giáo dục lý luận chính trị

1.2.2 Nhóm tiêu chí về sử dụng nguồn lực trong giáo dục lý luận chính trị

- Sử dụng nguồn nhân lực trong giáo dục lý luận chính trị

Giáo dục là hoạt động tương tác giữa chủ thể và đối tượng Nói một

cách đầy đủ thì nhân lực cho mỗi hoạt động giáo dục bao gồm cả người đi giáo dục và người được giáo dục Để đánh giá hiệu quả giáo dục lý luận chính trị phải quan tâm đến yếu tố chủ thể tức là những người làm công tác giảng dạy lý luận chính trị có trình độ chuyên môn, trình độ lý luận chính trị và năng lực thực tiễn để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao trong việc lựa chọn, sử dụng, cải tiến nội dung hình thức giáo dục lý luận chính trị trong giai đoạn mới và đối tượng tức là người học qua đào tạo, bồi dưỡng phải thấm nhuần quan điểm lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và đường lối của Đảng một cách cơ bản, sâu sắc, đầy đủ và có hệ thống Đồng thời, nâng cao trình độ tư duy lý luận, bản lĩnh chính trị và phẩm chất đạo đức cách mạng, nâng cao được năng lực, kỹ năng lãnh đạo, vận dụng kiến thức đã

học vào nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội của địa phương, đơn vị Nắm vững hơn nghiệp vụ, kỹ năng công tác xây dựng Đảng, chính quyền, các đoàn thể chính trị - xã hội, vận dụng được những kiến thức đã học vào thực hiện nhiệm vụ chuyên môn có hiệu quả hơn Những đánh giá sử dụng nguồn nhân lực thể hiện ở sự quan tâm chỉ đạo, lãnh đạo của các chủ thể, số lượng và chất lượng đội ngũ giảng viên, cán bộ, đảng viên tham gia trong hoạt động giáo dục lý luận chính trị

- Sử dụng thời gian, kinh phí, phương tiện, cơ sở vật chất kỹ thuật trong công tác giáo dục lý luận chính trị

Hiệu quả giáo dục lý luận chính trị thể hiện ở sự quan tâm đầu tư về thời gian, kinh phí, phương tiện, cơ sở vật chất

Trong sản xuất vật chất, thời gian là một yếu tố rất quan trọng đến năng suất lao động Đối với công tác giáo lục lý luận chính trị, mỗi hoạt động dù lớn hay nhỏ đều phải tiêu tốn một thời gian nhất định của chủ thể và đối tượng Số thời gian mà chủ thể và đối tượng phải bỏ ra để tiến hành các hoạt động giáo dục lý luận chính trị là rất lớn Tiêu chí để đánh giá mức độ sử dụng thời gian trước hết là ở việc duy trì thực hiện đầy đủ các qui chế, chế độ công tác giáo dục lý luận chính trị theo qui định và kế hoạch công tác giáo dục lý luận chính trị của năm học, khóa học của nhà trường

Kinh phí là một trong những yếu tố rất quan trọng của giáo dục lý luận chính trị, nhiều chương trình, kế hoạch, ý tưởng sẽ không thực hiện được hoặc hiệu quả thấp nếu thiếu hoặc không có kinh phí Kinh phí có mặt ở mọi khâu của giáo dục lý luận chính trị Do vậy, cần phải có kinh phí để đầu tư việc nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, giáo viên làm công tác giảng dạy lý luận chính trị, bao gồm cả việc đào tạo, bồi dưỡng, và chính sách đãi ngộ cũng như các chi phí phục vụ việc đổi mới hình thức, phương pháp dạy và học

Phương tiện, cơ sở vật chất đối với giáo dục lý luận chính trị là cánh tay nối dài của chủ thể, quy mô càng lớn thì yêu cầu về hội trường, âm thanh,

ánh sáng càng cao Trong những năm qua, việc cải tiến, đổi mới hình thức giáo dục lý luận chính trị theo hướng áp dụng những hình thức hiện đại mới, phù hợp với xu thế phát triển chung, góp phần quan trọng nâng cao hiệu quả giáo dục lý luận chính trị trước yêu cầu mới Tuy nhiên, để hiệu quả giáo dục lý luận chính trị ngày càng tốt hơn cần phải có sự đổi mới theo hướng sử dụng những thành tựu tiên tiến của khoa học - công nghệ hiện đại Để đạt được những đòi hỏi trên, hệ thống cơ sở vật chất phải đáp

ứng được yêu cầu của công tác dạy và học để nâng cao hiệu quả, như việc

xây dựng trụ sở, đầu tư trang thiết bị dạy và học…Do đó, cần có những đầu tư, chi phí nhất định

- Xây dựng và phát huy môi trường giáo dục

Hiệu quả giáo dục chính trị tư tưởng bao giờ cũng chịu tác động từ môi trường giáo dục và được đánh giá trong những điều kiện cụ thể, điều đó có nghĩa để đánh giá đúng hiệu quả phải tính đến việc huy động các nguồn lực từ môi trường giáo dục trong một thời điểm xác định Việc huy động nguồn lực quan trọng này, thể hiện ở kết quả xây dựng môi trường văn hóa, môi trường

sư phạm Nó đặc biệt quan trọng ở việc xây dựng mối quan hệ thầy trò, trên dưới, đồng chí, đồng nghiệp trong sáng, tốt đẹp Hay nói cách khác, môi trường giáo dục phản ánh chất lượng giáo dục nói chung và hiệu quả giáo dục

lý luận chính trị nói riêng Một môi trường giáo dục tốt sẽ cho ra đời những sản phẩm giáo dục tốt, môi trường giáo dục thuận lợi, đảm bảo những điều kiện cần và đủ cho người dạy và người học là một trong những yếu tố quan trọng để nâng cao chất lượng giáo dục lý luận chính trị

1.3 Sự cần thiết của việc nâng cao hiệu quả giáo dục lý luận chính trị cho cán bộ, đảng viên hiện nay

1.3.1 Vị trí, vai trò của giáo dục lý luận chính trị cho cán bộ, đảng viên

Giáo dục lý luận chính trị là hoạt động nhận thức, vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối,

chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước nhằm hình thành thế giới quan khoa học, nhân sinh quan cộng sản, phương pháp tư duy và phương pháp làm việc biện chứng, khoa học, góp phần nâng cao và phát huy tính tích cực chính trị - xã hội của các chủ thể chính trị xã hội trong hoạt động thực tiễn Ngoài

ra, giáo dục lý luận chính trị là một bộ phận nằm trong sự nghiệp giáo dục,

nó trực tiếp truyền thụ và trang bị cho người học thế giới quan Mác - Lênin, nhân sinh quan, đạo đức cách mạng Từ thế giới quan, nhân sinh quan cách mạng đó, người học có khả năng tư duy khoa học, có năng lực sáng tạo trong trong hoạt động thực tiễn, củng cố lòng tin vào lý tưởng, mục tiêu cách mạng, vào đường lối của Đảng Đó chính là những nội dung cơ bản trong giáo dục lý luận chính trị Đương nhiên với từng đối tượng cụ thể, yêu cầu của nội dung trong giáo dục có thể ở các mức độ khác nhau

Giáo dục lý luận chính trị là một nội dung quan trọng trong hoạt động

tư tưởng của Đảng, do đó các cấp ủy phải đặc biệt quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo đến hoạt động này; các cơ quan quyền lực Nhà nước, các tổ chức đoàn thể chính trị - xã hội trong hệ thống chính trị ở các cấp, các ngành, các địa phương đều phải coi trọng công tác giáo dục lý luận chính trị trong cơ quan,

tổ chức của mình Hiện nay, các tổ chức kinh tế các doanh nghiệp, công ty, tập đoàn ngày càng quan tâm tới giáo dục lý luận chính trị, nhất là giáo dục về Đảng, giáo dục về tư tưởng, đạo đức Hồ Chí Minh, coi đó là giải pháp làm tăng chất lượng nguồn nhân lực, tạo đồng thuận để phát triển Giáo dục lý luận chính trị của Đảng ở nước ta là giáo dục chính thống, thống nhất, có lãnh đạo, chỉ đạo trong cả nước theo hệ thống của Đảng, các cấp ủy và các cơ quan tham mưu, tư vấn về lĩnh vực tư tưởng

Trong giáo dục lý luận chính trị, vấn đề được quan tâm hàng đầu của quá trình này là chất lượng, hiệu quả giáo dục Chất lượng giáo dục lý luận chính trị là một tổng thể các tiêu chí nói lên mức độ truyền đạt trang bị của

chủ thể giáo dục, mức độ khả năng lĩnh hội vận dụng của khách thể, được thể hiện thông qua các kết quả giảng dạy, học tập ở trong nhà trường, qua nội dung, chương trình, hình thức, phương pháp giáo dục Nội dung, chương trình giáo dục phải trang bị đầy đủ những tri thức cần thiết, đáp ứng được những yêu cầu của hoạt động thực tiễn để học viên có thể vận dụng một cách hiệu quả vào công tác thực tiễn Hình thức, phương pháp giáo dục phải phù hợp để học viên có thể nắm vững những lý luận cơ bản, hiểu biết những tri thức đó một cách sâu sắc Cuối cùng, tất cả điều đó phải được thể hiện bằng thành tích, kết quả học tập cụ thể của học viên phản ánh một cách chính xác, trung thực mức độ giảng dạy và học tập Đó chính là chất lượng, hiệu quả giáo dục

Vì vậy, giáo dục lý luận chính trị được xác định về vị trí, vai trò trong

hệ thống công tác tư tưởng, là một bộ phận của công tác tư tưởng, là hoạt động có tổ chức, kế hoạch một cách chặt chẽ của Đảng Giáo dục lý luận chính trị là một công việc rất quan trọng của Đảng trong mọi thời kỳ Đó là một bộ phận trong công tác tư tưởng của Đảng và hoạt động có chủ đích của Đảng Cộng sản nhằm xác lập thế giới quan khoa học trên cơ sở hệ tư tưởng, lập trường của giai cấp công nhân

Mục đích cơ bản của giáo dục lý luận chính trị là xây dựng cho những người cộng sản và nhân dân lao động thế giới quan khoa học, phương pháp luận đúng đắn nhân sinh quan cộng sản, giúp họ khắc phục những tư tưởng lạc hậu, nâng cao trình độ chính trị, nhiệt tình cách mạng, tinh thần tự giác và tính tích cực trong quá trình cải tạo xã hội, xây dựng xã hội mới

Nghị quyết Trung ương 3 (khóa VIII) đã chỉ rõ mục tiêu xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức từ Trung ương đến cơ sở:

Có phẩm chất, năng lực, có bản lĩnh vững vàng trên cơ sở lập trường giai cấp công nhân, đủ về số lượng, đồng bộ về cơ cấu, đảm bảo sự chuyển tiếp liên tục và vững vàng giữa thế hệ cán bộ nhằm

thực hiện thắng lợi nhiệm vụ công nghiệp hóa, hiện đại hóa giữ vững độc lập tự chủ đi lên chủ nghĩa xã hội [18, tr.79]

Nội dung cơ bản của giáo dục chính trị là giáo dục hệ thống tri thức chính trị mà nội dung cốt lõi là chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh

và đường lối, chính sách của Đảng; giáo dục truyền thống chính trị và những giá trị chính trị được đúc kết trong lịch sử; giáo dục sâu sắc lý tưởng chính trị của giai cấp công nhân và của dân tộc, niềm tin vào sự nghiệp cách mạng do Đảng lãnh đạo; giáo dục bản lĩnh, sự nhạy bén chính trị và đấu tranh khắc phục sự mơ hồ về chính trị; giáo dục tính tích cực chính trị - xã hội, đấu tranh chống sự thụ động và thói thờ ơ chính trị

Giáo dục lý luận chính trị còn góp phần xây dựng Đảng vững mạnh về

tư tưởng và tổ chức, góp phần vào xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên kiên định lập trường xã hội chủ nghĩa, có năng lực tổ chức, tập hợp, động viên, giáo dục, thuyết phục quần chúng, có năng lực tổ chức thực tiễn Đồng thời, giáo dục lý luận chính trị trực tiếp góp phần xây dựng con người mới và là nhiệm vụ quan trọng của Đảng trong giai đoạn hiện nay Nhờ làm tốt giáo dục

lý luận chính trị mà Đảng ta đã làm cho đại đa số cán bộ, đảng viên nâng cao

ý thức chính trị, nắm vững các quan điểm của chủ nghĩa Mác-lênin, tư tưởng

Hồ Chí Minh, quan điểm của Đảng; khơi dậy lòng yêu nước, lòng tự hào dân tộc, ý chí tiến công cách mạng tạo nên những mối quan hệ tốt đẹp giữa người với người và sự gắn kết cộng đồng, xã hội trong công cuộc xây dựng đất nước phát triển theo con đường xã hội chủ nghĩa

Giáo dục lý luận chính trị có bộ phận nòng cốt là giáo dục nhà trường

là hoạt động đào tạo, bồi dưỡng Ngoài ra, còn có rất nhiều các lực lượng, phương tiện tham gia, trong đó có các phương tiện truyền thông đại chúng thực hiện xã hội hóa giáo dục lý luận chính trị Giáo dục lý luận chính trị trong Đảng là trung tâm và có vị trí, vai trò quan trọng nhất Nó góp phần làm

tăng tính tư tưởng, tính chiến đấu, tăng cường tiềm lực tư tưởng chính trị trong Đảng, phát huy ảnh hưởng của Đảng trong xã hội

Vì vậy, giáo dục lý luận chính trị là hoạt động truyền bá, giáo dục chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước, các tri thức khoa học chính trị… được tổ chức một cách khoa học, theo một kế hoạch, chương trình nhất định nhằm nâng cao trình độ và năng lực công tác cho cán bộ, đảng viên và nhân dân với sự tham gia của tất cả các

tổ chức Đảng, Nhà nước, các đoàn thể chính trị - xã hội và các lực lượng, phương tiện của toàn xã hội, trong đó Đảng không chỉ đóng vai trò là cơ quan lãnh đạo, chỉ đạo mà còn là cơ quan tổ chức thực hiện công tác giáo dục lý luận chính trị một cách khoa học và có hệ thống nhất

1.3.2 Yêu cầu khách quan đối với việc nâng cao hiệu quả giáo dục

lý luận chính trị cho cán bộ đảng viên hiện nay

Một là, xuất phát từ yêu cầu giáo dục lý luận chính trị cho cán bộ, đảng viên hiện nay là nhiệm vụ cơ bản, quan trọng hàng đầu đối với mỗi Đảng Cộng sản

Giáo dục lý luận chính trị cho cán bộ, đảng viên hiện nay là yêu cầu cơ bản quan trọng hàng đầu đối với mỗi Đảng Cộng sản Hồ Chí Minh đã nói:

"Cán bộ là cái gốc của công việc" [45, tr.269] Do đó, họ cần phải được học

tập lý luận chính trị Chỉ trên cơ sở được học tập, thấm nhuần chủ nghĩa Mác - Lênin họ mới có đầy đủ năng lực trí tuệ, hiểu biết một cách sâu sắc đường lối của Đảng, chủ trương, chính sách của Chính phủ, phổ biến, truyền đạt rộng rãi trong quần chúng nhân dân, hướng dẫn quần chúng nhân dân thực hiện một cách có hiệu quả Không những thế việc học tập lý luận chính trị còn giúp cán bộ, đảng viên rèn luyện, hình thành cho mình bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức cách mạng, hoàn thành những mục tiêu cách mạng của Đảng

Về sự cần thiết phải giáo dục lý luận chính trị cho cán bộ, đảng viên, Mác – Ăng ghen cũng đã từng đề cập đến Các ông chỉ rõ sự cần thiết đó vì những lý do sau:

Để học thuyết Mác thấm sâu vào trong cuộc sống, phát huy được hiệu quả trong hoạt động thực tiễn thì cần phải có những con người vận dụng và thực hành nó: “Vì tư tưởng căn bản không thể thực hiện tốt được cái gì hết Muốn thực hiện tư tưởng thì cần có những con người sử dụng lực lượng thực tiễn" [39, tr.181] Vì để trở thành những nhà lãnh đạo giỏi, có khả năng xoay chuyển tình thế; thúc đẩy xã hội phát triển, họ cần phải hiểu biết, nắm vững lý luận chính trị và có nghĩa vụ phải nghiên cứu, bổ sung, hoàn thiện nó Như vậy Mác - Ăng ghen và Lênin, những lãnh tụ thiên tài của giai cấp công nhân

đã chỉ ra rất rõ:

Muốn chủ nghĩa Mác được truyền bá rộng rãi, trở thành hiện thực trong đời sống xã hội, đòi hỏi phải có lực lượng tiên phong của giai cấp công nhân đó là những cán bộ, đảng viên chủ chốt Đội ngũ này phải được giáo dục, nhận thức, hiểu biết một cách sâu sắc về lý luận của chủ nghĩa Mác Trên cơ sở đó họ được nâng cao về bản lĩnh chính trị, năng lực chỉ đạo hoạt động thực tiễn hoàn thành tốt nhiệm

vụ chính trị của mình [39, tr.10]

Mác - Ăng ghen và Lênin coi việc giáo dục, bồi dưỡng lý luận chính trị cho đội ngũ cán bộ, đảng viên là một trong những nhiệm vụ hàng đầu của mỗi Đảng Cộng sản, đồng thời coi đây là điều kiện dẫn đến mọi thắng lợi của các phong trào cách mạng Về điều này, Ăng ghen đã từng nói khi nhận xét về giai cấp vô sản, cũng như khi nói đến nguyên nhân chậm phát triển của phong trào công nhân ở Anh Ông cho rằng: “Nhờ được giáo dục lý luận chính trị, giai cấp vô sản " “sẽ có khả năng đảm nhận vai trò lãnh đạo nhờ sự hơn hẳn

về lý luận và kinh nghiệm thực tiễn của mình" [40, tr 484] và "… sự thờ ơ

đối với mọi lý luận, một trong những nguyên chủ yếu giải thích tại sao phong trào công nhân Anh tiến rất chậm, mặc dầu tổ chức tuyệt vời của một số công

đoàn cá biệt” [40, tr 632]

Bên cạnh việc tăng cường học tập, nghiên cứu lý luận, những người cán

bộ, đảng viên còn cần phải phổ biến cho quần chúng nhân dân những vấn đề

mà mình đã rút ra được từ việc học tập, nghiên cứu chủ nghĩa Mác, đưa lý luận đó vào trong hoạt động thực tiễn Lênin đã nói:

Không thể là một nhà lãnh đạo tư tưởng mà lại không làm công tác

lý luận , cũng như không thể là một nhà lãnh đạo tư tưởng mà lại không hướng công tác đó theo những nhu cầu của sự nghiệp, mà lại không tuyên truyền trong công nhân những kết luận của lý luận đó

và không giúp đỡ họ tổ chức nhau lại [37, tr 382]

Chủ tịch Hồ Chí Minh, cũng đã hết sức quan tâm, chú trọng đến giáo dục lý luận chính trị cho cán bộ, đảng viên Người coi đây là điều kiện tiên quyết đảm bảo cho Đảng vững mạnh, cho cách mạng giành được thắng lợi

Hồ Chí Minh đã khẳng định: “Đảng muốn vững thì phải lấy chủ nghĩa Mác làm nòng cốt, trong Đảng ai cũng phải hiểu, ai cũng phải làm theo chủ nghĩa ấy” [43, tr 268]

Chính vì vậy, để chuẩn bị cho việc thực hiện truyền bá chủ nghĩa Mác - Lênin vào Việt Nam, Hồ Chí Minh đã cho mở lớp bồi dưỡng lý luận chính trị cho cán bộ Năm 1925, tại Quảng Châu (Trung Quốc) với cuốn sách giáo khoa lý luận đầu tiên - tác phẩm “Đường Kách mệnh" do chính mình biên soạn, Người đã tổ chức lớp bồi dưỡng lý luận chính trị cho cán bộ, những hạt giống của cách mạng Việt Nam Bằng những hạt giống này, với phong trào

"vô sản hóa" chủ nghĩa Mác - Lênin đã được tuyên truyền sâu rộng trong giai cấp công nhân và quần chúng nhân dân lao động Trong suốt quá trình chỉ đạo cách mạng sau này, Hồ Chí Minh thường xuyên nhắc nhở cán bộ phải

không ngừng học tập lý luận cách mạng và vận dụng sáng tạo lý luận đó vào trong hoạt động thực tiễn Người nói: “Mỗi cán bộ, mỗi đảng viên phải học lý luận, phải đem lý luận áp dụng vào công việc thực tế, phải chữa cái bệnh kém

lý luận, khinh lý luận và lý luận suông" [45, tr 235]

Vì theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, phải có lý luận mới hiểu được mọi công việc trong xã hội, trong phong trào, để từ đó đề ra được chủ trương đúng và hành động đúng Mặt khác, học tập lý luận không chỉ nhằm không ngừng nâng cao trình độ lý luận chính trị, mà còn để hình thành trong mỗi cán bộ những tư tưởng, đạo đức cách mạng, giúp cho họ trở thành những con người vừa hồng vừa chuyên - những tiêu chuẩn cơ bản mà mỗi người cán bộ phải

có Đương nhiên, để việc học tập có hiệu quả cao phải có động cơ, phương pháp học tập đúng đắn, phải có nội dung, chương trình học tập phù hợp, việc học tập phải thật sự thiết thực phục vụ cho công tác trong hoạt động thực tiễn

Đối với Đảng ta vấn đề giáo dục lý luận chính trị cho cán bộ cũng có ý nghĩa hết sức quan trọng Hồ Chí Minh, vị lãnh tụ vĩ đại của Đảng ta đã nói:

Đảng ta tổ chức trường lý luận cho cán bộ là để nâng cao trình độ lý luận của Đảng ta đặng giải quyết sự đòi hỏi của nhiệm vụ cách mạng và tình hình thực tế của Đảng ta, để Đảng ta có thể làm tốt hơn công tác của mình, hoàn thành tốt hơn nhiệm vụ cách mạng của mình [46, tr 492]

Như vậy, mục tiêu trước hết Đảng phải đẩy mạnh giáo dục lý luận chính trị là để tạo ra sức mạnh cho Đảng, đảm bảo cho Đảng lãnh đạo cách mạng thắng lợi Vì muốn mạnh, muốn hoàn thành nhiệm vụ chính trị của mình thì Đảng phải tự trang bị cho mình lý luận Mác - Lênin, một lý luận cách mạng khoa học; Đảng phải giáo dục mỗi cán bộ, đảng viên của Đảng quán triệt, nắm vững những vấn đề cơ bản của chủ nghĩa đó và thực hành nó trong hoạt động thực tiễn

Hai là, xuất phát từ yêu cầu nâng cao hiệu quả giáo dục lý luận chính trị cho cán bộ, đảng viên là một việc làm thường xuyên của Đảng

Đoàn kết thống nhất trong Đảng là yếu tố quyết định sự sinh tồn của một Đảng Sự đoàn kết đó chỉ thật sự được tăng cường trên cơ sở thống nhất

về tư tưởng và nó chỉ thực sự bền chặt khi được xác lập trên cơ sở khoa học

Do đó để có sự thống nhất về tư tưởng, phải nâng cao trình độ lý luận chính trị trong toàn Đảng đó là điều kiện cơ bản để củng cố tăng cường sự đoàn kết thống nhất Ngoài mục tiêu cơ bản trên, công tác giáo dục lý luận của Đảng còn nhằm đến một mục tiêu hết sức quan trọng đó là nâng cao năng lực, trình

độ của cán bộ đảng viên, đặc biệt là đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ chốt các cấp Đối với cán bộ những người trực tiếp triển khai đường lối của Đảng, trong hoạt động thực tiễn, điều kiện cơ bản không thể thiếu là phải có năng lực

chuyên môn cao, bao gồm cả năng lực về lý luận và thực tiễn Chỉ có như vậy

mới chỉ đạo hoạt động thực tiễn có hiệu quả Muốn vậy, cán bộ phải được học

tập, đào tạo để nâng cao trình độ, trong đó giáo dục lý luận chính trị là một

yêu cầu cơ bản

Đặc biệt trong những năm gần đây, đứng trước hiện trạng: suy thoái về

tư tưởng chính trị, tình trạng tham nhũng, quan liêu, lãng phí của một bộ phận cán bộ, đảng viên có chiều hướng phát triển nghiêm trọng hơn Đảng đã xác định việc học tập lý luận chính trị đối với cán bộ, đảng viên trở thành chế độ bắt buộc, coi tinh thần và kết quả học tập lý luận chính trị là một tiêu chuẩn

để xem xét, đề bạt, bổ nhiệm cán bộ Cùng với các nghị quyết về công tác lý luận, công tác giáo dục lý luận chính trị, các nghị quyết của Đảng về công tác cán bộ như Nghị quyết 25 của Bộ Chính trị “Về công tác cán bộ trong giai đoạn mới”, Nghị quyết Trung ương 3 (khóa VIII) đều nhấn mạnh đến việc nâng cao trình độ lý luận chính trị của cán bộ là một trong những tiêu chuẩn phải có đối với cán bộ lãnh đạo chủ chốt các cấp Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX của Đảng khẳng định: “Đảng và nhân dân ta quyết tâm xây dựng

đất nước Việt Nam theo con đường chủ nghĩa xã hội trên nền tảng chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh” [24, tr.83]

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X một lần nữa tiếp tục nhấn mạnh: Kiên định chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội Vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác -Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh trong hoạt động của Đảng, thường xuyên tổng kết thực tiễn, bổ sung, phát triển lý luận, giải quyết đúng đắn những vấn đề do cuộc sống đặt ra [26, tr.131] Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI nhận định:

Tình trạng suy thoái về chính trị, tư tưởng, đạo đức, lối sống của một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên Những biểu hiện xa rời mục tiêu chủ nghĩa xã hội, "tự diễn biến”, “tự chuyển hoá” có diễn biến phức tạp Các thế lực thù địch tiếp tục thực hiện âm mưu “diễn biến hoà bình, gây bạo loạn lật đổ, sử dụng các chiêu bài dân chủ, nhân quyền hòng làm thay đổi chế độ chính trị ở nước ta” [27, tr.29]

Từ thực tiễn đó, giáo dục lý luận chính trị cho cán bộ, đảng viên hiện nay trở nên cấp thiết Như vậy, toàn bộ nghị quyết của Đảng về công tác giáo dục lý luận chính trị, cũng như công tác cán bộ là một tổng thể hoàn chỉnh từ mức độ thấp đến những yêu cầu cao, phù hợp với quá trình phát triển của cách mạng nhằm đào tạo, bồi dưỡng một đội ngũ cán bộ có trình độ lý luận chính trị cao, năng lực tư duy hoàn thiện, có khả năng đảm đang, hoàn thành tốt nhiệm vụ trong thời kỳ mới

Ba là, xuất phát từ việc thường xuyên phải đổi mới, nâng cao chất lượng, hiệu quả giáo dục lý luận chính trị cho cán bộ, đảng viên

Công tác giáo dục lý luận chính trị cũng như các hoạt động khác tự bản thân nó đòi hỏi phải luôn thường xuyên được đổi mới, có phương pháp thực hiện một cách khoa học, hiệu quả Thực tế trong thời gian qua đã minh chứng

cụ thể, mặc dù công tác giáo dục lý luận chính trị của Đảng ta có nhiều cố gắng cải tiến đổi mới, với các phương pháp thực hiện cụ thể Tuy nhiên, đó mới chỉ là những giải pháp tình thế, chắp vá, thiếu cơ bản đồng bộ, hoạt động giáo dục lý luận chính trị mới dừng lại ở kinh nghiệm giảng dạy của từng người, từng bộ phận Bên cạnh đó, có thể thấy cán bộ, đảng viên nhất là những đối tượng ở cơ sở được hình thành từ nhiều nguồn, trưởng thành chủ yếu thông qua thực tiễn, chưa được đào tạo cơ bản, thiếu kiến thức lý luận chính trị, chuyên môn nghiệp vụ Do vậy, trong nhận thức và hoạt động thực tiễn thường dựa vào kinh nghiệm, thiếu khoa học, xử lý công việc một cách máy móc, kém hiệu quả Từ thực tế trên, đòi hỏi đội ngũ cán bộ, đảng viên phải không ngừng nâng cao trình độ về mọi mặt, trong đó có kiến thức lý luận chính trị

Việc trang bị cho đội ngũ cán bộ, đảng viên có kiến thức đồng bộ, cả về kiến thức chính trị, chuyên môn nghiệp vụ và kiến thức có liên quan ở các lĩnh vực của đời sống xã hội, đặc biệt là trang bị những nội dung về tư tưởng, quan điểm, đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước là một vấn đề tất yếu Sự “chưa ngang tầm”, sự yếu kém của đội ngũ cán bộ, đảng viên đối với yêu cầu, nhiệm vụ đặt ra đòi hỏi phải được quan tâm giải quyết

Từ những yêu cầu, nhiệm vụ trên của Đảng đối với công tác giáo dục

lý luận chính trị cho cán bộ, đảng viên cho thấy, Đảng ta không chỉ quan tâm, đẩy mạnh giáo dục lý luận chính trị cho cán bộ, đảng viên về mặt số lượng trên diện rộng, mà còn đặc biệt chú trọng đến hiệu quả công tác này

Vì chỉ trên cơ sở nâng cao hiệu quả giáo dục lý luận chính trị, mới có thể nâng cao chất lượng của đội ngũ cán bộ, đảng viên trên các mặt năng lực chỉ đạo hoạt động thực tiễn cũng như phẩm chất, đạo đức cách mạng Tất

cả sự quan tâm, chú trọng của Đảng đối với công tác giáo dục lý luận chính trị ở trên cho thấy Đảng ta đã nhận thức hết sức đúng đắn vai trò của lý luận đối với hoạt động thực tiễn, đặc biệt đối với đội ngũ cán bộ, đảng viên

là lực lượng nòng cốt của Đảng

Tiểu kết chương 1

Nâng cao hiệu quả giáo dục lý luận chính trị cho cán bộ, đảng viên là một trong những nội dung hết sức quan trọng của Đảng ta nhằm trang bị tri thức chính trị, hình thành niềm tin chính trị và cổ vũ tính tích cực chính trị -

xã hội của đội ngũ cán bộ, đảng viên trong quá trình học tập và công tác thực tiễn tại cơ quan, đơn vị

Hiệu quả công tác giáo dục lý luận chính trị có sự khác biệt với chất lượng và kết quả Nó là sự tương quan giữa kết quả với mục đích và sử dụng hợp lý các nguồn lực cho công tác giáo dục lý luận chính trị Tiêu chí đánh giá kết quả công tác giáo dục lý luận chính trị gồm: kiến thức; thái độ, niềm tin và tính tích cực của cán bộ, đảng viên tham gia vào đời sống chính trị - xã hội Tiêu chí về nguồn lực bao gồm: nhân lực, thời gian, kinh phí, phương tiên, cơ sở vật chất huy động cho công tác giáo dục lý luận chính trị

Nâng cao hiệu quả công tác giáo dục lý luận chính trị hiện nay là một đòi hỏi khách quan xuất phát từ nhiệm vụ cách mạng trong thời kỳ mới của Đảng ta và cũng chính từ nhu cầu của đội ngũ cán bộ, đảng viên; thực trạng suy thoái về tư tưởng chính trị, tình trạng tham nhũng, lãng phí của một bộ phận cán bộ, đảng viên có chiều hướng ngày càng cao; công tác giáo dục lý luận chính trị của Đảng ta chưa ngang tầm với xu thế phát triển chung Vì vậy, đòi hỏi phải thường xuyên đổi mới, nâng cao hiệu quả giáo dục lý luận chính trị, từ đó mới có thể nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, đảng viên góp phần xây dựng Đảng ngày càng trong sạch, vững mạnh

Chương 2 THỰC TRẠNG VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA ĐỐI VỚI VIỆC NÂNG CAO HIỆU QUẢ GIÁO DỤC LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ CHO CÁN BỘ, ĐẢNG VIÊN QUẬN BÌNH THẠNH THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

2.1 Những nhân tố ảnh hưởng đến việc nâng cao hiệu quả giáo dục

lý luận chính trị cho cán bộ quận Bình Thạnh hiện nay

2.1.1 Đặc điểm tự nhiên, xã hội của quận Bình Thạnh

- Về điều kiện tự nhiên

Quận Bình Thạnh nằm về phía Đông Bắc nội thành Thành phố Hồ Chí Minh, phía Bắc giáp quận 12 và quận Thủ Đức, phía Tây giáp quận Phú Nhuận và quận Gò Vấp, phía Đông giáp quận Thủ Đức và Quận 2 và phía Nam giáp quận 1 Với vị trí trên, Quận Bình Thạnh là cửa ngõ đi vào nội thành Thành phố Hồ Chí Minh

Bản đồ hành chính Quận Bình Thạnh-Thành phố Hồ Chí Minh

Sông Sài Gòn ranh giới tự nhiên giữa quận Bình Thạnh với Quận 2 và Quận Thủ Đức về phía Đông Bắc; ở phía Nam Bình Thạnh và Quận 1 cách nhau bởi con rạch Thị Nghè; về phía Tây – Tây Bắc Bình Thạnh giáp với quận Gò Vấp và quận Phú Nhuận; tạo thành thế liên hoàn giữa ba địa phương

mà xưa kia đã có thời được gọi chung là “xứ Gò Vấp” hay “miệt Gò Vấp”

Sau ngày miền Nam được giải phóng, đất nước được thống nhất, Bình Thạnh trở thành một quận ven nội thành với diện tích tự nhiên là 2.076ha, trong đó diện tích nông nghiêp chiếm gần 44% (900 ha) và 15,3% diện tích đất ao hồ sông rạch Tuy nhiên, với quá trình đô thị hóa, cùng với sự phát triển ngày một đi lên của thành phố, diện tích đất nông nghiệp ngày một giảm xuống: năm 1995 còn 24% (khoảng 500 ha) và hiện nay còn 12% (khoảng

253 ha)

Quận Bình Thạnh là đầu mối gặp gỡ của các quốc lộ và tỉnh lộ: quốc lộ

số 1 Hà Nội – Thành phố Hồ Chí Minh đi ra Bắc và xuống miền Tây Nam bộ, quốc lộ 13 đi Bình Dương sang Campuchia Sông Sài Gòn – một trong những con sông lớn của hệ thống sông Đồng Nai và nhiều sông nhỏ khác đã tạo địa giới tự nhiên giữa Bình Thạnh với Thủ Đức, Quận 9, Quận 2 và các tỉnh miền Đông Nam Bộ… làm cho vùng đất này có vị trí quan trọng, là cửa ngõ đi vào nội thành từ hướng Đông Bắc Sông Sài Gòn ăn thông ra biển, trải dài ở mạn Đông Bắc của vùng đất Bình Thạnh ngày nay chính là thủy đạo quan trọng

mà các thế hệ lưu dân người Việt từ biển ngược dòng vào khai phá, định cư ở những vùng đất cao hai bên bờ sông, trong đó có những khu vực thuộc Bình Thạnh ngày nay Cùng với sông Sài Gòn, các kinh rạch: Thị Nghè, Cầu Bông, Văn Thánh, Hố Tàu, Thủ Tắc… đã tạo thành một hệ thống đường thủy đáp ứng lưu thông cho xuồng ghe nhỏ đi sâu vào các khu vực trên khắp địa bàn Bình Thạnh, thông thương với các địa phương thuộc Sài Gòn – Gia Định cũng như các tỉnh miền Đông, miền Tây Nam Bộ Trên rạch Thị Nghè ghe tải

cỡ nhỏ dễ dàng di chuyển tới tận thượng nguồn (khu vực chợ Ông Tạ – quận Tân Bình) thực hiện việc trao đổi buôn bán Chính vì vậy Bình Thạnh là một trong những khu vực sớm quy tụ dân cư đến sinh cơ lập nghiệp trong buổi đầu khai phá vùng đất phương Nam

Quận Bình Thạnh có vị trí thuận lợi về đường sông, đường bộ và nguồn

dự trữ đất đai phong phú… nên trong điều kiện đất nước hòa bình, nhất là từ đầu thập niên 90 đến nay, tuy chưa sánh bằng nhiều địa phương khác thuộc thành phố Hồ Chí Minh nhưng nhờ xác định đúng hướng phát triển cho nền kinh tế của quận “sản xuất – dịch vụ – du lịch – xuất nhập khẩu” trong đó dịch vụ – du lịch là mũi nhọn nên bước đầu đã khai thác được tiềm năng và thế mạnh của quận, tạo dựng được mạng lưới kết cấu hạ tầng kỹ thuật… Đây

là xu thế phát triển phù hợp với hướng phát triển của thành phố Hồ Chí Minh cho đến những năm sau, đồng thời được đánh giá “là hướng phát triển đúng đắn đối với Bình Thạnh với tư cách là một quận nội thành”

Sau ngày giải phóng, tháng 5 năm 1975 xã Bình Hòa đổi thành quận Bình Hòa, xã Thạnh Mỹ Tây thành quận Thạnh Mỹ Tây Tháng 5 năm 1976, Thành ủy thành phố Hồ Chí Minh ra Chỉ thị 01-CT/TC về việc sát nhập quận

và điều chỉnh, thành phố còn 3 cấp: thành, quận, cơ sở Hai quận Bình Hòa và Thạnh Mỹ Tây nhập lại làm một lấy tên là quận Bình Thạnh cho đến ngày nay

Với đặc điểm, vị trí địa lý như trên đã tạo điều kiện thuận lợi cho quận Bình Thạnh trong nâng cao hiệu quả công tác giáo dục lý luận chính trị trên địa bàn quận Việc sáp nhập hai quận Bình Hòa và Thạnh Mỹ Tây cũng là điều kiện thuận lợi cho quận trong kế thừa những thành tựu trong công tác giáo dục lý luận chính trị Tuy nhiên, bên cạnh những thuận lợi, vị trí địa lý cũng gây không ít khó khăn cho quận trong công tác giáo dục lý luận chính trị Do địa bàn rộng, quy tụ dân cư đến sinh cơ lập nghiệp nhưng sống rải rác, không tập trung nên cũng ảnh hưởng đến công tác tuyên truyền nâng cao nhận

thức chính trị cho cán bộ, đảng viên Mặt khác, do việc sáp nhập hai quận nên trong phương pháp, nội dung thực hiện công tác giáo dục lý luận chính trị đôi lúc chưa thống nhất nên cũng ảnh hưởng đến hiệu quả công tác giáo dục lý luận chính trị trên địa bàn quận

- Về tình hình kinh tế, chính trị

Sau năm 1975, trong quá trình khôi phục, cải tạo và xây dựng kinh tế theo định hướng xã hội chủ nghĩa, cơ cấu kinh tế Bình Thạnh có sự chuyển dịch mạnh mẽ Kinh tế nông nghiệp đã lùi về vị trí thứ yếu và hiện nay chiếm một tỷ trọng rất nhỏ Công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp, thương nghiệp - dịch vụ - du lịch trở thành ngành kinh tế chủ yếu, thúc đẩy quá trình đô thị hoá nhanh chóng, làm thay đổi diện mạo kinh tế - văn hóa xã hội của quận trong hiện tại và tương lai

Đặc biệt trong những năm gần đây, dưới sự lãnh đạo của Đảng bộ, chính quyền và sự đồng thuận của nhân dân, quận Bình Thạnh tiếp tục vượt qua khó khăn, giữ vững ổn định chính trị, quốc phòng an ninh, phát triển kinh

tế đạt tốc độ tăng trưởng cao, an sinh xã hội từng bước được cải thiện, kiện toàn và nâng cao chất lượng hoạt động của hệ thống chính trị, góp phần nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho nhân dân Công tác xây dựng Đảng luôn được xác định là nhiệm vụ then chốt, công tác giáo dục chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; đề cao cảnh giác đấu tranh phòng, chống âm mưu “diễn biến hòa bình”, các biểu hiện “tự chuyển biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ Đảng được coi trọng Luôn quan tâm đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng nhằm nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của

tổ chức cơ sở đảng và chất lượng đội ngũ cán bộ, đảng viên; nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ, chất lượng sinh hoạt của cấp ủy và hoạt động của tổ chức cơ sở Đảng